{"schema":"vitruvia-collation-v1","method":"Método: índice de trigramas de palabras normalizadas sobre el flujo continuo de páginas OCR; para cada locus se elige la posición con más trigramas coincidentes y se acota el tramo con difflib. Se registra la página impresa, el tramo alineado y un índice de semejanza (0–1). Las diferencias que muestre la página incluyen ruido de OCR: es un instrumento de cotejo, no un aparato crítico.","base":"V514 (texto latino de la edición de Diego Kurilo, base Krohn 1912)","witnesses":[{"id":"rose-1899","label":"Rose 1899","citation":"Valentin Rose, Vitruvii De architectura libri decem, Leipzig, Teubner, 1899 (2.ª ed.)"},{"id":"krohn-1912","label":"Krohn 1912","citation":"F. Krohn, Vitruvii De architectura libri decem, Leipzig, Teubner, 1912"}],"loci":{"1.praef.1":{"rose-1899":{"page":37,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"Cum divina tna mens et numen, imperator Caesar, imperio potiretur orbis terrarum invictaque virtute cunctis hostibus stratis, triumpho victoriaque tua cives gloriarentur et gentes omnes subactae tuum spectarent nutum populusque | Romanus et senatus liberatus timore amplissimis tuis cogitationibus consiliisque gubernaretur, non audebam, tantis occupationibus, de architectura scripta et magnis cogitationibus explicata edere, metuens ne non apto tempore interpellans subirem tui animi offensionem"},"krohn-1912":{"page":19,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"Cum divina tua mens et numen, imperator Caesar, imi perio potiretur orbis terrarum invictaque virtute cunctis hostibus stratis triumpho victoriaque tua cives gloriarentur et gentes omnes subactae tuum spectarent nutum populus6 que Romanus et senatus liberatus timore amplissimis tuis cogitationibus consiliisque gubernaretur, non audebam, tantis occupationibus , de architectura scripta et magnis cogitationibus explicata edere, metuens, ne non apto tempore interpellans subirem tui animi off"}},"1.praef.2":{"rose-1899":{"page":37,"pageEnd":38,"score":0.82,"text":"cum vero 2 10 attenderem te non | solum de vita communi omnium curam publicaeque rei constitutione habere sed etiam de opportunitate publicorum aedificiorum, ut civitas per te non solum provinciis esset aucta, verum etiam ut maiestas imperii publicorum aedificiorum egregias haberet auctoritates, non putavi praetermittendum | quin primo quoque tempore de his rebus ea tibi ederem, ideo quod primum parenti tuo de eo fueram notus et eius virtutis studiosus. 2 cum autem concilium caelestium in sedibus in | mortalitatis eum dedicavisset et imperium parentis in tuam potestatem 1 um (sic sine litt. init., quam D pro C adscr. manus recens) divina tua mens in albo primae lineae suppi. GG (Cum — numen litt. capital, scr. H primo pag. versu). || caesar Gc. || 10 curam . . . habere signis mutandae positionis coniungit Sc (ut ed. Lor.). || 11 constitutione S(GC ): constitutionem H (-ne) G. || 17 (virtutis) erat add. S. Vitruv. de architect. ed. Rose. 1 2 VITRUVII transtulisset, idem studium meum in eius memoria permanens in te contulit favorem, itaque cum M. Aurelio et P. Minidio et Gn. Cornelio ad apparationem ballistarum | et scorpionum reliquorumque tormentorum refectionem fui (5) praesto et cum eis commoda accepi, quae cum primo 5 mihi tribuisti, recognitionem per sororis commendationem 3 servasti"},"krohn-1912":{"page":19,"pageEnd":20,"score":0.892,"text":"cum vero 2 10 attenderem te non solum de vita communi omnium curam publicaeque rei constitutione habere sed etiam de opportunitate publicorum aedificiorum, ut civitas per te non solum provinciis esset aucta, verum etiam ut maiestas ijnperii publicorum aedificiorum egregias haberet auctori15 tates, non putavi praetermittendum , quin primo quoque tempore de his rebus ea tibi ederem, ideo quod primum parenti tuo [de eo] fueram notus et eius virtutis studiosus. 2 cum autem concilium caelestium in sedibus inmortalitatis eum dedicavisset et imperium parentis in tuam potestatem 20 transtulisset, idem studium meum in eius memoria permanens in te contulit favorem. itaque cum M. Aurelio et P. Minidio et Gn. Cornelio ad apparationem ballistarum (6) et scorpionum reliquorumque tormentorum refectionem fui praesto et cum eis commoda accepi, quae, cum primo 1 cum HS: primam Utteram om. G, quam D pro C suppl. manus recens 11 constitutione SG'^: -nem J3\", -ne G 17 del. Schn (virtutis) erat S 24 Quecuq, pr. G ViTRirv. de architect. ed. K r o b n. 1 2 VITRUVn mihi tribuisti recognitionem, per sororis commendationem 3 servasti"}},"1.praef.3":{"rose-1899":{"page":38,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"cum ergo eo beneficio essem obligatus, ut ad exitum vitae non haberem inopiae timorem, haec tibi scribere coepi quod | animadverti multa te aedificavisse et(io) nunc aedificare, reliquo quoque tempore et publicorum et 10 privatorum aedificiorum pro amplitudine rerum gestarum ut posteris memoriae tradantur curam habiturum, conscripsi praescriptiones terminatas, ut eas attendens et ante facta et futura qualia sint opera per | te posses nota habere. (15) namque his voluminibus aperui omnes disciplinae rationes"},"krohn-1912":{"page":20,"pageEnd":null,"score":0.957,"text":"cum ergo eo beneficio essem obligatus, ut ad exitum vitae non haberem inopiae timorem, haec tibi scribere coepi, quod animadverti multa te aedificavisse (le et nunc aedificare, reliquo quoque tempore et publicorum et i privatorum aedificiorum, pro amplitudine rerum gestarum ut posteris memoriae traderentur, curam habiturum. conscripsi praescriptiones terminatas, ut eas attendens et ante facta et futura qualia sint opera per te possesnotahabere;(if namque his voluminibus aperui omnes disciplinae rationes"}},"1.1.1":{"rose-1899":{"page":38,"pageEnd":null,"score":0.887,"text":"Architecti est scientia pluribus disciplinis et variis eruditionibus ornata, cuius iudicio probantur omnia quae ab ceteris artibus perficiuntur opera, ea nascitur ex fabrica et | ratiocinatione, fabrica est continuata ac trita ( 20) usus meditatio, qua manibus perficitur e materia cuiuscumque generis opus est ad propositum deformationis, ratiocinatio autem est quae res fabricatas sollertia, ratione 2 proportionis demonstrare atque explicare potest"},"krohn-1912":{"page":20,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Architecti est scientia pluribus disciplinis et variis eruditionibus ornata, cuius iudicio probantur omnia quae ab ceteris artibus perficiuntur opera. ea nascitur ex fabrica et ratiocinatione. fabrica est continuata ac trita(2( usus meditatio, quae manibus perficit[ur] e materia cuiuscumque generis opus [est] ad propositum deformationis. 1 ratiocinatio autem est, quae res fabricatas sollertiae ac rationis pro portione demonstrare atque explicare potest"}},"1.1.2":{"rose-1899":{"page":38,"pageEnd":null,"score":0.532,"text":"itaque architecti qui sine litteris | contenderant ut manibus essent (25) exercitati, non potuerunt efficere ut haberent pro laboribus 25 auctoritatem, qui autem | ratiocinationibus et litteris solis 3 3 ballistarum G: balistarum HS (ut p. 6,3 ed. pr. et ubi ballistae Hc 12, 20 etc., sed idem in l. X plerumque scr . ballut ego semper, cum rec. PSG praeferant"},"krohn-1912":{"page":20,"pageEnd":null,"score":0.989,"text":"itaque architecti, qui sine litteris contenderant, ut manibus (2! essent exercitati, non potuerunt efficere, ut haberent pro 2( ili laboribus auctoritatem; qui autem ratiocinationibus et 3 litteris solis confisi fuerunt, umbram non rem persecuti videntur. at qui utrumque perdidicerunt, uti omnibus armis ornati citius cum auctoritate, quod fuit propositum, 3 sunt adsecuti"}},"1.1.3":{"rose-1899":{"page":39,"pageEnd":null,"score":0.957,"text":"cum in omnibus enim rebus, tum | maxime etiam in arcbi- 3 5 tectura baec duo insunt, quod significatur et quod significat. significatur proposita res de qua dicitur, hanc autem significat demonstratio rationibus doctrinarum explicata. quare videtur utraque parte exercitatus esse debere qui se architectum profiteatur, itaque eum etiam 10 | ingeniosum oportet esse et ad disciplinam docilem, neque enim ingenium sine disciplina aut disciplina sine ingenio perfectum artificem potest efficere, et ut litteratus sit, peritus graphidos, eruditus geometria, historias complures noverit, philosophos diligenter audierit, musicam scierit, 15 medicinae | non sit ignarus, responsa iuris consultorum noverit, astrologiam caelique rationes cognitas habeat"},"krohn-1912":{"page":20,"pageEnd":21,"score":0.824,"text":"cum in omnibus enim rebus, tum maxime 25 etiam in architectura haec duo insunt: quod significatur (6 et quod significat. significatur proposita res, de qua dicitur; hanc autem significat demonstratio rationibus doctrinarum explicata. quare videtur utraque parte exercitatus esse debere, qui se architectum profiteatur. itaque eum 3(, etiam ingeniosum oportet esse et ad disciplinam docilem;(i neque enim ingenium sine disciplina aut disciplina sine 1 1 recognotionem S 2 (eervasti) in animo S 12 cuiuB iudicio probantur omnia GS: om. H iZexGS.&H 15-16 del Kr cuiuscumque HG: unius cuius q; S {unde unius in marg. suppl G\") 22 fuerant G 31 disciplina H^S: -na H, -nas G 32 aut sine ingenio disciplina G DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 3 ingenio perfectum artificem potest efficere. et ut litteratus sit, peritus graphidos, eruditus geometria, historias complures noverit, philosophos diligenter audierit, musi5)cam scierit, medicinae non sit ignarus, responsa iuris5 consultorum noverit, astrologiam caelique rationes cognitas habeat"}},"1.1.4":{"rose-1899":{"page":39,"pageEnd":null,"score":0.921,"text":"Quae cur ita sint haec sunt causae, litteras architectum scire oportet, uti commentariis memoriam firmiorem efficere possit, deinde graphidos scientiam habere, quo 20 facilius | exemplaribus pictis quam velit operis speciem deformare valeat, geometria autem plura praesidia praestat architecturae, et primum ea euthygrammi et circini tradit usum, e quo maxime facilius aedificiorum in areis expediuntur descriptiones normarum que et librationum et ^ linearum directio Jnes. item per opticen in aedificiis ab 26 certis regionibus caeli lumina recte ducuntur, per arithmeticen vero sumptus aedificiorum consummantur, mensurarum rationes explicantur, difficilesque symmetriarum (5) quaestiones geometricis rationibus | et methodis inveniuntur"},"krohn-1912":{"page":21,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Quae cur ita sint, haec sunt causae. litteras architectum 4 scire oportet, uti commentariis memoriam firmiorem efficere possit. deinde graphidis scientiam habere, quo facilius 0 exemplaribus pictis quam velit operis speciem deformare valeat. geometria autem plura praesidia praestat architecturae; et primum ex euthygrammis circini tradit usum <^regulaeque)>, e quo maxime facilius aedificiorum in areis expediuntur descriptiones normarumque et librationum [ et linearum directiones. item per opticen in aedificiis ab 5 certis regionibus caeli lumina recte ducuntur. per arithmeticen vero sumptus aedificiorum consummantur, mensurarum rationes explicantur, difficilesque symmetriarum ) quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur"}},"1.1.5":{"rose-1899":{"page":40,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"historias autem plures novisse oportet, quod multa ornamenta saepe in operibus architecti designant, de quibus argumenti rationem cur fecerint quaerentibus reddere debent, quemadmodum si qui statuas marmoreas muliebres stolatas, quae Caryatides dicuntur, pro | columnis in opere 5 (io) statuerit et insuper mutulos et coronas conlocaverit, percontantibus ita reddet rationem. Carya civitas Peloponnensis cum Persis hostibus contra Graeciam consensit, postea Graeci per victoriam gloriose bello liberati communi consilio Caryatibus bellum indixerunt, itaque opio pido | capto viris interfectis civitate desacrata matronas (15) §orum in servitutem abduxerunt, nec sunt passi stolas neque ornatus matronales deponere, uti non una triumpho ducerentur sed aeterno servitutis exemplo gravi contumelia pressae poenas pendere viderentur pro civitate, ideo qui 15 tunc architecti | fuerunt aedificiis publicis designaverunt (20) earum imagines oneri ferundo conlocatas, ut etiam posteris 6 nota poena peccati Caryatium memoriae traderetur"},"krohn-1912":{"page":21,"pageEnd":22,"score":0.869,"text":"historias autem plures novisse oportet, quod multa ornamenta saepe in operibus architecti designant, de quibus argumenti rationem, cur fecerint, quaerentibus reddere debent. quemadmodum si quis statuas marmoreas muli)ebres stolatas, quae caryatides dicuntur, pro columnis in . opere statuerit et insuper mutulos et coronas conlocaverit, percontantibus ita reddet rationem. Carya, civitas Peloponnensis, cum Persis hostibus contra Graeciam consensit. postea Graeci per victoriam gloriose bello liberati communi consilio Caryatibus bellum indixerunt. itaque oppido capto, viris interfectis, civitate deflagrata matronas eorum in servitutem abduxerunt, nec sunt passi stolas neque 2 graphidis S 7 sint haec JSS: sunt h^ G » qd fac. S 18 add. Kr aeris S 16 opthicen HSG'^, optichen G 16 dicuntur G arithmetichen x 22 argumenti Bo: -tis x 24 cariatides HS 26 percontantibus HG: percuntantibus H'^, percunctantibus SG*^ caria x peloponnessis H, peloponensis GS 2» cariatybus G, cariatibus S 80 deflagrata Kr: declarata x. 4 viTRUvn ornatus matronales deponere, non uti una triumpho ducerentur, sed aeterna, servitutis exemplo gravi, contumelia pressae poenas pendere viderentur pro civitate. ideo qui tunc architecti fuerunt aedificiis publicis designaverunt (20) earum imagines oneri ferendo conlocatas, ut etiam posteris 5 6 [nota] poena peccati Caryatium memoriae traderetur"}},"1.1.6":{"rose-1899":{"page":40,"pageEnd":41,"score":0.794,"text":"non minus Lacones, Pausania Agesipolidos filio duce, Plataico proelio pauca manu | infinitum numerum exercitus Persarum cum superavissent, acto cum gloria triumpho spoliorum et praedae, porticum Persicam ex manubiis, laudis et virtutis civium indicem, victoriae posteris pro tropaeo constituerunt, ibique captivorum | simulacra barbarico vestis (5) ornatu, superbia meritis contumeliis punita, sustinentia 25 tectum conlocaverunt, uti et hostes horrescerent, timore eorum fortitudinis effectus, et cives id exemplum virtutis aspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent 3 argumentis x. || 4 si quis x (ut p. 7 , l£). || 5 cary(i HS)- atides x. || 6 percontantibus HG : percuntantibus Hc, percunctantibus S(GC). || 7 caria x. | peloponnessis U, -ponensis GS. || 10 caryatibus H, cariatybus G, cariatibus S. || 11 declarata x. || 13 una (una S ) sic x. || 16 (designaverunt) quod add. S. || 17 onera Sc. | ferundo H: ferendo HCGS. || 18 caryatium x. || 19 Agesipolidos: hagest illae (ille G , hagestillg SGC) polidos x. | Plataico: pitalco x. || 23 tropae(e G) 0 HG: tropheo S. DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 5 (io) parati, itaque ex eo multi statuas Persicas | sustinentes epistylia et ornamenta eorum conlocaverunt, et ita ex eo argumento varietates egregias auxerunt operibus, item sunt aliae eiusdem generis historiae, quarum notitiam 5 architectos tenere oportet"},"krohn-1912":{"page":22,"pageEnd":null,"score":0.995,"text":"non minus Lacones, Pausania Agesilae filio duce, Plataico proelio pauca manu infinitum numerum exercitus Persarum cum superavissent, acto cum gloria triumpho spoliorum et praedae, porticum Persicam ex manubiis, laudis 10 et virtutis civium indicem, victoriae posteris pro tropaeo constituerunt. ibique captivorum simulacra barbarico vestis ornatu, superbia meritis contumeliis punita, sustinentia tectum conlocaverunt, uti et hostes horrescerent timore eorum fortitudinis effectus, et cives id exemplum 15 virtutis aspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent parati. itaque ex eo multi statuas Persicas sustinentes epistylia et ornamenta eorum conlocaverunt,(io) et ita ex eo argumento varietates egregias auxerunt operibus. item sunt aliae eiusdem generis historiae, quarum 20 7 notitiam architectos tenere oporteat"}},"1.1.7":{"rose-1899":{"page":41,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, sed potius (io) | facilis aequus et fidelis sine avaritia, quod est maximum, nullum enim opus vere sine fide et castitate fieri potest, ne sit cupidus neque in muneribus accipiendis habeat io animum occupatum, sed cum gravitate suam tueatur dignitatem bonam famam habendo, et haec enim philosophia praescribit. | praeterea de rerum natura quae graece qpucioXoYia dicitur philosophia explicat, quam necesse est studiosius novisse, quod habet multas et varias naturales 15 quaestiones, ut etiam in aquarum ductionibus, incursibus enim et circumitionibus et librata planitie expressionibus (25) spiritus naturales aliter at|que aliter fiunt, quorum offensionibus mederi nemo poterit nisi qui ex philosophia principia rerum naturae noverit, item qui Ctesibii aut 20 Archimedis et ceterorum qui eiusdem generis praecepta 6 conscripserunt leget, sentire non poterit nisi his | rebus a philosophis erit institutus"},"krohn-1912":{"page":22,"pageEnd":23,"score":0.864,"text":"philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, sed potius facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est(i5) maximum; nullum enim opus vere sine fide et castitate fieri potest; ne sit cupidus neque in muneribus accipiendis 25 habeat animum occupatum, sed cum gravitate suam tueatur dignitatem bonam famam habendo; et haec enim philosophia praescribit. praeterea de rerum natura, quae(20) graece qpucioXoTia dicitur, philosophia explicat. quam necesse est studiosius novisse, quod habet multas et varias 30 naturales quaestiones. ut etiam in aquarum ductionibus. incursibus enim et circumitionibus et librata planitie ex1 non uti Kr: uti non x 2 aetema Kr: -no x 4 (designavemnt) quod add. S 6 nota ut ex marg.receptum del.Kr 7 Agesilae Sch: hagest ill(a)e polidoa x Plataico (Plataeeo Joc) : pitalco x 29 physiologia H, phisiologia S, phisioloya G (dicitur) quae add. S 32 circuitionibns x DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 5 25) pressionibus spiritus naturales aliter atque aliter fiunt, quorum offensionibus mederi nemo poterit, nisi qui ex philosophia principia rerum naturae noverit. item qui Ctesibii aut Archimedis et ceterorum, qui eiusdem generis 5 praecepta conscripserunt, leget, sentire non poterit, nisi 6 his rebus a philosophis erit institutus"}},"1.1.8":{"rose-1899":{"page":41,"pageEnd":42,"score":0.762,"text":"musicen autem sciat oportet, 8 uti canonicam rationem et mathematicam notam habeat, praeterea ballistarum catapultarum scorpionum temperaturas possit recte facere, in capitulis enim dextra ac (5) sinistra | sunt foramina hemitoniorum, per quae tenduntur suculis et vectibus e nervo torti funes, qui non prae-* eluduntur nec praeligantur nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint, bracchia enim quae in eas so tenti ones includuntur, cum extenduntur, aequaliter et pariter 1 multi GS: multis ante ras. H. |] 5 oporteat x. || 13 phy(i/S)siologia HS, phisioloya G. | (dicitur.) qug add. S. || 16 circuitionibus x. || 19 ctesibii: cum(cu G /S)thesbia x. ]| 23 uti 1 (vel) canonica G {sed eraso 1 supra scr. 1 canora Gc). || 26 emitoniorum H S. || 27 surculis x. || 29 fecerint GS: -runt H. | bracchia U: brachia GS. 6 VITRUVII utraque plagam mittere | debent, quodsi non homotona (io) 9 fuerint, inpedient directam telorum"},"krohn-1912":{"page":23,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"musicen autem sciat 8 oportet, uti canonicam rationem et mathematicam notam habeat, praeterea ballistarum, catapultarum , scorpionum temperaturas possit recte facere. in capitulis enim dextra 10 ac sinistra sunt foramina hemitoniorum, per quae tenduntur suculis et vectibus e nervo torti funes, qui non praecluduntur nec praeligantur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchia enim, quae in eas tentiones includuntur, cum extenduntur, aequaliter et 16 pariter utraque plagam mittere debent; quodsi non homotona fuerint, inpedient directam telorum missionem"}},"1.1.9":{"rose-1899":{"page":42,"pageEnd":null,"score":0.889,"text":"item theatris vasa aerea, quae in cellis sub gradibus mathematica ratione conlocantur sonituum ad discrimina, quae Graeci r|Xeia appellant, ad symphonias musicas sive concentus 5 componuntur divisa in circinatione dia|tessaron et diapente (15) et <(diapason ad)> disdiapason, uti vox scaenici sonitus conveniens in dispositionibus tactu cum offenderit, aucta cum incremento clarior et suavior ad spectatorum per- . veniat aures, hydraulicas quoque machinas et cetera quae io sunt similia his organis, sine musicis rationibus efficere 10 | nemo poterit"},"krohn-1912":{"page":23,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"item 9 theatris vasa aerea, quae in cellis sub gradibus mathematica ratione conlocantur sonitum ex discrimine, quae Graeci rixeia appellant, ad symphonias musicas sive con20 centus componuntur divisa in circinatione diatessaron 16) et diapente et <^diapason ad)> disdiapason, uti vox scaenici, sonitu conveniens in dispositionibus tactu cum offenderit, aucta cum incremento clarior et suavior ad spectatorum perveniat aures. hydraulicas quoque machinas et cetera, 25 quae sunt similia his organis, sine musicis rationibus 20) efficere nemo poterit"}},"1.1.10":{"rose-1899":{"page":42,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"disciplinam vero medicinae novisse oportet (20) propter inclinationes caeli, quae Graeci K\\ijuaT(x dicunt, et | aeris et locorum qui sunt salubres aut pestilentes 7 aquarumque usus, sine his enim rationibus nulla salubris 15 habitatio fieri potest, iura quoque nota habeat oportet ea quae necessaria sunt aedificiis communium parietum ad ambitum stillij eidiorum, et cloacarum, luminum, item (5) aquarum ductiones, et cetera quae eiusmodi sunt nota oportet sint architectis, uti ante caveant quam instituant 20 aedificia, ne controversiae factis operibus patribus familiarum relinquantur et ut legibus scribendis prudentia caveri possit et locatori et conductori. | namque si lex (10) perite fuerit scripta, erit ut sine captione uterque ab utroque liberetur, ex astrologia autem cognoscitur oriens 25 occidens meridies septentrio, etiam caeli ratio, aequinoctium solstitium astrorum cursus, quorum notitiam si qui non habuerit, horologiorum rationem omnino scire j non poterit"},"krohn-1912":{"page":23,"pageEnd":24,"score":0.865,"text":"disciplinam vero medicinae novisse 10 oportet propter inclinationem caeli, quae Graeci KXijuaxa 7 dicunt, et aeris et locorum, qui sunt salubres aut pestilentes, aquarumque usus; sine his enim rationibus nulla 30 salubris habitatio fieri potest. iura quoque nota habeat 4 Ctesibii Joc: cumthesbia x 10 emitoniomm HS 11 suculis Joc: surculis x 13 fecerunt H 15 utraque rec utraeque x homotona Phil: o motonia x i. equaliter sonantia add. S 16 impediendi rectam H 18 ex discrimine ^r : et discrimina x 1» echea x 21 add. Bo 22 sonitu rec: -tus X 27 climata x 6 VITRUVII oportet, ea quae necessaria sunt aedificiis <^locis)> communibus parietum ad ambiti;m, stillicidiorum et cloacarum, luminum, item aquarum ductiones et cetera, quae eiusmodi sunt. nota oportet sint architectis, uti ante caveant quam instituant aedificia, ne controversiae factis 5 operibus patribus familiarum relinquantur, et ut legibus scribendis prudentia cavere possit et locatori et conductori; namque si lex perite fuerit scripta, erit ut sine cap-(io) tione uterque ab utroque liberetur. ex astrologia autem cognoscitur oriens, occidens, meridies, septentrio, etiam 10 caeli ratio, aequinoctium, solstitium, astrorum cursus; quorum notitiam si quis non habuerit, horologiorum rationem omnino scire non poterit"}},"1.1.11":{"rose-1899":{"page":42,"pageEnd":43,"score":0.576,"text":"Cum ergo tanta haec disciplina sit condecorata et abundans eruditionibus variis ac pluribus, non puto posse 30 1 utrae(e GS) que x. | 0 motonia HG, <(o^>motonia in ras. S (i. equaliter sonantia in textu ipso male add. S). || 2 impedient directam G et in ras. S: impediendi | rectam H. || 4 sonitum (-tu GS) & d. x. || 5 echea x. || 7 diapason ad om. x. || 13 inclinationem (-ne GS) x, | climata x. || 17 communibus x. || 23 cavere x. || 27 si qui Praun : si quis x« DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 7 se iuste repente profiteri architectos nisi qui ab aetate puerili his gradibus disciplinarum scandendo, scientia pler arumque lit | ter arum et artium nutriti pervenerint ad"},"krohn-1912":{"page":24,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Cum ergo tanta haec disciplina sit, condecorata et abundans eruditionibus variis ac pluribus, non puto posse <^se^ 15 iuste repente profiteri architectos, nisi qui ab aetate puerili his gradibus disciplinarum scandendo scientia plerarumque litterarum et artium nutriti pervenerint ad sum- (20) 12 mum templum architecturae"}},"1.1.12":{"rose-1899":{"page":43,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"at fortasse mirum videbitur 12 5 inperitis, hominis posse naturam tantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere, cum autem animadverterint onmes disciplinas inter se coniunctionem (25) rerum et communicationem | habere, fieri posse faciliter credent, encyclios enim disciplina uti corpus unum ex 8 10 his membris est composita, itaque | qui a teneris aetatibus eruditionibus variis instruuntur, omnibus litteris agnoscunt easdem notas communicationemque omnium disciplinarum, et ea re facilius omnia cognoscunt, ideoque de veteribus architectis Pytheos , qui Priene aedem (5) 15 Minervae | nobiliter est architectatus, ait in suis commentariis architectum omnibus artibus et doctrinis plus oportere posse facere quam qui singulas res suis industriis et exercitationibus ad summam claritatem perduxerunt, id autem re non expeditur"},"krohn-1912":{"page":24,"pageEnd":25,"score":0.855,"text":"at fortasse mirum videbitur inperitis, hominis posse naturam tantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere, cum autem animadverterint omnes disciplinas inter se coniunctionem rerum et communicationem habere, fieri posse faciliter (25) credent; encyclios enim disciplina uti corpus unum ex his membris est composita. itaque qui a teneris aetatibus 35 8 eruditionibus variis instruuntur, omnibus litteris agnoscunt easdem notas communicationemque omnium discipUnarum, et ea re facilius omnia cognoscunt. ideoque de veteribus architectis Pytheos, qui Prieni aedem Minervae nobiliter est architectatus, ait in suis commentariis archi- .10 (T tectum omnibus artibus et doctrinis plus oportere posse 1 locis add. Kr {cf. 25, 15) 15 add. Joc 17 plerarumque Frisemann: plerumque x 19 at rec: ac x 20 hominis Mar: hominibus x 26 qui a G'^: quia x 29 Pytheos Bo: pythios H, pithios G, pythius S 'it^% prieni H: primus S, primus i prieni G DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 7 facere, quam qui singulas res suis industriis et exercitationibus ad summam claritatem perduxerunt. id autem re non expeditur"}},"1.1.13":{"rose-1899":{"page":43,"pageEnd":null,"score":0.699,"text":"non enim debet nec potest esse 13 (io) 20 architectus gramjmaticus uti fuerat Aristarchus, sed non agrammatos, nec musicus ut Aristoxenus, sed non amusos, nec pictor ut Apelles, sed graphidos non inperitus, nec plastes quemadmodum Myron seu Polyclitus, sed rationis plasticae non ignarus, nec denuo medicus ut Hip- (15) 25 po crates, sed non aniatrologetos, | nec in ceteris doctrinis singulariter excellens, sed in is non inperitus. non enim 1 se om x {ut G p. 36 , 1 ). || 2 escandendo H. | plerumque x. || 4 ac x. || 5 hominibus x. || 8 haberi ante corr. G. || 9 enciclios G. || 10 qui a: quia x (quia Gc). || 14 py(i 6r)thios HG, pythius"},"krohn-1912":{"page":25,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"non enim debet nec potest esse architectus 13 (10) grammaticus, uti fuerat Aristarchus, sed non agrammatus, 5 nec musicus ut Aristoxenus, sed non amusos, nec pictor ut Apelles, sed graphidos non inperitus, nec plastes quemadmodura Myron seu Polyclitus, sed rationis plasticae non ignarus, nec denuo medicus ut Hippocrates, sed non [i5)aniatrologetus, nec in ceteris doctrinis singulariter ex10 cellens, sed in is non inperitus. non enim in tantis rerum varietatibus elegantias singulares quisquam consequi potest, quod earum ratiocinationes cognoscere et percipere vix cadit in potestatem"}},"1.1.14":{"rose-1899":{"page":44,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"nec tamen non tantum architecti non possunt in omnibus rebus | habere summum (20) effectum, sed etiam ipsi qui privatim proprietates tenent 5 artium non efficiunt ut habeant omnes sum|mum laudis 9 principatum, ergo si in singulis doctrinis singuli artifices neque omnes sed pauci aevo perpetuo nobilitatem vix sunt consecuti, quemadmodum potest architectus, qui pluribus artibus debet esse peritus, non id ipsum mirum | et magnum io (5) facere ne quid ex is indigeat, sed etiam ut omnes artifices superet qui singulis doctrinis adsiduitatem cum industria 15 summa praestiterunt"},"krohn-1912":{"page":25,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"nec tamen non tantum architecti 14 :20)non possunt in omnibus rebus habere summum effectum, 15 sed etiam ipsi, qui privatim proprietates tenent artium, 0 non efficiunt, ut habeant omnes summum laudis principatum. ergo si in singulis doctrinis singuli artifices neque omnes sed pauci aevo perpetuo nobilitatem vix sunt consecuti, quemadmodum potest architectus, qui pluribus ar20 tibus debet esse peritus, non id ipsum mirum et magnum facere, ne quid ex his indigeat, sed etiam ut omnes artifices superet; qui singulis doctrinis adsiduitatem cum industria summa praestiterunt"}},"1.1.15":{"rose-1899":{"page":44,"pageEnd":null,"score":0.896,"text":"igitur in hac re Pytheos errasse videtur quod non animadvertit ex duabus rebus singulas artes esse compositas, ex opere et eius ratiocinatione. | exi5(ip) his autem unum proprium est eorum qui singulis rebus sunt exercitati, id est operis effectus, alterum commune cum omnibus doctis, id est ratiocinatio, uti medicis et musicis est de venarum rythmo et ad pedem motu, at si vulnus mederi aut aegrum eripere de periculo oportuerit, 20 non accedet mu|sicus, sed id opus proprium erit medici. (15) item in organo non medicus sed musicus modulabitur, ut 16 aures suam cantionibus recipiant iucunditatem"},"krohn-1912":{"page":25,"pageEnd":26,"score":0.771,"text":"igitur in hac re Pytheos errasse 15 videtur, quod non animadvertit ex duabus rebus singulas 25 artes esse compositas, ex opere et eius ratiocinatione, ex ;io>his autem unum proprium esse eorum, qui singulis rebus sunt exercitati, id est operis effectus, alterum commune cum omnibus doctis, id est rationem, uti medicis et musicis et de venarum rythmo et pedum [motus]; at si vulnus 30 mederi aut aegrum eripere de periculo oportuerit, non 4 fuerat rec: fuerit x aristarcus G 6 imperitos H 9 aniatrologetus H^G: -gecus jET, -gicus SG'^ 10 his x (ut semper fere pro is) 11 eligantias x 16 effiunt H 22 qui J2\": quin S (qui in S^, & qui G 28 ratione S: ratione SG 2» rythmo ed {S'^: pythmo x pedum Kr: adpedu GS^ adpedem H {cum ad additivo) motus ut glossam spectantem ad rvthmo eiecit Kr at ed. Fl: \\ii x 8 VITRUVII accedet musicus, sed id opus proprium erit medici; item(iB) in organo non medicus sed musicus modulabitur, ut aures 16 suavem cantionibus recipiant"}},"1.1.16":{"rose-1899":{"page":44,"pageEnd":45,"score":0.723,"text":"GS) x. | iocunditatem (sic) semel H (semper SEG). || 25 stillarum ante corr. H. (ut 230,11 H , qui staellae 232,8). j| 26 trigonis GS: tridonis H. | et g. de visu: a g. divisus x. |j 27 logos opticos x. | appellat D H = apellati- S, appellatur G. DE ARCHITECTURA LIB. I, 1 9 trinis multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum, operum vero ingressus, qui manu ac tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt qui (5) proprie una arte ad faciendum sunt | instituti, ergo satis 5 abunde videtur fecisse qui ex singulis doctrinis partes et rationes earum mediocriter habet notas eas quae necessariae sunt ad architecturam, uti si quid de his rebus et artibus iudicare et probare opus fuerit ne deficiat"},"krohn-1912":{"page":26,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"similiter cum astrologis et musicis est disputatio communis de sympathia stellarum et symphoniarum in quadratis et trigonis diatessaron et diapente, a geometris [divisus] qui graece(20) XoYOC opiKOC appellatur; ceterisque omnibus doctrinis 10 multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum. operum vero ingressus, qui manu aut tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt, qui 10 proprie una arte ad faciendum sunt instituti. ergo satis (B) abunde videtur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et rationes earum mediocriter habetnotas, easquaenecessariae sunt ad architecturam, uti, si quid de his rebus et artibus 17 iudicare et probare opus fuerit, ne deficiatur"}},"1.1.17":{"rose-1899":{"page":45,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"quibus vero (io) natura tantum tribuit sollertiae acumijnis memoriae ut 10 possint geometriam astrologiam musicen ceterasque disciplinas penitus habere notas, praetereunt officia architectorum et efficiuntur mathematici, itaque faciliter contra eas disciplinas disputare possunt, quod pluribus telis disciplinarum sunt armati, hi autem inveniuntur raro, ut 15 | aliquando fuerunt Aristarchus Samius, Philolaus et Archytas Tarentini, Apollonius Pergaeus, Eratosthenes Cyrenaeus, Archimedes et Scopinas ab Syracusis, qui multas res organicas et gnomonicas numero naturalibusque rationibus inventas atque explicatas posteris reliquerunt"},"krohn-1912":{"page":26,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"quibus vero ib natura tantum tribuit sollertiae, acuminis, memoriae, ut(io) possint geometriam, astrologiam, musicen ceterasque disciplinas penitus habere notas, praetereunt officia architectorum et efficiuntur mathematici. itaque faciliter contra eas disciplinas disputare possunt, quod pluribus telis disciplinarum sunt armati. hi autem inveniuntur raro, ut aliquando fuerunt Aristarchus Samius, Philolaus et Archy- (i5) tas Tarentini, ApoIIonius Pergaeus,EratosthenesCyrenaeus, Archimedes et Scopinas ab Syracusis, qui multas res ^mechanicas,)> organicas, gnomonicas numero naturalibusque 25 rationibus inventas atque explicatas posteris reliquerunt"}},"1.1.18":{"rose-1899":{"page":45,"pageEnd":null,"score":0.653,"text":"Cum ergo talia ingenia ab naturali sollertia non 17 passim cunctis gentibus sed paucis viris habere concedatur, officium vero architecti omnibus eruditionibus debeat esse exercitatum, et ratio propter amplitudinem rei permittat non iuxta necessitatem summas sed etiam mediocres scientias habere dis jciplin arum, peto, Caesar, et a te et ab is 26 qui ea volumina sunt lecturi, ut si quid parum ad regulam artis grammaticae fuerit explicatum ignoscatur, namque non uti summus philosophus nec rhetor disertus nec grammaticus summis rationibus I artis exercitatus sed ut archiac: aut x. || 5 ex om. S (sed supra suppi, in Sc). || 8 deficiat SG: -tur x (cf. p. 184, 14. 132,20 etc.). || 15 phy(i $)lolaus x. | architas GS. || 17 ab HG : a HCS(GC) || 18 organicas gnomonicas G et ( ips . corr.) HSC (=Z), organicas gnominicas H2 * * SS (— P. cf. not. ed. pr.). || 20 ab HG: ac S (ubi naturali<^s)> Sc). || 22 deb& S. || 24 non (summas sed etiam iuxta necessitatem^ mediocres in ras. Sc. | mediocris H. || 25 peto: Pro"},"krohn-1912":{"page":26,"pageEnd":27,"score":0.829,"text":"Cum ergo talia ingenia ab naturali sollertia non passim (20) cunctis gentibus sed paucis viris habere concedatur, officium vero architecti omnibus eruditionibus debeat esse exercitatum, et ratio propter amplitudinem rei j^ermittat 30 non iuxta necessitatem summas sed etiam mediocres scien3 suavem Choisy: suae x 5 tridonis H 6 glossam eiecit Kr 7 XoYoc 6piK6c Sch: logos opticos x 12 ex om. S (in suppl S^ 22 phylolaus HG architas GS 24 ab HG: a S {H'G') 24 add. Kr 27 ab HG: a H'G', ac S (naturalis S^) 2» debet S 31 mediocris H DE ARCHITECTURA LIB. I, 1. 2 9 11 tias habere disciplinarum , peto, Caesar, et a te et ab is, qui ea volumina sunt lecturi, ut, si quid parum ad regulam artis grammaticae fuerit explicatum, ignoscatur. namque non uti summus philosophus nec rhetor disertus nec gram5 maticus summis rationibus artis exercitatus, sed ut architectus his litteris imbutus haec nisus sum scribere. de artis vero potestate quaeque insunt in ea ratiocinationes polliceor, uti spero, his voluminibus nonmodoaedificantibus sed etiam omnibus sapientibus cum maxima auctoritate 10 me sine dubio praestaturum"}},"1.2.1":{"rose-1899":{"page":46,"pageEnd":null,"score":0.909,"text":"Architectura autem constat ex ordinatione, quae graece (10) xaSic dicitur, et ex dispositione, hanc autem Graeci bia- Geciv vocitant, et eurythmia et symmetria et decore et distributione, quae graece oiKOVOjuia"},"krohn-1912":{"page":27,"pageEnd":null,"score":0.909,"text":"Architectura autem constat ex ordinatione, quae graece II laHic dicitur, et ex dispositione, hanc autem Graeci bmGeciv vocitant, et eurythmia et symmetria et decore et distributione , quae graece oiKOVOjuia"}},"1.2.2":{"rose-1899":{"page":46,"pageEnd":null,"score":0.826,"text":"Ordinatio est modica membrorum operis commoditas 10 | separatim universaeque proportionis ad symmetriam comparatio. haec componitur ex quantitate, quae graece TTOCOirjc dicitur, quantitas autem est modulorum ex ipsius operis <(membris^> sumptio e singulisque membrorum partibus universi operis conveniens effectus. 15 | Dispositio autem est rerum apta conlocatio elegansque (20) e compositionibus effectus operis cum qualitate, species dispositionis, quae graece dicuntur ibeai, sunt hae, ichnographia orthographia scaenographia. ichnographia est circini regulaeque modice continens usus, e qua capiuntur 20 formajrum in solis arearum descriptiones, orthographia (25) autem est | erecta frontis imago modiceque picta rationibus operis futuri figura, item scaenographia est frontis et laterum abscedentium adumbratio ad circinique centrum omnium linearum responsus, hae nascuntur ex cogitatione 25 et inventione. | cogitatio est cura, studii plena et industriae vigilanti a e que, effectus propositi cum voluptate. 1 is: his x. || 7 taxis x. | diathesin x. || 8 eyrithmia (sic) HSG (sed infra p. 12, 9 eurithmia omnes). || 9 oeconomia x. || 11 proportiones H: -nis S, proporticionis (sic"},"krohn-1912":{"page":27,"pageEnd":28,"score":0.79,"text":"Ordinatio est [modica] membrorum operis [commoditas | 2 (15) separatim universeque proportionis ad symmetriam comparatio. haec componitur ex quantitate, quae graece TTOCOTrjC dicitur. quantitas autem est modulorum ex ipsius operis e singulisque membrorum partibus sumptio uni20 versi operis conveniens effectui. (20) Dispositio autem est rerum apta conlocatio elegansque compositionibus effectus operis cum qualitate. species dispositionis, quae graece dicuntur ibeai, sunt hae: ichnographia, orthographia, scaenographia. ichnographia est 25 circini regulaeque modice continens usus, e qua capiun(25)tur formarum in solis arearum descriptiones. ortho12 graphia autem est erecta frontis imago modiceque picta rationibus operis futuri figura. item scaenographia est frontis et laterum abscedentium adumbratio ad circini1 peto HG'. Pio eo S (expostulo post lecturi add.S*^ 12 taxis X diathesin x 18 eyrithmia x 14 oeconomia x 16 modica commoditas ut glossam ad oiKovo|uia pertinentem eiecit Kr 16 seperatim G proportionis S: -nes H, proporticionis G 18 possotes HS, posotis G 1» sumptio transp. Kr: ante e singuliaque exh. x (sumptione singularisq; *S, unde eumptione G^ 20 eflFectui Kr: effectus x 21 elegans S: eligans HG 23 ideae x 25 equa G: aequa HSG'^ 26 solis G: soliis HS 10 VITRUVII que centrum omnium linearum responsus. hae nascuntur ex cogitatione et inventione. cogitatio est cura studii(5) plena et industriae vigilantiaeque effectus propositi cum voluptate. inventio autem est quaestionum obscurarum explicatio ratioque novae rei vigore mobili reperta. hae 5 sunt terminationes dispositionum"}},"1.2.3":{"rose-1899":{"page":47,"pageEnd":null,"score":0.918,"text":"Eurythmia est venusta species commodusque in com- 3 (io) 5po]sitionibus membrorum aspectus. haec efficitur cum membra operis convenientis sunt altitudinis ad latitudinem, latitudinis ad longitudinem et ad summam omnia respondent suae symmetriae"},"krohn-1912":{"page":28,"pageEnd":null,"score":0.915,"text":"Eurythmia est venusta species commodusque in compositionibus membrorum aspectus. haec efficitur, cummem-(io) bra operis convenientis sunt altitudinis ad latitudinem, latitudinis ad longitudinem, et ad summam omnia respondent 10 suae symmetriae"}},"1.2.4":{"rose-1899":{"page":47,"pageEnd":null,"score":0.839,"text":"Item symmetria est ex ipsius operis membris con- 4 quod Graeci TrepiTprjTOV vocitant, navis interscalmio, quod biairqxjua dicitur, item ceterorum operum e membris invenitur symmetriarum ratiocinatio"},"krohn-1912":{"page":28,"pageEnd":null,"score":0.897,"text":"Item symmetria est ex ipsius operis membris conveniens consensus ex partibusque separatis ad universae figurae(i5) speciem ratae partis responsus. uti in hominis corpore e cubito, pede, palmo, digito ceterisque particulis symmetros 15 est eurythmiae qualitas, sic est in operum perf ectionibus. et primum in aedibus sacris aut e columnarum crassitudinibus aut triglypho aut etiam embatere, ballista e fora-(20) mine <(capituli)>, quod Graeci 7TepiTpr)T0V vocitant, navibus interscalmio, quaebmrixuaiadicitur, itemceterorumoperum 20 e membris invenitur symmetriarum ratiocinatio"}},"1.2.5":{"rose-1899":{"page":47,"pageEnd":48,"score":0.771,"text":"Decor autem est emendatus operis aspectus probatis 5 (25) [ rebus compositi cum auctoritate, is perficitur statione, quod graece BejuaTicjuan dicitur, seu consuetudine aut natura, statione, cum Iovi Fulguri et Caelo et Soli et 18 Lunae aedi|ficia subdiu hypaethraque constituentur, horum 25 enim deorum et species et effectus in aperto mundo atque lucenti praesentes videmus. Minervae et Marti et Herculi aedes doricae fient, his enim diis propter virtutem sine (5) deliciis aedificia | constitui decet. Yeneri Florae Proserpinae Fonti Lumphis corinthio genere constitutae aptas 6 convenientia x. || 7 respondent G: -deant HS. || 11 ratg GS: latg H. || 15 embatere ballistae (balistg H°GS) foramine quod graeci (greci G) peritreton x. || 17 navibus x. | quae (qug GS) dipheciaca x. || 22 thematismo x. || 24 sub divo hyphetraque (hiphetraque S , hypethraque G) x ( cf . p. 124 , 2). | constituentur HS: -untur G. || 26 videmus GSC : vidimus HS. || 28 di(e $6rc)liciis x. || 29 fontycum phys H, fonty cuphys S {ubi supra 1. niphis), fonticym phis G (phys Gc). 12 VITRUVII videbuntur babere proprietates, quod his diis propter teneritatem graciliora et florida foliisque et volutis ornata opera facta augere videbuntur iustum decorem. Iunoni Dianae Libero Patri cete|risque diis qui eadem sunt simi- (io) litudine si aedes ionicae construentur, habita erit* ratio 5 mediocritatis, quod et ab severo more doricorum et ab teneritate Corinthiorum temperabitur earum institutio proprietatis"},"krohn-1912":{"page":28,"pageEnd":29,"score":0.854,"text":"Decor autem est emendatus operis aspectus probatis rebus compositi cum auctoritate. is perficitur statione, quod graece GejLiaTiCjuuJi dicitur, seu consuetudine aut(25) natura. statione, cum lovi Fulguri et Caelo et Soli et 25 Lunae aedificia sub divo hypaethraque constituentur; ho-l$ rum enim deorum et species et effectus in aperto mundo atque lucenti praesentes videmus. Minervae et Marti et Herculi aedes doricae fient; his enim diis propter virtutem sine deliciis aedificia constitui decet. Veneri, Florae, Pro9 convenientis Ro : convenientia x lOrespondent G : -deant HS U ratae GS: latae H 18 ballista e: ballistae H, balist§ S, baliste G 1» capituli add. Kr (cf. 13, 19) peritreton x 20 6nrr]xuaia Sch: dipheciaca x 24 thematismo x 26 constituuntur G 28 videmus GSP: vidimus HS 80 diliciis (-as H) H'G a. c. m ARCHITECTURA LIB. I, 2 11 (5) serpinae , fontium nymphis corinthio genere constitutae aptas videbuntur habere proprietates, quod his diis propter teneritatem graciliora et florida foliisque et volutis ornata opera facta augere videbuntur iustum decorem. lunoni, D) 5 Dianae, Libero Patri ceterisque diis, qui eadem sunt similitudine, si aedes ionicae construentur, habita erit ratio mediocritatis , quod et ab severo more doricorum et ab teneritate corinthiorum temperabitur earum institutio proprietatis"}},"1.2.6":{"rose-1899":{"page":48,"pageEnd":null,"score":0.894,"text":"ad consuetudinem autem decor sic exprimitur, cum aedificiis interioribus ma|gnificis item vestibula convenientia et elegantia erunt facta, si enim interiora proio spectus habuerint elegantes, aditus autem humiles et inhonestos, non erunt cum decore, item si doricis epistyliis in coronis denticuli scalpentur aut in pulvinatis columnis ionicis epistyliis exprimentur triglyphi, | translatis ex alia(20> ratione proprietatibus in aliud genus operis offendetur 15 7 aspectus, alius ante ordinis consuetudinibus institutis"},"krohn-1912":{"page":29,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ad consuetudinem autem decor sic exprimitur, 1 10 cum aedificiis interioribus magnificis item vestibula convenientia et elegantia erunt facta. si enim interiora prospectus habuerint elegantes, aditus autem humiles et inhonestos, non erunt cum decore. item si doricis epistyliis in coronis denticuli sculpentur aut in pulvinatis columnis ex 1 15 ionicis epistyliis [capitulis] exprimentur triglyphi, translatis ex alia ratione proprietatibus in aliud genus operis offendetur aspectus aliis ante ordinis consuetudinibus institutus"}},"1.2.7":{"rose-1899":{"page":48,"pageEnd":null,"score":0.89,"text":"naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus templis saluberrimae regiones aquarumque fontes in is locis idonei eligentur in quibus fana constituantur, deinde maxime ] Aesculapio Saluti, quorum deorum plurimi medicinis aegri ] 20 (25) curari videntur, cum enim ex pestilenti in salubrem locum 14 corpora aegra translata fuerint et e fontibus salubribus aquarum usus subministrabuntur, celerius convalescent, ita efficietur uti ex natura loci maiores auctasque cum dignitate | divinitas excipiat opiniones, item naturae decor 25 (5) erit, si cubiculis et bybliothecis ab oriente lumina capiuntur, balineis et hibernaculis ab occidente hiberno, pinacothecis et quibus certis luminibus opus est partibus a septentrione, quod ea caeli regio neque exclaratur neque 6 ab HS: om. G. || 7 eorum x. || 10 perfectus x (cf. p. 119 , 25). || 13 sculpentur x. | aut in"},"krohn-1912":{"page":29,"pageEnd":30,"score":0.78,"text":"naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus tempHs saluberrimae regiones aquarumque fontes in is locis idonei 30 eligentur, in quibus fana constituantur, deinde maxime (25) Aesculapio, Saluti, ut eorum deorum, quorum plurimi me14 dicinis aegri curari videntur. cum enim ex pestilenti in salubrem locum corpora aegra translata fuerint et e fontibus salubribus aquarum usus subministrabuntur, celerius 25 convalescent. ita efficietur, uti ex natura loci maiores (6) auctasque cum dignitate divinitas excipiat opiniones. item naturae decor erit, si cubiculis et bybliothecis ab oriente lumina capiuntur, bahieis et hibernaculis ab occidente hiberno, pinacothecis et quibus certis luminibus opus est 80 partibus, a septentrione, quod ea caeli regio neque ex1 fontium nymphis: fontycumphys HS, fonticym phis G (phys G'^) 7 ab (severo) om. G 8 earum Joc: eorum x 11 prospectus rec: perfectus x 14 ex Kr: et x 15 capitulis del. Ro {videtur esse illud capituli, qiiod desideratur 12, 21) triglyphi Joc: triglyphis G, triclyphis H, tricliphis S 17 institutus Kr: -tis x 2i ut Kr: et (&) x 2» pinacothicis H et a. c. S 12 VITRUVII claratur neque obscuratur solis cursu sed est certa in-(io) mutabilis"}},"1.2.8":{"rose-1899":{"page":49,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"Distributio autem est copiarum locique commoda dispensatio parcaque in operibus sumptus cum ratione temperatio. haec ita observabitur, si primum architectus ea non quaeret quae non poterunt inveniri aut parari nisi (15) magno. | namque non omnibus locis harenae fossiciae nec caementorum nec abietis nec sappinorum nec marmoris copia est, sed aliud alio loco nascitur, quorum comportationes difficiles sunt et sumptuosae, utendum autem est ubi non est harena fossicia, fluviatica aut marina lota, (20) inopiae quoque | abietis aut sappinorum vitabuntur utendo cupresso populo ulmo pinu, reliquaque his similiter erunt explicanda"},"krohn-1912":{"page":30,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"Distributio autem est copiarum locique commoda dispensatio parcaque in operibus sumptus ratione temperatio. haec ita observabitur, si primum architectus ea non quaeret, quae non poterunt inveniri aut parari nisi magno. namque non omnibus locis harenae fossiciae nec caemen-(i5) torum nec abietis nec sappinorum nec marmoris copia est, sed aUud alio loco nascitur, quorum comportationes difficiles sunt et sumptuosae. utendum autem est, ubi non est lo harena fossicia, fluviatica aut marina lota; inopiae quoque abietis aut sappinorum vitabuntur utendo cupresso, populo, (20) 9 ulmo, pinu; reliquaque his similiter erunt explicanda"}},"1.2.9":{"rose-1899":{"page":49,"pageEnd":null,"score":0.917,"text":"alter gradus erit distributionis, cum ad usum 9 15 patrum familiarum aut ad pecuniae copiam aut ad eloquentiae dignitatem aedificia aliter disponentur, namque (25) aliter urbanas domos opor|tere constitui videtur, aliter 15 quibus ex possessionibus rusti|cis influunt fructus, non item feneratoribus, aliter beatis et delicatis, potentibus vero 20 quorum cogitationibus respublica gubernatur, ad usum conlocabuntur, et omnino faciendae sunt aptae omnibus personis aedificiorum distributiones"},"krohn-1912":{"page":30,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"alter gradus erit distributionis, cum ad usum patrum familiarum et ad pecuniae copiam aut ad eloquentiae dignitatem aediis ficia apte disponentur. namque aliter urbanas domos oportere constitui videtur, aliter quibus ex possessionibus rusticis influunt fructus; non item feneratoribus , aliter beatis 15 et delicatis; potentibus vero, quorum cogitationibus respublica gubernatur, ad usum conlocabuntur; et omnino 20 faciendae sunt aptae omnibus personis aedificiorum distributiones"}},"1.3.1":{"rose-1899":{"page":49,"pageEnd":50,"score":0.72,"text":"Partes ipsius architecturae sunt tres, aedificatio, gno- III monice, machinatio, aedificatio autem divisa est bipertito, 25 e quibus una est moenium et communium operum in publicis locis conlocatio, altera est privatorum aedificiorum explicatio, publicorum autem distributiones sunt tres, e (io) qui|bus est una defensionis, altera religionis, tertia opportunitatis. defensionis est murorum turrium que et portarum 30 ratio ad hostium impetus perpetuo repellendos excogitata, religionis deorum inmortalium fanorum aediumque sacracu ( supra add. ips.) S (unde rec.): om. HG || 6 poterunt G et (in ras.) S: potuerunt H (-rint P°v). || 11 lota x: loca (L)GC. || 13 reliqua que H (-quaq? S ): reliquaq; qu§ G. || 15 f. & ad p. x. || 16 alte (-ae a. r. H) disp. x (aliter L). || 17 urbanas HS: -nos G. | construi S. || 18 idem x. || 25 e: ex S. || 28 est una HS: una est G. || 31 sacrorum x. 14 VITRUVII rum conlocatio, opportunitatis communium locorum ad usum publicum dis [positio, uti portus fora porticus balineae (15) theatra inambulationes ceteraque quae isdem rationibus in publicis locis designantur"},"krohn-1912":{"page":30,"pageEnd":31,"score":0.818,"text":"Partes ipsius architecturae sunt tres: aedificatio, gno-(5) monice, machinatio. aedificatio autem divisa est bipertito, e quibus una est moenium et communium operum in publicis locis conlocatio, altera est privatorum aedificiorum expKcatio. publicorum autem distributiones sunt tres, e quibus est una defensionis, altera religionis, tertia oppor- (lO) tunitatis. defensionis est murorum turriumque et portarum ratio ad hostium impetus perpetuo repellendos excogitata, 30 religionis deorum inmortalium fanorum aediumque sacrarum conlocatio, opportunitatis communium locorum ad usum publicum dispositio, uti portus, fora, porticus, (i5)j 4 cum (ratione) add. S^ 6 potuerunt H 11 loca G^ 13 reliquaq; qu§ G 16 apte Kr: alte x urbanos G 17 construi S 18 item Phil: idem x 28 est una HS: una est G 31 sacrorum x 33 uti HS: ut G DE ARCHITECTURA LIB. I, 2. 3. 4 13 balinea, theatra, ambulationes ceteraque, quae isdem rationibus in publicis locis designantur"}},"1.3.2":{"rose-1899":{"page":50,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"Haec autem ita fieri debent ut habeatur ratio firmitatis 5 utilitatis venustatis, firmitatis erit habita ratio, cum fuerit j fundamentorum ad solidum depressio et quaque e materia (2a) copiarum sine avaritia diligens electio , utilitatis autem, cum emendata et sine inpeditione usus locorum dispositio et ad regiones sui cuiusque generis apta et commoda 10 distributio, venustatis vero cum fuerit operis species grata et elegans | membrorumque commensus iustas habeat symmetriarum ratiocinationes"},"krohn-1912":{"page":31,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Haec autem ita fieri debent, ut habeatur ratio firmitatis, utilitatis, venustatis. firmitatis erit habita ratio, cum !0) 5 fuerit fundamentorum ad solidum depressio, quaque e materia, copiarum sine avaritia diligens electio; utilitatis autem, ^cum fuerit)> emendata et sine inpeditione usus locorum dispositio et ad regiones sui cuiusque generis apta et commoda distributio ; venustatis vero, cum fuerit operis \\) 10 species grata et elegans membrorumque commensus iustas habeat symmetriarum ratiocinationes"}},"1.4.1":{"rose-1899":{"page":50,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"In ipsis vero moenibus ea erunt principia, primum electio loci saluberrimi, is autem erit excelsus et non 15 ne|bulosus non pruinosus regionesque caeli spectans neque 16 aestuosas neque frigidas sed temperatas, deinde si vitabitur palustris vicinitas, cum enim aurae matutinae cum sole oriente ad oppidum pervenient et his ortae nebulae adiun|gentur spiritusque bestiarum palustrium venenatos 20 (5) cum nebula mixtos in habitatorum corpora flatu spargent, efficient locum pestilentem, item si secundum mare erunt moenia spectabuntque ad meridiem aut occidentem non erunt salubria, quod per aestatem caelum meridianum sole exoriente | calescit meridie ardet, item quod spectat ad25(io) occidentem sole exorto tepescit meridie calet vespere fervet"},"krohn-1912":{"page":31,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"In ipsis vero moenibus ea erunt principia. primum eleclY tio loci saluberrimi. is autem erit excelsus et non nebuIGlosus, non pruinosus regionesque caeli spectans neque 15 aestuosas neque frigidas sed temperatas, deinde si vitabitur palustris vicinitas. cum enim aurae matutinae cum sole oriente ad oppidum pervenient et his ortae nebulae (5) adiungentur spiritusque bestiarum palustrium venenatos cum nebula mixtos in habitatorum corpora flatu spargent, 20 efficient locum pestilentem. item si secundum mare erunt moenia spectabuntque ad meridiem aut occidentem, non erunt salubria, quod per aestatem caelum meridianum sole (10) exoriente calescit, meridie ardet; item quod spectat ad occidentem, sole exorto tepescit, meridie calet, vespere 25 fervet"}},"1.4.2":{"rose-1899":{"page":50,"pageEnd":51,"score":0.718,"text":"igitur mutationibus caloris et refrigerationis corpora quae in his locis sunt vitiantur, hoc autem licet animadvertere etiam ex is quae non sunt animalia, in cellis enim vinariis tectis | lumina nemo capit a meridie nec ab occi-30(i5) 2 uti HS: ut G. | balinea H, balnea HCSG || 3 hisdem x. || 4 locis G et {supra lin. ips. add.) S: om. H. || 7 et om. x , ubi pro depressio (depraesio H) quaque HG in) rasura sic dispositio & cu erit libere ut solet ipse corrigit S. || 9 cum om. x. | usu x. || 12 emembroruq; Hc = membrorumque G (membrorum S, qui om. que). || 14 ea {ante corr.) om. G. || 17 si: sic x. || 24 quod HS: quia G. || 28 vitiantur: sic X. || 29 is: his x. DE ARCHITECTURA LIB. I, 4 15 dente sed a septentrione, quod ea regio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo et inmutabilis. ideo etiam ea granaria quae ad solis cursum spectant bonitatem cito mutant, obsoniaque et poma quae non in (20) 5 ea parte caeli ponuntur quae | est aversa a solis cursu, non diu servantur"},"krohn-1912":{"page":31,"pageEnd":32,"score":0.802,"text":"igitur mutationibus caloris et refrigerationis corpora, quae in his locis sunt, vitiantur. hoc autem licet animadvertere etiam ex is, quae non sunt animalia. in (i6)cellis enim vinariis tectis lumina nemo capit a meridie nec ab occidente, sed a septentrione, quod ea regio nullo so tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo et inmutabilis. ideo etiam ea granaria, quae ad solis cursum 1 balinea H: balnea H^^GS ambulationes Kr: inambulationes {cum in add.) x 2 locis om. H et a. c. S 6 ad solidum dispositio & cu erit e materia S 7 add. Mar usus rec: usu x 10 membrorum {om. que) principiis, quae Graeci CTOixeia appellant, ut(io) omnia, corpora sunt composita, id est e calore et umore, terreno et aere, et ita mixtionibus naturali temperatura 25 figurantur omnium animalium in mundo generatim qua"}},"1.4.6":{"rose-1899":{"page":52,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"ergo in quibus corporibus cumque exsuperat e principiis calor, tunc interficit dissol|vitque cetera fervore. haec (15) autem vitia efficit fervidum ab certis partibus caelum, cum insidit in apertas venas plus quam patitur e mixtionibus naturali temperatura corpus, item si umor occupavit corporum venas inparesque eas fecit, cetera principia ut a liquido corrupta diluuntur et dissol|vuntur compositionibus virtutes, item haec e refrigerationibus umoris ventorum et aurarum infunduntur vitia corporibus, non 10 minus aeris etiamque terreni in corpore naturalis compositio augendo aut minuendo infirmat cetera principia, terrenum cibi plenitate, aer gravitate caeli"},"krohn-1912":{"page":32,"pageEnd":33,"score":0.83,"text":"ergo in quibus<^vis)> corporibus cum exsuperat e principiis calor, tunc interficit dissolvitque cetera fervore. (ib) haec autem vitia efficit fervidum ab certis partibus caelum, cum insidit in apertas venas plus quam patitur e 30 mixtionibus naturali temperatura corpus. item si umor occupavit corporum venas inparesque eas fecit, cetera 4 e rebus Bo: aeribus x 8 omni HS (-e S^ 10 redurescit et restituitur Joc: redurescat et restituatur x 1» valitudinibus x 23 e add. rec: om. x stoechia x 24 acalore G 27 quibusvis Kr (scil: quib,uis): quibus x 2» certis ed: caeteris x DE ARCHITECTURA LIB. I, 4 15 20) principia liquido corrupta diluuntur, et dissolvuntur compositionibus virtutes. item haec e refrigerationibus umoris ventorum et aurarum infunduntur vitia corporibus. non minus aeris etiamque terreni in corpore naturalis com5 positio augendo aut minuendo infirmat cetera, principia terrena cibi plenitate, aer gravitate caeli"}},"1.4.7":{"rose-1899":{"page":52,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"Sed si qui voluerit diligentius haec sensu percipere, 18 animadvertat attendatque naturas avium et piscium et 15 terrestrium animalium, et ita considerabit discrimina temperaturae. aliam enim mixtionem habet genus avium, aliam | piscium, longe aliter terrestrium natura, volucres (5) minus habent terreni, minus umoris, caloris temperate, aeris multum, igitur levioribus principiis compositae facilius in aeris impetum nituntur, aquatiles autem piscium naturae quod temperatae sunt a calido plurimoque et aeris et terreni sunt | compositae sed umoris habent oppido (10) quam paulum, quo minus habent e principiis umoris in corpore, facilius in umore perdurant, itaque cum ad terram 25 perducuntur, animam cum aqua relinquunt, item terrestria quod e principiis ab aere caloreque sunt temperata minusque habent terreni plurimum|que umoris, quod abundant umidae partes, non diu possunt in aqua vitam tueri"},"krohn-1912":{"page":33,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"Sed si qui voluerit diligentius haec sensu percipere, 7 animadvertat attendatque naturas avium et piscium et terrestrium animalium, et ita considerabit discrimina tem10 peraturae. aliam enim mixtionem habet genus avium, aliam (B) piscium , longe aliter terrestrium natura. volucres minus habent terreni, minus umoris, caloris temperate, aeris multum; igitur levioribus principiis compositae facilius in aeris impetum nituntur. aquatiles autem piscium naturae, 15 quod temperatae sunt a calido plurimumque ex aeris et :iO)terreni <(principiis)> sunt compositae, sed umoris habent oppido quam paulum, quo minus habent e principiis umoris in corpore, facilius in umore perdurant; itaque cum ad terram perducuntur, animam cum aqua relinquunt. item 20 terrestria, quod e principiis ab aere caloreque sunt tem[15) perata minusque habent terreni plurimumque umoris, quod abundant umidae partes, non diu possunt in aqua vitam tueri"}},"1.4.8":{"rose-1899":{"page":52,"pageEnd":53,"score":0.765,"text":"tae H (-ti S). || 22 plurimum(-u S) que ex x. DE ARCHITECTURA LIB. I, 4 17 e principiis animalium corpora composita sensu percipimus et e superationibus aut defectionibus ea laborare dissolvito) que iudicamus, non dubitamus quin diligentius quaeri oporteat uti temperatissimas caeli regiones eligamus, cum 5 quaerenda fuerit in moenium conlocationibus salubritas"},"krohn-1912":{"page":33,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"ergo si haec ita videntur, quemadmodum proposuimus, et e principiis animalium corpora composita sensu 23 percipimus et e superationibus aut defectionibus ea laborare dissolvique iudicamus, non dubitamus, quin dili(20) gentius quaeri oporteat, uti temperatissimas caeli regiones eligamus, cum quaerenda fuerit in moenium conlocationibus salubritas"}},"1.4.9":{"rose-1899":{"page":53,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"itaque etiam atque etiam veterem revocandam censeo 9 rationem, maiores enim pecoribus immolatis quae pascebantur in is locis quibus aut oppida aut castra stativa (25) | constituebantur, inspiciebant iocinera, et si erant livida et io vitiosa primo, alia immolabant dubitantes utrum morbo an pabuli vitio laesa essent, cum pluribus experti erant et probaverant integram et solidam naturam iocinerum ex 19 aqua | et pabulo, ibi constituebant munitiones, si autem vitiosa inveniebant, iudicium transferebant item humanis 15 corporibus pestilentem futuram nascentem in his locis aquae cibique copiam, et ita transmigrabant et mutabant (5) regiones quaerenjtes omnibus rebus salubritatem"},"krohn-1912":{"page":33,"pageEnd":34,"score":0.853,"text":"itaque etiam atque etiam veterem revo30 candam censeo rationem. maiores enim pecoribus immolatis, quae pascebantur in is locis, quibus aut oppida aut (26) castra stativa constituebantur, inspiciebant iocinera, et si erant livida et vitiosa primo, alia immolabant dubitantes, 1 liquido Kr: nt aliquida H^ ut liquida G, aut aliquida S {scil. fuit: ui 0) 8 attendat Joc: tendat HS, intendat G 9 consideravit H 12 temperate G: -tae H, -ti S 16 add. Kr 80 cen8& H 16 VITRUVn utrum morbo an pabuli vitio laesa essent. cum pluribus experti erant et probaverant integram et solidam naturam iocinerum ex aqua et pabulo, ibi constituebant munitiones ; 19 si autem vitiosa inveniebant, iudicio transferebant item humanis corporibus pestilentem futuram nascentem in his 5 locis aquae cibique copiam, et ita transmigrabant et muta10 bant regiones quaerentes omnibus rebus salubritatem"}},"1.4.10":{"rose-1899":{"page":53,"pageEnd":null,"score":0.796,"text":"hoc autem 10 fieri uti pabulo ciboque salubres proprietates terrae videantur, licet animadvertere et cognoscere ex agris Cretensium qui sunt circa Pothereum flumen, quod est Cretae inter duas civitates Gnoson et Gortynam, dextra enim (io) et sinistra eius fluminis | pascuntur pecora, sed ex his quae pascuntur proxime Gnoson <(lienosa)> sunt, quae autem ex altera parte proxime Gortynam, non habent apparentem 25 splenem, unde etiam medici quaerentes de ea re invenerunt in his locis herbam, quam pecora rodendo iniis) minuerunt lienes, ita eam herbam colli|gendo curant lienosos Roc medicamento, quod etiam Cretenses ac7tXr|VOV 2 esuperationibus x (i. e. e sup. = 64, 3 cf. exuperat = exsuperat 17,14). || 6 censeo GS: cens& H. || 8 is: his x . |j 14 iudicio transferebant"},"krohn-1912":{"page":34,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"hoc (5) autem fieri, uti pabulo ciboque salubres proprietates terrae videantur, licet animadvertere et cognoscere ex agris Cretensium, qui sunt circa Pothereum flumen, quod est 10 Cretae inter duas civitates Gnoson et Gortynam.. dextra enim et sinistra eius fluminis pascuntur pecora; sed ex his(io) quae pascuntur proxime Gnoson si ♦ * * * quae autem ex altera parte proxime Gortynam, non habent apparentem splenem. unde etiam medici quaerentes de ea re invenerunt 15 in his locis herbam, quam pecora rodendo inminuerunt lienes. ita eam herbam colligendo curant lienosos hoc(i5) medicamento, quod etiam Cretenses acTrXr|VOV vocitant. ex eo licet scire cibo atque aqua proprietates locorum naturaliter pestilentes aut salubres esse"}},"1.4.11":{"rose-1899":{"page":54,"pageEnd":null,"score":0.883,"text":"Item si in paludibus moenia constituta erunt, quae paludes secundum mare fuerint, spectabuntque ad septentrio jnem aut inter septentrionem et orientem, eaeque pa-5(20) ludes excelsiores fuerint quam litus marinum, ratione videbuntur esse constituta, fossis enim ductis fit aquae exitus ad litus, et mare tempestatibus auctum in paludes redundantia motionibus concitata amarique mixtionibus non patitur bestia[rum palustrium genera ibi nasci, quaeque deio(25) superioribus | locis natando proxime litus perveniunt, inconsueta salsitudine necantur, exemplar autem huius rei Gallicae paludes possunt esse quae circum Altinum Ravennam Aquileiam aliaque quae in eiusmodi locis municipia sunt proxima paludi|bus, quod his rationibus habent in-i5(5) 12 credibilem"},"krohn-1912":{"page":34,"pageEnd":35,"score":0.767,"text":"Item si in paludibus moenia constituta erunt, quae paludes secundum mare fuerint, spectabuntque ad septentrionem aut inter septentrionem et orientem, eaeque(20) paludes excelsiores fuerint quam litus marinum, ratione videbuntur esse constituta. fossis enim ductis fit aquae 25 exitus ad litus, et mare tempestatibus actum in paludes | redundantia motionibus concitata marisque mixtionibus •! non patitur bestiarum palustrium genera ibi nasci, quae-(25: que de superioribus locis natando proxime litus perveniunt, 20] inconsueta salsitudine necantur. exemplar autem huius rei 30 GalUcae paludes possunt esse, quae circum<(cingunt) Alti4 item Buttmann : idem x 5 humanis Bo : inhumanis {mm in add.) x » (terrae) habere add. S^ 10 pothemm S 11 cortynam JT, cortinam GS 18 proxime GS^: -ma HSG^ 16 rodendo S: rudendo HG, radendo G'^ 17 lienosus H 18 asplenon X 25 fit G^: om. HS 26 mare H: mari GS actum Kr: aucto X paludis HS 27 marique H 31 add. Kr DE ARCHITECTURA LIB. I, 4. 5 17 num, Ravennam, Aquileiam, aliaque quae in eiusmodi lo(5) cis municipia sunt proxima paludibus, quod his rationibus habent incredibilem"}},"1.4.12":{"rose-1899":{"page":54,"pageEnd":55,"score":0.778,"text":"quibus autem insidentes sunt paludes et non habent exitus profluentes neque per flumina neque per fossas, uti Pomptinae, stando putescunt et umores graves et pestilentes in his locis emittunt, item in Apulia oppidum Salpia vetus, quod | Diomedes ab Troia 20 (10) rediens constituit sive quemadmodum nonnulli scripserunt Elpias Rhodius, in eiusmodi locis fuerat conlocatum, ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes aliquando pervenerunt ad M. Hostilium ab eoque publice petentes impetraverunt ut is idoneum locum ad moenia trans [ferenda 25 (15 > conquireret eligeretque. tunc is moratus non est, sed statim rationibus doctissime quaesitis secundum mare mercatus est possessionem loco salubri ab senatuque populofit G: om. HS. || 8 mare . . . aucto H (auctum Ussing )r mari . . . aucto GS. | paludis HS (-des G). || 9 concitata marique (marisque GS) x. || 14 aquilegiam x. || 17 per (fl.) GSC : om. H et ante ips. corr. S. || 18 pomptinae H: pomtin§ GS. ( putescunt: sic x (putrescunt L. cf. Lachmann ad Lucr. p. 188 1 Keil ad Varr. p. 90). putrescunt (sic) .male corr. Plin. Aug. 11, 277 — non 12, 96. || 20 diomedis H. || 22 elphias x. || 23 quod annis (semper) H (ut quod pro quot). || 24 m H, M. S, marcu G. || 25 ut his HS, uti his G. || 26 elegeretquae H. DE ARCHITECTURA LXB. I, 4. 5 19 que Romano petiit ut liceret transferre oppidum, constituitque moenia et areas divisit nummoque sestertio (20) singulis | municipibus mancipio dedit, his confectis lacum aperuit in mare et portum e lacu municipio perfecit. 5 itaque nunc Salpini quattuor milia passuum progressi ab oppido veteri habitant in salubri loco"},"krohn-1912":{"page":35,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"quibus autem insidentes sunt paludes et non habent exitus profluentes neque 5 per flumina neque per fossas, uti Pomptinae, stando putescunt et umores graves et pestilentes in is locis emittunt. item in Apulia oppidum Salpia vetus, quod DiolOmedes ab Troia rediens constituit sive, quemadmodum nonnuUi scripserunt, Elpias Rhodius, in eiusmodi locis fu10 erat conlocatum, ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes aliquando pervenerunt ad M. Hostilium ab eoque pubhce petentes impetraverunt, ut is idoneum locum ad i5)moenia transferenda conquireret eligeretque. tunc is moratus non est, sed statim rationibus doctissime quaesitis 15 secundum mare mercatus est possessionem loco salubri ab senatuque populoque Romano petit, ut liceret transferre oppidum, constituitque moenia et areas divisit num20)moque sestertio singulis municipibus mancipio dedit. his confectis lacum aperuit in mare et portum e lacu muni20 cipio perfecit. itaque nunc Salpini quattuor milia passus progressi ab oppido veteri habitant in salubri loco"}},"1.5.1":{"rose-1899":{"page":55,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Cum ergo his rationibus erit salubritatis moenium V (25) conjlocandorum explicatio regionesque electae fuerint fructibus ad alendam civitatem copiosae et viarum munitiones aut opportunitates fluminum seu per portus marinae 21 subvectiones | habuerint ad moenia comportationes expeditas , tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facienda uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videatur, (5) 15 crassitudine ampliore | quam parietum qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura"},"krohn-1912":{"page":35,"pageEnd":null,"score":0.877,"text":"Cum ergo his rationibus [erit] salubritatis [moenium V :25)Conlocandorum explicatio] regiones[que] electae fuerint fructibus ad alendam civitatem copiosae, et viarum 25 munitiones aut opportunitates fluminum seu per portus 21 marinae subvectionis habuerit ad moenia comportationes expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facienda, uti fodiantur, si queat' inveniri, ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videaisotur, crassitudine ampliore quam parietum, qui supra ter1 aquilegiam x 5 per (flum.) om. H et ante ips. corr"}},"1.5.2":{"rose-1899":{"page":55,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, uti 2 cum ad murum hostis impetu velit adpropinquare, a turribus dextra ac sinistra lateribus apertis telis vulneretur. (io)20curandumque maxime videtur ut j non facilis aditus sit ad oppugnandum murum, sed ita circumdandum ad loca praecipitia et excogitandum uti portarum itinera non sint directa sed scaeva, namque cum ita factum fuerit, tum dextrum latus accedentibus quod scuto non erit tectum (15) 25 proximum erit muro, conlocanda autem | oppida sunt non quadrata nec procurrentibus angulis sed circumitionibus, uti hostis ex pluribus locis conspiciatur. in quibus enim anguli procurrunt, difficiliter defenditur, quod angulus magis hostem tuetur quam civem"},"krohn-1912":{"page":36,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, uti, cum ad murum hostis impetu velit adpropinquare, a turribus dextra ac sinistra lateribus apertis telis vulnerentur. curandumque maxime videtur, ut non facilis aditus sit ad 5 (lo; oppugnandum murum, sed ita circumdandum ad loca praecipitia et excogitandum, uti portarum itinera non sint directa sed scaeva. namque cum ita factum fuerit, tum dextrum latus accedentibus , quod scuto non erit tectum, proximum erit muro. conlocanda autem oppida sunt non 10 (li quadrata nec procurrentibus angulis sed circinationibus, uti hostis ex pluribus locis conspiciatur. in quibus enim anguli procurrunt, difficiliter defenditur, quod angulus 3 magis hostem tuetur quam civem"}},"1.5.3":{"rose-1899":{"page":55,"pageEnd":56,"score":0.865,"text":"dum G, tunc S. || 26 circuitionibus x. || 28 quod S(GC ): quo II G. || 29 tuetur HS: tueatur G. 2 20 VITRUVII venientes alius alium sine inpeditione praeterire possint, tum in crassitudine perpetuae taleae oleagineae ustilatae quam creberrime instruantur, uti utraeque muri frontes inter se, quemadmodum fibulis, his taleis conligatae aeternam habeant firmitatem, namque ei materiae nec caries 5 | nec tempestates nec vetustas potest nocere, sed ea et in (25) terra obruta et in aqua conlocata permanet sine vitiis utilis sempiterno, itaque non solum in muro sed etiam in substructionibus quique parietes murali crassitudine erunt faciundi hac ratione religati non cito vitiabuntur"},"krohn-1912":{"page":36,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"crassitudinem autem muri ita faciendam censeo, uti armati homines supra obviam 15 (2 venientes alius alium sine inpeditione praeterire possint, dum in crassitudine perpetuae taleae oleagineae ustilatae quam creberrime instruantur, uti utraeque muri frontes inter se, quemadmodum fibulis, his taleis conligatae aeternam habeant firmitatem; namque ei materiae nec caries 20 , nec tempestates nec vetustas potest nocere, sed ea et in(25) terra obruta et in aqua conlocata permanet sine vitiis utilis sempiterno. itaque non solum in muro sed etiam in substructionibus quique parietes murali crassitudine erunt faciundi, hac ratione religati non cito vitiabuntur"}},"1.5.4":{"rose-1899":{"page":56,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"intervalla J autem turrium ita sunt facienda ut ne longius 22 sit alia ab alia sagittae missionis, uti si qua oppugnetur, tum a turribus quae erunt dextra ac sinistra scorpionibus reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. etiamque contra injteriora turrium dividendus est murus inter- 15 (5) vallis tam magnis quam erunt turres , ut itinera sint interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro fixa, hostis enim si quam partem muri occupaverit, qui repugnabunt rescindent et si celeriter administraverint, non patientur reliquas partes turjrium murique hostem 20 (10) penetrare, nisi se voluerit praecipitare"},"krohn-1912":{"page":36,"pageEnd":37,"score":0.816,"text":"intervalla autem turrium ita sunt facienda, ut ne longius 22 sit alia ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, | tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. etiamque contra interiores <(partes)> turrium dividendus estmurus 30 (6; intervallis tam magnis, quam erunt turres, ut itinera sint 8 tum H: dum G, tunc S » quod SG'^: quo HG 11 circinationibus Kr: circuitionibus x 14 tueatur G 17 taleae Joc: tabulae x 20 nec aries a. c. G, necessaries a. c. H 21 tempestas G 22 permanet G: permanent HS (utiles S) 27 sagitta emissionis x 30 interiores <^partes)> Kr: inferiores X (inferiora S^) DE ARCHITECTURA LIB. I, 5 19 interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro fixa; hostis enim si quam partem muri occupaverit, qui repugnabunt rescindent et, si celeriter administraverint, (lO)non patientur reliquas partes turrium murique hostem 5 penetrare, nisi se voluerit praecipitare"}},"1.5.5":{"rose-1899":{"page":56,"pageEnd":57,"score":0.812,"text":"Cat. p. 43 et ad Varr. p. 6. \\ poly(i $)gonea x. DE ARCHITECTURA LIB. I, 5 21 machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum . (15) adigendo laedere non possunt. item munitiones | muri turriumque aggeribus coniunctae maxime sunt tutiores, 5 quod neque arietes neque suffossiones neque machinae ceterae eis valent nocere"},"krohn-1912":{"page":37,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"turres itaque rotundae aut polygonoe sunt faciendae; quadratas enim machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum :i6)adigendo laedere non possunt. item munitiones muri tur10 riumque aggeribus coniunctae maxime sunt tutiores, quod neque arietes neque suffossiones neque machinae ceterae eis valent nocere"}},"1.5.6":{"rose-1899":{"page":57,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"sed non in omnibus locis est 6 aggeris ratio facienda nisi quibus extra murum ex alto loco plano pede accessus fuerit ad moenia oppugnanda. (20) itaque in eius|modi locis primum fossae sunt faciendae io latitudinibus et altitudinibus quam amplissimis, deinde fundamentum muri deprimendum est intra alveum fossae et id extruendum est ea crassitudine ut opus terrenum facile sustineatur"},"krohn-1912":{"page":37,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"sed non in omnibus locis est aggeris 6 ratio facienda, nisi quibus extra murum ex alto loco plano pede accessus fuerit ad moenia oppugnanda. ita16 que in eiusmodi locis primum fossae sunt faciendae latitudinibus et altitudinibus quam amplissimis, deinde fundamentum muri deprimendum est infra alveum fossae et id extruendum est ea crassitudine, ut opus terrenum facile sustineatur"}},"1.5.7":{"rose-1899":{"page":57,"pageEnd":null,"score":0.911,"text":"item interiore parte substructionis fun- 7 (25) damentum distans ab exte|riore introrsus amplo spatio ita 15 uti cohortes possint quemadmodum in acie instructae ad defendendum supra latitudinem aggeris consistere, cum autem fundamenta ita distantia inter se fuerint constituta, tunc inter ea alia transversa, coniuncta exteriori et inte- (ao)riori fundamento, pectinatim dis|posita, quemadmodum 20 serrae dentes solent esse conlocentur. cum enim sic erit 23 factum, tunc ita oneris terreni magnitudo | distributa in parvas partes neque universa pondere premens poterit ulla ratione extrudere muri substructiones"},"krohn-1912":{"page":37,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"item interiore parte substructionis 7 20 fundamentum distans ab exteriore introrsus amplo spatio, ita uti cohortes possint quemadmodum in acie instructae ad defendendum supra latitudinem aggeris consistere. cum autem fundamenta ita distantia inter se fuerint constituta, tunc inter ea alia transversa, coniuncta exteriori et intei26riori fundamento, pectinatim disposita [quemadmodum serrae dentes solent esse] conlocentur; cum enim sic erit 23factum, tunc ita oneris terreni magnitudo distributa in parvas partes neque universa pondere premens <^non)> poterit ulla ratione extrudere muri substructiones"}},"1.5.8":{"rose-1899":{"page":57,"pageEnd":58,"score":0.703,"text":"de ipso autem 8 muro e qua materia struatur aut perficiatur, ideo non est (5) 25 praefiniendum quod in omnibus locis quas optamus co|pias, eas non possumus habere, sed ubi sunt saxa quadrata sive silex seu caementum aut coctus later sive crudus, his erit utendum, non enim uti Babylone abundantes liquido bitumine pro calce et harena ex cocto latere factum habent 2 cuneos GS : cuneus H. || 3 munition in ras. S (ex -ib>). || 8 munia x. || 12 est (ea) HS : om. G. || 20 solentes se G, solventes se HS(GC). || 22 pondere HS: -ra G. || 29 harena HCSG (ut p. 14,15-19 #): arena H, qui ante corr. sic saepius scripsit (item G ), sicut arenoso HG 38,1. arenariis G 40,18. arena Gc 40, 1 . arenaria Hc 40, 9. 43, 25. aren§ Gc 41, 1. aren§ Hc 41, 3. arenosa Hc 43, 21 etc. (harena etc. sernper S). | ex: & x. 22 VITRUVII murum, sic item possunt omnes regiones seu locorum pro- | prietates Rabere tantas eiusdem generis utilitates uti ex (io) his comparationibus ad aeternitatem perfectus habeatur sine"},"krohn-1912":{"page":37,"pageEnd":38,"score":0.844,"text":"de ipso 8 30 autem muro, e qua materia struatur aut perficiatur, ideo non est praefiniendum, quod in omnibus locis, quas opta(5) mus copias, eas non possumus habere. sed ubi sunt saxa quadrata sive silex seu caementum aut coctus later sive 6 mtundae a. c. H 6 polygonoe Kr-. polygonea HG^ poligonea S 8 cuneus H 14 munia x 17 infra Kr-. intra x 18 est (ea) om. G 25 glossam eiecit Kr 26 solentes se G, solventes se H et a. c*. S 28 pondera G add. Phil 20 VITRUVII crudus, his erit utendum. non enim, uti Babylone abundantes liquido bitumine pro calce et harena ex cocto latere factum habent murum, sic item possunt omnes regiones seu locorum proprietates habere tantas eiusdem generis(io) ; utilitates, uti ex his comparationibus ad aeternitatem perfectus habeatur sine vitio murus"}},"1.6.1":{"rose-1899":{"page":58,"pageEnd":null,"score":0.957,"text":"Moenibus circumdatis secuntur intra murum arearum 5 divisiones platearumque et angiportorum ad caeli regionem | directiones, dirigentur haec autem recte, si exclusi erunt (15) ex angiportis venti prudenter, qui si frigidi sunt laedunt, si calidi vitiant, si umidi nocent, quare vitandum videtur hoc vitium et advertendum ne fiat quod in multis civitatibus usu solet venire, quemadmodum in insula Lesbo oppidum | Mytilene magnificenter est aedificatum et eleganter, sed positum non prudenter, in qua civitate auster cum flat, homines aegrotant, cum corus, tussiunt, cum septentrio, restituuntur in salubritatem sed in angiportis 15 et plateis non possunt consistere propter vehementiam 2 frigoris"},"krohn-1912":{"page":38,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"Moenibus circumdatis sequuntur intra murum arearum divisiones platearumque et angiportum ad caeli regionem directiones. dirigentur haec autem recte, si exclusi erunt(i5) ex angiportis venti prudenter. qui si frigidi sunt, laedunt; 10 si calidi, vitiant; si umidi, nocent. quare vitandum videtur hoc vitium et avertendum, ne fiat quod in multis civitatibus usu solet venire. quemadmodum in insula Lesbo oppidum Mytilenae magnificenter est aedificatum et ele-(20) ganter, sed positum non prudenter. in qua civitate auster 15 cum flat, homines aegrotant; cum corus, tussiunt; cum septentrio, restituuntur in salubritatem, sed in angiportis et plateis non possunt consistere propter vehementiam 2 frigoris"}},"1.6.2":{"rose-1899":{"page":58,"pageEnd":null,"score":0.579,"text":"ventus | autem est aeris fluens unda cum incerta (25) motus redundantia, nascitur cum fervor offendit umorem et impetus calefactionis exprimit vim spiritus flantis, id autem verum esse ex aeolipilis aereis licet aspicere et de 20 latentibus caeli rationibus | artificiosis rerum inventionibus 24 divinitatis exprimere veritatem. fiunt enim aeolipilae aereae cavae, hae habent punctum angustissimum quo aqua infunduntur conio cantur que ad ignem, et antequam 2 utilitatis H. || 5 secuntur H: sequntur G (sequuntur SGG). || 6 angiportuum (-uu) x ( pro -tum?), cf. p. 26,17.22. 29, 23 [plinthuum H = plinthum G 78, 3 ]. || 7 de(i G) rectione(i G) s dirigentur, haec (H§c G S) x. || 10 avertendum x. |j 11 usu HS: usus G. || 14 chorus (ut infra) x. || 19 calfactionis (= fervoris rec.) Lorentzen (tactionis olim ego, cf"},"krohn-1912":{"page":38,"pageEnd":null,"score":0.918,"text":"ventus autem est aeris fluens unda cum certa(25) motus redundantia. nascitur, cum fervor offendit umorem 20 et impetus spiritus factionis exprimit vim flatus. id autem verum esse ex aeolis aereis licet aspicere et de latentibus caeli rationibus artificiosis rerum inventionibus divinitatis 24 exprimere veritatem. fiunt enim aeoli pilae aereae cavae, — hae habent punctum angustissimum — quae aqua infunduntur conlocanturque ad ignem; et antequam calescant, non ^ habent ullum spiritum, simul autem ut fervere coeperint, effi- (5) ~ ciunt ad ignem vehementem flatum. ita scire et iudicare licet e parvo brevissimoque spectaculo de magnis et inmani2 ex jRo: et(&) x 5 utilitatis"}},"1.6.3":{"rose-1899":{"page":59,"pageEnd":null,"score":0.908,"text":"figitur venti si ex habitationibus)> exclusi fuerint, 3 non solum efficient corporibus valentibus locum salubrem, (io) sed etiam si | qui morbi ex aliis vitiis forte nascentur, qui in ceteris salubribus locis habent curationes medicinae contrariae, in bis propter temperaturam exclusione ventoio rum expeditius curabuntur, vitia autem sunt quae difficulter curantur in regionibus quae sunt supra scriptae (15) haec, gravido, arteriace, | tussis, pleuritis, ptbisis, sanguinis eiectio et cetera quae non detractionibus sed adiectionibus curantur, haec ideo difficulter medicantur primum quod 15 ex frigoribus concipiuntur, deinde quod defatigatis morbo viribus eorum, aer agitatus e ventorum agitationibus extenuatur unaque a vitiosis | corporibus detrahit sucum et efficit ea exiliora, contra vero lenis et crassus aer, qui perflatus non habet neque crebras redundantias, propter 20 inmotam stabilitatem adiciendo ad membra eorum alit eos et reficit qui in is sunt inpliciti morbis"},"krohn-1912":{"page":39,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"venti autem 3 si ex habitationibus) exclusi fuerint, non solum efficient corporibus valentibus locum salubrem, sed etiam si qui (lo)morbi ex aliis vitiis forte nascentur, qui in ceteris <(mi5 nus> salubribus locis habent curationes medicinae contrariae, in his propter exclusiones ventorum temperatura expeditius curabuntur. vitia autem sunt, quae difficulter curantur in regionibus, quae sunt supra scriptae, haec: (i6)gravitudo arteriace, tussis, pleuritis, pthisis, sanguinis 10 eiectio et cetera, quae non detractionibus sed adiectionibus curantur. haec ideo diificulter medicantur, primum quod ex frigoribus concipiuntur, deinde quod defatigatis morbo viribus eorum aer agitatus est africum libonotus et subve-(io) sperus, circa favonium argestes et certis temporibus etesiae, ad latera cauri circius et corus, circa septentrionem thracias et gallicus, dextra ac sinistra aquilonem supernas et caecias, circa solanum carbas et certo tempore ornithiae, euri vero 5 medias partes tenentis in extremis euricircias et volturnus. (i5) sunt autem et alia plura nomina flatusque ventorum e locis 11 aut fluminibus aut montium procellis tracta"}},"1.6.11":{"rose-1899":{"page":62,"pageEnd":63,"score":0.494,"text":"uuin solis nom. propriis cf. p. 30, 15. 45, 16. frequens enim in H litt. u et 0 confusio in nom. sg. praecipue decl. n -os: itaque et -uos velut 161, 7. 190, 16. 205, 3. 230,24 etc). |j 19 qua: quas x. || 20 profundens: prudens HG (procedens in ras. S et -prudens Gc, prodens ec). || 23 ab HG: a S. | aurus x . DE ARCHITECTURA LIB. I, 6. 27 tur esse appellatus crastinusque dies propter auras matu- (5; tinas aupiov fertur esse | vocitatus, sunt autem nonnulli qui negant Eratostbenem potuisse veram mensuram orbis terrae colligere, quae sive est certa sive non vera, non 5 potest nostra scriptura non veras habere terminationes regionum unde spiritus ventorum oriuntur"},"krohn-1912":{"page":42,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"praeterea aurae matutinae, qua sol, cum emergit, de subterranea parte versando pulsat aeris umorem et [impetu] scandendo 10 praeurens exprimit aurarum antelucano impetu flatus. qui 28 cum exorto sole permanserunt, euri venti tenent partes, et ea re, quod ex auris procreatur, ab Graecis eupoc vide- J tur esse appellatus, crastinusque dies propter auras matu- \" tinas aupiov fertur esse vocitatus. sunt autem nonnuUi, 15 (? qui negant Eratosthenem potuisse veram mensuram orbis terrae coUigere. quae sive est certa sive non vera, non potest nostra scriptura non veras habere terminationes l2regionum, unde spiritus ventorum oriuntur"}},"1.6.12":{"rose-1899":{"page":63,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"ergo si ita 12 (io) est, tantum erit uti non certam mensurae | rationem sed aut maiores impetus aut minores habeant singuli venti. Quoniam haec a nobis sunt breviter exposita, ut facilius intellegantur visum est mihi in extremo volumine formas, sive uti Graeci (.'XH porra dicunt, duo explicare, unum (15) ita de | formatum ut appareat unde certi ventorum spiritus oriantur, alterum quemadmodum ab impetu eorum aversis directionibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. 15 erit autem in exaequata planitie centrum ubi est littera a, gnomonis autem antemeridiana umbra ubi est b , et a (20) centro ubi est a | diducto circino ad id signum umbrae ubi est b , circumagatur linea rotundationis. reposito autem gnomone ubi antea fuerat, expectanda est dum decrescat faciatque iterum crescendo parem antemeridianae umbrae postmeridianam tangatque lineam rotundationis (25) ubi erit littera c. tunc a signo ubi | est b et a signo ubi est c circino decussatim describatur ubi erit d , deinde per decussationem ubi est d et centrum perducatur linea 29 ad extremum, in qua linea erunt litterae | e et f. haec 26 linea erit index meridianae et septentrionalis regionis"},"krohn-1912":{"page":42,"pageEnd":43,"score":0.823,"text":"ergo si ita est, tantum erit, uti non certam mensurae rationem sed20( aut maiores impetus aut minores habeant singuli venti. Quoniam haec a nobis sunt breviter exposita, ut facilius intellegatur, visum est mihi in extremo volumine formas sive, uti Graeci dicunt, cxr||uaTa duo explicare, unum ita deformatum, ut appareat, unde certi ventorum spiritus 25 ( oriantur, alterum, quemadmodum ab impetu eorum aversis directionibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. erit autem in exaequata planitie centrum, ubi est littera a, gnomonis autem antemeridiana umbra, ubi est 1 add. Kr subvesperos x 2 ergastes x &hesi§ S ((r'^), aetthestae HG 3 chauri x circlas H chorus x 6 tenentis Joc: -tes x euri circias GS^, euri certias H (-cias S) vulturnus G 7 nomina plura S 8 a fluminibus S 9 qua { Bo: quas x 10 del Kr 11 impetu {cf. v. 10) Kr: spiritu X 11 praeurens Kr: prudens HG., procedens {in ras.) S {G^ 13 aurus x 15 aurion x autem HS: enim G 24 formas Phil: forma x schemata (scem. S) dicunt x explanare S j DE ARCHITECTURA LIB. I, 6 25 (20) B, et a centro, ubi est a, diducto circino ad id signum umbrae, ubi est b, circumagatur linea rotundationis. reposito autem gnomone ubi antea fuerat, expectanda est, dum decrescat faciatque iterum crescendo parem ante5 meridianae umbrae postmeridianamtangatquelineamrotun(26) dationis , ubi erit littera c. tunc a signo, ubi est b, et a signo, ubi est c, circino decusatim describatur, ubi erit d; deinde per decusationem et centrum, ubi est a, perducatur 29 linea ad extremum, in qua linea erunt litterae e et f. haec 10 linea erit index meridianae et septentrionalis regionis"}},"1.6.13":{"rose-1899":{"page":64,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"tunc circino totius rotundationis sumenda est pars xvi, circinique centrum ponendum est in meridiana linea qua tangit rotundationem ubi est littera e, et signandum | dextra ac sinistra ubi erunt litterae g h. item in septentrionali parte centrum circini ponendum in rotundatione 5 et septentrionali linea ubi est littera f, et signandum dextra ac sinistra ubi sunt litterae i et k, et ab g ad k et ab h ad i per centrum lineae perducendae, ita quod erit spatium | ab g ad h, erit spatium venti austri et(io> partis meridianae, item quod erit spatium ab i ad k, erit io septentrionis, reliquae partes dextra tres ac sinistra tres dividendae sunt aequaliter, quae sunt ad orientem in quibus litterae l m et ab occidente in quibus sunt litterae n et o. ab m ad o et | ab l ad n perducendae sunt lineae (i5> decussatim. et ita erunt aequaliter ventorum octo spatia 15 in circumitione. quae cum ita descripta erunt, in singulis angulis octagoni cum a meridie incipiemus inter eurum et austrum in angulo erit littera g, inter austrum et africum h, inter africum et favonium n, | inter favonium (20) et caurum o, inter caurum et septentrionem k, inter septentrionem et aquilonem 1, inter aquilonem et solanum l, inter solanum et eurum m. ita his confectis inter angulos octagoni gnomon ponatur, et ita dirigantur angiportorum divisiones"},"krohn-1912":{"page":43,"pageEnd":null,"score":0.781,"text":"tunc 13 circino totius rotundationis sumenda est pars xvi, circinique centrum ponendum est in meridiana linea, qua tangit rotundationem, ubi est littera e, et signandum dextra (6) sinistra, ubi erunt litterae g h. item in septentrionali parte 15 centrum circini ponendum in rotundationis et septentrionali linea, ubi est littera f, et signandum dextra ac sinistra, ubi sunt litterae i et k, et ab g ad k et ab h ad i per centrum lineae perducendae. ita quod erit spatium ab (10) G ad H, erit spatium venti austri et partis meridianae ; item 20 quod erit spatium ab i ad k, erit septentrionis. reliquae partes dextra ter ac sinistra ter dividendae sunt aequaliter, quae sunt ad orientem, in quibus litterae l m, et ab occidente, in quibus sunt litterae n et o. ab m ad o et ab (16) L ad N perducendae sunt lineae decusatim. et ita erunt 25 aequaliter ventorum octo spatia in circumitione. quae cum ita descripta erunt, in singulis angulis octagoni, cum a meridie incipiemus, inter eurum et austrum in angulo erit 1 ubi est A diducto ed: ubi est .a, et .b. deducto x id HS: om, G 4 parem G: partem HSG'^ 6 ubi erit littera .c. GH^: ubi erit littera .e. HS^, ubi erat littera .d. S{G^ 7 ubi est .c. HGS^: ubi e .d. SG\" ubi erit d. HGS^: ubi erit .e. SG' 8 ubi est A Kr: ubi est .d. HGS"}},"1.7.1":{"rose-1899":{"page":64,"pageEnd":65,"score":0.756,"text":"ab .i. ad .n. x. || 16 circumitione S: -nem H , -ne G. || 20 chaurum x. | caurum H: chaurum HCGS. || 23 angiportu(oc)ru H. || 24 divisiones. XI. divisis H(LP)Gy divisiones. XII. Divisis S(GC). sequitur enim cap. xii ( 'sine rubr.). DE ARCHITECTURA LIB. I, 7 29 <5) stituatur | eligenda proxime portum, sin autem mediterranea, in oppido medio, aedibus yero sacris, quorum deorum maxime in tutela civitas videtur esse , et Io vi et Iunoni et Minervae in excelsissimo loco unde moenium maxima 5 pars conspiciatur areae distribuantur. Mercurio autem in (io) foro, aut etiam ut | Isidi et Serapi in emporio, Apollini Patrique Libero secundum theatrum, Herculi in quibus civitatibus non sunt gymnasia neque amphitheatra ad circum, Marti extra urbem sed ad campum, itemque Yeneri io ad portum, id autem etiam Etruscis haruspicibus disci- (i5)plinarum scripturis ita est dedicatum, extra | murum Yeneris Yolcani Martis fana ideo conlocari uti non insuescat in urbe adulescentibus seu matribus familiarum veneria libido, Yolcani que vi e moenibus religionibus et sacrificiis evocata 15 ab timore incendiorum aedificia videantur liberari. Martis (20) vero divinitas cum sit extra moenia dedi | cata, non erit inter cives armigera dissensio, sed ab hostibus ea defensa a belli periculo conservabit"},"krohn-1912":{"page":44,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Divisis angiportis et plateis constitutis arearum electio 30 ad opportunitatem et usum communem civitatis est explicanda aedibus sacris, foro reliquisque locis communibus. et si erunt moenia secundum mare, area, ubi forum constituatur, eligenda proxime portum, sinautemmediterraneo, (5) in oppido medio. aedibus vero sacris, quorum deorum maxime in tutela civitas videtur esse, et lovi et lunoni et Minervae, in excelsissimo loco, unde moenium maxima pars conspiciatur, areae distribuantur. Mercurio autem in 15 foro aut etiam, ut Isidi et Serapi, in emporio; Apollini(io) Patrique Libero secundum theatrum; Herculi, in quibus civitatibus non sunt gymnasia neque amphitheatra, ad circum ; Marti extra urbem sed ad campum ; itemque Veneri ad portum. id autem etiam Etruscis haruspicibus disci- 20; plinarum scripturis ita est dedicatum, extra murum Veneris, (15; Volcani, Martis fana ideo conlocari, uti non insuescat in urbe adulescentibus seu matribus familiarum veneria libido, Volcanique vi e moenibus religionibus et sacrificiis evocata ab timore incendiorum aedificia videantur liberari. Martis 25t vero divinitas cum sit extra moenia dedicata, non erit(20 inter cives armigera dissensio, sed ab hostibus ea defensa 2 belli periculo conservabit"}},"1.7.2":{"rose-1899":{"page":65,"pageEnd":null,"score":0.924,"text":"item Cereri extra urbem 2 loco, quo non omnes semper homines nisi per sacrificium 20 necesse habeant adire, cum religiose caste sanctisque moribus is locus debeat tueri, ceterisque diis ad sacrificiorum (25) | rationes aptae templis areae sunt distribuendae. De ipsis autem aedibus sacris faciundis et de earum ‘ symmetriis in tertio et quarto volumine reddam rationes, SI quia | in secundo visum est mihi primum de materiae 26 copiis quae in aedificiis sunt parandae, quibus sint virtutibus et quem habeant usum exponere, <(deinde)> commensus aedificiorum et ordines et genera singula sym- (5)metriarum peragere et in sin|gulis voluminibus explicare"},"krohn-1912":{"page":44,"pageEnd":45,"score":0.852,"text":"item Cereri extra urbem loco, quo <(non quoIibet)> nomine semper homines nisi per sacrificium necesse habeant adire; cum religione, caste sanctisque moribus is locus debet tueri. ceterisque diis ad sacrificiorum rationes aptae templis areae sunt distri-(2fi buendae. 2 chaurum x 18 et (iovi) HG: ut S 22 insuescat S^: -cant X 24 vi Joc. vis x 25 a timore G 27 defensa GS^: -si HS 28 belli Krx a belli x cerei H 2» add. Kr DE ARCHITECTURA LIB. I, 7. II, 1 27 De ipsis autem aedibus sacris faciundis et de earum symmetriis in tertio et quarto volumine reddam rationes, 31 quia in secundo visum est mihi primum de materiae copiis, quae in aedificiis sunt parandae, quibus sint virtutibus et 6 quem habeant usum, exponere, <(deinde)> commensus aedificiorum et ordines et genera singula symmetriarum (6) peragere et in singulis voluminibus explicare"}},"2.praef.1":{"rose-1899":{"page":66,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"Dinocrates architectus cogitationibus et sollertia fretus, cum Alexander rerum potiretur, profectus est e Macedonia ad exercitum regiae cupidus commendationis, is e patria | a propinquis et amicis tulit ad primos ordines et pur- 5 (io) puratos litteras ut aditus haberet faciliores, ab eisque exceptus humane petiit uti quamprimum ad Alexandrum perduceretur, cum polliciti essent, tardiores fuerunt idoneum tempus expectantes. itaque Dinocrates ab bis se existimans ludi ab | se petiit praesidium, fuerat enim am-io(i5) plissima statura, facie grata, forma dignitateque summa, bis igitur naturae muneribus confisus vestimenta posuit in hospitio et oleo corpus perunxit caputque coronavit populea fronde, laevum umerum pelle leonina texit, dextraque clavam tenens incessit contra | tribunal regis ius di"},"krohn-1912":{"page":45,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"Dinocrates architectus cogitationibus et sollertia fretus, i 10 cum Alexander rerum potiretur, profectus est e Macedonia ad exercitum regiae cupidus commendationis. is e patria (10) a propinquis et amicis tulit ad primos ordines et purpuratos litteras, ut aditus haberet faciliores, ab eisque exceptus humane petit, uti quamprimum ad Alexandrum 15 perduceretur. cum polliciti essent, tardiores fuerunt idoneum tempus expectantes. itaque Dinocrates ab his se 16) existimans ludi ab se petit praesidium. fuerat enim amplissima statura, facie grata, forma dignitateque summa. his igitur naturae muneribus confisus vestimenta posuit 20 in hospitio et oleo corpus perunxit caputque coronavit populea fronde, laevum umerum pelle leonina texit, dextra;20)que clavam tenens incessit contra tribunal regis ius dicentis"}},"2.praef.2":{"rose-1899":{"page":66,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"novitas populum cum avertisset, conspexit eum Alexander, admirans ei iussit locum dari ut accederet, interrogavitque quis esset, at ille, Dinocrates, inquit, architectus Macedo, qui ad te cogitationes et formas adfero dignas tuae claritatis, namque Athon montem formavi | in statuae virilis figuram, cuius manu laeva designavi civi|tatis amplissimae moenia, dextra pateram quae 82. exciperet omnium fluminum quae sunt in eo monte aquam, 3 ut inde in mare profunderetur"},"krohn-1912":{"page":45,"pageEnd":46,"score":0.824,"text":"novitas populum cum avertisset, conspexit eum 2 Alexander. admirans ei iussit locum dari, ut accederet, 86 interrogavitque , quis esset. at ille: ^Dinocrates', inquit, *architectus Macedo, qui ad te cogitationes et formas adfero dignas tuae claritati. namque Athon montem for:26)mavi in statuae virilis figuram, cuius manu laeva designavi 82civitatis amplissimae moenia, dextera pateram, quae ex80 ciperet omnium fluminum, quae sunt in eo monte, aquam, 1 earum Phil: arearum x 6 add. Mar. 10 e (macedonia) HS: a m.EG 18 ut S: om. HEG 17 exestimans H «4 ei iussit HS: iussit ei EG 2» dextra EG 28 VITRUVn 3 ut inde in mare profunderetur"}},"2.praef.3":{"rose-1899":{"page":66,"pageEnd":67,"score":0.78,"text":"delectatus Alexander narratione formae statim quaesiit, si essent agri circa qui 25 possent frumentaria | ratione eam civitatem tueri, cum (5) invenisset non posse nisi transmarinis subvectionibus, Dinocrates, inquit, attendo egregiam formae compositionem 3 e (mac.) HS : a EG. || 6 ut (add.) S: om. II E G. || 7 (10) petit x. || 10 exestimans H. || 14 umerum Hc == bum. SEG , ut semper S (um- H , ut semper HL et infra p. 101. 228. 229 etiam G). || 17 ei iussit HS: iussit ei EG. J| 20 tu$ (tuae E) claritati x. || 24 narratione: natione HS ratione EG (deratione in marg. S°). cf. p. 87, 5. || 25 quaesiit HE: qugsivit SG. || 26 possent EG: possint HS. DE ARCHITECTURA LIB. II, 1 31 et ea delector, sed animadverto si qui deduxerit eo loci coloniam fore ut indicium eius vituperetur. ut enim (io) natus infans sine nutricis lacte non potest | ali neque ad vitae crescentis gradus perduci, sic civitas sine agris et 5 eorum fructibus in moenibus affluentibus non potest crescere nec sine abundantia cibi frequentiam habere populumque sine copia tueri, itaque quemadmodum formationem puto probandam, sic iudico locum inprobandum, teque (15) volo | esse mecum, quod tua opera sum usurus"},"krohn-1912":{"page":46,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"delectatus Alexander ratione formae statim quaesiit, si essent agri circa, qui possent frumentaria ratione eam civitatem tueri. cum invenisset non posse nisi transmarinis subvectionibus: ^Dinocrates', inquit, ^attendo egregiam formae compositionera 5 et ea delector, sed animadverto, si qui deduxerit eo loci coloniam, fore ut iudicium eius vituperetur. ut enim natus infans sine nutricis lacte non potest ali neque ad vitae(io) crescentis gradus perduci, sic civitas sine agris et eorum fructibus in moenibus affluentibus non potest crescere nec 10 sine abundantia cibi frequentiam habere populumque sine copia tueri. itaque quemadmodum formationem puto proi bandam, sic iudico locum inprobandum; teque volo esse 4 mecum, quod tua opera sum usurus"}},"2.praef.4":{"rose-1899":{"page":67,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"ex eo 4 io Dinocrates ab rege non discessit et in Aegyptum est eum persecutus, ibi Alexander cum animadvertisset portum naturaliter tutum, emporium egregium, campos circa totam Aegyptum frumentarios, inmanis fluminis Nili magnas (20) utilitates , iussit eum | suo nomine civitatem Alexandriam is constituere, ita Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad eam nobilitatem pervenit, mihi autem, imperator, staturam non tribuit natura, faciem deformavit aetas , valetudo detraxit vires, itaque quoniam ab his (25) praesidiis sum desertus, per | auxilia scientiae scriptaque 20 ut spero perveniam ad commendationem"},"krohn-1912":{"page":46,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ex eo Dinocrates ab(i5: rege non discessit et in Aegyptum est eum persecutus. 15 ibi Alexander cum animadvertisset portum naturaliter tutum, emporium egregium, campos circa totam Aegyptum frumentarios, inmanis fluminis Nili magnas utilitates, iussit eum suo nomine civitatem Alexandriam constituere. ita(20 Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad 2o| eam nobilitatem pervenit. mihi autem, imperator, staturam non tribuit natura, faciem deformavit aetas, valetudo detraxit vires. itaque quoniam ab his praesidiis sum desertus, per auxilia scientiae scriptaque, ut spero, perveniam ad(2j commendationem"}},"2.praef.5":{"rose-1899":{"page":67,"pageEnd":68,"score":0.768,"text":"commendationem. Quoniam autem primo volumine de officio architecturae 5; terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et | 33 intra moenia arearum divisionibus, cum sequatur ordo de aedibus sacris et publicis aedificiis item que* privatis quibus 25 proportionibus et symmetriis debeant esse uti explicentur, non putavi ante ponendum nisi prius de materiae copiis, (5) e | quibus conlatis aedificia structuris et materiae rationibus perficiuntur, quas habeant in usu virtutes exposuissem quibusque rerum naturae principiis essent temperatae diso xissem. sed antequam naturales res incipiam explicare, 1 siqui deduxerit EG: siquid deduxerit H, siquid eduxerit S ( unde Gc in marg. vel siquid). | eo loco x. || 2 fore EG(S2): forte HS. || 8 iudicio H et ( ante ras.) S. || 10 abcessit S. I 15 dignitate EGS : -tis H. || 18 valitudo GS (cf. ad 17,6). | 19 auxilia ES: -um EG. || 21 Quoniam: Cum x. || 23 cum sequatur: insequatur x. || 29 temperate G (-te Gc)\\ -ta HS. 32 VITRUVII de aedificiorum rationibus unde initia ceperint et uti creverint eorum inven|tiones ante ponam, et insequar ingressus (io) antiquitatis rerum naturae et eorum qui initia humanitatis et inventiones perquisitas scriptorum praeceptis dedicaverunt. itaque quemadmodum ab his sum institutus exponam"},"krohn-1912":{"page":46,"pageEnd":47,"score":0.786,"text":"Cum autem <(quae)^ primo volumine de officio architecturae terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et intra moenia arearum divisionibus, insequatur ordo 32 de aedibus sacris et publicis aedificiis itemque privatis, quibus proportionibus et symmetriis debeant esse, uti ex- 3( plicentur, non putavi ante ponendum, nisi prius de materiae l ratione EG: natione HS 2 qu^siuit GS 3 possent EG: possint HS 6 siquid eduxerit HS loci Phil: loco X 1 fore EGS^: forte HS 13 iudicio H 15 abcessit S 20 dignitatisque H 24 auxilia HS: auxilium EG 26 add. Kr DE ARCHITECTURA LIB. II, 1 29 [5) copiis , e quibus conlatis aedificia structuris et materiationibus perficiuntur, quas habeant in usu virtutes, exposuissem, quibusque rerum natura e principiis essent temperatae, dixissem. sed antequam naturales res incipiam 5 explicare, de aedificiorum rationibus, unde initia ceperint 10) et uti creverint eorum inventiones, anteponam, etinsequar ingressus eorum, qui antiquitates rerum naturae et initia humanitatis et inventiones perquisitas scriptorum praeceptis dedicaverunt. itaque quemadmodum ab his sum 10 institutus , exponam"}},"2.1.1":{"rose-1899":{"page":68,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"Homines veteri more ut ferae in silvis et speluncis et | nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. interea quodam in loco ab tempestatibus et ventis densae crebritatibus arbores agitatae et inter se 10 terentes ramos ignem excitaverunt, et eo flamma vehementi perterriti qui circa eum locum fuerunt sunt fugati, post ea re| quieta propius accedentes cum animadvertissent commoditatem esse magnam corporibus ad ignis teporem, ligna adicientes et ita conservantes alios adducebant et nutu 15 monstrantes ostendebant quas haberent ex eo utilitates, in eo hominum congressu cum profundebantur aliter spiritu voces, cotidiana | consuetudine vocabula ut obtigerant (25) constituerunt, deinde significando res saepius in usu ex eventu fari fortuito coeperunt et ita sermones inter se 20 2 procreaverunt"},"krohn-1912":{"page":47,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"Homines vetere more ut ferae in silvis et speluncis et I i5)nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitamexigebant. interea quodam in loco ab tempestatibus et ventis densae crebritatibus arbores agitatae et inter se terentes 15 ramos ignem excitaverunt, et eius flamma vehementi perterriti, qui circa eum locum fuerunt, sunt fugati. postea 10) re quieta propius accedentes cum animadvertissent commoditatem esse magnam corporibus ignis teporem, ligna adicientes et is conservantes alios adducebant et nutu 10 monstrantes ostendebant, quas haberent ex eo utilitates. in eo hominum congressu cum prof undebantur aliter <(atque 5)aliter^ e spiritu voces, cotidiana consuetudine vocabula, ut obtigerant, constituerunt, deinde significando res saepius in usu ex eventu fari fortuito coeperunt et ita sermones inter 15 se procreaverunt"}},"2.1.2":{"rose-1899":{"page":68,"pageEnd":null,"score":0.717,"text":"ergo cum propter ignis inventionem conventus initio apud homines et | concilium et convictus 34 esset natus, et in unum locum plures convenirent habentes ab natura praemium praeter reliqua animalia ut non proni sed erecti ambularent mundique et astrorum magnifidentiam aspicerent, item manibus et arti | culis quam (5) vellent rem faciliter tractarent, coeperunt in eo coetu alii de fronde facere tecta, alii speluncas fodere sub montibus, nonnulli hirundinum nidos et aedificationes earum imitanceperint GS: coeperint H(GC). || 3 humanitatis GS: -tes H. || 7 vetere x ( cf \\ p. 20, 22). || 8 exiebant Hc, exi<(ge in ras.ybant Sc i. e. exiebant HS: eigebant G. || 9 quodam GS: quondam H. | ab HS"},"krohn-1912":{"page":47,"pageEnd":48,"score":0.715,"text":"cum propter ignis inventionem con4 ventus initio apud homines et concilium et convictus esset natus, et in unum locum plures convenirent habentes ab natura praemium praeter reliqua animalia, ut non proni 1 materiationibus Kr {cf. 88, 9): materiae rationibus x 8 natura e Kr: naturae x 4 temperata HS 5 coeperint J3'G'\" 7 eorum qui antiquitates r. n. et initia Kr: antiquitatis r. n. et eorum qui initia x 8 humanitates H 12 exigebant HS': eigebant G 13 quondam H a temp. G 15 eius Sch: eo GS (ea 5\"^), eos H 16 effugati S 17 re quieta S': requieta HS., requie data G proprius H cum — adicientes om. S, suppl. S^ 18 ignis A>: adignis {cam ad add.) x 19 is Kr: id x 21 add. Kr {cf. 5, 24): aliter e x 23 obtigerant SG*^: optegerent H 30 VITRUVU sed erecti ambularent mundique et astrorum magnificenj tiam aspicerent, item manibus et articulis quam vellent rem (5) faciliter tractarent, coeperunt in eo coetu alii de fronde facere tecta, alii speluncas fodere sub montibus, nonnulli hirundinum nidos et aedificationes fearum imitantes de 5 luto et virgulis facere loca, quae subirent. tunc observantes aliena tecta et adicientes suis cogitationibus res novas, efficiebant in dies meliora genera casarum"}},"2.1.3":{"rose-1899":{"page":69,"pageEnd":null,"score":0.993,"text":"cum essent autem homines imitabili docilique natura, 3 5 cotidie inventionibus gloriantes alius alii ostendebant aedificiorum effectus, et ita exercentes ingenia certationibus in dies melioribus iudiciis efficiebantur, primumque furcis (15) erectis et | virgulis interpositis luto parietes texerunt, alii luteas glaebas arefacientes struebant parietes, materia eos io iugumentantes, vitandoque imbres et aestus tegebant harundinibus et fronde, posteaquam per hibernas tempestates tecta non potuerunt imbres sustinere, fastigia facientes (20) luto inducto, proclinatis | tectis stillicidia deducebant"},"krohn-1912":{"page":48,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"cum essent(io; autem homines imitabili docilique natura, cotidie inventionibus gloriantes alius alii ostendebant aedificiorum effectus, et ita exercentes ingenia certationibus in dies melio- ■ ribus iudiciis efficiebantur. primumque furcis erectis et VTTgulis interpositis luto parietes texerunt. alii luteas glae- (15; bas arefacientes struebant parietes, materia eos iugumentantes, vitandoque imbres et aestus tegebant harundinibus 15 et fronde. posteaquam per hibernas tempestates tecta non potuerunt imbres sustinere, fastigia facientes, luto inducto proclinatis tectis, stillicidia deducebant"}},"2.1.4":{"rose-1899":{"page":69,"pageEnd":null,"score":0.833,"text":"Haec autem ex is quae supra scriptae sunt originibus 4 15 instituta esse possumus sic animadvertere quod ad hunc diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, ut in Gallia Hispania Lusitania Aquitania, scandulis robusteis aut | stramentis, apud nationem Colchorum in Ponto propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis 20 dextra ac sinistra in terra positis, spatio inter eas relicto quanto arborum longitudines patiuntur, conlocantur in extremis partibus earum supra alterae transversae, quae (30) circumcludunt | medium spatium habitationis, tum insuper alternis trabibus ex quattuor partibus angulos iugumentantes et ita parietes | arboribus statuentes ad perpendiculum imarum educunt ad altitudinem turres, intervallaque , quae relinquuntur propter crassitudinem materiae, schidiis et luto obstruunt, item tecta, recidentes ab extremo transtra, traiciunt gradatim contra |hentes, et ita ex 5 cotidie: sic (et cotidianus) semper H (sed 33,24 et 35,25 Hc) et G, rec. cottidie SL. | aliu(o /Z)s alii x (alii aliis Gc). || 9 glebas"},"krohn-1912":{"page":48,"pageEnd":49,"score":0.891,"text":"Haec autem ex is, quae supra scriptae sunt, originibus instituta esse possumus sic animadvertere , quod ad hunc ao diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, uti Gallia, Hispania, Lusitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. apud nationem Colchorum in Ponto (26 propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis dextra ac sinistra in terra positis, spatio inter eas relicto 26 quanto arborum longitudines patiuntur, conlocantur in | extremis partibus earum supra alterae transversae, quae * circumcludunt medium spatium habitationis. tum insuper^so alternis trabibus ex quattuor partibus angulos iugumentantes et ita parietes arboribus statuentes ad perpendi-Sc culum imarum educunt ad altitudinem turres, intervallasi que, quae relinquuntur propter crassitudinem materiae, schidiis et luto obstruunt. item tecta, recidentes ad ex1» scriptae Laet: scripta x 21 constitunntur G: -antur HS 22 hispania S: spania HG (ispania H^) aequitania G (eq.) Sscandulis G: scandalis HS 28 tunc G DE ARCHITECTDRA LIB. II, 1 31 tremos <^angulos)> transtra, traiciunt gradatim contrahentes, 5) et ita ex quattuor partibus ad altitudinem educunt medio metas, quas fronde et luto tegentes efficiunt barbarico more testudinata turrium tecta"}},"2.1.5":{"rose-1899":{"page":70,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"Phryges vero, qui campestribus locis sunt habitantes, propter inopiam silvarum egentes materiae eligunt tumulos naturales eosque medios fossura 5 dis|tinentes et itinera perfodientes dilatant spatia quantum (10) natura loci patitur, insuper autem stipites inter se religantes metas efficiunt, quas harundinibus et sarmentis tegentes exaggerant supra habitationes e terra maximos grumos. ita hiemes calidissimas, aestates frigidissimas 10 efficiunt tectorum | rationes, nonnulli ex ulva palustri (15) componunt tuguria tecta, apud ceteras quoque gentes ad nonnulla loca pari similique ratione casarum perficiuntur constitutiones, non minus etiam Massiliae animadvertere possumus sine tegulis, subacta cum paleis terra, tecta. 15 Athenis Areopagi antiquitatis exemplar | ad hoc tempus luto (20) tectum, item in Capitolio commonefacere potest et significare mores vetustatis Romuli casa et in arce sacrorum € stramentis tecta"},"krohn-1912":{"page":49,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"Phryges vero, qui cam5 pestribus locis sunt habitantes, propter inopiam silvarum egentes materiae eligunt tumulos naturales eosque medios o)fossura detegentes et itinera perfodientes dilatant spatia, quantum natura loci patitur. insuper autem stipites inter se religantes metas efficiunt, quas harundinibus et sar10 mentis tegentes exaggerant supra habitationes e terra maximos grumos. ita hiemes calidissimas, aestates frigi5)dissimas efficiunt tectorum rationes. nonnulli ex ulva palustri componunt tuguria tecta. apud ceteras quoque gentes ex cannula pari similique ratione casarum perli5 ciuntur constitutiones. non minus etiam Massiliae animadvertere possumus sine tegulis subacta cum paleis terra 0)tecta. Athenis Areopagi antiquitatis exemplar ad hoc tempus luto tectum. item in Capitolio commonefacere potest et significare mores vetustatis Romuli casa et in 0 arce sacrorum stramentis tecta"}},"2.1.6":{"rose-1899":{"page":70,"pageEnd":null,"score":0.731,"text":"ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum sic ea fuisse ratiocinantes possumus iudicare. 20 | Cum autem cotidie faciendo tritiores manus ad aedificandum profecissent et sollertia ingenia exercendo per consuetudinem ad artes pervenissent, tum etiam industria in animos eorum adiecta perfecit ut qui fuerunt in his studio |siores fabros esse se profiterentur, cum ergo haec 86 ita fuerint primo constituta et natura non solum sensibus 26 ornavisset gentes quemadmodum reliqua animalia, sed etiam cogitationibus et consiliis armavisset mentes et subiecisset 5 materiae H (-§ S): materia G. | fossura G : -rae H (-r§) S. || 6 detinentes x. | quantum HS: inquantum G. || 8 quas GS: qua H. || 9 exaggerabant x. | habitationis H (-nes GS). || 10 crumos x. | aestatis H (-tes GS). || 11 efficiunt GS: -cit H . || 12 tiguria"},"krohn-1912":{"page":49,"pageEnd":50,"score":0.81,"text":"ita his signis de antiquis 6 inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, possumus iudicare. i) Cum autem cotidie faciendo tritiores manus ad aedificandum perfecissent et sollertia ingenia exercendo per ) consuetudinem ad artes pervenissent, tum etiam industria in animis eorum adiecta perfecit, ut, qui fuerunt in his B studiosiores, fabros esse se profiterentur. cum ergo haec ita fuerint primo constituta et natura non solum sensibus ornavisset gentes quemadmodum reliqua animalia, sedetiam 1 add. Joc 6 materia G 1 fossura G'^-. forsura G, fossniae HS detegentes Sch: detinentes x 8 in quantnm G • qua H 10 exaggerant rec: -rabant x habitationis H 11 crumoB X aestatis H 12 elFicit H 14 ex cannula Kr: et nonnulla loca {scU. & nnuUa) x 17 ariopagi G 19 \\eedificantinm i tustates H 28 tritores H ad ^dificandu p fecissent S^ ; 24 ingenii G 27 se om. G 28 solum HSG': plus G 32 VITRUVU cogitationibus et consiliis armavisset mentes et subiecisset cetera animalia sub potestate, tunc vero ex fabricationibus (5 aedificiorum gradatim progressi ad ceteras artes et disciplinas, e fera agrestique vita ad mansuetam perduxerunt 7 humanitatem"}},"2.1.7":{"rose-1899":{"page":71,"pageEnd":null,"score":0.851,"text":"tum autem instruentes animo se et epro- 7 5 spicientes maioribus cogitationibus ex varietate artium (io) natis, non casas sed etiam | domos fundatas et latericiis parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, deinde observationibus studiorum e vagantibus indiciis $t incertis ad certas symmetriarum 10 perduxerunt rationes, posteaquam animadverterunt profusos esse partus ab natura materiae et abun]dantiam copiarum ad aedificationes ab ea comparatam, tractando nutrierunt et auctam per artes ornaverunt voluptatibus elegantiam vitae, igitur de his rebus quae sunt in aedificiis ad usum idoneae, quibus sint qualitatibus et quas habeant virtutes ut potuero dicam"},"krohn-1912":{"page":50,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"tum autem struentes animose et aevo prospicientes maioribus cogitationibus ex varietate artium natis, non casas sed etiam domos fundatas et latericiis (k parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, deinde observationibus studiorum e vagantibus iudiciis et incertis ad certas symmetriarum k perduxerunt rationes. posteaquam animadverterunt profusos esse partus naturae et abundantem materiae copiamcii ad aedificationes ab ea comparatam, tractando nutrierunt et auctam per artes ornaverunt voluptatibus elegantiam vitae. igitur de his rebus, quae sunt in aedificiis ad usum li idoneae, quibusque sunt qualitatibus et quas habeant virtutes, ut potuero, dicam"}},"2.1.8":{"rose-1899":{"page":71,"pageEnd":null,"score":0.891,"text":"Sed si qui de ordine huius libri disputare voluerit, 8 quod putaverit eum primum . institui oportuisse, ne putet me erravisse sic reddam rationem, cum corpus architecturae scriberem, primo volumine putavi quibus eruditionibus et disciplinis esset ornata exponere finireque terminationibus | eius species et e quibus rebus esset nata dicere, itaque quid oporteat esse in architecto, ibi pronuntiavi. ergo in primo <^dixi)> de artis officio, in hoc 25 de naturalibus materiae rebus quem habeant usum disputabo. namque hic liber non profitetur unde architectura 87 nascatur, sed unde origines aedifi| ciorum sint institutae et quibus rationibus enutritae et progressae sint gradatim ad hanc finitionem"},"krohn-1912":{"page":50,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"Sed si qui de ordine huius libri disputare voluerit, quod(2i putaverit eum primum institui oportuisse, ne putet me erravisse, sic reddam rationem. cum corpus architecturae 2( scriberem, primo volumine putavi, quibus eruditionibus et disciplinis esset ornata, <^oportere)> exponere finireque terminationibus eius species et, e quibus rebus esset nata, (2 dicere. ergo in primo de artis officio itemque, quid oporteat esse in architecto, ibi pronuntiavi. in hoc de naturalibus materiae rebus, quem habeant usum, disputabo. namque hic liber non profitetur, unde architectura nascatur, sed unde origines aedificiorum sunt institutae et quibus 3 rationibus enutritae et progressae sint gradatim ad hanc i 2 ex"}},"2.1.9":{"rose-1899":{"page":71,"pageEnd":72,"score":0.779,"text":"ergo ita suo ordine et loco huius erit 9 30 voluminis constitutio. 1 ex: & (et G) x. || 4 tum HS: tunc G. | e(ae ante ras. H)- prospicientes x (^prospicientes Sc). || 8 tectas_6r: tecta HS. || 11 ab natura materiae: ab naturae materia H, g naturg materia S, natur§ admateria G(S2). | abundante x. |[ 12 copiarum H et ( ante ras.) S: copia 6r($2). || 15 quibus sint: quibusque sunt x. || 24 dixi om. x. || 27 sunt x. || 29 ita om. S. 3 36 VITRUVII Nunc revertar ad propositum et de copiis quae aptae | sunt aedificiorum perfectionibus, quemadmodum videantur (5) esse ab natura rerum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint ratiocinabor, namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum coetu na|sci neque subici intellectui possunt, neque aliter (io) natura rerum praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes, nisi causae quae insunt in his rebus quemadmodum et quid ita sint subtilibus rationibus habeant io"},"krohn-1912":{"page":51,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"ergo ita suo ordine et loco huius erit voluminis constitutio. Nunc revertar ad propositum et de copiis, quae aptae (6) sunt aedificiorum perfectionibus, quemadmodum videantur 5 esse ab natura rerum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor. namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum (lO)coetu nasci neque subici intellectui possunt, neque aliter 10 natura rerum praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes, nisi causae, quae insunt in his rebus quemadmodum et quid ita sint, subtilibus rationibus habeant demonstrationes"}},"2.2.1":{"rose-1899":{"page":72,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"Thales primum aquam putavit omnium rerum esse ( 15 principium. Heraclitus Ephesius, qui propter obscuritatem scriptorum a Graecis acoxeivoc est appellatus, ignem. Democritus quique est eum secutus Epicurus atomos, quas 15 nostri insecabilia corpora, nonnulli individua vocitaverunt. Pytha|goreorum vero disciplina adiecit ad aquam et ignem (20) aera et terrenum, ergo Democritus etsi non proprie res nominavit sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse videtur quod ea cum sint disiuncta nec 20 laeduntur nec interitionem recipiunt nec sectionibus dividuntur sed | sempiterno aevo perpetuo infinitam retinent"},"krohn-1912":{"page":51,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Thales primum aquam putavit onmium rerum esse prinn 15 cipium; Heraclitus Ephesius, qui propter obscuritatem scriptorum a Graecis CKOTeivoc est appellatus, ignem; Democritus quique est eum secutus Epicurus atomos, quas nostri insecabilia corpora, nonnulli individua vocitaverunt ; (ao)Pythagoreorum vero disciplina adiecit ad aquam et ignem 30 aera et terrenum. ergo Democritus, etsi non proprie res nominavit sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse videtur, quod ea, cum sint disiuncta, nec laeduntur nec interitionem recipiunt nec sectionibus divi(25)duntur, sed sempiterno aevo perpetuo infinitam retinent"}},"2.2.2":{"rose-1899":{"page":72,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"in (25) 2 se soliditatem, ex his ergo congruentibus cum res omnes coire nascique videantur ut eae in infinitis generibus rerum natura essent disparatae, putavi oportere de varietatibus 25 et discriminibus usus earum quasque haberent in aedificiis qualitates exponere, | uti cum fuerint notae, non habeant (30) qui aedificare cogitant errorem, sed aptas ad usum copias aedificiis comparent"},"krohn-1912":{"page":51,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"in se soliditatem. ex his ergo congruentibus cum res omnes coire nascique videantur et hae in infinitis generibus rerum naturae sint disparatae, putavi oportere de varietatibus et discriminibus usus earum quasque haberent in (30) aedificiis qualitates exponere, uti, cum fuerint notae, non 30 habeant qui aedificare cogitant errorem, sed aptas ad usum copias aedificiis comparent"}},"2.3.1":{"rose-1899":{"page":72,"pageEnd":73,"score":0.747,"text":"Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos 30 2 sint H. || 4 ne (j: nec H (cf. p. 180,9), h (non) S. | sed ut p. S. || 12 Tales x. || 14 scotinos x. || 15 quique HG: quoque S(GC). | quos x. || 17 pythari eorum H, pythareoru G, phitagoreoru S (pythagoreoru Gc). || 18 aera G: aerea HS. || 20 nec leguntur HG, negleguntur S(GC). || 24 ut eae: et jaeae H, eth§ G, & h§ S. || 29 copararent S. 37 DE ARCHITECTURA LIB. II, 2. 3 88 j oporteat dicam, non enim de harenosa neque calculosa neque sabulone soluto sunt ducendi, quod ex bis generibus cum sint ducti primum fiunt graves, deinde cum ab imbribus in parietibus sparguntur, dilabuntur et dissolvuntur 5 pa|leaeque in is non cohaerescunt propter asperitatem, faciendi autem sunt ex terra albida cretosa sive de rubrica aut etiam masculo sabulone, haec enim genera propter levitatem habent firmitatem et non sunt in opere ponderosa et faciliter aggerantur"},"krohn-1912":{"page":52,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos oporteat, dicam. non enim de harenoso neque calculoso luto 38 neque sabulone soluto sunt ducendi, quod, ex his generibus cum sint ducti, primum fiunt graves, deinde, cum ab imbribus in parietibus sparguntur, dilabuntur et dissolvuntur 5 paleaeque in his non cohaerescunt propter asperitatem. (5) faciendi autem sunt ex terra albida cretosa sive de rubrica aut etiam masculo sabulone ; haec enim genera propter levitatem habent firmitatem et non sunt in opere ponde2 rosa et faciliter aggerantur"}},"2.3.2":{"rose-1899":{"page":73,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"ducendi autem sunt 2 io per vernum tempus et | autumnale, ut uno tenore siccescant, qui enim per solstitium parantur ideo vitiosi fiunt quod summum corium sol acriter cum praecoquit, efficit ut videatur aridus, interior autem sit non siccus, et cum postea siccescendo se contrahit, perrumpit ea quae erant 15 arida, ita rimosi facti efficiuntur in|becilli. maxime autem utiliores erunt, si ante biennium fuerint ducti, namque non ante possunt penitus siccescere, itaque cum recentes et non aridi sunt structi, tectorio inducto rigideque obsolidato permanente ipsi sidentes non possunt eandem altitudinem qua est tectorium tenere, contractione] que moti non haerent cum eo, sed ab coniunctione eius disparantur. igitur tectoria ab structura seiuncta propter tenuitatem per se stare non possunt sed franguntur, ipsique parietes fortuito sidentes vitiantur, ideo etiam Uticenses 25 latere si sit aridus et ante quinquennium ductus , cum (25) arbi|trio magistratus fuerit ita probatus, tunc utuntur in parietum structuris"},"krohn-1912":{"page":52,"pageEnd":null,"score":0.996,"text":"ducendi autem sunt per vernum tempus et autumnale, ut uno tenore siccescant. qui(io] enim per solstitium parantur, ideo vitiosi fiunt, quod, summum corium sol acriter cum praecoquit, efficit, ut videatur aridum, interior autem sit non siccus; et cum postea siccescendo se contrahit, perrumpit ea, quae erant arida. ita 15 rimosi facti efficiuntur inbecilli. maxime autem utiliores (15] erunt, si ante biennium fuerint ducti; namque non ante possunt penitus siccescere. itaque cum recentes et non aridi sunt structi, tectorio inducto rigidoque obsolidate permanente, ipsi sidentes non possunt eandem altitudinem, qua 20 est tectorium, tenere contractioneque moti non haerent cum(20] eo, sed ab coniunctione eius disparantur; igitur tectoria ab structura seiuncta propter tenuitatem per se stare non possunt, sed franguntur, ipsique parietes fortuito sidentes vitiantur. ideo etiam Uticenses laterem, si sit aridus et 25 ante quinquennium ductus, cum arbitrio magistratus fuerit(25) 3 ita probatus, tunc utuntur in parietum structuris"}},"2.3.3":{"rose-1899":{"page":73,"pageEnd":74,"score":0.722,"text":"HG (ut 33,26 x): -tu (HC)S(GC) sidentes (ut v. 18 x) sedentes x. || 25 laterem H (-re) GS. || 27 lidiu GS. 38 VITRUVII utuntur, longum | sesquipede, latum pede, ceteris duobus 39 Graecorum aedificia struuntur, ex his unum Tievxabuupov, alterum xexpabuupov dicitur, buupov autem Graeci appellant palmum, quod munerum datio graece buupov appellatur, id autem semper | geritur per manus palmam, ita quod est 5 quoquoversus quinque palmorum pentadoron, quod quattuor tetradoron dicitur, et quae sunt publica opera Trevxabuupoic, quae privata xexpabuupoic"},"krohn-1912":{"page":52,"pageEnd":53,"score":0.743,"text":"fiunt autem laterum genera tria: unum, quod graece Lydium appellatur, id est quo nostri utuntur, longum sesquipede, latum pede. ceteris duobus Graecorum aedificia struuntur; 39 ex his unum TrevTabujpov, alterum xeTpabujpov dicitur. 31 3 sabulone soluto rec: sabulonoso luto x 4 intribus HS 11 tenore Joc: tempore x 13 chorium H effecit H 14 sicciscendo HS id obsolidate {Kr) permanente Joc: obsolidati permanent x 20 qu§ e tectorum G 24 fortuitu S (H^G'^ sidentes S^: sedentes x 28 lydium H^ lidiu GS 31 pentadoron x tetradoron x DE ARCHITECTURA LIB. II, 3. 4 35 bujpov autem Graeci appellant palmum, quod munerum datio graece biupov appellatur, id autem semper geritur :6) per manus palmum. ita quod est quoquoversus quinque palmprum, pentadoron, quod quattuor, tetradoron dicitur, 5 et quae sunt publica opera, TrevTabujpujc, quae privata"}},"2.3.4":{"rose-1899":{"page":74,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"fiunt autem cum his lateribus semilateria, quae cum struuntur, una parte lateribus ordines, | altera semilateres ponuntur, ergo io ex utraque parte ad lineam cum struuntur, alternis coriis parietes alligantur et medii lateres supra coagmenta conlocati et firmitatem et speciem faciunt utraque parte non invenustam. Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua, item 15 | Callet, in Asia Pitane, ubi lateres cum sunt ducti et(i5) arefacti, proiecti natant in aqua, natare autem eos posse ideo videtur quod terra est de qua ducuntur pumicosa, ita cum est levis, aere solidata non recipit in se nec combibit liquorem, igitur levi raraque cum sint proprietate nec patiantur pene|trare in corpus umidam potestatem, (20) quocumque pondere fuerint cogitur ab rerum natura quemadmodum pumex uti ab aqua sustineantur, sic autem magnas habent utilitates, quod neque in aedificationibus sunt onerosi, et cum ducuntur, a tempestatibus non dissolvuntur"},"krohn-1912":{"page":53,"pageEnd":null,"score":0.923,"text":"fiunt autem cum his lateribus semilateria. quae cum struuntur, una parte lateribus ordines, [0)altera semilateres ponuntur. ergo ex utraque parte ad Uneam cum struuntur, alternis coriis parietes alligantur 10 et medii lateres supra coagmenta conlocati et firmitatem et speciem faciunt utraque parte non invenustam. Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua et .5)Callet et in Asia Pitane, ubi lateres, cum sunt ducti et arefacti, proiecti natant in aqua. natare autem eos posse 15 ideo videtur, quod terra est, de qua ducuntur, pumicosa. ita cum est levis, aere solidata non recipit in se nec combibit liquorem. igitur levi raraque cum sit proprietate, 0) quocumque pondere fuerit, cogitur ab rerum natura, quemadmodum pumex uti ab aqua sustineatur. sic autem ma10 gnas habent utilitates, quod neque in aedificationibus sunt L9)onerosi et, cum non patiantur penetrare in corpus umiJ4)dam potestatem, a tempestatibus non dissolvuntur"}},"2.4.1":{"rose-1899":{"page":74,"pageEnd":75,"score":0.882,"text":"rerum natura, necessitas). || 23 sustineatur x. DE ARCHITECTURA LIB. II, 4 39 quaerendum, ut ea sit idonea ad materiem miscendam neque habeat terram commixtam, genera autem harenae fossiciae sunt haec, nigra, cana, rubra, carbunculus, ex (5) his | quae in manu confricata fecerit stridorem erit optima, 5 quae autem terrosa fuerit non habebit asperitatem, item si in vestimentum candidum ea coniecta fuerit, postea excussa vel lota id non inquinarit neque ibi terra subsiderit, erit idonea"},"krohn-1912":{"page":53,"pageEnd":null,"score":0.797,"text":"In caementiciis autem structuris primum est de harena rv quaerendum, ut ea sit idonea ad materiem miscendam ne15 que habeat terram commixtam. genera autem harenae fossiciae sunt haec: nigra, cana, rubra, carbunculus. ex his 5)quae in manu confricata fecerit stridorem, erit optima; quae autem terrosa fuerit, non habebit asperitatem. item si in vestimentum candidum ea coniecta fuerit, postea ex1 doron x 3 quinque GS'^: equinque HS 6 pentadoros HS^ -toros G 6 tetradoros G, -doro HS"}},"2.4.2":{"rose-1899":{"page":75,"pageEnd":null,"score":0.86,"text":"sin autem non erunt harenaria unde fodiatur, 2 (io) tum de flumi|nibus aut e glarea erit excernenda, non minus io etiam de litore marino, sed ea in structuris haec habet vitia, difficulter siccescit, neque onerari se continenter paries patitur nisi intermissionibus requiescat, neque concamarationes recipit, marina autem hoc amplius quod etiam (15) parietes, cum in is | tectoria facta fuerint, remittentes salis suginem corium dissolvunt"},"krohn-1912":{"page":54,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"sin autem non erunt harenaria, unde fodiatur, j tum de fluminibus aut e glarea erit excernenda, non minus(i etiam de litore marino. sed ea in structuris liaec habet vitia: difficulter siccescit, neque onerari se continenter 5' paries patitur, nisi intermissionibus requiescat, neque concamerationes recipit. marina autem hoc amplius, quod etiam parietes, cum in is tectoria facta fuerint, remitten-(i 3 te se salsugine eorum dissolvuntur"}},"2.4.3":{"rose-1899":{"page":75,"pageEnd":null,"score":0.73,"text":"fossiciae vero celeriter in 3 structuris siccescunt, et tectoria permanent, et concamarationes patiuntur, sed eae quae sunt de harenariis recentes. si enim exemptae diutius iacent, ab sole et luna (20) et pruina concoctae resolvuntur et j fiunt terrosae, ita cum 20 in structuram coiciuntur, non possunt continere caementa, sed ea ruunt et labuntur onera quae parietes non possunt sustinere, recentes autem fossiciae cum in structuris tantas habeant virtutes, eae in tectorio ideo non sunt utiles quod 3 carbunculus G(S2): -lum HS. || 6 coniecta GS: contecta H. || 7 vel lota: vel icta x. | subsiderit: sic x. || 9 tum HG: tunc S. || 11 sicces(r 6r)sit HGC (-scit 8) | continenter | recipit paries patitur"},"krohn-1912":{"page":54,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"fossiciae vero celeriter in structuris siccescunt, et tectoria permanent, et 1 concamerationes patiuntur, sed eae, quae sunt de harenariis recentes. si enim exemptae diutius iacent, ab sole et luna et pruina concoctae resolvuntur et fiunt terrosae.(s ita cum in structuram coiciuntur, non possunt continere caementa, sed ea ruunt et labuntur oneraque parietes non 1 possunt sustinere. recentes autem fossiciae cum in structuris tantas habeant virtutes, eae in tectoriis ideo non sunt utiles, quod pinguitudini eius calx commixta propterci vehementiam non potest sine rimis inarescere. fluviatica { vero propter macritatem uti signinum liaculorum subac- % tionibus in tectorio recipit soliditatem"}},"2.5.1":{"rose-1899":{"page":76,"pageEnd":null,"score":0.899,"text":"De barenae copiis cum babeatur explicatum, tum etiam 5 de calce diligentia est adbibenda uti de albo saxo aut silice | coquatur, et quae erit ex spisso et duriore, erit (5) utilis in structura, quae autem ex fistuloso, in tectoriis, cum ea erit extincta, tunc materia ita misceatur ut si erit fossicia, tres barenae et una calcis infundantur, si io autem fluviatica aut marina duae barenae et una calcis coiciantur. ita enim erit | iusta ratio mixtionis temperaturae, (io) etiam in fluviatica aut marina si qui testam tunsam et succretam ex tertia parte adiecerit, efficiet materiae temperaturam ad usum meliorem"},"krohn-1912":{"page":54,"pageEnd":55,"score":0.783,"text":"De harenae copiis cum habeatur explicatum, tum etiam de calce diligentia est adhibenda, uti de albo saxo aut silice coquatur; et quae erit ex spisso et duriore, erit utilis ( in structura, quae autem ex fistuloso, in tectoriis. cum ea j erit extincta, tunc materia ita misceatur, ut, si erit fossicia, tres harenae et una calcis infundatur; si autem fluviatica aut marina, duo harenae, una calcis coiciatur. ita enim erit iusta ratio mixtionis temperaturae. etiam in fluviatica(^ 3 tunc S 5 siccescit 8: siccessit HG^^ siccersit G continenter recipit paries H 8 remitteutese G^ remittentes H.S salsugine (-nem) x U eae: hae i?»S, hgc G 15 ea ruunt GS\\ earunt H. 17 eae H'. hae (x, he§ S 18 pinguitudini eius calx c. K.r\\ pinguitudini (pinguedine S) eius cabc e al.ea palea c. {scil. pinguitudini ei : calx c.) x {cf. 54, 1) cummixta H 20 liacolorum HS, t iaculorum G subactiones G 22 habeatur HG-. sit S DE ARCHITECTURA LIB. II, 4. 5. 6 37 aut marina si qiii testam tunsam et succretam ex tertia parte adiecerit, efficiet materiae temperaturam ad usum meliorem"}},"2.5.2":{"rose-1899":{"page":76,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"quare autem cum recipit 15 aquam et barenam calx tunc confirmat structuram, haec esse causa videtur quod e principiis | uti cetera corpora (15) ita et saxa sunt temperata, et quae plus habent aeris sunt tenera, quae aquae lenta sunt ab umore, quae terrae dura, quae ignis fragiliora, itaque ex bis saxa si antequam coquantur, contusa minute mixta barenae in structuram coiciantur, non solidescunt nec eam poterunt | continere. cum vero coniecta in fornacem ignis vehementi fervore correpta amiserint pristinae soliditatis virtutem, tunc exustis atque exhaustis eorum viribus relinquuntur 25 patentibus foraminibus et inanibus"},"krohn-1912":{"page":55,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"quare autem cum recipit aquam et harenam 2 I calx, tunc confirmat structuram, haec esse causa videtur, ') 5 quod e principiis, uti cetera corpora, ita et saxa sunt temperata. et quae plus habent aeris, sunt tenera;* quae aquae, lenta sunt ab umore ; quae terrae, dura ; quae ignis, fragiliora. itaque ex his saxa si, antequam coquantur, contusa minute ' mixta harenae in structuram coiciantur, non solidescunt •10 nec eam poterunt continere. cum vero coniecta in fornaI cem ignis vehementi fervore correpta amiserint pristinae j soliditatis virtutem, tunc exustis atque exhaustis eorum I viribus relinquuntur patentibus foraminibus et inanibus"}},"2.5.3":{"rose-1899":{"page":77,"pageEnd":null,"score":0.671,"text":"ideo autem 3 quo pondere saxa coiciuntur in fornacem, cum eximuntur 42 non possunt ad id | respondere, sed cum expenduntur, permanente ea magnitudine, excocto liquore circiter tertia parte ponderis inminuta esse inveniuntur, igitur cum patent foramina eorum et raritates, harenae mixtionem in se cor- (5)ripiunt et ita cohae|rescunt siccescendoque cum caementis coeunt et efficiunt structurarum soliditatem"},"krohn-1912":{"page":55,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"ideo autem, quo pondere saxa coiciuntur in f omacem, cum 3 15 eximuntur, non possunt ad id respondere, sed cum expenduntur, permanente ea magnitudine, excocto liquore circiter tertia parte ponderis inminuta esse inveniuntur.) 83)ergo liquor, qui est in eius lapidis corpore, et aer cum(2) exustus et ereptus fuerit, habueritque in se residuum 20 calorem latentem, prius quem ex ignis vi recepit, intinctus in aqua, umore penetrante in foraminum raritates, confervescit et ita refrigeratus reicit ex calcis corpore (3) fervorem. igitur cum patent foramina eorum et raritates, (3) harenae mixtionem in se corripiunt et ita cohaerescunt 25 siccescendoque cum caementis coeunt et efficiunt structurarum soliditatem"}},"2.6.1":{"rose-1899":{"page":77,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Est etiam genus pulveris quod efficit naturaliter res VI admirandas, nascitur in regionibus Baianis et in agris municipiorum quae sunt circa Yesuvium montem, quod (io) com|mixtum cum calce et caemento non modo ceteris aedificiis praestat firmitatem, sed etiam moles cum struuntur 15 in mari, sub aqua solidescunt, boc autem fieri hac ratione videtur quod sub his montibus et terrae ferventes sunt et fontes crebri, qui non essent, si non in imo haberent aut (15) e sulphure | aut alumine aut bitumine ardentes maximos ignes, igitur penitus ignis et flammae vapor per intervenia permanans et ardens efficit levem eam terram, et ibi qui nascitur tofus turgens est sine liquore, ergo cum tres res consimili ratione ignis vehementia formatae in (20) unam pervenerint mixtionem, | repente recepto liquore una cohaerescunt et celeriter umore duratae solidantur, neque 25 eas fluctus neque vis aquae potest dissolvere"},"krohn-1912":{"page":55,"pageEnd":56,"score":0.86,"text":"Est etiam genus pulveris , quod efficit naturaliter res VI admirandas. nascitur in regionibus Baianis in agris municipiorum, quae sunt circa Vesuvium montem. quod com80 mixtum cum calce et caemento non modo ceteris aedificiis praestat firmitates, sed etiam moles cum struuntur in mari, sub aqua solidescunt. hoc autem fieri hac ratione videtur, quod sub his montibus et terrae ferventes sunt 7 durae H 9 in instructuram HS 14 ideo autem — inveniuntur transp. Kr : post fervorem (v. 23) exh. x 20 prius quem ex ignis vi reeepit transp. Kr: post in aqua (i*. seq.) exh. X sic: priusquam ex igni vim (igniu G) recipit 38 VITRUYII et fontes crebri, qui non essent, si non in imo haberent , aut e sulphure aut alumine aut bitumine ardentes maxi-(i6; mos ignes. igitur penitus ignis et flammae vapor per intervenia permanans et ardens efficit levem eam terram, et ibi quod nascitur tofus exsurgens, est sine liquore. ergo 5 j cum tres res consimili ratione ignis vehementia foratae in unam pervenerint mixtionem, repente recepto Iiquore(2o; una cohaerescunt et celeriter umore duratae solidantur, 2 neque eas fluctus neque vis aquae potest dissolvere"}},"2.6.2":{"rose-1899":{"page":77,"pageEnd":78,"score":0.732,"text":"ardores 2 autem esse in his locis etiam haec res potest indicare quod in montibus Cumanorum Baianis sunt loca sudationibus excavata, in quibus vapor fervidus ab imo | nascens ignis vehementia perforat eam terram per eamque manando 11 et om. x. || 14 firmitate | ( pro -te) G: -tes HS(GC). || 18 sulphure GS: sulpure (sic hoc solo loco ) H. || 19 inter vena (venia) S 2. || 21 qui: quod (qd GS) x (cf. p. 44,33). | tophus S (i qui 44, 12 thophus) ut 44, 24 et Plin. 11, 203. | exurgens H (exsurgens GS) scii, pro &urgens (= sive simpl. turgens sive et turgens). || 25 dissolvere HS: dies solvere G. || 27 cuanoru G: cum | annorum H, cumannoru S. || 29 post manando iterum fervidus ab imo nascens rep. x. 42 VITRUY1I in his locis oritur et ita sudationum egregias efficit utilitates. non minus etiam memorantur antiquitus crevisse ardores et abundavisse sub Yesuvio monte et inde evomuisse circa agros flammam, ideoque tunc quae spongia sive pumex | Pompeianus vocatur excocto ex alio genere 5 (30) lapidis in hanc redacta esse videtur generis qualitatem"},"krohn-1912":{"page":56,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"ardores autem esse in his locis etiam haec res potest indicare, quod in montibus Cumanorum Baianis sunt loca sudationibus excavata, in quibus vapor fervidus ab imo nascens ignis vehementia perforat eam terram per eamque manando in his locis oritur et ita sudationum egregias efficit utilitates. non minus etiam memorantur antiquitus 15 1 crevisse ardores et abundavisse sub Vesuvio monte et inde evomuisse circa agros flammam. ideoque tunc quae spongia sive pumex Pompeianus vocatur excocto ex alio genereoo) lapidis in hanc redacta esse videtur generis qualitatem"}},"2.6.3":{"rose-1899":{"page":78,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"id autem genus | spongiae quod inde eximitur non in 43 omnibus locis nascitur, nisi circum Aetnam et collibus Mysiae quae a Graecis KonraKeKaujuevri nominatur et si quae eiusdem modi sunt locorum proprietates, si ergo in io his locis aquarum ferventes | inveniuntur fontes et montibus excavatis calidi vapores, ipsaque loca ab antiquis memorantur pervagantes in agris habuisse ardores, videtur esse certum ab ignis vehementia ex tofo terraque, quemadmodum in fornacibus ex calce, ita ex his ereptum esse 15 4 liquorem"},"krohn-1912":{"page":56,"pageEnd":null,"score":0.993,"text":"id autem genus spongiae, quod inde eximitur, non in 43 omnibus locis nascitur nisi circum Aetnam et collibus 21 Mysiae, quae a Graecis KaxaKeKaujuevri nominatur, et si j quae eiusdem modi sunt locorum proprietates. si ergo in « his locis aquarum ferventes inveniuntur fontes et montibus excavatis calidi vapores ipsaque loca ab antiquis 25 memorantur pervagantes in agris habuisse ardores, videtur esse certum ab ignis vehementia ex tofo terraque, quemadmodum in fornacibus ex calce, ita ex his ereptum esse I 4 liquorem"}},"2.6.4":{"rose-1899":{"page":78,"pageEnd":null,"score":0.895,"text":"igitur dissimilibus et dis|paribus rebus correptis (io) et in unam potestatem conlatis, calida umoris ieiunitas aquae repente satiata communibus corporibus latenti calore confervescit et vehementer efficit ea coire celeriterque unam soliditatis percipere virtutem. 20 Relinquetur desideratio, quoniam item sunt in Etruria | ex aqua calida crebri fontes, quid ita non etiam ibi nas-(i5) citur pulvis, e quo eadem ratione sub aqua structura solidescat. itaque visum est antequam desideraretur de his 5 rebus quemadmodum esse videantur exponere"},"krohn-1912":{"page":56,"pageEnd":57,"score":0.8,"text":"omnibus x 27 ex Joc: & x 28 ex calce 3Iar: & acalce X 80 udam Kr: unam x DE ARCHITECTURA LIB. II, 6 39 aqua repente satiata latenti calore confervescit et vehementer efficit ea coire celeriterque comraunibus corporibus unam soliditatis percipere virtutem. Relinquetur desideratio , quoniam item sunt in Etruria ) 5 ex aqua calida crebri fontes , quid ita non etiam ibi nascitur pulvis, e quo eadem ratione sub aqua structura solidescat. itaque visum est, antequam desideraretur, de his rebus, quemadmodum esse videantur, exponere"}},"2.6.5":{"rose-1899":{"page":78,"pageEnd":79,"score":0.791,"text":"omnibus 25 locis et regionibus non eadem genera terrae nec lapides nascuntur, sed | nonnulla sunt terrena alia sabulosa itemque glareosa aliis locis harenosa non minus materia, et omnino dissimili disparique genere in regionum varietatimemorantur G(SC): -rentur HS. || 5 ponpeianus HS. | excocto HS: -ta G(S°). || 8 aetnam H: aethnam G, ethnam S(GC). || 9 catacae | caumae (-me S ) nominatur H, cata cecaumenos nom. G (lig. add. 6rc), cata | cecaumenominatur S 2. || 11 montibus ( Jocundus , ut p. 42,23): in omnibus x. || 14 ex (tofo): & x. || 15 & acalce x. || 18 aquae H: aqua GS. || 21 item: ita x. || 28 glareosa G: glariosa HS. | materia HS(GC ): -rie G . DE ARCHITECTURA LIB. II, 6. 7 43 bus qualitates insunt in terra, maxime autem id sic licet considerare quod qua mons Appenninus regiones Italiae (25) Etruriaeque circa cingit, prope | in omnibus locis non desunt fossicia harenaria, trans Appenninum vero quae pars 5 est ad Adriaticum mare, nulla inveniuntur, item Achaia 44 Asia omnino trans mare nec nominan|tur quidem, igitur non in omnibus locis quibus effervent aquae calidae crebri fontes, eaedem opportunitates possunt similiter concurrere, sed omnia uti natura rerum constituit, non ad voluptatem (5) io hominum sed ut fortuito disparata pro"},"krohn-1912":{"page":57,"pageEnd":null,"score":0.991,"text":"omnibus locis et regionibus non eadem genera terrae nec lapides lonascuntur, sed nonnulla sunt terrena, alia sabulosa itemque glareosa, aliis locis harenosa, non minus materia, et omnino dissimili disparique genere in regionum varietatibus qualitates insunt in terra. maxime autem id sic licet considerare, quod, qua mons Appenninus regiones Italiae 15 Etruriaeque circa cingit, prope in omnibus locis non desunt fossicia harenaria, trans Appenninum vero, quae pars est ad Adriaticum mare, nulla inveniuntur, item Achaia, 14 Asia, omnino trans mare, nec nominantur quidem. igitur non in omnibus locis, quibus effervent aquae calidae crebri 20 fontes, eaedem opportunitates possunt similiter concurrere, sed omnia, uti natura rerum constituit, non ad voluptatem (5) hominum, sed ut fortuito disparata procreantur"}},"2.6.6":{"rose-1899":{"page":79,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"ergo quibus 6 locis non sunt terrosi montes sed tenerae materiae, ignis vis per eius venas egrediens adurit eam. quod est molle et tenerum exurit, quod autem asperum relinquit, itaque uti in Campania exusta terra cinis, sic in Etruria excocta 10)15 materia efficitur carbunculus, utraque autem | sunt egregia in structuris, sed alia in terrenis aedificiis alia etiam in maritimis molibus habent virtutem, est autem materiae potestas mollior quam tofus, solidior quam terra, qua penitus ab imo vehementia vaporis adusta, nonnullis locis 20 procreatur id genus harenae quod dicitur carbunculus"},"krohn-1912":{"page":57,"pageEnd":58,"score":0.39,"text":"fortuitu S {WG\"^) 23 post materiae perturhato ordine sententiae leguntur in X sic: ignis vis — relinquit. itaque uti Campania — liabent virtutem. est autem — solidior quam terra. quo penitus — carbunculus. {transp. Kr) 40 VITRUVII in Etruria excocta materia efficitur carbunculus. utraque(9) autem sunt egregia in structuris, sed alia in terrenis aedificiis, alia etiam in maritimis molibus habent virtutem. VII De calce et harena, quibus varietatibus sint et quas(i6) habeant virtutes, dixi. sequitur ordo de lapidicinis explicare, de quibus et quadrata saxa et caementorum ad"}},"2.7.1":{"rose-1899":{"page":79,"pageEnd":null,"score":0.521,"text":"De calce et harena quibus varietatibus sint et quas YII habeant virtutes dixi, sequitur ordo de lapidicinis explicare, de quibus et quadrata saxa et caementorum ad aedificia eximuntur copiae et comparantur, haec autem 25 inveniuntur esse disparibus et dissimilibus virtutibus, sunt (20) enim aliae | molles, uti sunt circa urbem Rubrae Pallenses Eidenates Albanae, aliae temperatae, uti Tiburtinae Amisic licet (X): silicet G, scilicet HS(G°), licet (dei. sci) Sc. || 2 regionis HS (-nes G). || 5 e ad adriaticu GS: est adriaticum H. sed infra hadrianum bis H. || 6 nec nominatur x. || 8 eedem (§ede SG) op(p 6r)ortunitates GSC (vel eiusdem oportunitatis Gc ex X): edem oportunitatis HS. || 10 fortuito HG : -tu (HC)S(GC). |j 11 tenerae: genere x. || 14 uti campania (in om.) HG, ubi S Itaque in campania (ipse sic addens quod omiserat uti). cf. v. 23. j| 18 quo ... 19 adusto x. || 20 procrearetur S2. [| 22 lapidicinis HG: lapidibus S (sed in marg. ipse add. vel"},"krohn-1912":{"page":58,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"De calce et harena, quibus varietatibus sint et quas(i6) habeant virtutes, dixi. sequitur ordo de lapidicinis explicare, de quibus et quadrata saxa et caementorum ad aedificia eximuntur copiae et comparantur. haec autem inveniuntur esse disparibus et dissimilibus virtutibus. sunt enim aliae molles, uti sunt circa urbem Rubrae, Pallenses,(2o: Fidenates, Albanae; aliae temperatae, uti Tiburtinae, Amiterninae, Soractinae et quae sunt his generibus; nonnullae durae, uti siliceae. sunt etiam alia genera plura, uti in Campania rubrum et nigrum tofum, in Umbria et Piceno et in Venetia albus^ quod etiam serra dentata uti lig-(25; 2 num"}},"2.7.2":{"rose-1899":{"page":80,"pageEnd":null,"score":0.89,"text":"sed baec omnia quae mollia sunt banc babent utilitatem 5 quod ex is saxa cum sunt exempta in opere faciliter tractantur. et si sunt | in locis tectis, sustinent laborem, si 45 autem in apertis et patentibus, gelicidiis et pruina contacta friantur et dissolvuntur, item secundum oram maritimam ab salsugine exesa diffluunt neque perferunt aestus, io Tiburtina vero et quae eodem | genere sunt omnia suffe-(5) runt et ab oneribus et a tempestatibus iniurias, sed ab igni non possunt esse tuta simulque sunt ab eo tacta dissiliunt et dissipantur, ideo quod temperatura naturali parvo sunt umore itemque non multum babent terreni sed 15 aeris plurimum et ignis, igitur cum et | umor et terre- (io) num in bis minus inest, tum etiam ignis, tactu et vi vaporis ex is aere fugato, penitus insequens et interveniorum vacuitates occupans fervescit et efficit ea suis ardentia corporibus similia, sunt"},"krohn-1912":{"page":58,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"sed haec omnia, quae mollia sunt, hanc 15 habent utilitatem, quod ex his saxa cum sunt exempta, in opere faciliter tractantur. et si sunt in locis tectis, sustineant laborem, si autem in apertis et patentibus, gelicidiis et pruina congesta friantur et dissolvuntur. item secundum oram maritimam ab salsugine exesa diffluunt 20 neque perferunt aestus. Tiburtina vero et quae eodem genere sunt omnia, sufferunt et ab oneribus et a tempe-(5) statibus iniurias, sed ab igni non possunt esse tuta, simulque sunt ab eo tacta, dissiliunt et dissipantur, ideo quod temperatura naturali parvo sunt umore itemque non multum 25 habent terreni, sed aeris plurimum et ignis. igitur cum et umor et terrenum in his minus inest, tum etiam ignis,(io tactu et vi vaporis ex his aere fugato, penitus insequens interveniorum vacuitates occupans fervescit et efficit a 5 lapidibus S (t lapiditinis i. marg.) 9 enim HG"}},"2.7.3":{"rose-1899":{"page":80,"pageEnd":null,"score":0.514,"text":"sunt vero item lapidicinae complures in finibus Tarquiniensium, quae dicuntur Anicianae, | colore quemadmodum Albanae, quarum officinae maxime (15) sunt circa lacum Volsiniensem, item praefectura Statonensi. baec autem babent infinitas virtutes, neque enim is gelicidiorum tempestas neque ignis tactus potest nocere, 25 1 quae (-£) HSGC: si qu§ G et S1 2. || 2 silice =§ (pro -cet§) G: siliciae H, -ti§ S. || 3 rubrum et nigrum tofum (tophu S) x. | umbria . picens S . || 4 albus (alb; GS ) quod (qd S) x {cf. Phn. 36, 167). || 6 is: bis x. || 7 sustineant x. || 8 (contecta pro — cf. v. 7) contacta (cf. p. 53,16. 46,13): congesta"},"krohn-1912":{"page":59,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"sunt vero 3 item lapidicinae complures in finibus Tarquiniensium, 5)quae dicuntur Anicianae, colore quemadmodum Albanae, quarum officinae maxime sunt circa lacum Vulsiniensem, 5 item praefectura Statonensi. haec autem habent infinitas virtutes; neque enim his gelicidiorum tempestas neque ignis tactus potest nocere, sed est firma et ad !0)vetustatem ideo permanens, quod parum habet e naturae mixtione aeris et ignis, umoris autem temperate plurimum0 que terreni. ita spissis comparationibus solidata neque ab tempestatibus neque ab ignis vehementia nocetur"}},"2.7.4":{"rose-1899":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.942,"text":"id autem maxime iudicare licet e monumentis quae sunt circa municipium Ferenti ex bis facta 40 lapidicinis. namque | habent et statuas amplas factas egregie et minora sigilla floresque et acanthos eleganter scalptos, quae cum sint vetusta, sic apparent recentia uti io si sint modo facta, non minus etiam fabri aerarii de bis (5) lapidicinis in aeris flatura | formis comparatis habent ex is ad aes fundendum maximas utilitates, quae si prope urbem essent, dignum esset ut ex bis officinis omnia opera perficerentur"},"krohn-1912":{"page":59,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"id autem 4 maxime iudicare licet e monumentis, quae sunt circa muni:(> cipium Ferenti ex his facta lapidicinis. namque habent et statuas amplas factas egregie et minora sigilla floresque .5 et acanthos eleganter scalptos; quae, cum sint vetusta, sic apparent recentia, uti si sint modo facta. non minus etiam 5)fabri aerarii de his lapidicinis in aeris flatura formis comparatis habent ex his ad aes fundendum maximas utilitates. quae si prope urbem essent, dignum esset, ut ex his offi!0 cinis omnia opera perficerentur"}},"2.7.5":{"rose-1899":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"cum ergo propter propinquitatem necessitas 5 15 cogat ex Rubris lapidicinis et Pallensibus et quae sunt (io) urbi proximae copiis uti, si qui vo|luerit sine vitiis perficere, ita erit praeparandum, cum aedificandum fuerit, ante biennium ea saxa non hieme sed aestate eximantur, et iacentia permaneant in locis patentibus, quae autem 20 eo biennio a tempestatibus tacta laesa fuerint, ea in fundamenta coiciantur. cetera quae non erunt vitiata, ab (15) J natura rerum probata durare poterunt supra terram aedificata, nec solum ea in quadratis lapidibus sunt observanda sed etiam in caementiciis structuris"},"krohn-1912":{"page":59,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"cum ergo propter propinquitatem necessitas cogat ex Rubris lapidicinis et Pallensibus et quae sunt urbi proximae copiis uti, si qui voluerit 0)sine vitiis perficere, ita erit praeparandum. cum aedificandum fuerit, ante biennium ea saxa non hieme sed aestate 15 eximantur et iacentia permaneant in locis patentibus. quae autem eo biennio a tempestatibus tacta laesa fuerint, ea in fundamenta coiciantur; cetera, quae non erunt vitiata, 5)ab natura reram probata durare poterunt supra terram aedificata. nec solum ea in quadratis lapidibus sunt obiO servanda, sed etiam in caementiciis structuris"}},"2.8.1":{"rose-1899":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"Structurarum genera sunt haec, reticulatum quo nunc VIII omnes utuntur, et antiquum quod incertum dicitur, ex (20) bis | venustius est reticulatum, sed ad rimas faciendas ideo paratum quod in omnes partes dissoluta habet cubilia et coagmenta, incerta vero caementa alia super alia sedentia 30 inter seque imbricata non speciosam sed firmiorem quam 1 — 5 sed est (e GS"},"krohn-1912":{"page":59,"pageEnd":60,"score":0.797,"text":"Structurarum genera sunt haec: reticulatum, quo nuncVHI omnes utuntur, et antiquum, quod incertum dicitur. ex 1 carbonibus add. Kr 4 quarum ed. Ven: quorum x is Ferenti Mar: ferentis x 16 achant(h)os x scalptos HG'^. Bculptos GS 17 formas G comparatis rec: comparatas x 21 palliensibus x 22 quis G 42 VITRUVU his venustius est reticulatum, sed ad rimas faciendas ideo(20 paratum, quod in omnes partes dissoluta habet cubilia et coagmenta. incerta vero caementa alia super alia sedentia inter seque imbricata non speciosam sed firmiorem quam reticulata praestant structuram"}},"2.8.2":{"rose-1899":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"utraque autem ex minutis | simis sunt instruenda, uti materia ex calce et harena(25); crebriter parietes satiati diutius contineantur, molli enim et rara potestate cum sint, exsiccant sugendo e materia sucum, cum autem superarit et abundarit copia calcis et 5 barenae, paries plus habens umoris non cito fiet evanidus, sed ab his | continetur, simul autem umida potestas e 47 materia per caementorum raritatem fuerit exsucta calxque ab harena discedat et dissolvatur, item caementa non possunt cum his cohaerere, sed in vetustatem parietes xo 3 efficiunt ruinosos"},"krohn-1912":{"page":60,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"utraque aiitem ex minutissimis sunt instruenda^ uti materia ex calce et harena(25 crebriter parietes satiati diutius contineantur. molli enim et rara potestate cum sint, exsiccant sugendo e materia sucum; cum autem superarit et abundarit copia calcis et ,j harenae, paries plus habens umoris non cito fiet evanidus, 10 sed ab his continetur. simul autem umida potestas e materia 47 per caementorum raritatem f uerit exsucta calxque ab harena discedat et dissolvatur, item caementa non possunt cum his cohaerere, sed in vetustatem parietes efficiunt ruinosos"}},"2.8.3":{"rose-1899":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"id | autem licet animadvertere etiam (5) de nonnullis monumentis, quae circa urbem facta sunt e marmore seu lapidibus quadratis intrinsecus que medio calcata structuris, vetustate evanida facta materia caementorumque exsucta raritate, proruunt et coagmentorum ab 15 4 ruina dissolutis iuncturis dissi"},"krohn-1912":{"page":60,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"id autem licet animadvertere etiam de nonnuUis monu- 15 ^ mentis, quae circa urbem facta sunt e marmore seu lapidibus quadratis intrinsecusque medio calcata: structuris vetustate evanida facta materia caementorumque exsucta raritate, proruunt et coagmentorum ab ruina dissolutis iuncturis dissipantur"}},"2.8.4":{"rose-1899":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.993,"text":"quodsi qui noluerit (io) in id vitium incidere, medio cavo servato secundum orthostatas, intrinsecus ex rubro saxo quadrato aut ex testa aut ex silicibus ordinariis struat bipedales parietes, et cum his ansis ferreis et plumbo frontes vinctae sint, ita enim 20 non acervatim sed ordine structum | opus poterit esse sine(i5> vitio sempiternum, quod cubilia et coagmenta eorum inter se sedentia et iuncturis alligata non protrudent opus neque orthostatas inter se religatos labi patiuntur"},"krohn-1912":{"page":60,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"quodsi qui noluerit in id vitium 20 incidere, medio cavo servato secundum orthostatas intrinsecus ex rubro saxo quadrato aut ex testa aut ex silicibus ordinariis struat bipedales parietes, et cum his ansis ferreis et plumbo frontes vinctae sint. ita enim non acervatim, sed ordine structum opus poterit esse sine vitio 25 sempiternum, quod cubilia et coagmenta eorum inter se sedentia et iuncturis alligata non protrudent opus neque orthostatas inter se religatos labi patiuntur"}},"2.8.5":{"rose-1899":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.593,"text":"Itaque non est contemnenda Graecorum structura, non 25 | enim utuntur e molli caemento structura polita, sed cum (20) discesserunt a quadrato, ponunt de silice seu lapide duro ordinaria, et ita uti latericia struentes alligant eorum 2 rebus (ante sunt) add. S. | et inharena ante ras. G. || 4 e HG: a & || 6 paries: partes H et ( ips . in marg.) S(GC ), -tis G. || 7 si (ante humida) add. S. || 8 exsuta HG"},"krohn-1912":{"page":60,"pageEnd":61,"score":0.739,"text":"orchostatas HS 22 robro H 25 acervatim rec: acervati x 29 non enim GS^: om. HS 30 structura om. H et a. c-. S DE ARCHITECTURA LIB. II, 8 43 discesserunt a quadrato, ponunt de silice seu lapide duro ordinaria, et ita uti latericia struentes alligant eorum alfcernis coriis coagmenta, et sic maxime ad aeternitatem firmas perficiunt virtutes. haec autem duobus generibus )5struuntur; ex his unum isodomum, alterum pseudisodomum appellatur"}},"2.8.6":{"rose-1899":{"page":83,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"isodomum dicitur cum omnia coria aequa o 5 crassitudine fuerint structa, pseudisodomum cum inpares 48 et inaequales ordines | coriorum diriguntur, ea utraque sunt ideo firma, primum quod ipsa caementa sunt spissa et solida proprietate neque de materia possunt exsugere liquorem sed conservant eam in suo umore ad summam (5) io vetustatem, ipsaqne eorum cubilia | primum plana et librata posita non patiuntur ruere materiam, sed perpetua parietum crassitudine religata continent ad summam vetustatem"},"krohn-1912":{"page":61,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"isodomum dicitur, cum omnia coria aequa 6 crassitudine fuerint structa; pseudisodomum, cum inpares 18 et inaequales ordines coriorum diriguntur. ea utraque sunt ideo firma, primum quod ipsa caementa sunt spissa 10 et solida proprietate neque de materia possunt exsugere liquorem, sed conservant eam in suo umore ad summam [5) vetustatem ; ipsaque eorum cubilia primum plana et librata posita nOn patiuntur ruere materiam, sed perpetua parietum crassitudine religata continent ad summam vetustatem"}},"2.8.7":{"rose-1899":{"page":83,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"altera est quam epTiXeKTOV appellant, qua etiam nostri 7 rustici utuntur, quorum frontes poliuntur, reliqua ita uti (io) 15 sunt nata cum materia conlocata alternis al [ligant coagmentis. sed nostri celeritati studentes, erecta conlocantes frontibus serviunt et in medio farciunt fractis separatim cum materia caementis, ita tres suscitantur in ea structura crustae, duae frontium et una media farturae. Graeci (15) 20 vero non ita, sed plana conlocantes et longitudines | eorum alternis in crassitudinem instruentes, non media, farciunt sed e suis frontibus perpetuam et unam crassitudinem parietum consolidant, praeterea interponunt singulos crassitudine perpetua utraque parte frontatos, quos biatovouc 25 appellant, qui maxime religando confirmant parietum solidi"},"krohn-1912":{"page":61,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"altera est quam evTTXeKTOV appellant, qua etiam nostri 7 rustici utuntur. quorum frontes poliuntur, reliqua ita, uti o)sunt nata, cum materia conlocata alternis alligant coagmentis. sed nostri celeritati studentes, erecta conlocantes frontibus serviunt et in medio farciunt fractis separatim jo cum materia caementis. ita tres suscitantur in ea structura crustae, duae frontium et una media farturae. Graeci vero non ita, sed plana conlocantes et longitudines eorum 5)alternis in crassitudinem instruentes, non media farciunt, sed e suis frontatis perpetuam et unam crassitudinem 16 parietum consolidant. praeterea interponunt singulos crassitudine perpetua utraque parte frontatos, quos biaTOVOUc appellant, qui maxime religando confirmant parietum soliditatem"}},"2.8.8":{"rose-1899":{"page":83,"pageEnd":84,"score":0.67,"text":"itaque si qui voluerit ex his commentariis animadvertere et eligere genus structurae, perpetuitatis poterit rationem habere, non enim quae sunt e molli caemento subtili facie venustatis, non eae possunt esse in vetustate 3 (4) hisodomum x. | (et 5) speudisodomum S et (ante ras.) G. || 8 exsugere SG: exugere H. || 9 eam: ea x. || 13 enplecton x. || 14 quorum (ante corr. marg .) om. S. || 16 celeritate ante corr. G . || 17 faciunt (sed Sc farciunt) factis x. || 18 structurg S. || 22 frontibus: frontatis x. | et unam: et in unam HG, om 8. || 23 preterea GSC: praecaetera H, pcgtera (ante corr.) S. 24 parte SGC (porte G): partes H. | diatonos HG, diatanos S. 29 eae H et (e§) S(GC ): hae G. | venustate x. 48 VITRUVII non ruinosae, itaque eum arbitri communium parietum su|muntur, non aestimant eos quanti facti fuerint, sed cum (25) ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretio praeteritorum annorum singulorum deducunt octogensimas et ita ea reliqua summa pacta reddi pro his parietibus sententiam 5 pronuntiant eos non posse plus quam annos lxxx durare. 9 | De latericiis"},"krohn-1912":{"page":61,"pageEnd":62,"score":0.786,"text":"Itaque si qui voluerit ex his commentariis animadveriio tere et eligere genus structurae, perpetuitatis poterit 1 discesserint G de lapide S 5 hisodomum x speudisodomum HS » ideo sunt S 11 eam Phil : ea a; 16 euplecton X 16 quorum i. marg. supph S'^ 18 celeritate a. c. G W farciunt *S\"^^: faciunt x fractis Joc: factis x 24 efc unam Schn: et in unam HG., om. S 25 praecaefcera H et a. c. S 26 parte G^^S^: porfce G, partes H et a. ras. S diatonos HG^ diafcanos S 44 VITRUVU rationem habere. non enim quae sunt e molli caemento subtili facie venustatis, non eae possunt esse in vetustate non ruinosae. itaque cum arbitri communium parietum | sumuntur, non aestimant eos quanti facti fuerint, sed cum (25; ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretia praeteritorum 5 annorum singulorum deducunt octogesimas et ita — ex reliqua summa <(pro rata)> parte reddi pro his parietibus — sententiam pronuntiant eos non posse plus quam annos lxxx 9 durare"}},"2.8.9":{"rose-1899":{"page":84,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"De latericiis vero dummodo ad perpendiculum sint 49 stantes nihil deducitur, sed quanti fuerint olim facti, tanti esse semper aestimantur, itaque nonnullis civitatibus et publica opera et privatas domos etiam regias e latere 10 structas licet | videre, et primum Athenis murum qui spectat ad Hymettum montem et Pentelensem, item Patris in aede Iovis et Herculis latericias cellas, cum circa lapidea in aede epistylia sint et columnae, in Italia Arretio vetustum egregie factum murum, Trallibus domum regibus 15 Attalicis factam quae ad | habitandum semper datur ei(io) qui civitatis gerit sacerdotium, item Lacedaemone e quibusdam parietibus etiam picturae excisae intersectis lateribus inclusae sunt in ligneis formis et in comitium ad ornatum aedilitatis Varronis et Murenae fuerunt adlatae"},"krohn-1912":{"page":62,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"de latericiis vero, dummodo ad perpendiculum sint 49 stantes, nihil deducitur, sed quanti fuerint olim facti, tanti 10 esse semper aestimantur. itaque nonnullis civitatibus et publica opera et privatas domos etiam regias e latere structas licet videre: et primum Athenis murum, qui spectat ad Hymettum montem et Pentelensem; item Patris in aede lovis et Herculis latericias cellas, cum circa lapidea in aede epistylia sint et columnae; in Italia Arretio vetustum egregie factum murum. Trallibus domus regibus Attalicis facta, quae ad habitandum semper datur ei, qui(io civitatis gerit sacerdot-ium. item Lacedaemone e quibusdam parietibus etiam picturae excisae intersectis lateribus inclusae sunt in ligneis formis et in comitium ad ornatum aedilitatis Varronis et Murenae fuerunt adlatae"}},"2.8.10":{"rose-1899":{"page":84,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"Croesi domus, quam Sardiani civibus ad | requiescendum (15) aetatis otio, seniorum collegio gerusiam dedicaverunt, item Halicarnasso potentissimi regis Mausoli domus cum Proconnesio marmore omnia haberet ornata, parietes habet latere structos, qui ad hoc tempus egregiam praestant firmitatem ita tectoriis operibus expoliti uti vitri perlucidijtatem videantur habere, neque is rex ab inopia id (20) fecit, infinitis enim vectigalibus erat fartus, quod imperabat Cariae toti"},"krohn-1912":{"page":62,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"Croesi domus, quam Sardiani [civibus ad requiescendum (15 aetatis otio] seniorum coUegio gerusiam dedicaverunt; item Halicarnasso potentissimi regis Mausoli domus, cum Proconnensio marmore omnia haberet ornata, parietes habet latere structos, qui ad hoc tempus egregiam praestant firmitatem ita tectoriis operibus expoliti, uti vitri perluciditatem videantur habere. neque is rex ab inopia id fecit; (20 infinitis enim vectigalibus erat fartus, quod imperabat 30 2 vetustate rec"}},"2.8.11":{"rose-1899":{"page":84,"pageEnd":85,"score":0.893,"text":"om. (in albo) S. DE ARCHITECTURA LIB. H, 8 49 aedificia paranda sic licet considerare, cum esset enim natns Mylasis et animadvertisset Halicarnasso locum naturaliter esse munitum em|poriumque idoneum portum utilem, ibi sibi domum constituit, is autem locus est theatri curvaturae similis, itaque in imo secundum portum forum est constitutum, per mediam autem altitudinis curvaturam 50 praecinctionemque platea ampla lati|tudine facta, in qua media Mausoleum ita egregiis operibus est factum ut in septem spectaculis nominetur, in summa arce media Martis io fanum habens statuam colossicam acrolithon nobili manu (5)Leocharis factam, hanc autem statuam | alii Leocharis alii Timothei putant esse, in cornu autem summo dextro Veneris et Mercurii fanum ad ipsum Salmacidis fontem"},"krohn-1912":{"page":63,"pageEnd":null,"score":0.995,"text":"acumen autem eius et sollertiam ad aedificia ii paranda sic licet considerare. cum esset enim natus Mylasis et animadvertisset Halicarnasso locum naturaliter 26) esse munitum , idoneum portum. emporiumque utile, ibi 5 sibi domum constituit. is autem locus est theatri curvaturae similis. itaque in imo secundum portum forum est constitutum; per mediam autem altitudinis curvaturam 50 praecinctionemque platea ampla latitudine facta, in qua media Mausoleum ita egregiis operibus est factum, ut in 10 septem spectaculis nominetur. in summa arce media Martis fanum habens statuam colossicam acrolithon nobili manu (6) Leocharis factam. hanc autem statuam alii Leocharis, alii Timothei putant esse. in cornu autem summo dextro Veneris et Mercurii fanum ad ipsum Salmacidis fontem"}},"2.8.12":{"rose-1899":{"page":85,"pageEnd":null,"score":0.895,"text":"is autem falsa opinione putatur venerio morbo inplicare 12 15 eos qui ex eo biberint, sed haec opinio quare per orbem (io) terrae falso rumore sit pervagata non pigebit ex[ponere. non enim quod dicitur molles et inpudicos ex ea aqua fieri, id potest esse, sed est eius fontis potestas perlucida sapor que egregius, cum autem Melas et Arevanias ab 20 Argis et Troezene coloniam communem eo loci deduxerunt, (15) barbaros Caras et Lelegas eiecerunt. hi autem ad mon]tes fugati inter se congregantes discurrebant et ibi latrocinia facientes crudeliter eos vastabant, postea de colonis unus ad eum fontem propter bonitatem aquae quaestus causa 25 tabernam omnibus copiis instruxit eamque exercendo eos barbaros allectabat, ita singillatim decurrentes et ad coetus (20) | convenientes e duro feroque more commutati in Graecorum consuetudinem et suavitatem sua voluntate reducebantur. ergo ea aqua non inpudici morbi vitio sed humamy(i S) Iasus HS (-sis HCSCG , sed -sus GG). | alicarnasso"},"krohn-1912":{"page":63,"pageEnd":null,"score":0.869,"text":"is autem falsa opinione putatur venerio morbo inplicare 12 eos, qui ex eo biberint. sed haec opinio quare per orbem io)terrae falso rumore sit pervagata, non pigebit exponere. non enim quod dicitur molles et inpudicos ex ea aqua fieri, id potest esse, sed est eius fontis potestas perlucida 20 saporque egregius. cum autem Melas et Areuanias ab Argis et Troezene coloniam communem eo loci deduxerunt, barbaros Caras et Lelegas eiecerunt. hi autem ad montes 15) fugati inter se congregantes discurrebant et ibi latrocinia facientes crudeliter eos vastabant. postea de colonis unus 25 ad eum fontem propter bonitatem aquae quaestus causa tabernam omnibus copiis instruxit eamque exercendo eos barbaros allectabat. ita singillatim decurrentes et ad coetus 20) convenientes e duro feroque more commutati in Graecorum consuetudinem et suavitatem sua voluntate reduce1 toti om. S 2 mylasis H^G: mylasus HG'^^ milasus S (-sis S*^) 8 locum GS'^: loco cum ^ 4 emporiumque idoneum portum utile x\\ transp. Kr"}},"2.8.13":{"rose-1899":{"page":86,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"Relinquitur nunc quoniam ad explicationem moenium | eorum sum invectus, ut tota uti sunt definiam, .quemadmodum enim in dextra parte fanum est Veneris et fons 5 supra scriptus, ita in sinistro cornu regia domus, quam rex Mausolus ad suam rationem conlocavit. conspicitur enim ex ea | ad dextram partem forum et portus moeniumque tota finitio, sub sinistram secretus sub moenibus latens portus ita ut nemo posset quid in eo gereretur aspicere io 14 nec scire, at rex ipse de sua domo remigibus et militibus sine ullo sciente | quae opus essent imperaret"},"krohn-1912":{"page":64,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"Relinquitur nunc, quoniam ad explicationem moenium eorum sum invectus, <(ut> tota uti sunt definiam. quem-5(i admodum enim in dextra parte fanum est Veneris et fons supra scriptus, ita in sinistro cornu regia domus, quam ' rex Mausolus ad suam rationem conlocavit. conspicitur enim ex ea ad dextram partem forum et portus moeniumque tota finitio, sub sinistram secretus sub moenibus latens lo portus, ita ut nemo possit, quid in eo geratur, aspicere nec scire, at rex ipse de sua domo remigibus et militibus 14 sine ullo sciente, quae opus essent, imperaret"}},"2.8.14":{"rose-1899":{"page":86,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"itaque (5) post mortem Mausoli Artemisia uxore eius regnante Rhodii indignantes mulierem imperare civitatibus Cariae totius, armata classe profecti sunt uti id regnum occuparent. 15 tum Artemisiae cum esset id renuntiatum, in eo portu abstrusam classem celatis remigibus | et epibatis comparatis, (io) reliquos autem cives in muro esse iussit. cum autem Rhodii ornata classe in portum maiorem exposuissent, plausum iussit ab muro his dare pollicerique se oppidum 20 tradituros, qui cum penetravissent intra murum relictis navibus inanibus, Artemisia repente fossa facta in | pelagus eduxit classem ex portu minore et ita invecta est in maiorem, expositis autem militibus classem Rhodiorum inanem abduxit in altum, ita Rhodii non habentes quo 25 se reciperent, in medio conclusi in ipso foro sunt trucidati"},"krohn-1912":{"page":64,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"itaque post (5) mortem Mausoli Artemisia uxore eius regnante Rhodii indignantes mulierem. imperare civitatibus Cariae totius, i6 armata classe profecti sunt, uti id regnum occuparent. tum Artemisiae cum esset id renuntiatum, in eo portu abstrusam classem celatis remigibus et epibatis comparatis, (lo reliquos autem cives in muro esse iussit. cum autem Rhodii ornata classe in portum maiorem exposuissent, 20 plausum iussit ab muro his dare poUicerique se oppidum tradituros. qui cum penetravissent intra murum relictis navibus inanibus, Artemisia repente fossa facta in pelagum eduxit classem ex portu minore et ita invecta est in (15 maiorem. expositis autem militibus classem Rhodiorum 25 inanem abduxit in altum. ita Rhodii non habentes, quo \\ se reciperent, in medio conclusi in ipso foro sunt trucidati"}},"2.8.15":{"rose-1899":{"page":86,"pageEnd":87,"score":0.804,"text":"om. G. | pelagum (-u GS) x (-us L). DE ARCHITECTURA LIB. II, 8 51 (20)migibus | inpositis Rhodum est profecta. Rhodii autem cum prospexissent suas naves laureatas venire, opinantes cives victores reverti hostes receperunt, tum Artemisia Rhodo capta principibus occisis tropaeum in urbe Rhodo 5 suae victoriae constituit aeneasque duas statuas fecit unam (25) Rhodiorum civita tis alteram suae imaginis, eam ita figuravit Rhodiorum civitati stigmata inponentem. ideo autem postea Rhodii religione inpediti quod nefas est tropaea dedicata removeri, circa eum locum aedificium struxerunt io et ita erecta Graia statione texerunt ne qui posset aspicere, (5) et id aflaTOV voci"},"krohn-1912":{"page":64,"pageEnd":65,"score":0.761,"text":"ita Artemisia in navibus Rhodiorum suis militibus et remigibus inpositis Rhodum est profecta. Rhodii autem, (20 cum prospexissent suas naves laureatas venire, opinantes 30 5 add. Mar tota GS^: tota HSG'^ 8 manu sohis H 9 portus H^S: portum HG 10 moenibns Ross (rec): montibus X 11 possit Joc: posset x 12 at Ro: ut x I8 imperaret rec: spirarent HGS'^, (-ret G^, sperarent S 14 artemisiam (-a) uxorem (-re) — regnantem (-te) x (corr. S) throdii a. ras. semper fere S 17 tunc G 20 omatam classem G 21 dare G: darent HS DE ARCHITECTURA LIB. H, 8 47 cives victores reverti hostes receperunt. tum Artemisia Rhodo capta principibus occisis tropaeum in urbe Rhodo suae victoriae constituit aeneasque duas statuas fecit, unam ijRhodiorum civitatis, alteram suae imaginis, et ira figu2 ravit Rhodiorum civitati stigmata inponentem. id autem 6 postea <^tollere)> Rhodii religione inpediti, quod nefas est tropaea dedicata removeri, circa eum locum aedificium struxerunt et id electa Graia statione texerunt, ne qui i)posset aspicere, et id aPaTOV vocitari iusserunt"}},"2.8.16":{"rose-1899":{"page":87,"pageEnd":null,"score":0.909,"text":"Cum ergo tam magna potentia reges non contempserint 16 latericiorum parietum structuras, quibus et vectigalibus et praeda saeptis licitum fuerat non modo caementicio aut 15 quadrato saxo sed etiam marmoreo habere, non puto opor- (io) tere | inprobari quae sunt e latericia structura facta aedificia, dummodo recte sint tecta, sed id genus quid ita populo Romano in urbe fieri non oporteat exponam, quaeque sint eius rei causae et rationes non praetermittam"},"krohn-1912":{"page":65,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Cum ergo tam magna potentia reges non contempserint 16 latericiorum parietum structuras, quibus ex vectigalibus et praeda saepius licitum fuerat non modo caementicio aut quadrato saxo sed etiam marmoreo habere, non puto ) oportere inprobare quae sunt e latericia structura facta i aedificia, dummodo recte sint tecta. sed id genus quid ita populo Romano in urbe fieri non oporteat, exponam^ quaeque sunt eius rei causae et rationes, non praetermittam"}},"2.8.17":{"rose-1899":{"page":87,"pageEnd":88,"score":0.679,"text":"leges publicae non patiuntur maiores crassitudines quam ses- 17 (15) quipedales constitui | loco communi, ceteri autem parietes, ne spatia angustiora fiant, eadem crassitudine conio cantur. latericii vero nisi diplinthii aut triplinthii fuerint, sesquipedali crassitudine non possunt plus unam sustinere contignationem. in ea autem maiestate urbis et civium infinita frequentia innumerabiles habitationes | opus est explicare. ergo cum recipere non possent areae planatae 1 throdum (et sic ante ras. semper exc. v. 23) S, rodum H (, Sc ), rhodu G. || 4 tropeum HG, thropheu (sic) S. | in urbem (-be GS, -be Sc) rhodo x, || 6 eam: et (&) x. || 7 ideo: id x. 8 tropea HG, trophea S. || 10 ita: id x. || 11 abathon x. 12 regis x. | contempserint H: -rit S, -runt G. || 14 saeptis Nohl: sae(e)pius x. || 16 in(m #)probare x. || 17 sint H(GC): sunt GS. | ita p. HS: ita a p. G. || 19 sunt x. || 20 Legis (a. c.) H. || 22 fierent x. || 24 plus unam HS: plusqua una G (Plin.). || 26 habitationis (a. c.) H. || 27 possunt area planata HS, possunt areae planat§ G, posset (supra S 2) area plana Sc. 4 52 VITRUVII tantam multitudinem ad habitandum in urbe, ad auxilium altitudinis aedificiorum res ipsa coegit devenire, itaque pilis lapideis structuris testaceis parietibus caementiciis altitudines extructae et contignationibus crebris coaxatae cenaculorum ad | summas utilitates perficiunt dispertitiones. 5 (25) ergo moenibus e contignationibus variis alto spatio multiplicatis populus Romanus egregias habet sine inp"},"krohn-1912":{"page":65,"pageEnd":null,"score":0.788,"text":"leges publicae non patiuntur maiores crassitudines quam sesquipedales constitui loco communi; ceteri autem parietes, ne spatia angustiora fierent, eadem crassitudine conlocantur. latericii vero, nisi diplinthii aut triplinthii fuerint, sesquipedali crassitudine non possunt plus quam unam sustinere contignationem. in ea autem maiestate urbis et civium infinita frequentia innumerabiles habitationes opus est explicare. ergo cum recipere non possint areae planatae tantam multitudinem ad habitandum in urbe, ad auxilium altitudinis aedificiorum res ipsa coegit devenire. itaque pilis lapideis, structuris testaceis, parietibus caementiciis altitudines extructae contignationibus 2 in urbe ed: in urbem x 4 ira Kr: ita x 6 add. Kr 8 electa Kr: erecta x 9 posset G: possit HS abathon x 10 reges Joc: regis x contempserint H: -rit"}},"2.8.18":{"rose-1899":{"page":88,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"Quoniam ergo explicata ratio est quid ita in urbe 58 propter necessitatem angustiae arearum non patiuntur esse io latericios parietes, cum extra urbem opus erit his uti, sine vitiis ad vetustatem sic erit faciendum, summis parietibus structura | testacea sub tegulas subiciatur altitudine circiter (5) sesquipedali, habeatque proiecturas coronarum, ita vitari poterunt quae solent in his fieri vitia, cum enim in tecto 15 tegulae fuerint fractae aut a ventis deiectae, qua possit ex imbribus aqua perpluere, non patietur lorica testacea laedi laterem, | sed proiectura coronarum reiciet extra per-(io) pendiculum stillas et ea ratione servaverit integras parietum latericiorum structuras"},"krohn-1912":{"page":66,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"Quoniam ergo explicata ratio est, quid ita in urbe propter necessitatem angustiarum non patiuntur esse latericios parietes, cum extra urbem opus erit his uti. tate umorem enodis et liquida efficitur; quae vero est )superior, vehementia caloris eductis in aera per nodos I ramis, praecisa alte circiter pedes xx et perdolata propter nodationis duritiem dicitur esse fusterna. ima autem, cum excisa quadrifluviis disparatur, eiecto torulo ex eadem arbore ad intestina opera comparatur et <^ab)> infima fusterna sappinea vocatur"}},"2.9.8":{"rose-1899":{"page":91,"pageEnd":null,"score":0.734,"text":"contra vero quercus terrenis principiorum satietatibus 8 (20) | abundans parumque habens umoris et aeris et ignis, cum in terrenis operibus obruitur, infinitam habet aeternitatem, ex eo cum tangitur umore non habens foraminum raritates so propter spissitatem non potest in corpus recipere liquorem, 3 eae: ea HS, hae G. || 4 ce(£ 6r#)tera x. || 5 idonea x . || 6 abeis H. || 7 ce(ae G, § S) tera x. | natura HG: naturae Hc"},"krohn-1912":{"page":69,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"contra vero quercus terrenis prin) cipiorum satietatibus abundans parumque habens umoris et aeris et ignis, cum in terrenis operibus obruitur, infinitam habet aeternitatem. ex eo cum tangitur umore, non I habens foraminum raritates propter spissitatem non potest in corpus recipere liquorem, sed fugiens ab umore resistit ) et torquetur et efficit , in quibus est operibus, ea rimosa"}},"2.9.9":{"rose-1899":{"page":92,"pageEnd":null,"score":0.843,"text":"aesculus vero quod est (25) omnibus principiis temperata, babet in aedificiis magnas utilitates, sed ea, cum in umore conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto aere et igni operatione 5 umidae potestatis vitiatur, cerrus et fagus quod pariter habent mixjtionem umoris et ignis et terreni, aeris plurimum, per huius raritates umores penitus recipiendo celeriter marcescunt, populus alba et nigra, item salix tilia vitex ignis et aeris habendo satietatem, umoris temperate, io parum autem terreni, | leviore temperatura comparatae (5) egregiam habere videntur in usu rigiditatem"},"krohn-1912":{"page":69,"pageEnd":70,"score":0.747,"text":"aesculus vero, quod est omnibus principiis temperata, habet in aedificiis magnas utilitates; sed ea, cum in umore . conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto aere et igni operatione umidae potestatis vitiatur. cerrus, ' [quercus] fagus, quod pariter habent mixtionem umoris et ignis et terreni, aeris plurimum, per huius raritates umores penitus recipiendo celeriter marcescunt. populus alba et ) nigra, item salix, tilia, cum non sint dura terreni mixtione. 1 natura e Kr: naturae x 2 ponderata H i eo S 6 cariem ed. Fl: pariem G, partem HSG'^ l ut Bo: et x 8 autnequam Kr: antequam x fort. del. excisa is.duritiam G 15 et <^ab) infima fusterna Kr: et intima fusternea x 16 saprinea G 27 secl. Kr 28 per huius Bo: puisa x (h)umori8 x 80 cum non sint — tractabilitatem transp. Kr: post rigiditatem {57^ 6) exh. ic, nhi per ergo adnectit interpolator {cf. 39^ 23) 52 VITRUVII propter raritatem sunt candida et in sculpturis commodam praestant tractabilitatem. vitex ignis et aeris habendo sa-(iI tietatem, umoris temperate, parum autem terreni habens leviore temperatura comparata egregiam habere videtui10 in"}},"2.9.10":{"rose-1899":{"page":92,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"alnus autem, quae proxima fluminum ripis procreatur et minime materies utilis videtur, habet | in se (10) egregias rationes, est enim aere et igni plurimo temperata, non multum terreno, umore paulo, itaque in palustribus locis infra fundamenta aedificiorum palationibus crebre fixa, recipiens in se quod minus habet in corpore 20 liquoris, permanet inmortalis ad aeternitatem et sustinet inmania | pondera structurae et sine vitiis conservat, ita (15) quae non potest extra terram paulum tempus durare, ea 11 in umore obruta permanet ad diuturnitatem"},"krohn-1912":{"page":70,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"alnus autem, quae proxima fluminum n (g) ripis procreatur et minime materies utilis videtur, habet in se egregias rationes. etenim aere et igni plurimo (lo) temperata, non multum terreno, umore paulo. itaque in palustribus locis infra fundamenta aedificiorum palationibus crebre fixa, recipiens in se quod minus habet in corpore liquoris, permanet inmortalis ad aeternitatem et sustinet inmania pondera structurae et sine vitiis conservat. ita quae non potest extra terram paulum tempus durare, 11 ea in umore obruta permanet ad diuturnitatem"}},"2.9.11":{"rose-1899":{"page":92,"pageEnd":93,"score":0.73,"text":"habent (habent Gc ) incorpore (h HCS) umoris inpalustribus (inplaustribus H) locis x. || 22 Itaque (-q: H, -q, GS) x. || 23 paulolu S. || 25 maximum (-u HS) x. || 26 habeant x. DE ARCHITECTURA LIB. II, 9 57 (20) palos, ulmus | vero et fraxinus maximos habent umores minimumque aeris et ignis, terreni temperate mixtione 58 comparatae, sunt in | operibus cum fabricantur lentae et ab pondere umoris non habent rigorem et celeriter pandant. 5 simul autem vetustate sunt aridae factae aut in agro proiecto qui inest eis liquore stantes emoriuntur, fiunt duriores et in commissuris et | coagmentationibus ab lentitudine firmas recipiunt catenationes"},"krohn-1912":{"page":70,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"est autem maxime id considerare Ravennae, quod ibi omnia opera 15 et publica et privata sub fundamentis eius generis habeant palos. ulmus vero et fraxinus maximos habent umores minimumque aeris et ignis, terreni temperate. <(ea e^ mixtione comparatae, sunt in operibus, cum fabricantur, lentae et ab pondere umoris non habent rigorem et celeriter 20 pandant; simul autem vetustate sunt aridae factae aut in agro perfecto qui est eis liquor stantes emoriuntur, fiunt duriores et in commissuris et coagmentationibus ab lenti- (5) 12 tudine firmas recipiunt catenationes"}},"2.9.12":{"rose-1899":{"page":93,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"item carpinus quod est 12 minima ignis et terreni mixtione, aeris autem et umoris io summa continetur temperatura, non est fragilis sed habet utilissimam tractabilitatem. itaque Graeci quod ex ea (io) materia iuga iumentis comparant, quod apud | eos iuga £ufa vocitantur, item zygiam eam appellant, non minus est admirandum de cupresso et pinu, quod eae habentes 15 umoris abundantiam aequamque ceterorum mixtionem, propter umoris satietatem in operibus solent esse pandae, sed (15) in vetustatem sine vitiis conservantur, quod is liquor | qui inest penitus in corporibus earum habet amarum saporem, qui propter acritudinem non patitur penetrare cariem neque eas bestiolas quae sunt nocentes, ideoque quae ex bis generibus opera constituuntur permanent ad aeternam diuturnitatem"},"krohn-1912":{"page":70,"pageEnd":71,"score":0.756,"text":"item carpinus, quod est minima ignis et terreni mixtione, aeris autem et umoris summa continetur temperatura, non est fragilis, sed habet utilissimam tractabilitatem. itaque Graeci, quod ex . ea materia iuga iumentis comparant, quod apud eos iuga (lo) 3 temperate G (-tae *S\"^) : -ta HSG^ 4 comparata HSG'^ : temperata G 5 rigiditatem. ergo cum non sint — tractabilitatem. alnus autem etc. x {cf. supra) proxim§ S 6 ad materies GS^ 7 est add. Joc 8 itaque] non minus habeut incorpore (h)umori8 [inpalustribus (inplaustribus H) locis x; verba praerepta ex v. 10 del. ScJm 13 itac^ x 15 maxime Joc: maximum x 17 maximum S umores G'^: -ris x 18 temperate. pinu resina, ex cedro oleum, quod cedrium dicitur, nascitur, quo reliquae res cum sunt unctae, uti etiam libri, a tineis et carie non laeduntur. arboris autem eius sunt 15 similes cupresseae foliaturae; materies vena directa. Ephesi i9in aede simulacrum Dianae ex ea, lacunaria et ibi et in ceteris nobilibus fanis propter aeternitatem sunt facta. nascuntur autem eae arbores maxime Cretae et Africae et nonnullis Syriae regionibus"}},"2.9.14":{"rose-1899":{"page":94,"pageEnd":null,"score":0.926,"text":"larix vero, quae non est nota 5 nisi is municipalibus | qui sunt circa ripam fluminis Padi (5) et litora maris Hadriani , non solum ab suci vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, sed etiam flammam ex igni non recipit, nec ipsa per se potest ardere nisi uti saxum in fornace ad calcem coquendam aliis lignis io uratur, nec tamen tunc flam|mam recipit nec carbonem (io) remittit, sed longo spatio tarde comburitur, quod est minima ignis et aeris e principiis temperatura, umore autem et terreno est spisse solidata, non habet spatia foraminum qua possit ignis penetrare, reicitque eius vim 15 nec patitur ab eo sibi cito noceri, propterque ponjdus ab (15) aqua non sustinetur, sed cum portatur, aut in navibus aut supra abiegneas rates conlocatur"},"krohn-1912":{"page":71,"pageEnd":72,"score":0.808,"text":"larix vero, qui non esti4 20 notus nisi is municipalibus, qui sunt circa ripam fluminis Padi et litora maris Hadriani, non solum ab suci vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, sed etiam flammam ex igni non recipit, nec ipse per se potest ardere, nisi uti saxum in fornace ad calcem coquendam aliis '.lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbonem remittit, sed longo spatio tarde comburitur. b ) {fort. pelhceae) iunct^ S 14 arboris PMl: -res x 16 simiUs a. c. G (similes cupressg ac folia G^ aephesi H 16 ex ea Kr: etiam x I8 eae HS: he G 21 adriani GS suci G-. suco X 26 add. Kr 54 VITRUVII penetrare, reicitque eius vim nec patitur ab eo sibi cito noceri, propterque pondus ab aqua non sustinetur, sed(i5)j cum portatur, aut in navibus aut supra abiegnas rates conlocatur"}},"2.9.15":{"rose-1899":{"page":94,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Ea autem materies quemadmodum sit inventa est causam cognoscere, divus Caesar cum exercitum habuisset 20 circa Alpes imperavissetque municipiis praestare commeatus ibi|que esset castellum munitum quod vocabatur Larignum, tunc qui in eo fuerunt naturali munitione confisi noluerunt imperio parere, itaque imperator copias iussit admoveri, erat autem ante eius castelli portam turris ex 25 hac materia alternis trabibus transversis uti pyra inter se composita alte, uti | possent de summo sudibus et lapidibus accedentes repellere, tunc vero cum animadversum est alia eos tela praeter sudes non habere neque posse longius a muro propter pondus iaculari, imperatum est 30 fasciculos ex virgis alligatos et faces ardentes ad eam 1 materies : sic x (i. e. materiei"},"krohn-1912":{"page":72,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Ea autem materies quemadmodum sit inventa, est ca,usa 5 ; cognoscere. divus Caesar cum exercitum habuisset circa Alpes imperavissetque municipiis praestare commeatus, ibique esset castellum munitum, quod vocaretur Larignum, tunc, qui in eo fuerunt, naturali munitione confisi noluerunt imperio parere. itaque imperator copias iussit lo admoveri. erat autem ante eius castelU portam turris ex hac materia alternis trabibus transversis uti pyra inter se «omposita alte, uti possent de summo sudibus et lapidibus (as; accedentes repellere. tunc vero cum animadversum est alia eos tela praeter sudes non habere neque posse longius a i5 muro propter pondus iaculari, imperatum est fasciculos ex virgis alligatos et faces ardentes ad eam munitionem acce16 dentes"}},"2.9.16":{"rose-1899":{"page":95,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"Ierit er milites 00 congesserunt, posteaquam flamma circa illam | materiam 16 virgas comprehendisset, ad caelum sublata effecit opinionem uti videretur iam tota moles concidisse, cum autem ea 5 per se extincta esset et requieta turris que intacta apparuisset, admirans Caesar iussit extra telorum missionem (5) | eos circumvallari, itaque timore coacti oppidani cum se dedidissent, quaesitum unde essent ea ligna quae ab igni non laederentur, tunc ei demonstraverunt eas arbores, io quarum in his locis maximae sunt copiae, et ideo ut id castellum Larignum ita materies larigna est appellata. (io) haec autem | per Padum Ravennam deportatur, in colonia Fanestri Pisauri Anconae reliquisque quae sunt in ea regione municipiis praebetur, cuius materies si esset facultas 15 adportationibus ad urbem, maximae haberentur in aedificiis utilitates, et si non in omne, certe tabulae in sub- (i5)grundis circum in(sulas si essent ex ea conlocatae, ab traiectionis incendiorum aedificia periculo liberarentur, quod eae neque flammam nec carbonem possunt recipere nec 20 facere per se"},"krohn-1912":{"page":72,"pageEnd":73,"score":0.768,"text":"itaque celeriter milites congesserunt. post- (so eaquam flamma circa iUam materiam virgas comprehen-6C disset, ad caelum sublata effecit opinionem, uti videretur 20 iam tota moles concidisse, cum autem ea per se extmcta esset et re quieta turris intacta apparuisset, admirans Caesar iussit extra telorum missionem eos circumvallari. itaque timore coacti oppidani cum se dedidissent, quaesitum, unde essent ea Ugna, quae ab igni non laederentur. tunc 2t ei demonstraverunt eas arbores, quarum m his locis maximae sunt copiae. et ideo id casteUum Larignum, item materies larigna est appeUata. haec autem per Padum Ravennam deportatur, in colonia Fanestri, Pisaun,(i Anconae reUquisque, quae sunt in ea regione, municipiis » praebetur. cuius materies si esset facultas adportationibus ' et' utilitates, in aedificUs haberentur maximae urbem, ad msulas circum tabulae in subgrundUs certe in omne, si non 8 abigenas S 18 possent Lor: posset x 20 sublata G^: -tam {-i^SG^^S effecit ed: efficit j. 21 ^oncidisseG^: concedisse SH'. concedi8s& H 24 dededissent HG . dedissent S 2» colonia x 33 inomnae H, -ne ^, -ni Cr DE ARCHITECTURA LIB. n, 9. 10 55 (15) si essent ex ea conlocatae, ab traiectionis incendiorum aedificia periculo liberarentur, quod eae neque flammam nec carbonem possunt recipere nec facere per se"}},"2.9.17":{"rose-1899":{"page":95,"pageEnd":null,"score":0.556,"text":"sunt autem eae arbores foliis similibus 17 pini, materies earum prolixa, tractabilis ad intestinum opus (20) non minus quam sappinea, | habetque resinam liquidam mellis Attici colore quare etiam medetur ptbisicis. De singulis generibus quibus proprietatibus e natura 25 rerum videantur esse comparatae quibusque procreantur rationibus exposui, insequitur animadversio quid ita quae 3 sublata G(SG): sublata H(GC ), -tam S. | efficit x. || 4 moles HGS: molis HCSG. | concidisse GS: concediss& H (-se Hc). || 5 turrisque: turris x. || 7 se dededissent H(GC ), sed | eiidissent (sic) G ( littera post e radendo incerta ), se dedissent S (= LG). || 10 ut id . . . (11) ita Nohl"},"krohn-1912":{"page":73,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"sunt autem 17 eae arbores foliis similibus pini; materies earum prolixa, 5 tractabilis ad intestinum opus non minus quam sappinea, (20) habetque resinam liquidam mellis Attici colore, quae etiam medetur pthisicis. De singulis generibus, quibus proprietatibus e natura rerum videantur esse comparatae quibusque procreahtur 10 rationibus, exposui. insequitur animadversio, quid ita quae (25) in urbe supernas dicitur abies, deterior est, quae infernas, 61 egregios in aedificiis ad diuturnitatem praestat usus, et de his rebus, quemadmodum videantur e locorum proprietabus habere vitia aut virtutes, uti ea sint considerantibus 15 apertiora, exponere"}},"2.10.1":{"rose-1899":{"page":96,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"montis Appennini primae radices 5 ab Tyrrenico | mari inter Alpes et extremas Etruriae regiones oriuntur, eius vero montis iugum se circumagens et media curvatura prope tangens oras maris Hadriani pertingit circumitionibus contra fretum, itaque citerior eius curvatura quae vergit ad Etruriae Campaniaeque regiones apricis est potestatibus. | namque impetus habet (10) perpetuos ad solis cursum, ulterior autem quae est proclinata ad superum mare, septentrionali regioni subiecta continetur umbrosis et opacis perpetuitatibus, itaque quae in ea parte nascuntur arbores umida potestate nutritae 15 non solum ipsae augentur amplissimis | magnitudinibus, (15) sed earum quoque venae umoris copia repletae turgentes liquoris abundantia saturantur, cum autem excisae et dolatae vitalem potestatem amiserunt, venarum rigore permanente siccescendo propter raritatem fiunt inanes et evanidae, ideoque in aedificiis non possunt habere diu"},"krohn-1912":{"page":73,"pageEnd":null,"score":0.896,"text":"montis Appennini primae radices ab X (5) Tyrrenico mari inter Alpis et extremas Etruriae regiones oriuntur. eius vero montis iugum se circumagens et media curvatura prope tangens oras maris Hadriani pertingit circumitionibus contra fretum. itaque citerior eius curvatura, 20 quae vergit ad Etruriae Campaniaeque regiones, apricis (10) est potestatibus; namque impetus habet perpetuos ad solis cursum. ulterior autem, quae est proclinata ad superum mare, septentrionali regioni subiecta continetur umbrosis et opacis perpetuitatibus. itaque quae in ea parte nascuntur arbores, 25 umida potestate nutritae non solum ipsae augentur am(15) plissimis magnitudinibus, sed earum quoque venae umoris copia repletae turgentes liquoris abundantia saturantur. cum autem excisae et dolatae vitalem potestatem amiserunt, venarum rigore permanente siccescendo propter raritatem 1 traiectionis Mar: -nib; x 2 eae Joc: ea a; 4 eae H: hae (7, he§ S 6 sappina HSG"}},"2.10.2":{"rose-1899":{"page":96,"pageEnd":null,"score":0.75,"text":"quae autem ad solis cursum spectantibus locis procreantur, non habentes interveniorum raritates siccitatibus exsuctae solidantur, quia sol non modo ex terra lambendo sed etiam ex arboribus educit umores, itaque quae 25 sunt in apricis regionibus spissis venarum crebritatibus solidatae, | non habentes ex umore raritatem cum in materiem perdolantur, reddunt magnas utilitates ad vetustatem. 4 essent (eent GS) x. || 5 exponerem(. S) montes HS, exponere^ Gc) mortis (sic) G (cf. p. 259 , 20). || 6 tyrrhenico H, ty(i #)rrenico HCS, thyrhenico"},"krohn-1912":{"page":74,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"quae auteni ad solis cursum spectantibus locis procreantur, non habentes interveniorum raritates siccitatibus exsuctae solidantur, quia sol non modo ex terra lambendo sed etiam ex arboribus educit umores. itaque, 5 quae sunt in apricis regionibus, spissis venarum crebritatibus solidatae raritatemque non habentes ex umore, cum in (25) materiem perdolantur, reddunt magnas utilitates ad vetustatem. ideo infernates, quod ex apricis locis adportantur, 62 meliores sunt, quam quae ab opacis de supernatibus advehuntur"}},"2.10.3":{"rose-1899":{"page":97,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Quantum animo considerare potui, de copiis quae sunt 3 necessariae in aedificiorum comparationibus et quibus tem- 5 | peraturis e rerum natura principiorum habere videantur mixtionem quaeque insunt in singulis generibus virtutes et vitia, uti non sint ignota aedificantibus exposui, ita qui potuerint eorum praeceptorum sequi praescriptiones erunt prudentiores , singulorumque generum usum eligere io poterunt in | operibus, ergo quoniam de apparationibus est explicatum, in ceteris voluminibus de ipsis aedificiis exponetur, et primum de deorum inmortalium aedibus sacris et de earum symmetriis et proportionibus, uti ordo postulat, insequenti perscribam"},"krohn-1912":{"page":74,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"Quantum animo considerare potui, de copiis, quae sunt necessariae in aedificiorum comparationibus, et quibus temperaturis e rerum natura principiorum habere videantur(5) mixtionem quaeque insunt in singulis generibus virtutes 15 et vitia, uti non sint ignota aedificantibus , exposui. ita, qui potuerint eorum praeceptorum sequi praescriptiones, erunt prudentiores singulorumque generum usum eligere poterunt in operibus. ergo quoniam de apparitionibus est(io) explicatum, in ceteris voluminibus de ipsis aedificiis exponetur; et primum de deorum inmortalium aedibus sacris et de earum symmetriis et proportionibus, uti ordo postulat, insequenti perscribam"}},"3.praef.1":{"rose-1899":{"page":97,"pageEnd":98,"score":0.789,"text":"Delphicus Apollo Socratem omnium sapientissimum l Pythiae responsis est professus, is a.utem memoratur prudenter doctissimeque dixisse, oportuisse hominum pectora fenestrata et aperta esse, uti non occultos haberent sensus 20 sed patentes | ad considerandum, utinam vero rerum natura sententiam eius secuta explicata et apparentia ea constituisset. si enim ita fuisset, non solum laudes aut vitia animorum ad manum aspicerentur, sed etiam disciplinarum scientiae sub oculorum consideratione subiectae non incertis 25 iudiciis probarentur, sed | et doctis et scientibus auctoritas 68 egregia et stabilis addere |tur. igitur qnoniam haec non ita sed uti natura rerum voluit sunt constituta, non efficitur ut possint homines obscuratis sub pectoribus ingeniis 2 ad | dueuntur H, advehuntur S: adducuntur 6r. |j 8 praey ceptorem H. || 10 apparitionibus x. || 12 exponitur x. 62 VITRUVII scientias artificiorum penitus latentes quemadmodum sint iudicare"},"krohn-1912":{"page":74,"pageEnd":75,"score":0.879,"text":"Delphicus Apollo Socratem omnium sapientissimum 25 (i< Pythiae responsis est professus. is autem memoratur prudenter doctissimeque dixisse, oportuisse hominum pectora fenestrata et aperta esse, uti non occultos haberent sensus 8 interveniorum Joc: inter venarum x 6 quae om. HS 7 raritatemque transp. Kr: post ex umore (r. quae HSG^ exh. X 9 quod HG: q» , Theo Magnes ceterique, quos neque industria neque artis studium neque | sollertia defecit, sed aut rei familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambitione certationis contrariorum 3 superatio obstitit eorum dignitati"},"krohn-1912":{"page":75,"pageEnd":76,"score":0.789,"text":"maxime autem id animadvertere possumus ab antiquis statuariis et pictoribus, quod ex his, qui dignitatis notas et commendationis gratiam habuerunt, aeterna memoria\" ad posteritatem sunt permanentes, uti 20 Myron, Polycletus, Phidias, Lysippus ceterique, qui nobilitatem ex arte sunt consecuti. namque ut civitatibus magnis 15) aut regibus aut civibus nobilibus opera fecerunt, ita id sunt adepti. at qui non minore studio et ingenio soUertiaque fuerunt nobilibus et humili fortuna civibus non minus 85 egregie perfecta fecerunt opera, nullam memoriam sunt adsecuti, quod hi non ab industria neque artis sollertia :o)sed a felicitate fuerunt deserti, ut Hegias Atheniensis, Chion Corinthius, Myagrus Phocaeus, Pharax Ephesius, 7 ipsique — crederetur {v. 12) transp. Kr: ^osiiudicare {v. 16) exh. X 8 pellicerent sua prudentia {add. cet.) Kn pollicerent (-tur H) sua (-am H) prudentia (-am H) x {qiiod plane ahhorret a sensu Vitruviano; cf. pag. 133, 11 sq.) 9 seu Joc: sed x 11 possent Kr: possunt x 18 dignitatis ed: -tes HGS, -te E 1» posteritatem HS^^G'^: potestatem EG et a. ras. S 28 minori HS 24 fort. mobilibus {cf 119, 9 et 12, 8) 27 deserti Joc: diserti /S, desepti HEG Hegias Bo {in adn. crit.; cf. Plin. 34, 49 et 78): hellas HS, thellas EG 58 VITRUVII Boedas Byzantius etiamque alii plures. non minus item pictores, uti Aristomenes Thasius, Polycles et Androcydes (^Cyzice^^ni, Theo Magnes ceterique, quos neque industria neque artis studium neque sollertia defecit, sed aut reiG4 familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambi- ■> tione certationis contrariorum superatio obstitit eorum"}},"3.praef.3":{"rose-1899":{"page":98,"pageEnd":99,"score":0.698,"text":"Teleas (= Telesias?): thellas EG, bellas HS (HegiasF). || boedas: sic x. || 21 andramitbes (-tes S ) ni theo magnis x. || 22 ceterisque x. || 25 superati x. || 27 blandiatur HS(GC ), -antur G. || 28 adfalsam x. DE ARCHITECTURA LIB. III, 1 63 Socrati placuit si ita sensus et sententiae scientiaeque disciplinis auctae perspicuae et perlucidae fuissent, non gratia neque ambitio valeret, sed si qui veris certisque (io) laboribus doctri|narum pervenissent ad scientiam summam, 5 eis ultro opera traderentur, quoniam autem ea non sunt inlustria neque apparentia in aspectu, ut putamus oportuisse, et animadverto potius indoctos quam doctos gratia superare, non esse certandum iudicans cum indoctis ambitione, potius his praejceptis editis ostendam nostrae scientiae io"},"krohn-1912":{"page":76,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"nec tamen est admirandum, si propter ignotitiam artis virtutes obscurantur, sed maxime indignandum, cum ('>) etiam saepe eblandiatur gratia conviviorum a veris iudiciis falsam probationem. ergo, uti Socrati placuit, si ita sensus lo et sententiae scientiaeque disciplinis auctae perspicuae et j perlucidae fuissent, non gratia neque ambitio valeret, sed ! si qui veris certisque laboribus doctrinarum pervenissent (i^ ad scientiam summam, eis ultro opera traderentur. quoniam autem ea non sunt inlustria neque apparentia in aspectu, is ut putamus oportuisse, et animadverto potius indoctos quam doctos gratia superare, non esse certandum iudicans cum indoctis ambitione, potius his praeceptis editis ostendam(if nostrae scientiae virtutem"}},"3.praef.4":{"rose-1899":{"page":99,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Itaque, imperator, in primo volumine tibi de arte et 4 quas habeat ea virtutes quibusque disciplinis oporteat esse auctum architectum exposui, et subieci causas quid ita earum oporteat eum esse peritum, rationesque summae (20)i5architectu|rae partitione distribui finitionibus que terminavi, deinde quod erat primum et necessarium, de moenibus quemadmodum eligantur loci salubres ratiocinationibus ex- /x plicui, ventique qui sint et e quibus <(regionibus)> singuli spirent deformationibus grammicis ostendi, platearumque et (25) 20 vicorum uti emendate | fiant distributiones in moenibus docui et ita finitionem primo volumine constitui, item in secundo de materia quas habeat in operibus utilitates et quibus virtutibus e natura rerum sit comparata peregi, nunc in tertio de deorum inmortalium aedibus sacris dicam et uti (30) 25 oportet perscriptas ex"},"krohn-1912":{"page":76,"pageEnd":77,"score":0.809,"text":"Itaque, imperator, in primo volumine tibi de arte et quas 2c habeat ea virtutes quibusque disciplinis oporteat esse auctum architectum, exposui et subieci causas, quid ita earum oporteat eum esse peritum, rationesque summae architecturae partitione distribui finitionibusque terminavi. deinde, (2( quod erat primum et necessarium, de moenibus, quemadmodum eligantur loci salubres, ratiocinationibus explicui, ventique qui sint et e quibus <(regionibus)> singuli spirant, deformationibus grammicis ostendi, platearumque et vicorum uti emendate fiant distributiones in moenibus, docui(2! 2 Androcydes Kr {cf. Plin. 35, 64): andramithes HEG, -tes S 3 Cyziceni Kr {cf. Flut Pelop.25): ni x {sic: nitheo) Magnee Mar: magnis x ceterique ed: ceterisque x 6 certationes E superatio Joc: superati x 9 eblandiatur Bo: blandiatur HESG'^, -antur G 10 falsam Ro: adfalsam x 13 si om. S 26 loci rec: locis x salubris S, salubribus S* ratiotinationibusq. S (q/ del. S^) 27 sunt S add. Joc •28 grammicis Joc : grammaticis x DE ARCHITECTURA LIB. lU, 1 59 et ita finitionem primo volumine constitui. item in secundo de materia, quas habeat in operibus utilitates et quibus virtutibus e natura rerum est comparata, peregi. nunc in tertio de deorum inmortalium aedibus sacris dicam et, uti (30)\". oportet, perscriptas exponam"}},"3.1.1":{"rose-1899":{"page":99,"pageEnd":100,"score":0.616,"text":"constat ex symmetria, cuius ratio- I nem diligentissime architecti tenere debent, ea autem paritur a proportione, quae graece avaXoYia dicitur, proportio est ratae partis membrorum in omni opere totiusdoctrinarum HS°EGC: -nam G, -na S ( ubi ru in ras. Sc pro p). || 15 partitione: paratione S. || 17 locis #. \\ salubres HEG : salubris S (ubi supra S 2 vel bus i. e. salubribus). | ratiotinationibusq, S (sed q7 dei. S 2). || 18 sint HEG : sunt (f) S. | regionibus add. Joc. || 19 spirant#. | grammaticis#. || 25 oporteat #. || 27 teneri H. || 28 paritura (paratura E) proportione #. | analogia HE(SCGC ): -loia GS. || 29 est ratae (-t§ S ) HS: strate (-t§ G) E G. | totaque #. 64 VITRUVII que comjmodulatio , ex qua ratio efficitur symmetriarum. (5) namque non potest aedis ulla sine symmetria atque proportione rationem habere compositionis, nisi uti ad hominis bene figurati membrorum habuerit exactam 2 rationem"},"krohn-1912":{"page":77,"pageEnd":null,"score":0.909,"text":"Aedium compositio constat ex symmetria, cuius ratio- I nem diligentissime architecti tenere debent. ea autem paritur a proportione, quae graece avaXoTiot dicitur. proportio est ratae partis membrorum in omni opere totiusque com(6) 10 modulatio , ex qua ratio efficitur symmetriarum. namque non potest aedis ulla sine symmetria atque proportionerationem habere compositionis , nisi uti hominis bene figurati membrorum habuerit exactam rationem"}},"3.1.2":{"rose-1899":{"page":100,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"corpus enim hominis ita natura composuit uti 5 os capitis a | mento ad frontem summam et radices imas (io) capilli esset decimae partis, item manus palma ab articulo ad extremum medium digitum tantundem, caput a mento ad summum verticem octavae, cum cervicibus imis ab summo pectore ad imas radices capillorum sextae, <^a medio io pectore)> ad sum]mum verticem quartae, ipsius autem oris (15) altitudinis tertia est pars ab imo mento ad imas nares, nasus ab imis naribus ad finem medio superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur item tertiae partis, pes vero altitudinis corporis sextae, 15 cubitus quartae , pectus | item quartae, reliqua quoque (20) membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas 3 laudes sunt adsecuti"},"krohn-1912":{"page":77,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"corpus enim homi(10) nis ita natura composuit, uti os capitis a mento ad frontem 16 summam et radices imas capilli esset decimae partis, item manus pansa ab articulo ad extremum medium digitum tantundem, caput a mento ad summum verticem octavae, cum cervicibus imis ab summo pectore ad imas radices (15) capillorum sextae, <^a medio .pectore)> ad summum verticem 80 quartae. ipsius autem oris altitudinis tertia est pars ab imo mento ad imas nares, nasum ab imis naribus ad finem medium superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur item tertiae partis. pes vero altitu(20) dinis corporis sextae, cubitum quartae, pectus item quartae. 25 reliqua quoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes sunt adsecuti"}},"3.1.3":{"rose-1899":{"page":100,"pageEnd":null,"score":0.548,"text":"similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis summam ex 20 partibus singulis convenientissimum de|bent habere commensus responsum, item corporis centrum medium naturaliter est umbilicus, namque si homo conloca|tus fuerit 66 supinus manibus et pedibus pansis circinique conlocatum centrum in umbilico eius, circumagendo rotundationem 25 utrarumque manuum et pedum digiti linea tangentur, non 1 ex qua ratio RS(GC): ex qnadrato EG. || 4 speciem (cf. 66,13 . 68,19): om. x. || 7 palma x: pansa (sic) Exc. Vitr . taue de eumetria cod. Scletst. f. 35. [| 9 octavg E G (Sc in ras. vm ) : octae R (et fort. ante ras. S). || 10 a medio pectore om. x (item Exc. Sci). || 13 nasus (Sc, item Exc"},"krohn-1912":{"page":77,"pageEnd":78,"score":0.818,"text":"similiter vero s sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis summam ex partibus singulis convenientissimum debent (J5) 80 habere commensus responsum. item corporis centrum medium naturaliter est umbilicus. namque si homo conlocatus 5 oportet Ro: oporteat x 7 teneri H paritur a rec: paritura pr. HGS^ paratura pr. E 8 analogia x 9 est ratae H^^S: strat^ (-e) EG totiusque Joc: totaque x 10 ex quadrato E et a. c. G 12 hominis Kr: adhominis x 15 ita E 16 pansa exc. Vitr.cod.S: palma {-^E)x 17 octael/ 1» add. Gdl 28 capillis H 24 corpori S extae H 25 suas Lor: suos x 60 VITRUVII fuerit supinus manibus et pedibus pansis circinique conlocatum centrum in umbilico eius, circumagendo rotundationem utrarumque manuum et pedum digiti linea tangentur. non minus quemadmodum schema rotundationis in corpore efficitur, item quadrata designatio in eo invenietur. 5 nam si a pedibus imis ad summum caput mensum erit eaque mensura relata fuerit ad manus pansas, invenietur eadem latitudo uti altitudo, quemadmodum areae, quae ad normam sunt quadratae"}},"3.1.4":{"rose-1899":{"page":101,"pageEnd":null,"score":0.877,"text":"ergo si ita natura composuit corpus ho- 4 (io) minis uti | proportionibus membra ad summam figurationem eius respondeant, cum causa constituisse videntur antiqui ut etiam in operum perfectionibus singulorum membrorum io ad universae figurae speciem habeant commensus exactionem. igitur cum in omnibus operibus ordines traderent, {i5j<(tunT> maxime in aedi|bus deorum, <(quorum)> operum et laudes et culpae aeternae solent permanere"},"krohn-1912":{"page":78,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"ergo si ita natura composuit corpus hominis, uti proportionibus membra ad summam figurationem eius 10 respondeant, cum causa constituisse videntur antiqui, ut etiam in operum perfectionibus singulorum membrorum ad universam ligurae speciem habeant conamensus exactionem. igitur cum in omnibus operibus ordines traderent, maxime in aedibus deorum, <(quod eorum)» operum et laudes 15 et culpae aeternae solent permanere"}},"3.1.5":{"rose-1899":{"page":101,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"Nec minus mensurarum rationes, quae in omnibus 5 15 operibus videntur necessariae esse, ex corporis membris collegerunt, uti digitum palmum pedem cubitum, et eas (20) distrijbuerunt in perfectum numerum, quem Graeci xeXeiov ^ dicunt, perfectum autem antiqui instituerunt numerum qui decem dicitur, namque ex manibus digitorum numero ab 20 palmo pes est inventus, si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem sunt perfecti, etiam Platoni (25) placuit esse | eum numerum ea re perfectum qui ex singularibus rebus, quae povabec apud Graecos dicuntur, 07 perficitur decussis. | simul autem undecim aut duodecim 25 sunt facti, quod superaverint, non possunt esse perfecti, donec ad alterum decussim perveniant, singulares enim res particulae sunt eius numeri"},"krohn-1912":{"page":78,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"Nec minus mensurarum rationes, quae in omnibus operibus videntur necessariae esse, ex corporis membris collegerunt, uti digitum, palmum, pedem, cubitum, et eas distribuerunt in perfectum numerum, quemGraeciTeXeovdicunt. 20 perfectum autem antiqui instituerunt numerum qui decem dicitur; namque ex manibus digitorum numero [ab palmo pes] est inventus. si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem sunt perfecti, etiam Platoni placuit esse eum numerum ea re perfectum, quod ex (x} singularibus rebus, quae juovabec apud Graecos dicuntur, perficitur decusis. simul autem undecim aut duodecim sunt facti, 67 quod superaverint, non possunt esse perfecti, donec ad alterum decusis perveniant; singulares enim res particulae sunt eius numeri"}},"3.1.6":{"rose-1899":{"page":101,"pageEnd":102,"score":0.729,"text":"qui in marg. adser. Qu§), decusis. Quae(§ G) s. EG. || 26 decusis x. || 29 is : his (ante corr.) E. Vitruv. de archifect. ed. Eo se. 5 66 VITRUVII nibus numero convenientes sic, sextantem unum, trientem duo, semissem tria [bessem quem bijuoipov dicunt quattuor, quintarium quem Trevxajuoipov dicunt quinque, perfectum sex. cum ad superlationem | crescat, supra sex adiecto (10) asse eqpeKTOV, cum facta sunt octo quod est tertia adiecta tertiarium alterum qui eTTirpixoc dicitur, dimidia adiecta cum facta sunt novem sesquialterum qui rjjUioXioc appellatur, duabus partibus additis et decussi facto bessem alterum quem eTTibijuoipov vocitant, in undecim | numero (15) quod adiecti sunt quinque quintarium quem eniTTejUTrTOV 10 dicunt, duodecim autem quod ex duobus numeris simplicibus est effectus"},"krohn-1912":{"page":78,"pageEnd":79,"score":0.719,"text":"EGS^ DE ARCHITECTURA LIB. III, 1 61 (5) re perfectum dixerunt esse numerum qui sex dicitur, quod is nuraerus habet partitiones eorum rationibus sex numero convenientes sic: sextantem unura, trientes duo, semisseni tria, besem quera bijuoipov dicunt quattuor, quintariura 5 quem 7TevTe)uoipov dicunt quinque, perfectura sex. cum ad (10) dupUcationera crescat, suprasex adiecto asse eqpeKTOV; cura facta sunt octo, quod est tertia adiecta, tertiariura alterura. qui eTTiTpiTOC dicitur; diraidia adiecta cura facta sunt novem, sesquialterum, qui r||UioXioc appellatur; duabus partibus 10 additis et decusis facto bes alterura, quem embijuoipov (15) vocitant ; in undecim nuraero quod adiecti sunt quinque, quintarium, quera eTTiTrejUTrTOV dicunt ; duodecim autera, quod ex duobus nuraeris siraplicibus est effectus"}},"3.1.7":{"rose-1899":{"page":102,"pageEnd":null,"score":0.764,"text":"non minus etiam quod pes bominis altitudinis sextam babet partem, id est ex eo quod perficitur pedum numero corporis sexis altitudinis | terminatio, eum perfectum constituerunt, cubitumque 15 (20) animadverterunt ex sex palmis constare digitisque xxim. ex eo etiam videntur civitates Graecorum fecisse et quemadmojdum cubitus est sex palmorum, in dracbma qua 68 nummo uterentur aereos signatos uti asses ex aequo sex, quos obolos appellant, quadrantesque obolorum, quae alii 20 dicbalca nonnulli trichalca dicunt, pro digitis viginti quatnumero: sex numero x (£'xe"},"krohn-1912":{"page":79,"pageEnd":null,"score":0.834,"text":"non minus etiara, quod pes horainis altitudinis sextam habet 15 partem, (ita etiara, ex eo quod perficitur pedura numero corporis <(altitudo, veteribus columnis basis scapi elata^ (20) sexies altitudines terminavit) eum perf ectum constituerunt, cubituraque aniraadverterunt ex sex palmis constare digitisque xxiiii. ex eo etiam videntur civitates Graecorum -8 20 fecisse, quemadraodura cubitus est sex palraorura, in drachraa, qua nurarao uterentur, aereos signatos uti asses ex aequo sex, quos obolos appellant, quadrantesque obolorura, quae alii dichalca, nonnulli trichalca dicunt, pro digitis (5)viginti quattuor in drachraa constituisse"}},"3.1.8":{"rose-1899":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.924,"text":"nostri autem primo fecerunt antiquum -numerum et in denario denos aeris constituerunt, et ea re compositio nominis ad hodiernum diem denarium retinet, etiamque quarta pars quod efficiebatur 5 ex duobus assibus et tertio semisse, sestertium vocitaverunt, (io; postea autem quam anim| adverterunt utrosque numeros esse perfectos et sex et decem, utrosque in unum coiecerunt et fecerunt perfectissimum decussis sexis, huius autem rei auctorem invenerunt pedem, a cubito enim cum dempti io sunt palmi duo, relinquitur pes quattuor palmorum, palmus autem habet quattuor digitos. | ita efficitur uti habeat pes sedecim digitos et totidem asses aeris ratius"},"krohn-1912":{"page":79,"pageEnd":80,"score":0.87,"text":"Joc: ex quo x 24 XXIIII EGS dragma x 26 add. Kr 62 VITRUVII nario denos aeris constituerunt, et ea re compositio nominis ad hodiernum diem denarium retinet. etiamque quarta pars quod efficiebatur ex duobus assibus et tertio semisse, sestertium vocitaverunt. postea autem quam animadverterunt utrosque numeros esse perf ectos , et sex et 5 (i decem, utrosque in unum coiecerunt et fecerunt perfectissimum decusis sexis. huius autem rei auctorem invenerunt pedem. e cubito enim cum dempti sunt palmi duo, relinquitur pes quattuor palmorum, palmus autem habet quattuor digitos. ita efficitur, ut habeat pes sedecim digitos io( et totidem asses aeracius denarius"}},"3.1.9":{"rose-1899":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"Ergo si convenit ex articulis hominis numerum inventum esse et ex membris separatis ad universam corporis 15 speciem ratae partis commensus fieri responsum, relinqui- (20)tur | ut suspiciamus eos qui etiam aedes deorum inmortalium constituentes, ita membra operum ordinaverunt ut '-proportionibus et symmetriis separatae atque universae convenientes efficerentur eorum distributiones"},"krohn-1912":{"page":80,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Ergo si convenit ex articulis hominis numerum inventum esse et ex membris separatis ad universam coi^poris speciem ratae partis commensus fieri responsum, relinquitur, ut suspiciamus eos, qui etiam aedes deorum inmortai6 ( lium constituentes ita membra operum ordinaverunt, ut proportionibus et symmetriis separatae atque universae convenientes efficerentur eorum distributiones"}},"3.2.1":{"rose-1899":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.8,"text":"Aedium autem principia sunt e quibus constat figura- II (25) | rum aspectus, et primum in antis, quod graece vaoc ev Trapacxaciv dicitur, deinde prostylos, amphiprostylos, 09 peripte|ros, pseudodipteros, <(dipteros,)> hypaethros, horum exprimuntur formationes his rationibus"},"krohn-1912":{"page":80,"pageEnd":null,"score":0.877,"text":"Aedium autem principia sunt, e quibus constat figura- J rum aspectus, ea: primum in antis, quod graece vaoc 20 €V TrapacTaciv dicitur, deinde prostylos, amphiprostylos, peripteros, pseudodipteros, <(dipteros>, hypaethros. horum 69 2 exprimuntur f ormationes his rationibus"}},"3.2.2":{"rose-1899":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.8,"text":"in antis erit aedis, 2 25 cum habebit in fronte antas parietum qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas, supraque (5) fastigium | symmetria ea conlocatum quae in hoc libro fuerit perscripta, huius autem exemplar erit ad tres Eordragma (hic) x. || 4 quarta pars HS: pars quarta EG"},"krohn-1912":{"page":80,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"in antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque 25 i fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit (5) perscripta. huius autem exemplar erit ad TresFortunas ex 3 tribus quod est proxime portam Collinam"}},"3.2.3":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"prostylos omnia habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas angulares duas, supraque epistylia quemadmodum et in antis , et dextra | ac sinistra in versuris (io) singula, huius exemplar est in insula Tiberina in aede 5 4 Iovis et Tauni"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.917,"text":"LIB. III, 1. 2 63 habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas angulares duas supraque epistylia, quemadmodum et in antis, .0) et dextra ac sinistra in versuris singula. huius exemplar est in insula Tiberina in aede lovis et Fauni"}},"3.2.4":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"amphiprostylos omnia habet ea quae prostylos, praetereaque habet in postico ad eundem modum 5 columnas et fastigium"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.5,"text":"amphiprostylos 4 5 omnia habet ea, quae prostylos, praetereaque habetinpostico ad eundemmodum columnasetfastigium. peripteros autem 5 erit, quae habebit"}},"3.2.5":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":null,"score":0.92,"text":"peripteros autem erit quae habebit in fronte et postico senas columnas, in lateribus cum | angularibus undenas, ita autem sint hae columnae con-io(i5) locatae ut intercolumnii latitudinis intervallum sit a parietibus circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulationem circa cellam aedis , quemadmodum est in porticu Metelli Iovis Statoris Hermodori et aedis Mariana 6 Honoris | et Virtutis sine postico a Mucio facta"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"peripteros autem 5 erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in L6)lateribus cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae conlocatae, ut intercolumnii latitudinis intervallum 10 sit a parietibus circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulationem circa cellam aedis, quemadmodum est sine postico in porticu Metelli lovis Statoris Hermo!u) dori et Mariana Honoris et Virtutis a Mucio facta"}},"3.2.6":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":null,"score":0.911,"text":"dipteros autem sic conlocatur ut in fronte et postico sint columnae octonae , in lateribus cum angularibus quinae denae, sint autem parietes cellae contra quaternas columnas medianas in fronte et postico, ita duorum intercolumniorum et imae cras situ |dinis columnae spatium erit 20 (25) ab parietibus circa ad extremos ordines columnarum, huius exemplar Romae non est sed | Magnesiae Dianae 70 Hermogenis, Alabandis etiam Apollinis a Menesthe facta"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"pseudodipteros autem sic conlocatur, ut in fronte et postico sint 15 columnae octonae, in lateribus cum angularibus quinae denae. sint autem parietes cellae contra quaternas columnas medianas in fronte et postico. ita duorum intercolum15) niorum et imae crassitudinis columnae spatium erit ab parietibus circa ad extremos ordines columnarum. huius exemplar 20 Romae non est, sed Magnesiae DianaeHermogenis Alabandei et Apollinis a Menesthe facta"}},"3.2.7":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"dipteros autem octastylos et pronao et postico, sed circa aedem duplices habet ordines columnarum, uti est aedis 25 Quirini dorica et Ephesi Dianae ionica | a Chersiphrone (5) 8 constituta"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"dipteros autem octastylos et 7 pronao et postico, sed circa aedem duplices habet ordines columnarum, uti est aedis Quirini dorica et Ephesi Dianae ;5)ionica a Chersiphrone constituta"}},"3.2.8":{"rose-1899":{"page":104,"pageEnd":105,"score":0.786,"text":"HS(GC ): K (autem) G. DE ARCHITECTURA LIB. III, 2. 3 69 postico, reliqua omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in altitudine duplices, remotas a parietibus ad circumitionem ut porticus peristylorum, medium autem subdiu est sine tecto, aditus valvarum ex 5 (io) | utraque parte in pronao et postico, huius item exemplar Romae non est, sed Athenis octastylos est templo Olympii"},"krohn-1912":{"page":81,"pageEnd":null,"score":0.531,"text":"hypaethros vero decasty15 los est in pronao et postico. reliqua omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in altitudine duplices, remotas a parietibus ad circumitionem ut porticus peristyliorum. mediumautemsub divo estsinetecto. aditus 8 dextera S 4 tyberina S (a. c.): tiberiana HG (tyb.) S^ 6 postico ed: posticio HG, -tio 5 6 peripsii S 8 autem Mar: ut X 12 sine postico transp. Kr : post Virtutis exh. x statoa ns G et"}},"3.3.1":{"rose-1899":{"page":105,"pageEnd":null,"score":0.824,"text":"Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt III vocabula, pycnostylos id est crebris columnis, systylos paulo remissioribus intercolumniorum spatiis, diastylos amio piius | patentibus, rarius quam oportet inter se diductis araeostylos, eustylos intervallorum iusta distributione"},"krohn-1912":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.788,"text":"Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt vocabula: pycnostylos, id est crebriscolumnis, systylos paulo 5 remissioribus, diastylos amplius quam oportet inter se di- (i£ ductis, araeostylos spatiis intercolumniorum patentibus rare, 2 eustylosintervallorumiustadistributione. ergo pycnostylos est"}},"3.3.2":{"rose-1899":{"page":105,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"ergo 2 pycnostylos est cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iuli et in Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic (20) 15 sunt compositae. | item systylos est in qua duarum columnarum crassitudo in | intercolumnio poterit conlocari, et spirarum plinthides aeque magnae sint ei spatio quod ^ fuerit inter duas plinthides, quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum lapideum reliquaeque quae eisdem (5) 20 rationibus sunt compositae"},"krohn-1912":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"ergo pycnostylos est, cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi lulii et in 10 Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. item systylos est, in qua duarum columnarum crassitudo (2( in intercolumnio poterit conlocari, et spirarum plinthides 7] aeque magnae sint ei spatio, quod fuerit inter duas plinthides, quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum 15 lapideum reliquaeque, quae eisdem rationibus sunt compo"}},"3.3.3":{"rose-1899":{"page":105,"pageEnd":106,"score":0.641,"text":"om. S. | reliqueq, qu§ G: reliquae (q: ante corr. H, -qu§ S) quae(§ S) que HS. 70 VITRUVII tionem gradibus ascendunt, non possunt per intercolumnia amplexae adire nisi ordines fecerint, item valvarum aspectus abstruditur columnarum crebritate ipsaque signa obscurantur, item circa aedem propter angu|stias inpediuntur"},"krohn-1912":{"page":82,"pageEnd":null,"score":0.897,"text":"haec utraque genera vitiosum habent usum. matres (6) enim familiarum cum ad supplicationem gradibus ascendunt, non possunt per intercolumnia amplexae adire, nisi ordines f ecerint; item valvarum aspectus abstruditur columnarum cre- 20 ' britate ipsaque signa obscurantur; item circa aedempropter 4 angustias inpediuntur ambulationes"}},"3.3.4":{"rose-1899":{"page":106,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"diastyli autem haec erit compositio, cum 5 trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et Dianae aedis, haec dispositio hanc habet difficultatem quod epistylia propter 5 intervallorum magnitudinem franguntur"},"krohn-1912":{"page":82,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"diastyli autem haec (k erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et Dianae aedis. haec dispositio hanc habet difficultatem, quod 25 ; epistylia propter intervallorum magnitudinem franguntur"}},"3.3.5":{"rose-1899":{"page":106,"pageEnd":null,"score":0.989,"text":"in araeostylis (15) autem nec lapideis nec marmoreis epistyliis uti datur, sed 10 inponendae de materia trabes perpetuae, et ipsarum aedium species sunt barycephalae humiles latae, ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico more, uti est ad Circum Maximum Cereris et | Herculis Pompeiani, item Capitolii"},"krohn-1912":{"page":82,"pageEnd":83,"score":0.652,"text":"eo G et in ras. S 15 ad om. S 16 reliquae quaeque HS 20 abspectus H 25 habet difficultatem hanc S DE ARCHITECTURA LIB. UI, 2. n 65 ipsarum aedium species sunt varicae, barycephalae, humiles, latae, ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico niore, uti est ad Circum Maximum Cereris (80) et Herculis Pompeiani, item Capitolii"}},"3.3.6":{"rose-1899":{"page":106,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"Reddenda nunc est eustyli ratio, quae maxime probabilis et ad usum et ad speciem et ad firmitatem rationes habet explicatas, namque facienda sunt in intervallis spatia duarum columnarum et quartae partis columnae crassitudinis, | mediumque intercolumnium unum quod erit in 20 (25) ' fronte, alterum quod in postico, trium columnarum crassitudine. sic enim habebit et figurationis aspectum venustum et aditus | usum sine inp editionibus et circa cellam am- 72 7 bulatio"},"krohn-1912":{"page":83,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"Reddenda nunc est eustyli ratio, quae maxime probabilis 6 et ad usum et ad speciem et ad firmitatem rationes habet explicatas. namque facienda sunt in intervallis spatia duarum columnarum et quartae partis columnae crassitudinis, me(26) diumque intercolumnium unum, quod erit in fronte, alterum, 10 quod in postico, trium columnarum crassitudine. sic enim habebit et figurationis aspectum venustum et aditus usum 72 sine inpeditionibus et circa cellam ambulatio auctoritatem"}},"3.3.7":{"rose-1899":{"page":106,"pageEnd":107,"score":0.706,"text":"huius autem rei ratio explicabitur sic. frons loci quae in aede constituta fuerit, si tetrastylos facienda fuerit, dividatur in partes xi s praeter crepidines et proiecturas | spirarum, si sex erit columnarum, in partes xviii. si octastylos constituetur, dividatur in xxiv et semissem, item ex his partibus sive tetrastyli 2 abspectus H. || 12 barycephalae: baryce parycefale H, baric§ paryce (paric§ 8) fale GS. || 14 ce(§ SGC) reris GS: ca&eris H. || 15 capituli HS (-tuli1 S°, -tolii G). || 16 eustili G (in m. vel es Gc ): estyli HS (in m. vel eustyli Sc). || 18 in HS: om. G. || 25 si — (26) fuerit HS: om. G (in m. suppi. Gc). | &trastylos H (erastylos 8, etrasylos Gc ). || 26 xi s: decusas semis x. || 27 protecturas HS (proiecturas HCG ). | spinarum (ante ras.) S. || 28 xviii: dece(i jEZ^m (& add. Gc) novem x. || 29 viginti quinque HS, xxv G . DE ARCHITECTURA LIB. III, 3 71 sive hexastyli sive octastyli una pars sumatur eaque erit modulus, cuius moduli unius erit crassitudo columnarum, (io) intercolumnia singula, praeter | media, modulorum duorum et moduli quartae partis, mediana in fronte et postico 5 singula ternum modulorum, ipsarum columnarum altitudo modulorum vim et dimidiae moduli partis, ita ex ea divisione intercolumnia altitudines que columnarum habebunt (i5)iustam"},"krohn-1912":{"page":83,"pageEnd":null,"score":0.931,"text":"huius autem rei ratio explicabitur sic. frons loci quae in ; aede constituta fuerit, si tetrastylos facienda fuerit, divi15 datur in partes xi s praeter crepidines et proiecturas spira(5)rum; si sex erit columiiarum, in partes xviii; si octastylos constituetur, dividatur in xxiv et semissem. item ex his partibus sive teti-astyli sive hexastyli sive octastyli una pars sumatur, eaque erit modulus. cuius moduli unus erit 20 crassitudinis columnarum. intercolumnia singula, praeter (lO)media, modulorum duorum et moduli quartae partis; mediana in fronte et postico singula ternum modulorum. ipsarum columnarum altitudo modulorum vim et dimidiae moduli partis. ita ex ea divisione intercolumnia altitudinesque 25 columnarum habebunt iustam rationem"}},"3.3.8":{"rose-1899":{"page":107,"pageEnd":null,"score":0.837,"text":"huius exemplar Ro|mae nullam habemus, S sed in Asia Teo hexastylon Liberi Patris, io Eas autem symmetrias constituit Hermogenes, qui etiam primus octastylon pseudodipteri invenit rationem, ex dipteri enim aedis symmetria distulit interiores ordines columnarum xxxvm eaque ratione sumptus operas que com- (20) | pendii fecit, is in medio ambulationi laxamentum egregie 15 circa cellam fecit, de aspectu que nihil inminuit sed sine desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis distributione"},"krohn-1912":{"page":83,"pageEnd":84,"score":0.774,"text":"viiii — columnarum {v. 2o) om. HS 26 theo x exastilon x ViTiujv. de avchitect. ed. Krohn 5- 66 VITRUVII Eas autem symmetrias constituit Hermogenes, qui etiam primus invenit octastylon pseudodipterive rationem. ex dipteri enim aedis symmetria distulit interiores ordines columnarum xxxiv eaque ratione sumptus operasque compendii fecit. is in medio ambulationi laxamentum egregie 5 (1 circa cellam fecit de aispectuque nihil inminuit, sed sine desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius 9 operis distributione"}},"3.3.9":{"rose-1899":{"page":107,"pageEnd":null,"score":0.931,"text":"pteromatos enim ratio et columnarum 9 ^ circum aedem dispositio ideo est inventa ut aspectus propter | asperitatem intercolumniorum habeat auctoritatem, 20 praeterea si ex imbribus aquae vis occupaverit et intercluserit hominum multitudinem, ut habeat in aede circaque cellam cum laxamento liberam moram, haec autem (5) ita explicantur in pseu|dodip teris aedium dispositionibus. quare videtur acuta magnaque sollertia effectus operum 25 Hermogenes fecisse reliquisseque fontes unde posteri possent haurire disciplinarum rationes"},"krohn-1912":{"page":84,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"pteromatos enim ratio et columnarum circum aedem dispositio ideo est inventa, ut aspectus propter asperitatem intercolumniorum habeat auctoritatem, 10 praeterea, si ex <^improviso)> imbrium aquae vis occupaverit et intercluserit hominum multitudinem, ut habeat in aede circaque cellam cum laxamento liberam moram. haec autem ut explicantur in pseudodipteris aedium dispositionibus! (5) quare videtur acuta magnaque sollertia effectus operum 16 Hermogenes fecisse reliquisseque fontes, unde posteri possent haurire disciplinarum rationes"}},"3.3.10":{"rose-1899":{"page":108,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Aedibus araeostylis columnae sic sunt faciendae uti | crassitudines earum sint partis octavae ad altitudines, (io) item in diastylo dimetienda est altitudo columnae in partes octo et dimidiam et unius partis columnae crassitudo conio cetur. in sy stylo altitudo dividatur in novem et dimidiam partem et ex eis una ad crassitudinem columnae detur, item in | pycnostylo dividenda est altitudo in decem et eius una pars facienda est columnae crassitudo, eustyli autem aedis columnae, uti systyli, in novem partes altitudo dividatur et dimidiam partem et eius una pars io constituatur in crassitudine imi scapi, ita habebitur pro 11 rata parte intercolumnio |rum"},"krohn-1912":{"page":84,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Aedibus araeostylis columnae sic sunt faciendae, uti crassitudines earum sint partis octavae ad altitudines. item (lO) in diastylo dimetienda est altitudo columnae in partes octo 20 et dimidiam, et unius partis colunmae crassitudo conlocetur. in systylo altitudo dividatur in novem et dimidiam partem, et ex eis una ad crassitudinem columnae detur. item in pycnostylo dividenda est altitudo in <(partes)> decem, et eius una (i5) pars facienda est columnae crassitudo. eustyli autem aedis 25 , columnae, uti systyli, in novem partes altitudo dividatur et P dimidiam partem, et eius una pars constituatur in crassitudine imi scapi. ita habebitur pro rata parte intercolum11 niorum"}},"3.3.11":{"rose-1899":{"page":108,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"quemadmodum enim (20) crescunt spatia inter columnas, proportionibus adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona aut decima pars crassitudini fuerit, tenuis et exilis 15 apparebit, ideo quod per latitudinem intercolumniorum aer consumit et inminuit aspectu | scaporum crassitudinem. (25) contra vero pycnostylis, si octava | pars crassitudini fuerit, 74: propter crebritatem et angustias intercolumniorum tumidam et invenustam efficiet speciem, itaque generis operis oportet persequi symmetrias, etiamque angulares columnae crassiores faciendae sunt ex sua | diametro quinquagensima (5) parte, quod eae ab aere circumciduntur et graciliores videntur esse aspicientibus, ergo quod oculus fallit, ratiocinatione est exaequandum"},"krohn-1912":{"page":84,"pageEnd":85,"score":0.921,"text":"partibus x DE ARCHITECTURA LIB. III, 3 67 columnas, proportionibus adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona aut decima pars crassitudinis fuerit, tenuis et exilis apparebit, ideo quod per latitudinem intercolumniorum aer consumit et inminuit ii) 5 aspectu scaporum crassitudinem. contra vero pycnostylis si H octava pars crassitudinis fuerit, propter crebritatem et angustias intercolumniorum tumidam et invenustam efficiet speciem. itaque generis operis oportetpersequi symmetrias. etiamque angulares columnae crassiores faciendae sunt ex ) 10 sua diametro quinquagesima parte, quod eae ab aere circumciduntur et graciliores videntur esse aspicientibus. ergo quod oculus fallit, ratiocinatione est exaequandum"}},"3.3.12":{"rose-1899":{"page":108,"pageEnd":109,"score":0.824,"text":"Gc ). || 22 suo x. | quinquagesima x. || 23 eae H (I at e§ in m. Gc ): hae G, he§ S. || 25 exequandu G: exaequendum Hc , exequendu S.' || 26 hypotrachelis HG, ypotrachelis S. DE ARCHITECTUBA LIB. III, 3. 4 73 tudo dividatur in partes sex et earum partium quinque summa constituatur, item quae erit ab quindecim pedibus ad pedes viginti, scapus imus in partes sex et semissem dividatur earumque partium quinque et semisse superior (15) 5 crassitudo columnae fiat, item quae erit a pedibus | viginti ad pedes triginta, scapus imus dividatur in partes septem earumque sex summa contractura perficiatur, quae autem ab triginta pedibus ad quadraginta alta erit, ima dividatur in partes septem et dimidiam, ex his sex et dimidiam in (20) io summo habeat contracturae ratione, quae erunt ab | quadraginta pedibus ad quinquaginta, item dividendae sunt in octo partes et earum septem in summo scapo sub capitulo 75 contrahantur, item si quae altiores erunt, eadem ra|tione pro rata constituantur contracturae"},"krohn-1912":{"page":85,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"contracturae autem in summis columnarum hypotracheliis ita faciendae videntur, uti, si columna sit ab minimo ad pedes ) 16 quinos denos, ima crassitudo dividatur in partes sex et earum partium quinque summa constituatur. item quae erit ab quindecim pedibus ad pedes viginti, scapus imus in partes sex et semissem dividatur, earumque partium quinque et semisse superior crassitudo columnae fiat. item quae erunt 1 20 a pedibus viginti ad pedes triginta, scapus imus dividatur in partes septem, earumque sex summa contractura perficiatur. quae autem ab triginta pedibus ad quadraginta alta erit, ima dividatur in partes septem et dimidiam; ex his sex et dimidiam in summo habeat contracturae rationem, 16 quae erunt ab quadraginta pedibus ad quinquaginta, item dividendae sunt in octo partes, et earum septem in summo scapo sub capitulo contrahantur. item si quae altiores erunt, 76eadem ratione pro rata constituantur contracturae"}},"3.3.13":{"rose-1899":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.852,"text":"haec autem propter 13 15 altitudinis intervallum, scandente oculi specie, adiciuntur crassitudinibus temperaturae, venustatem enim persequitur visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et ^5) mo|dulorum adiectionibus, uti quod fallit temperatione adaugeatur, vastus et invenustus conspicientibus remittetur 20 aspectus, de adiectione quae adicitur in mediis columnis, quae apud Graecos evxacic appellatur, in extremo libro erit forma et ratio eius quemadmodum mollis et con- (io) veniens"},"krohn-1912":{"page":86,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"viTRuyii autem propter altitudiuis iutervallum scandentis oculi species adiciuntur crassitudinibus temperaturae. venustates enim persequitur visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et modulorum adiectionibus, uti quod fallitur (5) temperatione adaugeatur, vastus et invenustus conspicien- { tibus remittetur aspectus. de adiectione, quae adicitur in mediis columnis, quae apud Graecos evxacic appellatur, in extremo libro erit forma et ratio eius, quemadmodum moUis et conveniens efficiatur, subscripta"}},"3.4.1":{"rose-1899":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.542,"text":"Fundationes eorum operum fodiantur si queat inveniri IY 25 ab solido et in solidum quantum ex amplitudine operis pro ratione videbitur, extruaturque structura totum solum quam solidissima, supraque terram parietes extruantur (15) sub co|lumnas, dimidio crassiores quam columnae sunt futurae uti firmiora sint inferiora superioribus, qua et 2 itemq: (q, 6r&) x. || 3 viginti capus H, xx scapus GS. | post partes add. x septem superior crassitudo columnae ( deinde sex et semissem etc ubi in ante sex suppi. Sc). || 5 itemque (q: H, q, GS) erunt"},"krohn-1912":{"page":86,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"Fundationes eorum operum fodiantur, si queat inveniri, 10 ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videbitur, extruaturque structura totum solum quam solidissima. supraque terram parietes extruantur sub columnas dimidio crassiores quam columnae sunt futurae , uti (15) firmiora sint inferiora superioribus; quae stereobates appellantur, nam excipiunt onera. spirarumque proiecturae non procedant extra solidum; item supra parietis ad eundem modum crassitudo servanda est. intervalla autem concama2 randa aut solidanda festucationibus, uti distineantur"}},"3.4.2":{"rose-1899":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.94,"text":"sin autem solidum non invenietur, sed 5 locus erit congesticius ad imum aut paluster, tunc is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut oleagineis aut robusteis ustilatis configatur, | sublicaeque machinis adigantur quam creberrimae, carbonibusque expleantur intervalla palorum et tunc structuris solidissimis fundamenta 10 impleantur, extructis autem fundamentis ad libramentum 3 stylobatae sunt conlocandi"},"krohn-1912":{"page":86,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"ao; autem solidum non invenietur, sed locus erit congesticius 20 ad imum aut paluster, tunc-is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut oleagineis <(aut)> robusteis ustilatis configatur, sublicaque machinis adigatur quam creberrime, 76 carbonibusque expleantur intervalla palorum, et tunc structuris solidissimis fundamenta impleantur. extructis autem 25 fundamentis ad libramentum stylobatae sunt conlocandi"}},"3.4.3":{"rose-1899":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.897,"text":"supra styjlobatas columnae (5) ’ disponendae quemadmodum supra scriptum est, sive in pycnostylo quemadmodum pycnostyloe, sive systylo aut diastylo aut eustylo quemadmodum supra scriptae sunt 15 et constitutae, in araeostylis enim libertas est quantum cuique libet constituendi, sed ita columnae in peripteris | conio centur uti quot intercolumnia sunt in fronte, totidem (io) bis intercolumnia fiant in lateribus, ita enim erit duplex longitudo operis ad latitudinem, namque qui columnarum 20 duplicationes fecerunt erravisse videntur, quod unum intercolumnium in longitudine plus quam oportet procurrere 4 vi"},"krohn-1912":{"page":86,"pageEnd":87,"score":0.795,"text":"Joc 28 configatur G: configuratur HS subligaque x 26 collocandi Joc: conlocandae (t§) x DE ARCHITECTURA LIB. III, 3. 4. 5 69 pycnostyla, sive systylo aut diastylo aut eustylo, quemadmodum supra scripta sunt et constituta. in araeostylis enim libert^s est quantum cuique libet constituendi. sed ita co(lo)lumnae in peripteris conlocentur, uti, quot intercolumnia 6 sunt in fronte, totidem bis intercoluninia fiant in lateribus; ita enim erit duplex longitudo operis ad latitudinem. namque qui columnarum duplicationes fecerunt, erravisse videntur, quod unum intercolumnium in longitudine plus quam (16) oporteat procurrere videtur"}},"3.4.4":{"rose-1899":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.648,"text":"gradus in fronte constituendi ita sunt uti sint (15) semper inpares. namque cum dextro pede primus gradus ascendatur, item in summo templo primus erit ponendus. 25 crassitudines autem eorum graduum ita finiendas censeo ut neque crassiores dextante nec tenuiores dpdrante sint conlocatae. | sic enim durus non erit ascensus, retractiones (20) 3 parietes x. || 4 concamaranda HG (-meranda S). || 5 destineantur x. || 6 congesticius G : coniesticius H S. | paluster G : plaiijter H, plauster S. || 7 alneis (p. 130,22 ): saligneis x. | aut (rob.) om. x. || 8 configatur G : configuratur HS. | subligaque . . . adigatur x. || 12 con(l $6rc)locandae (-p GS"},"krohn-1912":{"page":87,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"gradus in fronte constituendi 4 10 ita sunt, uti sint semper inpares ; namque cum dextro pede primus gradus ascendatur, item in summo templo primus erit ponendus. crassitudines autem eorum graduum ita finiendas censeo, ut neque crassiores dextante nec tenuiores 20) dodrante sint conlocatae; sic enim diirus non erit ascensus. 15 retractiones autem graduum nec minus quam sesquipedales nec plus quam bipedales faciendae videntur. item si circa aedem gradus futuri sunt, ad eundem modum fieri debent"}},"3.4.5":{"rose-1899":{"page":111,"pageEnd":null,"score":0.924,"text":"sin 5 autem circa aedem ex tribus lateribus podium faciendum (25)5 erit, ad id con|stituatur uti quadrae spirae trunci coronae lysis ad ipsum stylobatam qui erit sub columnarum spiris 77 conveniant. sty|lobatam ita oportet exaequari uti habeat per medium adiectionem per scamillos inpares. si enim ad libellam dirigetur, alveolatus oculo videbitur. hoc io autem ut scamilli ad id convenientes fiant, item in extremo libro forma et demonstratio | erit descripta"},"krohn-1912":{"page":87,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"sin autem circa aedem ex tribus lateribus podium faciendum 25)erit, id constituatur, uti quadrae, spirae, trunci, coronae, 80 lysis ad ipsum stylobatam, qui erit sub columnarum spiris, 77 conveniant. stylobatam ita oportet exaequari, uti habeat per medium adiectionem per scamillos inpares; si enim ad libellam dirigetur, alveolatum oculo videbitur. hoc autem, ut scamilli ad id convenientes fiant, item in extremo libro 25forma et demonstratio erit descripta"}},"3.5.1":{"rose-1899":{"page":111,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"His perfectis in suis locis spirae conlocentur eaeque V ad symmetriam sic perficiantur uti crassitudo cum plintho sit columnae ex dimidia crassitudine proiecturamque, quam 15 Graeci eKqpopav vocitant, habeant aeque tantam, ita tum (io) lata et | longa erit columnae crassitudinis unius et dimidiae"},"krohn-1912":{"page":87,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"His perfectis in suis locis spirae conlocentur, eaeque ad V symmetriam sic perficiantur, uti crassitudo cum plintho : sit columnae ex dimidia crassitudine proiecturamque, quam Graeci eKqpopav vocitant, habeant s extantem; ita tumlata 80 et longa erit columnae crassitudinis unius et dimidiae"}},"3.5.2":{"rose-1899":{"page":111,"pageEnd":null,"score":0.896,"text":"altitudo eius si atticurges erit, ita dividatur ut 2 superior pars tertia parte sit crassitudinis columnae, reliquum plintho relinquatur, dempta plintho reliquum dividatur in partes quattuor fiat que superior torus quartae, (15) reliquae tres aequaliter dividan|tur et una sit inferior torus, altera pars cum suis quadris scotia, quem Graeci xpoxiXov"},"krohn-1912":{"page":88,"pageEnd":null,"score":0.926,"text":"tudo eius, si atticurges erit, ita dividatur, ut superior pars tertia parte sit crassitudinis columnae, reliquum plintho relinquatur. dempta plintho reliquum dividatur in partes quattuor, fiatque superior torus quartae ; reliquae tres aequaliter dividantur, et una sit inf erior torus, altera pars cum 5 (i suis quadris scotia, quam Graeci TpoxiXov"}},"3.5.3":{"rose-1899":{"page":111,"pageEnd":112,"score":0.761,"text":"ultra). || 20 torus] quartae — (21) torus G: om. H et (sine nota) S. |j 22 quem: quam x. | trochilon x. || 24 quoque (qq ante corr. G, qq Sc) versus x. || 25 crassitudine x. 76 VITRUVII et octava, altitudo ita uti atti|curges, ita et eius plin-(20) thus, reliquumque praeter plinthum, quod erit tertia pars crassitudinis columnae, dividatur in partes septem, inde trium partium torus qui est in summo, reliquae quattuor partes dividendae sunt aequaliter et una | pars fiat cum 5 78 suis astragalis et supercilio superior trochilus, altera pars inferiori trochilo relinquatur, sed inferior maior apparebit ideo quod habebit ad extremam plinthum proiecturam. astragali faciendi sunt octavae partis trochili. proie|ctura (5) erit spirae pars octava et sexta decuma pars crassitudinis 10 columnae"},"krohn-1912":{"page":88,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"sin autem ionicae erunt faciendae, symmetriae earum sic erunt constituendae, uti latitudo spirae quoqueversus sit columnae crassitudinis adiecta <(e^ crassitudine quarta et octava. altitudo ita uti atticurges ; item et eius plinthos ; reliquumque 10 i praeter plinthum, quod erit tertia pars crassitudinis columnae, dividatur in partes septem: inde trium partium torus, qui est in summo ; reUquae quattuor pai*tes dividendae sunt aequaUter, et una pars fiat cum suis astragalis et supercilio superior trochilus, altera pars inferiori trochilo relinquatur; sed inferior maior apparebit, ideo quod habebit ad extremam plinthum proiecturam. astragali faciendi sunt octavae partis trochili. proiectura erit spirae pars octava(6) et sexta decuma pars crassitudinis cohimnae"}},"3.5.4":{"rose-1899":{"page":112,"pageEnd":null,"score":0.871,"text":"Spiris perfectis et conlocatis columnae sunt medianae in pronao et postico ad perpendiculum medii centri conlocandae, angulares autem quaeque e regione earum futurae sunt | in lateribus aedis dextra ac sinistra, uti partes in-i5(io) teriores quae ad parietes cellae spectant ad perpendiculum latus habeant conlocatum, exteriores autem partes uti dictum ante de earum contractura, sic enim erunt figurae compositionis aedium contracturae iusta ratione exactae"},"krohn-1912":{"page":88,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"Spiris perfectis et conlocatis columnae sunt medianae 20 in pronao et postico ad perpendiculum medii centri conlocandae, angulares autem quaeque e regione earum futurae sunt in lateribus aedis dextra ac sinistra , uti partes in- (10' teriores, quae ad parietes cellae spectant, ad perpendiculum latus habeant conlocatum, exteriores autem partes f uti 25 dicant se earum contracturam. sic enim erunt figurae comj positionis aedium contractura eius tali ratione exactae"}},"3.5.5":{"rose-1899":{"page":112,"pageEnd":null,"score":0.559,"text":"Scapis columnarum statutis capitulorum ratio <^sic20(i5) erit.^> si pulvinata erunt, his symmetriis conformabuntur uti quam crassus imus scapus fuerit addita octava decuma parte scapi abacus habeat longitudinem et latitudinem, crassitudinem cum volutis eius dimidiam. recedendum autem est ab extremo abaco | in interiorem partem fron-25(20) tibus volutarum parte duodevicensima et eius dimidia. 1 adti(atti 6rc)gurges x. | ita et: ita ut x. | plinthos x. || 2 erit tertia: ei ad tertia H S, erit ei tercia G. || 4 thorus (hic) x. || 7 inferiori SCG : inferior HS. || 8 extremam HCGS: -mum H. | plinthu G: plinthuum H et (-thuu) in ras. S°. || 10 decuma apars H et ante corr. S (scii, ex xvia pars): decima"},"krohn-1912":{"page":88,"pageEnd":89,"score":0.849,"text":"earum contractura Fhil 27 contracturae iusta ratione Joc 2S add. Kr {cf. 80, 9) DE ARCHITECTUilA LIB. III, 5 71 uti, quam crassus imus scapus fuerit addita octava decuma parte scapi, abacus habeat longitudinem et latitudinem; crassitudinem cum volutis eius dimidiam. recedendum (20) autem est ab extremo abaco in interiorem partem frontibus j volutarum parte duodevicensima et eius dimidia. tunc crassitudo dividenda est in partes novem et dimidiam, et secundum abacum in quattuor partibus volutarum secundum extremi abaci quadram lineae demittendae, quae (26) cathetoe dicuntur. tunc ex novem partibus et dimidia una 10 pars et dimidia abaci crassitudo relinquatur, reliquae octo volutis constituantur"}},"3.5.6":{"rose-1899":{"page":113,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"tunc ab linea quae secundum abaci 6 extremam partem demissa erit, in interiorem partem <(alm> 79 recedat unius et dimidiatae partis lati|tudine. deinde eae lineae dividantur ita ut quattuor partes et dimidia sub io abaco relinquantur, tunc in eo loco, qui locus dividit quattuor et dimidiam et tres et dimidiam partem, centrum (5) oculi <(ponatur^> signeturque ex eo centro rotunda circinatio tam magna in diametro quam una pars ex octo partibus est. ea erit oculi magnitudo et in ea catheto 15 respondens diametros agatur, tunc ab summo sub abaco incepto in singulis tetrantorum actionibus dimidiatum oculi spatium minuatur, doneque in eundem tetrantem qui est (io"},"krohn-1912":{"page":89,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"tunc ab linea, quae secundum abaci « extremam partem demissa erit, in interiorem partem <(alia)> 79 recedat unius et dimidiatae partis latitudine. deinde hae lineae dividantur ita, ut quattuor partes et dimidia sub 15 abaco relinquantur. tunc in eo loco, qui locus dividit quattuor et dimidiam et tres et dimidiam partem, centrum oculi <^conlocetur)> signeturque ex eo centro rotun(6) da circinatio tam magna in diametro , quam una pars ex octo partibus est. ea erit oculi magnitudine, et in ea ca80 theto respondens diametros agatur. tunc ab summo sub abaco inceptum <^schema volutae^ in singulis tetrantorum actionibus dimidiatum oculi spatium minuatur, doneque in (lo)eundem tetrantem, qui subest, conveniat"}},"3.5.7":{"rose-1899":{"page":113,"pageEnd":114,"score":0.765,"text":"capituli autem crassitudo sic est 7 facienda ut ex novem partibus et dimidia tres partes praependeant infra astragalum summi scapi, cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars, proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram oculi magnitudinem, pulvi- (i5>norum baltei ab abaco | hanc habeant proiecturam uti circini centrum unum cum sit positum in capituli tetrante 25 et alterum diducatur ad extremum cymatium, circumactum balteorum extremas partes tangat, axes volutarum ne crassiores sint quam oculi magnitudo , volutaeque ipsae (20) succidantur ad altitudinis suae duo | decimam partem, haec 3 dimittendae(§ GS) x. | cathetoe x. || 7 di(e 6rc)missa x. | alia om. x. || 8 ae (ubi deinde aelineae) H : h§ GS. || 10 relinquantur G: -quatur HS. || 12 ponatur om. x. || 14 magnitudine x. | catheton S \\ cathecton GH. || 15 ab H G: a S. || 16 inceptum (-tu) x. | tetrantorum: (sic) x. || 17 doneque (Hermes ii, 468): denique x (deinque Gc). || 18 sub abaco (subeo G) veniat GS: a subabeon veniat H. || 20 adepto x. || 21 cymati H (-tii GS). || 22 habet ante corr. S. || 23 ab G: om. HS. || 25 diducatur G: deducatur HS (ubi t. deducatur & alteru S). || 26 ne: nec x. || 27 i. sic ce(£ 6>c)dantur altitudinis x. || 28 haec (hgc S) x. 78 VITRUVII erunt symmetriae capitulorum, quae columnae futurae sunt ab minimo ad pedes xxv. quae supra erunt reliquas habebunt ad eundem modum symmetrias , abacus autem erit longus et latus quam crassa columna est ima adiecta parte vnn, uti quo minus habuerit altior | columna con-5 80 tractum, eo ne minus habeat capitulum suae symmetriae 8 proiecturam et in latitudine suae partis"},"krohn-1912":{"page":89,"pageEnd":90,"score":0.788,"text":"autem 7 crassitudo sic est facienda, ut ex novem partibus et di25 midia tres partes praependeant infra astragalum summi scapi; cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars. proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram (15) oculi magnitudinem. pulvinorum baltei ab abaco hanc habe1 octava decuma HS: uona decima G 2 parte G : partem HS 8 dimittendae x 12 demissa G': dimissa x add. Joc 16 reliuquantur G: -quatur HS 17 conlocetur add. Kr (signetur ducaturque Joc) 19 catheto Joc: catheton 6, cathecton HG 21 add.Kr {cf.66,4; 136,1 etc.) 22 doneque (donique Lachm): denique x 23 qui subest, conveniat Kr: qui est aub a abconveniat (//, subaco veniat G, snb abaco veniat S) x 36 adempto ed: atlepto x 27 kabet H et a. c. S 28 ab 6^: om. HS 72 VITRUVII ant proiecturam, uti circini centrum unimi cum sitpositum in capituli tetrante et alterum'diducatur ad extremum cymatium, circumactum balteorum extremas partes tangat. axes volutarum ne crassiores sint quam oculi magnitudo, volutaeque ipsae succidantur altitudinis suae duodecimam partem. :> (» haec erunt symmetriae capitulorum, quae columnae futurae sunt ab minimo ad pedes xxv. quae supra erunt, reliqua habebunt ad eundem modum symmetrias, abacus autem erit longus et latus, quam crassa columna est ima adiecta parte viiii, uti, quo minus habuerit altior columna contractum, lo 1 eo ne minus habeat capitulum suae symmetriae proiecturam 8 et in latitudine suae partis adiectionem"}},"3.5.8":{"rose-1899":{"page":114,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"de volutarum descriptionibus, uti ad circinum sint recte involutae quemadmodum describantur, in extremo libro | forma (5) et ratio earum erit subscripta. io Capitulis perfectis, deinde <(pro ratione)> columnarum non ad libellam sed ad aequalem modulum conlocatis, ut quae adiectio in stylobatis facta fuerit, in superioribus membris respondeat, epistyliorum ratio sic est habenda uti si columnae fuerint | a minima xn pedum ad quindecim i5(io> pedes, epistylii sit altitudo dimidiae crassitudinis imae columnae, item si ab xv pedibus ad xx, columnae altitudo dimetiatur in partes tredecim et unius partis altitudo epistylii fiat, item si a xx ad xxv pedes, dividatur altitudo in partes xn et semissem | et eius una pars epistylii in20(i5> altitudine fiat, item si ab xxv pedibus ad xxx, dividatur in partes xn et eius una pars altitudo fiat, item <(si altiores)>, rata parte ad eundem modum ex altitudine columnarum expediendae sunt altitudines epistyliorum"},"krohn-1912":{"page":90,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"de volutarum descriptionibus, uti ad circinum sint recte involutae, quemadmodum describantur, in extremo libro forma et ratio earum (5) erit subscripta. i5 Capitulis perfectis, deinde <(in scapis> columnarum non ad libellam sed ad aequalem modulum conlocatis, ut, quae adiectio in stylobatis facta fuerit, in superioribus membris respondeat [symmetria epistyliorum], epistyliorum ratio sic est habenda, uti, si columnae fuerint a minima xii pedum 20 {i ad quindecim pedes, epistylii sit altitudo diniidia crassitudinis imae columnae; item <(si)> ab xv pedibus ad xx, columnae altitudo dimetiatur in partes tredecim, et unius partis altitudo epistylii fiat; item si a xx ad xxv pedes, dividatur altitudo in partes xii et semissem, et eius una pars25(i epistylium in altitudine iiat ; item si ab xxv pedibus ad xxx, dividatur in partes xii, et eius una pars altitudo fiat. item <(si quae altiores erunt,)> rata parte ad eundem modum ex altitudine columnarum expediendae sunt altitudines epi"}},"3.5.9":{"rose-1899":{"page":114,"pageEnd":115,"score":0.637,"text":"si quae supra altiores fuerint cf. p. 74, 22. 79, 21) om. x. | rata parte (-tem H) x. || 25 candit ante corr. H. || 26 exsucta (ut p. 47, 8 cf. 137 , 22. 47, 2) : extructam H , exstructa S, exstructa G. DE ARCHITECTURA LIB. III, 5 79 quare semper adiciendum est rationis supplementum in 81 symmetriarum membris, ut cum fuerint aut altio|ribus locis opera aut etiam ipsa colossicotera , habeant magnitudinum rationem, epistylii latitudo in imo quod supra 5 capitulum erit quanta crassitudo summae columnae sub capitulo erit tanta fiat, summum quantum imus scapus"},"krohn-1912":{"page":90,"pageEnd":91,"score":0.881,"text":"Mar): rata parte (-tem H) x DE ARCHITECTURA LIB. III, 5 73 ;2 tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari possit, crassitudines striarum faciendae sunt quantum adiectio in media columna ex | descriptione in"},"krohn-1912":{"page":92,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"columnarum 2l striae faciendae sunt xxiiii ita excavatae, uti norma in cavo (2^ striae cum fuerit coniecta, circumacta anconibus <(angulos^ striarum dextra ac sinistra tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari jjossit. crassitudines striarum faciendae sunt, quantum adiectio in media columna 2£ 16 ex descriptione invenietur"}},"3.5.15":{"rose-1899":{"page":116,"pageEnd":117,"score":0.772,"text":"in simis quae supra coronam in lateribus sunt 25 aedium, capita leonina sunt scalpenda, disposita | ita uti 88 contra columnas singulas primum sint designata, cetera aequali modo disposita uti singula singulis mediis tegulis respondeant. haec autem quae erunt contra columnas 2 epi(y H)sty(i 6r)lii x. || 3 respondeant x. | coronae(^) quae (qu§ G, q S) x. || 6 epi(y #)tidas x. || 10 zopbora x. | corona & ty(i G)mpana x. || 11 fronte S(G?): frontis HGC (fronte ante ips. corr. G). || 1% com H. || 14 altera S et ante ras. H. [| 15 lineae (-e§) x. || 16 procedit HSGC: -det G. | resopinatam S et ante corr. H. || 17 fuerit x. || 21 angulos om. x. || 22 acumen quae (qu§ G , q S ) x (cac. Ussing ex p. 92 , 10). | ro(u ante corr. H) tundatione x.\\\\ 23 crassitudinis H (-nes GS). || 26 ita om. x. || 29 autem om. S. DE ARCHITECTURA LIB. IY 81 perterebrata sint, ad canalem qui excipit e tegulis aquam (5) | caelestem, mediana autem sint solida, uti quae cadit vis aquae per tegulas in canalem ne deiciatur per intercolumnia neque transeuntes perfundat, sed quae sunt contra columnas videantur emittere vomentia ructus aquarum ex ore. Aedium ionicarum quam apertissime potui dispositiones (io) | hoc volumine scripsi, doricarum autem et Corinthiarum quae sint proportiones insequenti libro explicabo"},"krohn-1912":{"page":92,"pageEnd":93,"score":0.771,"text":"in simis, quae supra coronam (21 in lateribus sunt aedium, capita leonina sunt scalpenda, disposita <(ita^, uti contra columnas singidas primum sint 81 designata, cetera aequali modo disposita, uti singula singulis mediis tegulis respondeant. haec autem, quae erunt contra si 2 ut S 3 cacumini Kr: -ne x 4 epistylia Joc: -lii x 7 epitidas HG, epytidas *S' {corr. Botticher) 12 coronae Joc: corona &, x 13 fronte S: frontis HG'^ 16 altera S et a. ras.H 17 procedet a. corr. G 18 resopinatam S et a. corr.H 1» fuerint Joc: fuerit x 22 add.Joc {post sinistra) 23 cacumen- I que Ussing: acumen qnae x 24 rotundationem rec: -ne x crassitudinis H 28 add. Ro 30 autem om. S DE ARCHITECTURA LIB. III, 5. IV, 1 75 columnas, perterebrata sint ad canalem, qui excipit e tegulis (5) aquam caelestem; mediana autem sint solida, uti, quae cadit vis aquae per tegulas in canalem, ne deiciatur per intercolumnia neque transeuntes perfundat, sed quae sunt con5 tra columnas, videantur emittere vomentia ructus aquarum ex ore. Aedium ionicarum, quam apertissime potui, dispositiones 10) hoc volumine scripsi; doricarum autem et corinthiarum quae sint proportiones , insequenti libro explicabo"}},"4.praef.1":{"rose-1899":{"page":117,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"Cum animadvertissem, imperator, plures de architectura 1 praecepta voluminaque commentariorum non ordinata sed (15) | incepta uti particulas errabundas reliquisse, dignam et ^utilissimam rem putavi tantae disciplinae corpus ad perfectam ordinationem perducere et praescriptas in singulis 15 voluminibus singulorum generum qualitates explicare, itaque, Caesar, primo volumine tibi de officio eius et quibus (20) eruditum | esse rebus architectum oporteat exposui, secundo de copiis materiae, e quibus aedificia constituuntur, disputavi. tertio autem de aedium sacrarum dispositionibus et 20 de earum generum varietate quasque et quot habeant species earumque quae sint in singulis generibus distribu"},"krohn-1912":{"page":93,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"Cum animadvertissem, imperator, plures de architectura i praecepta voluminaque commentariorum non ordinata sed 5) incepta uti particulas errabundas reliquisse, dignam et utilissimam rem putavi tantae disciplinae corpus ad perfectam .6 ordinationem perducere et praescriptas in singulis voluminibus singulorum generum qualitates explicare. itaque, Caesar, primo volumine tibi de officio eius et quibus eruditum esse 0) rebus architectum oporteat, exposui. secundo de copiis materiae, e quibus aediiicia constituuntur, disputavi; tertio |io autem de aedium sacrarum dispositionibus et de earum generum varietate quasque et quot habeant species earumque quae sunt in singulis generibus distributiones"}},"4.praef.2":{"rose-1899":{"page":117,"pageEnd":null,"score":0.821,"text":"ex tribus ge|neribus, quae subtilissimas haberent 2 proportionibus modulorum quantitates, ionici generis moribus docui, nunc hoc volumine de dorici corinthiique constitutis rationibus dicam eorumque discrimina et proprietates explicabo"},"krohn-1912":{"page":93,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ex tribus 2 5) generibus quae subtilissimas haberent proportionibus modulorum quantitates ionici generis moribus, docui; nunc hoc 5 volumine de doricis corinthiisque constitutis et omnibus dicam eorumque discrimina et proprietates explicabo"}},"4.1.1":{"rose-1899":{"page":118,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"Columnae Corinthiae praeter capitula omnes symmetrias 84 habent uti ionicae, sed capitulorum altitudines efficiunt eas pro rata excelsiores et graciliores, quod ionici capituli altitudo tertia pars est crassitudinis columnae, Corinthii tota | crassitudo scapi, igitur quod duae partes e crassitudine <(in altitudine)> Corinthiorum adiciuntur, efficiunt 2 excelsitate speciem earum graciliorem"},"krohn-1912":{"page":93,"pageEnd":94,"score":0.789,"text":"Columnae corinthiae praeter capitula omnes symmetrias I j habent uti ionicae, sed capitulorum altitudines efficiunt I eas pro rata excelsiores et graciliores, quod ionici capituli 1 pteri brate G, -ta G^ i perfundant HS 13 errabundas Joc: -dos .r 14 tantae Fontedera: antea x 20 disputationibus S 21 quod H 25 omnibus x (fort. originibus cf. 88, 5 et S; 90, 16) 27 omis aS 76 VITRUVII altitudo tertia pars est crassitiidinis columnae, corinthii tota crassitudo scapi. igitur quod duae partes e crassitudine corinthiarum adiciuntur, efficiunt excelsitate speciem earum graciliorem"}},"4.1.2":{"rose-1899":{"page":118,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"cetera membra quae supra columnas inponuntur aut e doricis symmetriis aut ionicis moribus in Corinthiis columnis conlocantur, quod ipsum co|rinthium genus propriam coronarum reliquorumque ornamentorum non habuerat institutionem, sed aut e triglyphorum rationibus mutuli in coronis et in epistyliis guttae dorico more disponuntur, aut ex ionicis institutis zophoroe scalpturis ornati cum denticulis et coronis distribuuntur"},"krohn-1912":{"page":94,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"cetera membra, quae supra columnas inponuntur, aut e doricis symmetriis aut ionicis moribus 5 in corinthiis columnis conlocantur, quod ipsum corinthium genus propriam coronarum reliquorumque ornamentorum (i( non habuerat institutionem, sed aut e triglyphorum rationibus mutuli in coronis et epistyliis guttae dorico more disponuntur, aut ex ionicis institutis zophoroe scalpturis omati id cum denticulis et coronis distribuuntur"}},"4.1.3":{"rose-1899":{"page":118,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"ge|neribus duobus capitulo interposito tertium genus in operibus est procreatum, e columnarum enim formationibus trium generum factae sunt nominationes, dorica, ionica, corinthia, e quibus prima et antiquitus dorica est nata. Namque Achaia Peloponnesoque tota Dorus Hellenos 20 et | Pthias nymphae filius regnavit, isque Argis vetusta (20> civitate Iunonis templo aedificavit eius generis fortuito formae fanum, deinde isdem generibus in ceteris Achaiae civitatibus, cum etiamnum non esset symmetriarum ratio nata"},"krohn-1912":{"page":94,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"ita e generibus duobus capitulo interposito tertium genus in operibus est (n procreatum. e columnarum enim formationibus trium generum factae sunt nominationes, dorica, ionica, corinthia, e quibus prima et antiquitus dorica est nata. U Namque Achaia Peloponnensoque tota Dorus, Hellenos et Pthias nymphae filius, regnavit, isque Argis, vetusta (a civitate, lunonis templo aedificavit eius generis fortuito formae fanum, deinde isdem generibus in ceteris Achaiae civitatibus, cum etiamnum non esset symmetriarum ratio 2( nata"}},"4.1.4":{"rose-1899":{"page":118,"pageEnd":119,"score":0.743,"text":"cf. Apollod. i, 7, 4, 6. || 22 templo: templum (-u S) x. | fortuitu S (-to SCHG). || 23 hisdem x. || 24 ratio nata HS(GC ): ratio,nata G , ratio^nata Sc. || 25 ex: & B. || 27 in singulis HS: singulis G. DE ARCHITECTURA LIR. IY, 1 83 statem Ioni Xuthi et Creusae filio dederunt, quem etiam Apollo Delphis suum filium in responsis est professus, isque eas colonias in Asiam deduxit et Cariae fines occupavit ibique civitates amplissimas constituit Ephesum, Miletum, Myunta, quae olim ab aqua est devorata, cuius sacra et suffragium Milesiis Iones attribuerunt, Prienen, Samum, Teon, Colophona, Chium, Erythras, Phocaeam, Clazomenas, Lebedon, Meliten, istaec Melite propter civium (io) adrogantiam ab is civitatibus bello | indicto communi conio silio est sublata, cuius loco postea regis Attali et Arsinoes beneficio Zmyrnaeorum civitas inter"},"krohn-1912":{"page":94,"pageEnd":95,"score":0.763,"text":"postea autem quam Athenienses ex responsis Apollinis Delphici, communi cdnsilio totius Hellados, xiii co-(2 lonias uno tempore in Asiam deduxerunt ducesque singulis coloniis constituerunt et summam imperii potestatem loni, 8' Xuthi et Creusae filio, dederunt, quem etiam Apollo Delphis 2i suum filium in responsis est professus, isque eas colonias in Asiam deduxit et Oariae fines occupavit ibique civitates amplissimas constituit Ephesum, Miletum, Myunta, (quae {i 1 corinthii Joc: -thie G (a. c), -thi§ HSG'^ .3 corinthiarum Schn: -orum x 7 propria x 8 &rygiliphorum H^ etrigilipho^ S 10 zophoro escalpturis x 12 capitulo HGS\\ capitulo^ H'^ et a. ras. S 13 generl S'^ 16 peloponnenso S., peloponenso 6r, peloponnesso H Hellenos Polenus: hellenidos S, helenidos HG 17 Pthias Ro: exptidos HS^., expetidos G 18 templo Gal: templum x 19 hisdem x 28 singulis G: in eingulis HS 24 ionix uthi x 26 Creusae Joc: ereuso x 28 myanta IT, mianta GS DE ARCHITECTURA LIB. IV, 1 77 olim ab aqua est devorata ; cuius sacra et suffragium Milesiis lones attribuerunt) , Prienen, Samum, Teon, Colophona, Chium, Erythras, Phocaeam, Clazomenas, Lebedon, Meliten (haec Melite propter civium adrogantiam ab his civitatibus 6 bello indicto communi consilio est sublata; cuius loco postea regis Attali et Arsinoes beneficio Zmyrnaeorum civitas inter"}},"4.1.5":{"rose-1899":{"page":119,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"Ionas est recepta, hae 5 civitates cum Caras et Lelegas eiecissent, eam terrae regionem a duce suo Ione appellaverunt Ioniam ibique deo- (i5)rum inmortalium templa constituentes coeperunt | fana aedificare, et primum Apollini Panionio aedem uti viderant in Achaia constituerunt et eam Doricam appellaverunt, quod in Dorieon civitatibus primum factam eo genere vi"},"krohn-1912":{"page":95,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"lonas est recepta) : hae civitates, cum Caras et Lelegas eiecissent, eam terrae regionem a duce suo lone appellaverunt loniam ibique deorum inmortalium templa constituentes 10 coeperunt fana aedificare. et primum Apollini Panionio aedem, uti viderant in Achaia, constituerunt et eam Doricam appellaverunt, quod in Dorieon civitatibus primum factam 60 genere viderunt"}},"4.1.6":{"rose-1899":{"page":119,"pageEnd":null,"score":0.875,"text":"in ea aede cum voluissent columnas conlocare, 6 non habentes symmetrias earum et quaerentes quibus rationibus | efficere possent uti et ad onus ferendum essent idoneae et in aspectu probatam haberent venustatem, dimensi sunt virilis pedis vestigium et id retulerunt in altitudinem. cum invenissent pedem sextam partem esse altitudinis in homine, idem in columnam transtulerunt et qua 25 crassitudine fecerunt | basim scapi, tantas sex cum capitulo in altitudinem extulerunt, ita dorica columna virilis corionix uthi &(et | 6r)ereuso x . || 5 my(i Cr$)anta x. ||. 6 milesius x. | pre(§ 6r)nem"},"krohn-1912":{"page":95,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"in ea aede cum vohiissent columnas 6 conlocare, non habentes symmetrias earum et quaerentes, quibus rationibus efficere possent, uti et ad onus ferendum essent idoneae et in aspectu probatam haberent venustatem, dimensi sunt virilis pedis vestigium et id retulerunt in altitudinem. cum invenissent pedem sextam partem esse altitudinis in homine, item in columnam transtulerunt et, qua 80 crassitudine fecerunt basim scapi, tantas sex cum capitulo in altitudinem extulerunt. ita dorica columna virilis corporis proportionem et firmitatem et venustatem in aedificiis praestare coepit"}},"4.1.7":{"rose-1899":{"page":120,"pageEnd":null,"score":0.922,"text":"Item postea Dianae constituere aedem quaerentes novi 86 generis specie, isdem vestigiis ad muliebrem transtulerunt gracilitatem, et fecerunt primum columnae crassitudinem 5 altitudinis octava parte, ut haberet speciem excelsiorem, basi | spiram supposuerunt pro calceo, capitulo volutas uti (5) capillamento concrispatos cincinnos praependentes dextra ac sinistra conlocaverunt et cymatiis et encarpis pro crinibus dispositis frontes ornaverunt trunco que toto strias io uti stolarum rugas matronali more demiserunt, ita duobus discriminibus co lumnarum inventionem, unam virili (io) sine ornatu nuda specie, alteram muliebri"},"krohn-1912":{"page":95,"pageEnd":96,"score":0.695,"text":"Item postea Dianae <(cum cogitarent)> constituere aedem, 7 15 quaerentes novi generis speciem isdem vestigiis ad muliebrem transtulerunt gracilitatem, et fecerunt primum columnae crassitudinem altitudinis octava parte, ut haberet 6) speciem excelsiorem. basi spiram supposuerunt pro calceo, 1 milesius x 2 prene S, prenem if, pr^nem (x theon HG colopona x s erytras H^ eritras G et in ras. S phocea x glazomenum x glebede G (vel on supra G^) meletenis. haec x (Meliten, istaec Eo) 6 atali G 7 est — Caras om. S {suppL in imo marg.) 10 appollini H, apoUoni S Panionio Joc: pandionio x 12 Dorieon Joc: doricon G^ dorichon H et in ras. S 18 — 16 columnas — possent (potuissent a. corr.) om. G, suppl. G\"^ 20 tantas G: tanta HS 24 add. Kr {cf. 251, 22) 27 altitudinis G: om. II S 78 VITRUVII capitulo volutas uti capillamento concrispatos cincinnos j praependentes dextra ac sinistra conlocaverunt et cymatiis I et encarpis pro crinibus dispositis frontes ornaverunt truncoque toto strias uti stolarum rugas matronali more demiserunt. ita duobus discriminibus columnarum inventio- 5 ( nem, unam virili sine ornatu nuda specie, alteram"}},"4.1.8":{"rose-1899":{"page":120,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"subtilitate et 8 ornatu symmetriaque sunt mutuati, posteri vero elegantia subtilitateque iudiciorum progressi et gracilioribus modulis 15 delectati septem crassitudinis diametros in altitudinem columnae doricae, ionicae | novem constituerunt, id autem (15) <^genus)>, quod Iones fecerunt primo, Ionicum est nominatum. Tertium vero, quod Corinthium dicitur, virginalis habet gracilitatis imitationem, quod virgines propter aetatis teneritatem gracilioribus membris figuratae effectus recipiunt 9 in | ornatu"},"krohn-1912":{"page":96,"pageEnd":null,"score":0.922,"text":"subtilitate et ornatu symmetriaque sunt mutuati. posteri vero elegantia subtilitateque iudiciorum progressi et gracilioribus modulis delectati septem crassitudinis diametros in altitudinem columnae doricae, ionicae novem constiu tuerunt. id autem <(genus)>, quod lones fecerunt primo, lonicum est iiominatum. Tertium vero, quod Corinthium dicitur, virginalis habet gracilitatis imitationem, quod virginis propter aetatis teneritatem gracilioribus membris figuratae effectus recipiunt i» t) ornatus venustiores"}},"4.1.9":{"rose-1899":{"page":120,"pageEnd":121,"score":0.702,"text":"eius autem capituli prima inventio (20) sic memoratur esse facta, virgo civis Corinthia iam matura nuptiis inplicata morbo decessit, post sepulturam eius, quibus ea virgo viva pauculis delectabatur, nutrix 25 collecta et composita in calatho pertulit ad monumentum et in summo | conlocavit et, uti ea permanerent diutius (25) subdiu, tegula texit, is calathus • fortuito supra acanthi 4 speciem (-e S)x. | isdem S{GC): hisdem HG (his de Gc). jj 6 altitudinis G: om. HS. || 9 encarpis (sic) x. || 10 strias G: is trias HS. || 11 rugus HS. | di(e 6rc)miserunt x. || 13 nudam (-a GS) speciem (-e G)x. | subtilitate — (14) eligantia G: om. HS. || 18 genus om. x. | quod {ante corr.) om. S. || 19 Tirginales H. || 25 pauculis: poculis x (ioculis Salmas. = ital. giocoli). ad rem Plautus Bucl. iv, 4. || 26 momtu S. || 27 suma Gc || 28 sub diu HG: sub divo HCS(GC). | fortuito HG: -tu HCS | achanti x {item v. 27). DE ARCHITECTURA LIB. IV, 1 85 radicem fuerat conlocatus. interim pondere pressa radix acanthi media folia et cauliculos circum vernum tempus profudit, cuius cauliculi secundum calathi latera crescentes (30) et ab angulis tegulae | ponderis necessitate expressi flexuras 87 in extremas partes vo| lutarum facere sunt"},"krohn-1912":{"page":96,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"eius autem capituli prima inventio sic (2 memoratur esse facta. virgo civis Corinthia iam matura nuptiis inplicata morbo decessit. post sepulturam eius, quibus ea virgo viva pupulis delectabatur, nutrix collecta et composita in calatho pertulit ad monumentum et in summo 2' conlocavit et, uti ea permanerent diutius subdiu, tegula(j texit. is calathus fortuito supra acanthi radicem fuerat conlocatus. interim pondere pressa radix acanthi niedia folia et cauliculos circum vernum tempus profudit, cuius cauliculi secundum calathi latera crescentes et ab angulis tegulae 2 ponderis necessitate expressi fiexuras in extremas parteso 10 volutarum facere sunt coacti"}},"4.1.10":{"rose-1899":{"page":121,"pageEnd":null,"score":0.88,"text":"tunc 10 6 Callimachus, qui propter elegantiam et subtilitatem artis marmoreae ab Atheniensibus catatexitechnos fuerat nominatus, praeteriens hoc monumentum animadvertit eum ca- (5)lathum et circa foliorum nascentem te|neritatem, delectaro tusque genere et formae novitate ad id exemplar columnas apud Corinthios fecit symmetriasque constituit, et ex eo in operum perfectionibus Corinthii generis distribuit rationes"},"krohn-1912":{"page":96,"pageEnd":97,"score":0.742,"text":"achanti x {item. v.23) fuerat G: faerit HS DE ARCHITECTUJRA LIB. IV, 1 79 sibus KaiaTriHiTexvoc fuerat nominatus, praeteriens hoc monumentum animadvertit eum calathum et circa foliorum (5)na9centem teneritatem, delectatusque genere et formae novitate ad id exemplar columnas apud Corinthios fecit f) symmetriasque constituit <(et)> ex eo in operis perfectionibus Corinthii generis distribuit rationes"}},"4.1.11":{"rose-1899":{"page":121,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"eius 1 1 autem capituli symmetria sic est facienda uti quanta fuerit (io) crassitudo imae columnae, tanta | sit altitudo capituli cum 15 abaco, abaci latitudo ita habeat rationem ut quanta fuerit altitudo, tanta dua sint diagonia ab angulo ad angulum ^ spatia, ita enim iustas habebunt frontes quoquoversus latitudinis. frontes sinuentur introrsus ab extremis angulis (15) abaci suae frontis latitudinis nona, ad [ imum capitulum 20 tantam habeat crassitudinem, quantam habet summa columna praeter apothesim et astragalum, abaci crassitudo septima capituli altitudinis"},"krohn-1912":{"page":97,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"eius autem capiil tuli symmetria sic est facienda, uti, quanta fuerit crassitudo 10) imae columnae, tanta sit altitudo capituli cum abaco. abaci latitudo ita habeat rationem, ut, quanta fuerit altitudo, tanta u» duo sint diagonia ab angulo ad angulum spatia; ita enim iustas habebunt frontes quoquoversus latitudines. frontes j sinuentur introrsus ab extremis angulis abaci suae frontis ft) latitudinis nona. imum capituli tantam habeat crassitudinem, quantam habet summa columna praeter apothesim n et astragalum. abaci crassitudo septima capituli altitudinis"}},"4.1.12":{"rose-1899":{"page":121,"pageEnd":122,"score":0.724,"text":"abaci crassitudine, 12 dividatur reliqua pars in partes tres, e quibus una imo folio detur. secundum folium mediam altitudinem te- (20)25|neat. cauliculi eandem habeant altitudinem, e quibus folia nascuntur proiecta uti excipiant quae ex cauliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae, minoresque helices intra suum medium qui est in abaco flori 1 fuerat G : -rit HS. || 2 cauliculos: sic x. || 7 catatexitechnos Plin.: catatechnos (-thecnos G)x. || 11 et orti. x. || 12 operis x. || 13 faciunda ( ante corr.) G. | uti HG: ut S. || 17 spatia, ita enim Oehmichen : spatia enim ita#. || 18 frontes — (19) latitudinis om. S ( sed infra in m. suppi. Sc). | simentur x (ut p. 89, 4). I| 19 non (n GS ) ad imum (-u S ) capituli x. || 21 praeter om. G (sed pt suppi. Gc). | apothesim ( sic HG, -sin S) et abaci astragalum (-u GS) cr. x. || 25 coaliculi HS, coliculi G (== 26 coliculis x, ut infra p. 173 et in cod. Varr. r. r.). || 28 flores x , 86 VITRUVII subiecti scalpantur, flores in quattuor partibus quanta erit abaci crassitudo tam | magni formentur, ita his symmetriis corinthia capitula suas habebunt exactiones. * Sunt autem quae isdem columnis inponuntur capitulorum genera variis vocabulis nominata, quorum nec proprietates | symmetriarum nec columnarum genus aliud nominare possumus, sed ipsorum vocabula traducta et commutata ex corinthiis et pulvinatis et doricis videmus, quorum symmetriae sunt in novarum scalpturarum translatae subtilitatem"},"krohn-1912":{"page":97,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"dempta abaci crassitudine dividatur reliqua pars in partes 12 tres, e quibus una imo folio detur; secundum folium mediam t>) altitudinem teneat; coliculi eandem habeant altitudinem, 6 quibus folia nascuntur proiecta, uti excipiant quae ex 0 coliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae; minoresque helices infra sinum medium, qui est in abaco, ^sub)> flores subiecti scalpantur. flores in quattuor partibus, ) quanta erit abaci crassitudo, tam magni formentur. ita his symmetriis corinthia capitula suas habebunt exactiones. Sunt autem, quae isdem columnis inponuntur, capitulorum genera variis vocabulis nominata, quorum nec proprietates 5 symmetriarum nec columnarum genus aliud nominare possumus, sed ipsorum vocabula traducta et commutata ex corinthiis et pulvinatis et doricis videmus, quorum symmetriae sunt in novarum scalpturarum translatae subtilitatem"}},"4.2.1":{"rose-1899":{"page":122,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"Quoniam autem de generibus columnarum origines et (5) inventiones supra sunt scriptae, non alienum mihi videtur isdem rationibus de ornamentis eorum quemadmodum sunt prognata et quibus principiis et originibus inventa dicere, in aedificiis omnibus insuper conlocatur materiatio variis 15 | vocabulis nominata, ea autem uti in nominationibus, ita (10) in re varias habet utilitates, trabes enim supra columnas et parastaticas et antas ponuntur, in contignationibus tigna et axes, sub tectis, si maiora spatia sunt, et transtra et eapreoli, si commoda, columen et cantherii prominentes 20 ad | extremam suggrundationem, supra cantherios templa, (15) deinde insuper sub tegulas asseres ita prominentes uti 2 parietes proiecturis eorum tegantur"},"krohn-1912":{"page":98,"pageEnd":null,"score":0.944,"text":"Quoniain auteni de generibus cokunnarum origines et inventiones supra sunt scriptae, non alienum mihi videtur isdem rationibus de ornamentis eorum, quemadmodum sunt prognata et quibus princii^iis et originibus inventa, dicere. in aedificiis omnibus insuper conlocatur materiatio variis vocabulis nominata. ea autem uti in nominationibus, ita in re varias habet utilitates. trabes enim supra columnas et parastaticas et antas ponuntur; in contignationibus tigna et axes; sub tectis, si maiora spatia sunt, et transtra et capreoli, si commoda, columen, et cantherii prominentes ad extremam suggrundationem; supra cantherios templa; deinde insuper sub tegulas asseres ita prominentes, uti 2 parietes i^roiecturis eorum tegantur"}},"4.2.2":{"rose-1899":{"page":122,"pageEnd":123,"score":0.839,"text":"ita unaquaeque res et locum et genus et ordinem proprium tuetur, e quibus rebus et a materiatura fabrili in lapideis et marmoreis 25 aedium sacrarum | aedificationibus artifices dispositiones (20) eorum scalpturis sunt imitati et eas inventiones persequendas putaverunt, ideo quod antiqui fabri quodam in loco aedificantes, cum ita ab interioribus parietibus ad extremas partes tigna prominentia habuissent conlocata, inter tigna 30 struxerunt supraque coronas | et fastigia venustiore specie (25) 4 hisdem a?.'|| 13 hisdem x (hiisdem GG ). || 17 re: res x. [| 18 parastaticas HG: parasticas S. || 19 «feranstra S. || 20 capreoli G, capreoli Sc: caprae(e #)olis HS. || 23 protecturis x (proiecturis GG). || 26 dispositiones HG: disputationes S ( item 89 , 1 et ante ips. corr . 89, 4). DE ARCHITECTURA LIB. IV, 2 87 fabrilibus operibus ornaverunt, tum proiecturas tignorum quantum eminebant ad lineam et perpendiculum parietum praesecuerunt, quae species cum invenusta is visa esset tabellas ita formatas uti nunc fiunt triglyphi contra tigno- <30)5rum praecisiones in fronte fixerunt et | eas cera caerulea depinxerunt ut praecisiones tignorum tectae non 89 offenderent visum, ita divisiones tignorum imitati triglyphorum dispositionem et intertignia metoparum habere in doricis operibus coeperunt"},"krohn-1912":{"page":98,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"ita unaquaeque res et locum et genus et ordinem proprium tuetur. e quibus rebus et a materiatura fabrili in lapideis et marmoreis aedium sacrarum aedificationibus artifices dispositiones eorum scalpturis sunt imitati et eas inventiones persequendas putaverunt. ideo, quod antiqui fabri quodam in loco aedificantes, cum ita ab interioribus parietibus ad extremas partes tigna prominentia habuissent conlocata, inter tigna struxerunt supraque coronas et fastigia venustiore specie fabrilibus operibus ornaverunt, tum proiecturas tignorum, quantum eminebant, ad lineam et perpendiculum parietum praesecuerunt, quae species cum invenusta is visa esset,' tabellas ita formatas, uti nunc fiunt triglyj)hi, contra tignorum praecisiones in fronte fixerunt et eas cera caerulea depinxerunt, ut praecisiones tignorum tectae non offenderent visum: ita divisiones triglyphorum et <^met^oparum tignorum dispositione et intertigniilm habere in doricis 3 operibus coeperunt"}},"4.2.3":{"rose-1899":{"page":123,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"postea alii in aliis operibus 3 io ad perpendiculum triglyphorum cantherios prominentes proiecerunt eorumque proiecturas simaverunt, ex eo uti e (5) tignorum | dispositionibus triglyphi, ita e cantheriorum proiecturis mutulorum sub coronis ratio est inventa, ita fere in operibus lapideis et marmoreis mutuli inclinatis 15 scalpturis deformantur, quod imitatio est cantheriorum. etenim necessario propter stillicidia proclinati conlocantur. denticulos fieri sed puras coronas, ideo quod 15 nec cantherii nec asseres contra fastigiorum frontes distribuuntur nec possunt prominere, sed | ad stillicidia procli- (io> nati conlocantur. ita quod non potest in veritate fieri, id non putaverunt in imaginibus factum posse certam rationem habere"},"krohn-1912":{"page":99,"pageEnd":100,"score":0.793,"text":"Ita uti autem in doricis triglyphorum et mutulorum est 5 25 inventa ratio, item in ionicis denticulorum constitutio propriam in operibus habet rationem, et quemadmodum mutuli cantheriorum proiecturae ferunt imaginem, sic in I90iomcis denticuli ex proiecturis asserum habent imitationem. itaque in graecis operibus nemo sub mutulo den80 ticulos constituit; non enim possunt subtus cantherios 8 e canth. HG'. et caut. S 4 coronis Joc: coronulis x 6 est om. S 9 exG: & HS 17 denticuli ed. Fl: denticulis x 18 utraque Joc: utrique x 19 metophe x (intervalla &ophe H) 20 ophas X 21 cava rec: caba x 22 opas est intertignium Joc: ophas et iutertignum x metopha {et sic semper) x 27 ferunt G: fuerunt HS 28 denticuli ex Joc: denticulis et X ViTRuv. de architect. ed. Krohn. 6 82 VITRUVIl asseres esse. quod eigo supra cantherios et templa in veritate debet esse conlocatum, id in imaginibus si infra (.v constitutum fuerit, mendosam habebit operis rationem. etiam quod antiqui non probaverunt, neque instituerunt in fastigiis <(mutulos aut)> denticulos fieri sed puras cos ronas, ideo quod nec cantherii nec asseres contra fastij giorum frontes distribuuntur nec possunt prominere, sed ad stillicidia proclinati conlocantur. ita quod non potest (u in veritate fieri, id non putaverunt in imaginibus factum 6 posse certam rationem habere"}},"4.2.6":{"rose-1899":{"page":124,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"omnia enim certa proprietate et a veris 20 naturae deducta moribus transduxerunt in operum perfectiones, et ea probaverunt quorum explicationes in dispu- Jtationibus rationem possunt habere veritatis, itaque ex (15) eis originibus symmetrias et proportiones uniuscuiusque generis constitutas reliquerunt, quorum ingressus persecutus de ionicis et Corinthiis institutionibus supra dixi, nunc vero doricam rationem summamque eius speciem breviter exponam"},"krohn-1912":{"page":100,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"omnia enim certa proprielo tate et a veris naturae deducta moribus transduxerunt in operum perf ectiones , et ea probaverunt, quorum explicationes in disputationibus rationem possunt habere (u veritatis. itaque ex eis originibus symmetrias et pro- ( portiones uniuscuiusque generis constitutas reliquerunr. 15 quorum ingressus persecutus de ionicis et corinthiis institutionibus supra dixi; nunc vero doricam rationem summamque eius speciem breviter exponam"}},"4.3.1":{"rose-1899":{"page":124,"pageEnd":125,"score":0.706,"text":"Nonnulli antiqui architecti negaverunt dorico genere (20) aedes sacras oportere fieri, quod mendosae et disconvenientes in his symmetriae conficiebantur, itaque negavit 1 caba x. || 2 ophas & (et G) inter tignu id metopha est (e G S) . . . nominata x. || 4 uti: ita uti x. || 5 ita ( a . c.) H: itae Hc, ite GS. (| 7 fuerunt x. || 8 denticulis & (et G) pr. x. || 9 mutulo x. 11 veritate G: -tem H, -te S. || 13 etiam quod (qd GS)x. 14 mutulos aut om. x. }| 17 stillicia H S (-cidia G). || 19 posuerunt H. || 21 deductis x. || 30 disconvenientis ante corr. H. DE ARCHITECTURA LXB. IV, 3 89 Arcesius, item Pytheos, non minus Hermogenes, nam is cum paratam habuisset marmoris copiam in doricae aedis (25) perfectionem, <^rationem)> com|mutavit et eadem copia aedem ionicam Libero Patri fecit, sed tamen non quod invenusta est species aut genus aut formae dignitas, sed quod inpedita est et incommoda in opere triglyphorum et lacunariorum distributio"},"krohn-1912":{"page":100,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"Nonnulli antiqui architecti negaverunt dorico genere (2( aedes sacras oportere fieri, quod mendosae et disconvenientes in his symmetriae conficiebantur. itaque negavit Arcesius, item Pytheos, non minus Hermogenes. nam is cum paratam habuisset marmoris copiam in doricae aedis perf ectionem , commutavit ex eadem copia et eam ioni- (»{ cam Libero Patri fecit. sed tamen non quod invenusta 25 est species aut genus aut formae dignitas, sed quod inpedita est distributio et incommoda in opere triglyphorum 2 et lacunariorum [distributione"}},"4.3.2":{"rose-1899":{"page":125,"pageEnd":null,"score":0.919,"text":"namque necesse est triglyphos 2 (30) constitui contra medios tetrantes co|lumnarum, metopasque 91 quae inter triglyphos fient aeqlie lon|gas esse quam altas, io contraque in angulares columnas triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra medios tetrantes, ita metopae, quae proximae ad angulares triglyphos fiunt, non (5) exeunt quadratae sed oblongiores triglyphi ] dimidia latitudine. at qui metopas aequales volunt facere, interis columnia extrema contrahunt triglyphi dimidia latitudine, hoc autem sive in metoparum longitudinibus sive intercolumniorum contractionibus efficietur, est mendosum, quapropter antiqui vitare visi sunt in aedibus sacris doricae (io) | symmetriae rationem"},"krohn-1912":{"page":100,"pageEnd":101,"score":0.857,"text":"namque necesse est triglyphos constitui contra medios tetrantes columnarum, metopasque, quae inter triglyphos fient, aeque longas esse9J quam altas. contraque in angulares columnas triglyphi 31 in extremis partibus constituuntur et non contra medios tetrantes. ita metopae, quae proximae ad angulares triglyphos fiuntr, non exeunt quadratae sed oblongiores tri- ' 1 veritate S, -tem H .\"> add. Phil 8 stillicia HS 11 deducta rec: -tis x 22 Arcesius Ro: tarchesius x pytheus HG^ protheus S 28 lucaniorum S dd. Lor DE ARCHITECTUKA LIB. IV, 2. 3 83 ,) glyphi dimidia latitudine. at qui metopas aequales volunt facere, intercolumnia extrema contrahunt triglyphi dimidia latitudine. hoc autem, sive metoparum longitudinibus sive intercolumniorum contractionibus efficietur, est f) mendosum. quapropter antiqui vitare visi sunt in aedibus i))sacris doricae symmetriae rationem"}},"4.3.3":{"rose-1899":{"page":125,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"Hos autem exponimus, uti ordo postulat, quemadmodum a praeceptoribus accepimus, uti si qui voluerit his rationibus attendens ita ingredi, habeat proportiones explicatas, quibus emendatas et sine vitiis efficere possit (15) aedium sacra|rum dorico more perfectiones, frons aedis 25 doricae in loco quo columnae constituuntur dividatur, si tetrastylos erit, in partes xxvn, si hexastylos, xxxxn. ex his pars una erit modulus, qui graece ejupairjc dicitur, cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur omnis (20) operis distributiones"},"krohn-1912":{"page":101,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"Nos autem exponimus, uti ordo postulat, quemadmodum a praeceptoribus accepimus, uti, si qui voluerit his rationibus attendens ita ingredi, habeat proportiones exD plicatas, quibus emendatas et sine vitiis efficere possit oaedium sacrarum dorico more perfectiones. fi'ons aedis doricae in loco, quo columnae constituuntur, dividatur, si tetrastylos erit, in partes xxvii, si hexastylos, xxxxii. ex his pars una erit modulus, qui graece e)LipaTnp dicitur, ) cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur ) omnis operis distributiones"}},"4.3.4":{"rose-1899":{"page":125,"pageEnd":126,"score":0.938,"text":"xxvm . . . xxxii x. || 27 embates x. 90 VITRUVII modulorum, altitudo cum capitulo xiiii. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis, crassitudo capituli dividatur in partes tres, e quibus ' una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum anulis, tertia hypotrachelion. con|trahatur columna ita uti in tertio 5 (25) libro de ionicis est scriptum, epistylii altitudo unius moduli cum taenia et guttis, taenia moduli septima, guttarum longitudo sub taenia contra triglyphos alta cum regula parte sexta moduli praependeat, item epistylii latitudo ima respondeat hypotrachelio summae | columnae, supra io(ao) epistylium conlocandi sunt triglyphi cum | suis metopis, 92 alti unius et dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli, ita divisi ut in angularibus columnis et in mediis contra tetrantes medios sint conlocati, et in intercolumniis reliquis bini, in mediis pronao et postico terni. | ita relaxatis 15 (5) mediis intervallis, sine inp editionibus aditus accedentibus 5 erit ad deorum simulacra"},"krohn-1912":{"page":101,"pageEnd":102,"score":0.828,"text":"crassitudo columnarum erit duorum modulorum, altitudo cum capitulo xmi. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis. crassitudo capituli dividatur in partes tres, e I quibus una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum ) anulis, tertia hypotrachelion. contrahatur columna ita, uti in tertio libro de ionicis est scriptum. epistylii altitudo unius moduli cum taenia et guttis; taenia moduli septima; guttarum longitudo sub taenia contra triglyphos alta cum regula parte sexta moduli praependeat. item epistylii la)titudo ima respondeat hypotrachelio summae columnae. supra epistylium conlocandi sunt triglyphi cum suis metopis, alti unius <(et^ dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli, ita divisi, ut in angularibus columnis et in mediis l latitudine Phil: altitudiue x 2 demedia H^S 3 =^ laa iitudine S: altitudine H^ altitudine 6r metoparum Kr: in metopharum {cum in add.) x 4 efficiatur G 8 quis G 18 XXVII . . . xxxxii Phil: xxviii . . . xxxii x 14 ^fiParrip Hesycfi. {ef. etiam 12,20): embates x 19 tres HS: iii G 21 hypotxachelion Phil: ypotrachelio x colune G 26 ppendeat a. c. S epistyliis H item — respondeafc {i\\ 26) om. S 28 add. Joc iinins — fronte om. S 84 VITRUVU contra tetrantes medios sint conlocati, et intercolumniis reliquis bini, in mediis pronao et postico terni. ita relaxatis mediis intervallis sine inpeditionibus aditus ac5 cedentibus erit ad deorum"}},"4.3.5":{"rose-1899":{"page":126,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"triglyphorum latitudo dividatur in partes sex, ex quibus quinque partes in medio, duae dimidiae dextra ac sinistra designentur regula, una in medio deformetur femur, quod graece juqpoc dicitur. | se-20(io> eundum eam canaliculi ad normae cacumen inprimantur. ex ordine eorum dextra ac sinistra altera femina constituantur. in extremis partibus semicanaliculi intervertantur, triglyphis ita conlocatis, metopae quae sunt inter triglyphos aeque altae sint quam longae, item in extremis angulis 25 semijmetopia sint inpressa dimidia moduli latitudine, ita (15) enim erit ut omnia vitia et metoparum et intercolumniorum et lacunariorum, quod aequales divisiones factae erunt, 6 emendentur"},"krohn-1912":{"page":102,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"la^ titudo dividatur in partes sex, ex quibus partibus quinque in medio, duae dimidiae dextra ac sinistra designentur regula. una in medio deformetur femur, quod graece |ur|poc dicitur; secundum eam canaliculi ad normae cacumen inprimantur; ex ordine eorum dextra ac sinistra altera femina constituantur; in extremis partibus semicanaliculi intervertantur. triglyphis ita conlocatis, metopae, quae sunt inter triglyphos, aeque altae sint quam longae ; item in extremis angulis hemimetopia sint inpressai dimidia moduli latitudine. ita enim erit, ut omnia vitia et metoparum et intercolumniorum et lacunariorum, quod 6 aequales divisiones factae erunt, emendentur"}},"4.3.6":{"rose-1899":{"page":126,"pageEnd":127,"score":0.888,"text":"Hc. || 27 methopharu S. DE ARCHITECTURA LIB. IV, 3 91 faciunda. supra triglyphorum capitula corona est eonlocanda in pro|iectura dimidiae et sextae partis habens cymatium doricum in imo, alterum in summo, ita cum 98 cymatiis corona crassa | ex dimidia moduli, dividendae 5 autem sunt in corona ima ad perpendiculum triglyphorum et medias metopas viarum directiones et guttarum distributiones, ita uti guttae sex in longitudinem, tres in latitudinem pateant, reliqua spatia, | quod latiores sunt metopae quam triglyphi, pura relinquantur aut fulmina scalpantur, ad ipsumque mentum coronae incidatur linea quae_ scotia dicitur, reliqua omnia, tympana et simae coronae, quemadmodum supra scriptum est in ionicis, ita perficiantur"},"krohn-1912":{"page":102,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"triglyphi capitula sexta parte moduli sunt faciunda. supra triglyphorum capitula.vcorona est conlocanda in proiectura dimidiae et sextae partis habens cymatium doricum in imo, alterum in summo. item cum cymatiis corona crassa ex dimidia moduli. dividendae autem sunt in corona ima ad perpendiculum triglyphorum et medias metopas viarum directiones et guttarum distributiones, ita uti guttae sex in longitudinem, tres in latitudinem pateant. reliqual spatia, quod latiores sunt metopae quam triglyphi, pura relinquantur aut f flumina scalpantur, ad ipsumque mentuni 1 coronae incidatur linea quae scotia dicitur. reliqua omnia, tympana, simae, coronae, quemadmodum supra scriptumi est in ionicis, ita perficiantur"}},"4.3.7":{"rose-1899":{"page":127,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"Haec ratio in operibus diastylis erit constituta, si 7 vero systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons 15 aedis, si tetrastylos erit, dividatur in partes xvims, si hexastylos erit, dividatur in partes xxvim s. ex his pars > una erit modulus, ad quem uti supra scriptum est dividatur"},"krohn-1912":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.921,"text":"Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. si vero 7 systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons aedis, si tetrastylos \"ferit, dividatur in partes xviiiis, si hexastylos erit, dividatur in partes xxviiii s. ex his pars fi una erit modulus, ad quem, uti supra scriptum est, di"}},"4.3.8":{"rose-1899":{"page":127,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita | supra singula epistylia et metopae et triglyphi bini erunt conlocandi, in angularibus hoc amplius 20 dimidiatus et quantum est spatium hemitriglyphi id accedit, in mediano contra fastigium trium triglyphorum et trium metoparum spatium distabit, quo latius medium intercolumnium accedentibus ad | aedem habeat laxamentum et adversus simulacra deorum aspectus dignitatem"},"krohn-1912":{"page":103,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita supra singula epistylia et metopae et triglyphi bini erunt conlocandi, in angularibus hoc amplius dimidiatus et, quantum est spatium hemitriglyphi, id accedit. in mediano contra fastigium trium triglyphorum 0 et trium metoparum spatium distabit, quo latius medium 0) intercolumnium accedentibus ad aedem habeat laxamentum et adversus simulacra deorum aspectus dignitatem"}},"4.3.9":{"rose-1899":{"page":128,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"Columnas autem striari xx striis oportet, quae si planae erunt, angulos habeant xx designatos, sin autem ] excavabuntur, sic est forma facienda uti quam magnum 94r est intervallum striae, tam magnis striaturae paribus lateribus quadratum describatur, in medio autem quadrato 5 circini centrum conlocetur et agatur linea rotundationis, quae qua drationis angulos tangat, et quantum erit curvaturae inter rotundationem et quadratam descriptionem, tantum ad formam excaventur, ita dorica columna sui generis striaturae habebit perfectionem"},"krohn-1912":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.918,"text":"Columnas autem striari xx« striis oportet. quae si 9 1 planae erunt, angulos habeant xx designatos. sin autem 4excavabuntur, sic est forma facienda, ita uti quam ma6 gnum est intervallum striae, tam magnis [striaturae] paribus lateribus 'quadratum describatur; in medio autem quadrato circini centrum conlocetur et agatur linea ro]')tundationis, quae quadrationis angulos tangat, et quantum |b erit curvaturae inter rotundationem et quadratam descripI tionem, tantum ad formam excaventur. ita dorica coI lumna sui generis striaturae habebit perfectionem"}},"4.3.10":{"rose-1899":{"page":128,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"de adiectione eius io qua media adaugetur, uti in tertio volumine de ionicis est perscripta, ita et in his transferatur. | Quoniam exterior species symmetriarum et Corinthiorum (io) et doricorum et ionicorum est perscripta, necesse est etiam IV interiores cellarum pronaique distributiones explicare"},"krohn-1912":{"page":103,"pageEnd":null,"score":0.9,"text":"de 10 adiectione eius, qua media adaugetur, uti in tertio voluJ)mine de ionicis est perscripta, ita et in his transferatur. 5 Qu oniam exterior species symmetriarum et corinthiorum et doricorum et ionicorum est perscripta, necesse j est etiam interiores cellarum pronaique distributiones ex"}},"4.4.1":{"rose-1899":{"page":128,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"distribuitur autem longitudo aedis uti latitudo sit longitudinis | dimidiae partis, ipsaque cella parte quarta longior (i5) sit, quam est latitudo, cum pariete, qui paries valvarum habuerit conlocationem. reliquae tres partes pronai ad antas parietum procurrant, quae antae columnarum crassitudinem habere debent, et si aedis erit latitudine maior quam pedes xx, | duae columnae inter duas antas interponantur, quae disiungant pteromatos et pronai spatium, item intercolumnia tria, quae erunt inter antas et columnas, pluteis marmoreis sive ex intestino opere factis intereludantur ita uti fores habeant, per quas itinera pronao 2 fiant"},"krohn-1912":{"page":103,"pageEnd":104,"score":0.734,"text":"autem longitudo aedis , uti latitudo IV j))sit longitudinis dimidiae partis, ipsaque cella parte quarta 9 longior sit, quam est latitudo, cum pariete, qui paries 1 diastylis ed : -liis x 3 tetrastylos ecl : -lo x 8—4 xviiii s . . . xxvim s Barbarus: xviii . . . xxviiii x 6 metopae Joc: metopha x 8 dimidiatus et quantum JRode: quantnm dimidiatum x » (in mediano) habens — perpendiculum repet. x {cf. supra); sed hic moduli om. HS 10 quo Lor: quod x 11 habeat om. G (hebeat in m. suppl. G^ laxiamentum S 16 tit. secl. Kr 18 centrum S G^: centum HG 20 destructione a. c. G 28 qua Schn: quae x 2» quarta parte S 86 VITRUVII valvaruiii habuerit conlocationem. reliquae tres partes pronai ad antas parietum procurrant, quae antae columnarum crassitudinem habere debent. et si aedes erit latitudine maior quam pedes xx, duae columnae inter duas antas (! interponantur, quae disiungant pteromatos et pronai spatium. item intercolumnia tria, quae erunt inter antas et columnas, pluteis marmoreis sive ex intestino opere factis intercludantur, ita uti fores habeant, per quas iti2 nera pronao fiant"}},"4.4.2":{"rose-1899":{"page":128,"pageEnd":129,"score":0.762,"text":"item si maior erit latitudo | quam pedes xl , columnae contra regiones columnarum, quae inter antas sunt, introrsus conlocentur. et eae altitudinem habeant aeque quam quae sunt in fronte, crassitudines autem earum ex- 30 3 uti: ita uti x ( cf \\ p. 89,25). || 6 centru S(GC ): centum (-tu G)HG. || 8 descriptionem (-e) HS{GC ): destructione G. || 11 qua: quae (-e GS)x. || 19 habuerit G: hab&erit HS. || 20 ant§ G: ante HS(GC). || 21 gdis S: aedes HG (fdes Sc). || 23 pteromotos HS (-matos G). || 27 latitudo: altitudo x. || 28 regiones ( L ): religiones x. || 29 eae: he§ S, hae HG. DE ARCHITECTURA LIB. IY, 4 93 tenuentur his rationibus uti si octava parte erunt quae 95 sunt in fronte, hae fiant x parte, sin autem vxm | aut decima, pro rata parte, in concluso enim aere si quae extenuatae erunt, non discernentur, sin autem videbuntur 5 graciliores, cum exterioribus fuerint striae <(xx aut)> xxim, (5) in his faciendae erunt xxvm aut xxxn. ita quod de [trahitur de corpore scapi, striarum numero adiecto adaugebitur ratione quo minus videatur, et ita exaequabitur dispari ratione columnarum crassitudo"},"krohn-1912":{"page":104,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"item si maior erit latitudo quam pedes XL, columnae contra regiones cohimnarum, quae i inter antas sunt, introrsus conlocentur. et hae altitudinem habeant aeque quam quae sunt in fronte, crassitudines autem earum extenuentur his rationibus, uti, si octava parte erunt quae sunt in fronte, hae iiant x parte, sin autem viiii aut decima, pro rata parte. in concluso enim 9 aere si quae extenuatae erunt, non discernentur. sin autem i videbuntur graciliores, cum exterioribus fuerint striae ^^xx aut)> xxiiii, in Ms faciendae erunt xxviii aut xxxii. ita quod detrahitur de corpore scapi, striarum numero (.• adiecto adaugebitur ratione, quo minus videatur, et ita 2 8 exaequabitur dispari ratione columnarum crassitudo"}},"4.4.3":{"rose-1899":{"page":129,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"hoc autem efficit ea 3 io ratio quod oculus plura et crebriora signa tangendo maiore visus circumitione pervagatur, namque si duae columnae (io) | aeque crassae lineis circummetientur, e quibus una sit non striata et altera striata, et circa striglium cava et angulos striarum linea corpora tangat, tametsi columnae 15 aeque crassae fuerint, lineae quae circumdatae erunt <^non erunt^> aequales, quod striarum et striglium circumitus Cp) maiorem efficit lineae | longitudinem, sin autem hoc ita videbitur, non est alienum in angustis locis et in concluso spatio graciliores columnarum symmetrias in opere constituere, cum habeamus adiutricem striaturae temperaturam"},"krohn-1912":{"page":104,"pageEnd":null,"score":0.83,"text":"hoc autem efficit ea ratio, quod oculus plura et crebriora signa tangendo maiore visus circumitione pervagatur. namque si duae columnae aeque crassae lineis circummetientur, (i e quibus una sit non striata, altera striata, et circa striglium cava et angulos striarum linea corpora tangat, tametsi columnae aeque crassae fuerint. lineae, quae circumdatae erunt, <(non erunt)> aequales, quod striarum et striglium circuitus maiorem efficit lineae longitudinem. sin(] autem hoc ita videbitur, non est alienum in angustis locis s 1 habuerit G-. hab&erit ILS reliqui -S' 2 ant^ 6r: ante HSG^ 6 pteremotos HS 6 inter interantas H 9 latitudo Joc: altitudo"}},"4.4.4":{"rose-1899":{"page":129,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ipsius autem cellae parietum crassitudinem pro rata parte 4 (20) magnitudinis fieri oportet, dum antae | eorum crassitudinibus columnarum sint aequales, et si ex structis futuri sunt, quam minutissimis caementis struantur, sin autem 25 quadrato saxo aut marmore, maxime modicis paribusque videtur esse faciundum, quod media coagmenta medii lapides continentes firmiorem facient omnis operis perfectionem, item | circum coagmenta et cubilia eminentes expressiones graphicoteran efficient in aspectu delectationem"},"krohn-1912":{"page":105,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"ipsius autem cellae parietum crassitudinem pro rata parte magnitudinis iieri oportet, dum 5 antae eorum crassitudinibus columnarum sint aequales. et si ex structis futuri sunt, quam minutissimis caementis struantur, sin autem (juadrato saxo aut marmore, maxime modicis paribusque videtur esse faciundum, quod media coagmenta medii lapides continentes firmiorem facient 10 omnis operis perfectionem. item circum coagmenta et cubilia eminentes expressiones gi-a]ihicoteran efficient in aspectu delectationem"}},"4.5.1":{"rose-1899":{"page":130,"pageEnd":null,"score":0.803,"text":"Regiones autem quas debent spectare aedes sacrae deorum inmortalium, sic erunt constituendae uti si nulla ratio | inpedierit liberaque fuerit potestas, aedis signumque quod erit in cella conlocatum spectet ad vespertinam caeli regionem, uti qui adierint ad aram immolantes aut 5 sacrificia facientes spectent ad partem caeli orientis ad simulacrum quod | erit in aede , et ita vota suscipientes (5) contueantur eadem exorientem caelum ipsaque simulacra videantur exorientia contueri supplicantes et sacrificiantes. 2 sin autem loci natura interpellaverit, tunc convertendae 10 sunt earum regionum"},"krohn-1912":{"page":105,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"Regiones autem, quas debent spectare aedes sacrae V deorum inmortalium, sic erunt constituendae , uti, si >6nulla ratio inpedierit liberaque fuerit potestas, aedis siir, gnumque, quod erit in cella conlocatum, spectet ad vespertinam caeli regionem, uti, qui adierint ad aram immolantes aut sacrificia facientes, spectent ad partem caeli 6) orientis et simulacrum, quod erit in aede, et ita vota 20 suscipientes contueantur aedem et orientem caelum ipsaque simulacra videantur exaudientia contueri supplicantes et sacrificantes, quod aras omnes deorum necesse esse videatur ad orientem spectare"}},"4.5.2":{"rose-1899":{"page":130,"pageEnd":null,"score":0.912,"text":"sin autem loci natura interpellaverit, tunc convertendae 10 sunt earum regionum constitutiones , uti quam plurima pars moenium e templis deo Irum conspiciatur. item si(io> secundum flumina aedes sacrae fient, ita uti Aegypto circa Nilum, ad fluminis ripas videntur spectare debere, similiter si circum vias publicas erunt aedificia deorum, ita 15 constituantur uti praetereuntes possint respicere et in conspectu salutationes facere"},"krohn-1912":{"page":105,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"sin autem loci natura interpellaverit, tunc convertendae sunt earum regionum conJ6 stitutiones, uti quam plurima pars moenium e templis 0) earum conspiciatur. item si secundum flumina aedis sacra fiet, ita uti Aegypto circa Nilum, ad fluminis ripas videntur spectare debere. similiter si circum vias publicas erunt aedificia deorum, ita constituantur, uti praetereun10 tes possint respicere et in conspectu salutationes facere"}},"4.6.1":{"rose-1899":{"page":130,"pageEnd":131,"score":0.703,"text":"Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus bae sunt rationes uti primum constituantur quo genere sint futura, genera sunt enim thyromaton haec, doricum, ionicum, atticurges. Dorici symmetriae conspiciuntur his rationibus uti cojrona summa, quae supra antepagmentum superius inponitur, (20} aeque librata sit capitulis summis columnarum quae in pronao fuerint, lumen autem thyretri constituatur sic uti 25 quae altitudo aedis a pavimento ad lacunaria fuerit, dividatur in partes tres semis et ex eis duae partes <(semis)> lumini 4 incellae(§ GS ) x. || 6 orientis & sim. x. || 8 eadem (== eadem simul cf. Varr. r. r. 2,5,2) HS: aede GSC | & orientem (et oriente G) caelum sic x jj 9 post sacrificantes ex rubrica marg. addunt x quod aras omnes deorum necesse esse videantur ad orientem spectare, (sin autem . . .) || 12 e: & S. | deorum: eorum x. || 13 aedis sacra fiet x (sed fiet ante ras. G). 15 circa (vias) ante corr. (-u) G. || 19 quo GS: quod H. || 20 futurae x (corr. Nolil). | thiromaton G , thyromathon HS. jj 21 attigurges x. || 22 Dorici: Horum x. || 23 in(m JSf)ponetur HS i. e. inponitur G. j| 25 thyretri: hypetri x. || 27 m. semis G. | duae (e GS) partes (-is H) lumine x. DE ARCHITECTURA LIB. IV, 5. 6 95 97 valyarum alti|tudine constituantur, haec autem dividatur in partes xn et ex eis quinque et dimidia latitudo luminis fiat in imo. et in summo contrahatur si erit lumen ab imo ad sedecim pedes, antepagmenti m parte, si xvi pedum ad xxv, su|perior pars luminis contrahatur antepagmenti parte mi, si ab pedibus xxv ad xxx, summa pars contrahatur antepagmenti parte vm. reliqua quo altiora erunt, ad perpendiculum videntur oportere conlocari"},"krohn-1912":{"page":106,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus {u hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera sint [futuraej. genera sunt enim thyromaton haec: doricum, ionicum, atticurges. Horum <(dorici generis^ symmetriae conspiciuntur his 5 rationibus, uti corona summa, quae supra antepagmentum (2( superius inponitur, aeque librata sit capitulis summis columnarum, quae in pronao fuerint. lumen autem thyretri constituatur sic, uti quae altitudo aedis a pavimento ad lacunaria fuerit, dividatur in partes tres semis et ex eis 10' duae partes <(semis)> lumini valvarum altitudine constituantur. haec autem dividatur in partes xii et ex eis 9; quinque et dimidia latitudo luminis fiat in imo. et in summo contrahatur, si erit lumen ab imo ad sedecim pedes, antepagmenti iii parte; <(si)> xvi pedum ad xxv, is superior pars luminis contrahatur antepagmenti parte iiii; (5 si ab pedibus xxv ad xxx, summa pars contrahatur antepagmenti parte viu. reliqua, quo altiora erunt, ad 2 perpendiculum videntur oportere conlocari"}},"4.6.2":{"rose-1899":{"page":131,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"ipsa 2 autem antepagmenta contrahantur in summo suae crassitudinis xiiii parte, sujpercilii crassitudo quanta antepagmentorum in summa parte erit crassitudo. cymatium faciundum est antepagmenti parte sexta, proiectura autem quanta est eius crassitudo. scalpendum est cymatium lesbium cum astragalo, supra cymatium quod erit in 15 supercilio, conlocandum est hyperthyrum crassijtudine supercilii, et in eo scalpendum est cymatium doricum, astra- ^ galum lesbium. summa scalpatur corona plana cum cymatio, proiectura autem eius erit quanta altitudo, supercilii quod supra antepagmenta inponitur, dextra atque 20 sinistra proiecturae sic sunt faciundae uti crepidines excurrant | et in unguem ipso cymatio coniungantur"},"krohn-1912":{"page":106,"pageEnd":null,"score":0.744,"text":"ipsa autem antepagmenta * * * * contrahantur in summo suae crassitudinis xiiii parte. supercilii crassitudo, quanta antepag- (k mentorum in summa parte erit crassitudo. cymatium faciundum est antepagmentipartesexta; proiectura autem, quanta est eius crassitudo. sculpendum est cymatium lesbium cum astragalo. supra cymatium, quod erit in 25 supercilio, conlocandum est hyperthyrum crassitudine supercilii, et in eo scalpendum est cymatium doricum, (li astragalum lesbium sima scalptura. corona plana cum cymatio; proiectura autem eius erit quanta altitudo. super2 constituatur, quot genera sint Kr: constituantur quod (quo GS) genere eint futurae x {de delendo futurae cf. pag. 253,26 et 266,2) 4 attigurges x B add"}},"4.6.3":{"rose-1899":{"page":131,"pageEnd":null,"score":0.784,"text":"Sin autem ionico genere futura erunt, lumen altum ad 3 eundem modum quemadmodum in doricis fieri videtur, latitudo constituatur ut altitudo dividatur in partes duas 25 et dimidiam, eiusque partis unius ima luminis fiat latitudo. | contracturae ita uti in doricis. crassitudo antepagmentorum altitudinis luminis in fronte xiiii parte, cymatium huius | crassitudinis sexta, reliqua pars praeter cymatium dividatur in partes xii. harum trium prima 2 latitudo HCS(GC): altitudo a. c. HG. || 4 iii (m Sc) parte. tcSL xvi. x. || 6 parte mi (mi SC)HS"},"krohn-1912":{"page":107,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"Sin autem ionico genere futura erunt, lumen altum ad 3 j eundem modum quemadmodum in doricis fieri videtur. latitudo constituatur, ut altitudo dividatur in partes duas et dimidiam, eiusque partis unius ima luminis fiat latitudo. )) contracturae ita uti in doricis. crassitudo antepagmentorum <^ex^ altitudine luminis in fronte xiiii parte, cy•^ matium huius crassitudinis sexta. reliqua pars praeter cyi matium dividatur in partes xii. harum trium prima corsa fiat cum astragalo, secunda quattuor, tertia quinque, et eae aeque corsae cum astragalis circumcurrant"}},"4.6.4":{"rose-1899":{"page":132,"pageEnd":null,"score":0.868,"text":"hyperthyra autem ad eundem mo|dum componantur quemadmodum in doricis, pro ratis partibus, ancones, sive parotides vocantur, excalptae dextra ac sinistra praependeant 5 ad imi supercilii libramentum praeter folium, eae habeant in fronte crassitudinem ex antepagmenti tribus partibus <(duarum)>, in imo quarta parte gracilio|rem quam su- (io) periora. Fores ita compingantur uti scapi cardinales sint ex io latitudine luminis totius xii parte, inter duos scapos tympana ex xn partibus habeant ternas partes"},"krohn-1912":{"page":107,"pageEnd":null,"score":0.923,"text":"thyra aiitem ad eundem modum componantur quemad') modum in doricis. pro crepidinibus ancones, sive paroI tides vocantur, excalptae dextra ac sinistra praependeant ad imi supercilii libramentum, praeter folium. eae habeant in fronte crassitudinem ex antepagmenti tribus partibus, )imo quarta parte graciliore quam superiora. Fores ita compingantur, uti scapi cardinales sint ex ' latitudine luminis totius xii parte. inter duos scapos tympana ex xii partibus habeant ternas partes"}},"4.6.5":{"rose-1899":{"page":132,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"inpagibus distributiones ita fient uti divisis altitudinibus in partes v | duae superiori, tres inferiori designentur, super medium (15) medii inpages conlocentur, ex reliquis alii in summo alii 15 in imo compingantur, altitudo inpagis fiat tympani tertia parte, cymatium sexta parte inpagis. scaporum latitudines inpagis dimidia parte, item replum de inpage dimidia et sexta parte. | scapi qui sunt secundum antepagmenta, dimidium inpagis constituantur, sin autem valvatae erunt, 20 altitudines ita manebunt, in latitudinem adiciatur amplius foris latitudo, si quadriforis futura est, altitudo adiciatur"},"krohn-1912":{"page":107,"pageEnd":null,"score":0.654,"text":"inpagibus 5 distributiones ita fient, uti divisis altitudinibus in partes v )duae superiori, tres inferiori designentur. super medium medii inpages conlocentur, ex reliquis alii in summo, alii in imo compingantur. altitudo inpagis fiat tympani tertia parte, cymatium sexta parte inpagis. scaporum latitudines inpagis dimidia parte, item replum de inpage dimidia et 1 ac sin. G 2 faciendae G 3 unguem Schn: ungue x 7 ima luminis G et in ras. S: simalum in his H 8 ctraiectur§ S » ex add. Kr {cf. 9S, S et 11) 11 dividatur ed: -ditur X harum Joc: horum x 12 et eae Ho"}},"4.6.6":{"rose-1899":{"page":132,"pageEnd":null,"score":0.609,"text":"Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur quibus dorica. praeterea corsae sub cymatiis in antepagmentis (25) circumdantur, quae ita distribui debent uti antepagmenti 99 praeter cymatium ex partibus vn habeant duas partes. 26 ipsaque non fiunt clostrata neque bifora sed valvata, et aperturas habent in exteriores partes. 2 et eae: ex ea x. | liyperthyra: hypetra HS, hipetre G (-§ Gc). || 4 in om. S | doricis protis (ptis S) pedibus x. | sive protides Qptides S)x. || 5 excalpta (exsc- S, etsc- G)x. || 6 eae II, e§ S : hae G. || 7 ante pagmentis x. || 8 duarum"},"krohn-1912":{"page":108,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur, quibus dorica. praeterea corsae sub cymatiis in antepagmentis ( circumdantur, quae ita distribui debent, uti antepagmenti praeter cymatium ex partibus vii habeant duas partes. ipsaque non fiunt clathrata neque bifora sed valvata, et aperturas habent in exteriores partes. Quas rationes aedium sacrarum in formationibus oporteat fieri <(doricisX ionicis corinthiisque operibus, quoad potui attingere, veluti legitimis moribus exposui. nunc de tuscanicis dispositionibus, quemadmodum institui oporVllteat, dicam"}},"4.7.1":{"rose-1899":{"page":133,"pageEnd":null,"score":0.909,"text":"locus, in quo aedis constituetur, cum habu- YII (io) erit in longitudine | sex partes, una adempta reliquum quod erit latitudini detur, longitudo autem dividatur bipertito et quae pars erit interior, cellarum spatiis designetur, quae erit proxima fronti, columnarum dispositioni io relinquatur, item latitudo dividatur in partes"},"krohn-1912":{"page":108,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"locus, in quo aedis constituetur, cum habuerit in longitudine sex partes, una dempta i-eliquum quod ( erit, latitudini detur. longitudo autem dividatur bipertito, et quae pars erit interior, cellarum spatiis designetur, quae erit proxima fronti, cohimnarum dispositioni relinquatui-. 2 item latitudo dividatur in partes"}},"4.7.2":{"rose-1899":{"page":133,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"ex his 2 (15) ternae partes dextra ac sinistra cellis | minoribus sive ibi alae futurae sunt dentur, reliquae quattuor mediae aedi attribuantur, spatium quod erit ante cellas in pronao, ita columnis designetur ut angulares contra antas, parietum extremorum e regione, conlocentur, duae mediae e (20) regione parietum qui inter antas et mediam aedem | fue- ^ rint, ita distribuantur, et inter antas et columnas priores per medium isdem regionibus alterae disponantur, eaeque sint ima crassitudine altitudinis parte vii, altitudo tertia 20 parte latitudinis templi, summaque columna quarta parte crassitudinis imae contrahatur"},"krohn-1912":{"page":108,"pageEnd":null,"score":0.939,"text":"ex his ternae partes ; dextra ac sinistra cellis minoribus, sive ibi alae futurae sunt, dentur; reliquae quattuor mediae aedi attribuantur. spatium, quod erit ante cellas in ]H'onao, ita columnis designetur, ut angulares contra antas, parietum extremorum <(e)> regione, conlocentur-, duae mediae e regione parietum, qui inter antas et mediani aedem fuerint, ita( distribuantur; et inter antas et columnas priores per medium isdem regionibus alterae disponantur. eaeque sint ima crassitudine altitudinis parte vii; altitudo tertia parte ^ latitudinis templi; summaque columna quarta parte crassi1 secundum antepagmentnm"}},"4.7.3":{"rose-1899":{"page":133,"pageEnd":null,"score":0.844,"text":"spirae earum altae dimidia 3 (25) | parte crassitudinis fiant, habeant spirae earum plinthum ad circinum altam suae crassitudinis dimidia parte, torum 100 in|super cum apophysi crassum quantum plinthus, capituli altitudo dimidia crassitudinis, abaci latitudo quanta ima crassitudo columnae, capitulique crassitudo dividatur in partes tres, e quibus una plintho, quae est abaco, detur, i, 577 cf. Keil ad Cat. p. 21): caelostrata H, c§lo"},"krohn-1912":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.927,"text":"spirae earuni altae dimidia 3 25)parte crassitudinis fiant. habeant spirae earum plinthum ad circinum, altam suae crassitudinis dimidia parte, torum K) insuper cum apophysi crassum quantum plinthus. capi5 tuli altitudo dimidia crassitudinis. abaci latitudo quanta ima crassitudo columnae. capitulique crassitudo dividatur in partes tres, e quibus una plintho, quae est abacus, de5) tur, altera echino, tertia hypotrachelio cum apophysi"}},"4.7.4":{"rose-1899":{"page":134,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"supra (5) columnas trabes compactiles inponantur altitudinis modulis is qui a magnitudine operis postulabuntur, eaeque trabes eam habeant crassitudinem, quanta summae columnae erit hypotrachelium, et ita sint compactae subscudibus et | secu-5(io) riculis ut compactura duorum digitorum habeant laxationem, cum enim inter se se tangunt et non spiramentum et perflatum venti recipiunt, concalefaciuntur et celeriter putrescunt"},"krohn-1912":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"supra columnas trabes compactiles inponantur ut altitu10 dinis modulis is, qui a magnitudine operis postulabuntur. eaeque trabes compactiles eam habeant crassitudinem, quanta summae columnae erit hypotrachelium, et ita sint 0) compactae subscudibus et securiclis , ut compactura duorum digitorum habeant laxationem. cum enim inter se 5 tangunt et non spiramentum et perflatum venti recipiunt, concalefaciuntur et celeriter putrescunt"}},"4.7.5":{"rose-1899":{"page":134,"pageEnd":null,"score":0.927,"text":"supra trabes et supra parietes traiecturae mutulorum parte mi altitudinis columnae proiciantur, item in | eorum io(i5) frontibus antepagmenta figantur, supraque tympanum fastigii structura seu de materia conlocetur. fastigium, columen, cantherii, templa ita sunt conlocanda ut stillicidium tecti absoluti tertiario respondeat"},"krohn-1912":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.941,"text":"supra trabes et 5 supra parietes traiecturae mutulorum parte iiii altitudinls 5)Columnae proiciantur; item in eorum frontibus antepagmenta figantur. supraque is tympanum fastigii struc0 tura seu de materia conlocetur. supraque eum fastigium, columen, cantherii, templa ita sunt conlocanda, ut stillicidium tecti absoluti tertiario respondeat"}},"4.8.1":{"rose-1899":{"page":134,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"Fiunt autem aedes rotundae, e quibus aliae monopteroe | sine cella columnatae constituuntur, aliae peripteroe (20) dicuntur, quae sine cella fiunt, tribunal habent et ascensum ex sua diametro tertiae partis, insuper stylobatas columnae constituuntur tam altae quanta ab extremis parietibus est diametros stylobatarum , crassae altitudinis 20 suae cum capi|tulis et spiris decumae partis, epistylium (25) altum columnae crassitudinis dimidia parte, zophorus et reliqua quae injsuper inponuntur, ita uti in m volumine 101 de symmetriis scripsi"},"krohn-1912":{"page":109,"pageEnd":null,"score":0.714,"text":"Fiunt autem aedes rotundae, e quibus aliae monopte- VIII o)roe sine cella columnatae constituuntur, aliae peripteroe 5 dicuntur. quae sine cella fiunt, tribunal habent et ascensum ex sua diametro tertiae partis. insuper stylobatam columnae constituuntur tam altae, quanta ab extremis parietibus est diametros stylobatarum . crassae altitudinis ))Suae cum capitulis et spiris decumae partis. epistylium I imae Joc: ima x altae Joc: alia ,/• 4 apophysi rec: apopysi HS, apopisi G capituli — coUimnae 07n.S{suppl. S^) 7 III G abacus Kr: inabaco {cum"}},"4.8.2":{"rose-1899":{"page":134,"pageEnd":135,"score":0.739,"text":"sic) x. || 25 ae(e)des (hic) x. DE ARCHITECTURA LIB. IV, 8. 99 et stylobata ab imo constituantur, deinde cellae paries (5) con|locetur cum recessu eius a stylobata circa partem latitudinis quintam, medioque valvarum locus ad aditus relinquatur, eaque cella tantam habeat diametrum praeter 5 parietes et circumitionem quantam altitudinem columna supra stylobatam. columnae circum cellam isdem <(pro- (io) portionibus)> symme|triisque disponantur"},"krohn-1912":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"Sin autem peripteros ea aedes constituetur, duo gi-adus et stylobata ab imo constituantur. deinde cellae paries conlocetur cum recessu eius a stylobata circa partem (s latitudinis quintam, medioque valvarum locus ad aditus relinquatur; eaque cella tantam habeat diametrum praeter parietes et circumitionem , quantam altitudinem columna. supra stylobatam columnae circum cellamisdem symmetriis, k 3 quae <^supra scriptae sunt,)> disponantur"}},"4.8.3":{"rose-1899":{"page":135,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"in medio tecti 3 ratio ita habeatur uti quanta diametros totius operis erit futura dimidia altitudo fiat tholi praeter florem, flos autem io tantam habeat magnitudinem quantam habuerit in columna capitulum, praeter pyramidem. reliqua uti supra scripta sunt, (15) isdem proportionibus | atque symmetriis facienda videntur"},"krohn-1912":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"in medio tecti ra- (i tio ita habeatur, uti, quanta diametros totius operis erit futura, dimidia altitudo fiat tholi praeter florem; flos autem tantam habeat magnitudinem , quantam habuerit columnae capitulum, praeter pyramidem. reliqua, uti supra i scripta sunt ea, pro portionibus atque symmetriis facienda (i videntur"}},"4.8.4":{"rose-1899":{"page":135,"pageEnd":null,"score":0.921,"text":"Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, uti 15 est Castoris in circo Flaminio, et inter duos lucos Veiovis, item argutius Nemori Dianae columnis adiectis dextra (20) ac | sinistra ad umeros pronai, hoc autem genere primo factae sunt Athenis in arce et in Attica Sunio Palladis Minervae. earum non aliae sed eaedem sunt proportiones, cellae 20 enim longitudinibus duplices sunt ad latitudines uti reliquae, (25) sed is omnia quae solent esse in | frontibus, ad latera sunt translata"},"krohn-1912":{"page":110,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, uti est Castoris in circo Flaminio et inter duos lucos 2 Veiovis, item augustius Nemori Dianae columnis adiectis dextra ac sinistra ad umeros pronai. hoc autem genere(s primo facta est, uti est Castoris in circo, Athenis in arce et in Attica Sunio Palladis Minervae. earum non aliae sed eaedem sunt proportiones. cellae enim longitudinibus 2 dupKces sunt ad latitudines uti reliquae; ex is omnia, quae 5 solent esse in frontibus, ad latera sunt translata"}},"4.8.5":{"rose-1899":{"page":135,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"nonnulli etiam de tuscanicis generibus sumentes 5 columnarum dispositiones transferunt in Corinthiorum et ionieorum operum ordinationes, | et quibus in locis in pronao procurrunt antae, in isdem e regione cellae parietum columnas binas conlocantes efficiunt tuscanicorum et graecorum operum communem ratiocinationem"},"krohn-1912":{"page":110,"pageEnd":111,"score":0.632,"text":"ar) ex his; omnia Twnehus: reliqua exisona {om. lineola) x DE ARCHITEGTURA LIB. IV, 8. 9 93 i2 rum ordinationes, et quibus in locis in pronao procurrunt antae, in isdem e regione cellae parietura columnas binas conlocantes efficiunt tuscanicorum et graecorum operum communem ratiocinationem"}},"4.8.6":{"rose-1899":{"page":135,"pageEnd":136,"score":0.829,"text":"equibus x. || 25 (p. 100, 3. 6) hisdem x. 100 VITRUVII parietes aedis et adplicantes ad inter) columnia, pteromatos (5) spatiis sublatis efficiunt amplum laxamentum cellae, reliqua autem proportionibus et symmetriis isdem conservantes aliud genus figurae nominis que videntur pseudoperipterum procreavisse, baec autem genera propter usum sacrificiorum 5 convertuntur, non enim omnibus diis | isdem rationibus (io) aedes sunt faciundae, quod alius alia varietate sacrorum religionum babet effectus"},"krohn-1912":{"page":111,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"alii vero removentes parietes 6 5 aedis et adplicantes ad intercolumnia, pteromatos spatiis sublati efficiunt amplum laxamentum cellae ; reliqua autem proportionibus et symmetriis isdem conservantes aliud genus figurae nominisque videntur pseudoperipterum pro■ creavisse. haec autem genera propter usum sacrificiorum 10 convertuntur. non enim omnibus diis isdem rationibus aedes sunt faciundae, quod alius alia varietate sacrorum religionum liabet effectus"}},"4.8.7":{"rose-1899":{"page":136,"pageEnd":null,"score":0.882,"text":"Omnes aedium sacrarum ratiocinationes uti mibi traditae sunt exposui ordinesque et symmetrias earum partiio tionibus distinxi, et quarum dispares sunt figurae et quibus discri|minibus inter se sunt disparatae quoad potui (15) significare scriptis exposui, nunc de aris deorum inmortalium uti aptam constitutionem babeant ad sacrificiorum IX rationem dicam"},"krohn-1912":{"page":111,"pageEnd":null,"score":0.891,"text":"Omnes aedium sacrarum ratiocinationes, uti mihi traditae sunt, exposui ordinesque et symmetrias earum par.5 titionibus distinxi, et quarum dispares sunt figurae et qui5)bus discriminibus inter se sunt disparatae, quoad potui significare scriptis, exposui. nunc de aris deorum inmortalium, uti aptam constitutionem habeant ad sacrificioruni rationem, dicani"}},"4.9.1":{"rose-1899":{"page":136,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"arae spectent ad orientem et semper 15 inferiores sint conlocatae quam simulacra quae fuerint in aede, uti suspiciant | divinitatem qui supplicant et(2°) sacrificant. ex dimidia longitudinis constituantur, nisi si loci natura inpedierit et aliter coegerit symmetriam commutari, sin (30) autem locus | erit amplior in longitudine, chalcidica in 106 extremis consti] tuantur, uti sunt in Iulia dimidia longitudinis constituantur, nisi si loci natura in pedierit et aliter coegerit symmetriam commutari. sii autem locus erit amplior in longitudine, chalcidica ii .0 extremis constituantur, uti sunt in lulia Aquiliana"}},"5.1.5":{"rose-1899":{"page":140,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"columnae basilicarum tam altae quam porticus latae fuerint faciendae videntur, porticus, quam medium spatium futurum est, ex tertia finiatur, columnae superiores minores quam inferiores, uti supra | scriptum est, constituantur. (5) pluteum quod fuerit inter superiores et inferiores columnas, 5 item quarta parte minus quam superiores columnae fuerint oportere fieri videtur, uti supra basilicae* contignationem ambulantes ab negotiatoribus ne conspiciantur. epistylia, zopboroe, coronae ex symmetriis | columnarum, uti in tertio (io) libro diximus, explicentur"},"krohn-1912":{"page":114,"pageEnd":115,"score":0.674,"text":"lumnae basilicarum tam altae, quam porticus latae fuerint faciendae videntur; porticus, quam medium spatium futu rum est, ex tertia finiatur. columnae superiores minore: quam inferiores, uti supra scriptum est, constituantui pluteum, quod fuerit inter superiores et inferiores co 1 moenia naq» 15 4 magnitudinis S 8 ei dentur Joc iubentur x 9 utilis HSG'^: et G 15 grassior S deind crescendo a; progreditur ^: proceditur i?*S' 21 tempestatiur H: -tum GS 24 nisi si (m ras. S) loci HSG: niei sili G 26 calcidica S 32 in inferiores S DE ARCH[TECTURA LIB. V, 1 97 lumnas, iteiii quarta parte minus, cjuam superiores coluiunae iuerint, oportere fieri videtur, uti supra basilicae contignationem ambulantes ab negotiatoribus ne conspiciantur. epistylia, zophora, coronae ex symmetriis columnarum, uti in tertio li})ro diximus"}},"5.1.6":{"rose-1899":{"page":140,"pageEnd":null,"score":0.934,"text":"Non minus summam dignitatem et venustatem possunt habere comparationes basilicarum quo genere Coloniae Iuliae Fanestri conlocavi curavi que faciendam, cuius proportiones et symmetriae sic sunt constitutae, mediana testudo inter | columnas est longa pedes cxx, lata pedes lx. is porticus eius circa testudinem inter parietes et columnas lata pedes xx. columnae altitudinibus perpetuis cum capitulis pedum l, crassitudinibus quinum, habentes post se parastaticas altas pedes xx, latas pedes n s, crassas i s, quae sustinent trabes | in quibus invehuntur porticuum 20 contignationes, supraque eas aliae parastaticae pedum xvin, latae binos, crassae pedem, quae excipiunt item trabes sustinentes cantherium et porticuum, quae sunt summissa 7 infra testudinem, tecta"},"krohn-1912":{"page":115,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"Non minus summam dignitatem et venustatem possunt 6 habere comparationes basilicarum, quo genere CJoloniae luliae Fanestri conlocavi curavique faciendam, cuius proportiones et symmetriae sic sunt constitutae. mediana testudo inter columnas est longa pedes cxx, kita pedes Lx. porticus eius circa testudinem inter parietes et coilumnas lata pedes xx. columnae altitudinibus perpetuis cum capitulis pedes l, crassitudinibus quinum, habentes post se parastaticas altas pedes xx, latas pedes ii s, crassas I s, quae sustinent trabes, in quibus invehuntur porfcicuum contignationes. supraque eas aliae parastaticae pedum xviiJ, latae binum, crassae pedem, quae excipiunt item trabes sustinentes cantherium et porticum, quae sunt summissa infra testudinem, tecta"}},"5.1.7":{"rose-1899":{"page":140,"pageEnd":141,"score":0.723,"text":"reliqua spatia inter parastaticarum et columnarum trabes per | intercolumnia luminibus sunt 25 relicta, columnae sunt in latitudine testudinis cum angularibus dextra ac sinistra quaternae, in longitudine quae est foro proxima cum isdem | angularibus octo, ex altera 107 2 qua (qm S ): sic x . || 8 ne HS : nec G. || 9 zophora x. | et simmetriis Gc. || 12 coloni^ G : columniae IT, colung S. || 13 faciendum G (-dam H, -da S). || 17 altitudinis S (ex quo supra -ib; Gc 1 is). || 18 pedes . l. x . || 19 latae (-§ GS) x. | h. >5 (11 >5 supra Gc) ... 1 % x. || 21 pedum xviii (GH, pedu x&viii. S) x. || 22 binum (-u GS) x. || 23 porticum (-cu GS) x. || 26 latitudine G: altitudine HS. || 28 e in foro S. | isde G: hisdem HS. DE ARCHITECTURA LIB. V, 1 105 parte cum angularibus vi, ideo quod mediae duae in ea parte non snnt positae ne inpediant aspectus pronai aedis Augusti, quae est in medio latere parietis basilicae conlocata spectans medium forum et aedem | Iovis"},"krohn-1912":{"page":115,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"reliqua spatia inter parastaticarum et columnarum trabes per intercolumnia himinibus sunt relicta. columnae sunt in hxtitudine testudinis cum angularibus dextra ac sinistra quatemae, in longitudine, quae est foro proxima, cum isdem angularibus octo, ex altera parte cum angularibus vi, ideo quod mediae duae in ea parte non sunt positae, ne inpediant aspectus pronai aedis Augusti, quae est in medio latere parietis basilicae conlocata spectans medium forura et aedem lovis"}},"5.1.8":{"rose-1899":{"page":141,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"tribu- $ 5 nalis, quod est in ea aede hemicyclii schematis minoris curvatura formatum, eius autem hemicyclii in fronte est intervallum pedum xlvi, introrsus curvatura pedum xv, uti qui apud magistratus starent negotiantes in basilica (io) ne inpedirent. supra columnas ex tribus tignis | bipedalibus compactis trabes sunt circa conlocatae, eaeque ab tertiis columnis quae sunt in interiore parte, revertuntur ad antas quae a pronao procurrunt dextraque et sinistra hemicyclium tangunt"},"krohn-1912":{"page":115,"pageEnd":116,"score":0.713,"text":"item tribunal, quod est in ea aede, hemicycli 8 schematis minoris curvatura formatum; eius autem hemicycli in fronte est intervaUum ])edes xlvi, introrsus curvatura pedes xv, uti, qui apud magistratus starent, nego>6 sqq. secl. Kr {cf. praef.) 7 colouig G: cokimniae if, cohmi^ S 8 faciendum G 12 altitudinis S {G\"^) u latas ed: latae (-^ GS) x 17 x & viii S 20 columnarum & parastaticarum S 21 latitudine G: altitudine HS 28 e in foro S 24 VI HS: sex G 26 angusti N' 28 hemiciclyi a*^ 29 .seematis x hemicicly S ViTRuv. de architoct. od. K r ohu. 7 98 VITKUVII tiantes in basilica ne inpedirent. siii^ra columnas ex tribus tignis bipedalibus compactis trabes sunt circa conlocatae, (i eaeque ab tertiis columnis, quae sunt in interiore parte, revertuntur ad antas, quae a pronao procurrunt, dextra9 que et sinistra hemicyclium tangunt"}},"5.1.9":{"rose-1899":{"page":141,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"supra trabes contra capitula ex 0 fulmentis dispositae pilae sunt conlocatae altae pedes m, 15 latae | quoqueversus quaternos, supra eas ex duobus tignis bipedalibus trabes everganeae circa sunt conlocatae. quibus ^ insuper transtra cum capreolis columnarum contra corpora et antas et parietes pronai conlocata sustinent unum culmen perpetuae basilicae, alterum a medio supra pronaum aedis"},"krohn-1912":{"page":116,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"supra trabes contra capitula ex fulmentis dispositae pilae sunt conlocatae, altae pedes iii, latae quoqueversus quaternis. supra eas(: ex duobus tignis bipedalibus trabes everganeae circa sunt conlocatae. quibus insuper transtra cum capreolis columnarum contra corpora et antas et parietes pronai conlocata sustinent unum culmen perpetuae basilicae, alterum 10 a medio supra pronaum aedis"}},"5.1.10":{"rose-1899":{"page":141,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"ita fastigiorum duplex T uti notae dispositio extrinsecus 10 tecti et interioris altae testudinis praestat speciem venustam, item sublata epistyliorum ornamenta et pluteorum columnarumque superiorum distributio operosam detrahit molestiam sumptusque inminuit ex magna parte summam. 25 ipsae vero columnae | in altitudine perpetua sub trabes testudinis perductae et magnificentiam inpensae et auctoritatem operi adaugere videntur"},"krohn-1912":{"page":116,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"ita fastigiorum duplex pec- ( tinata dispositio extrinsecus tecti et interioris altae testudinis praestat speciem venustam. item sublata epistyliorum ornamenta et pluteorum columnarumque superiorum distributio operosam detrahit molestiam sumptusque inminuit ex magna parte summam. ipsae vero columnae in altitudine perpetua sub trabes testudinis perductae et( magnificentiam inpensae et auctoritatem operi adaugere videntur"}},"5.2.1":{"rose-1899":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.893,"text":"Aerarium, carcer, curia foro sunt coniungenda, sed ita | uti magnitudo symmetriae eorum foro respondeat, maxime 108 quidem curia in primis est facienda ad dignitatem municipii sive civitatis, et si quadrata erit, quantum habuerit latitudinis dimidia addita constituatur altitudo, sin autem 5 ob| longa fuerit, longitudo et latitudo componantur et summa (5) composita, eius dimidia pars sub lacunariis altitudini detur"},"krohn-1912":{"page":116,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Aerarium, carcer, curia foro sunt couiungenda, sed ita uti magnitudo <^ac^ symmetriae eorum foro respondeant. : raaxime quidem curia in primis est facienda ad dignitatem municipii sive civitatis. et si quadrata erit, quantum habuerit latitudinis dimidia addita constituatur altitudo; sin autem oblonga fuerit, longitudo et latitudo componatur, et summae compositae eius dimidia pars 2 sub lacunariis altitudini detur"}},"5.2.2":{"rose-1899":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"praeterea praecingendi sunt parietes medii coronis ex intestino opere aut albario ad dimidiam partem altitudinis, quae si non erunt, vox ibi disputantium elata in altitudinem | intellectui non poterit esse audientibus, cum autem (10) coronis praecincti parietes erunt, vox ab imis, morata priusquam in aere elata dissipabitur, auribus erit intellecta"},"krohn-1912":{"page":116,"pageEnd":117,"score":0.73,"text":"praeterea praecingendi sunt parietes medii coronis ex intestino opere aut albario ad dimidiam partem altitudinis. quae si non erunt, vox ; ibi disputantium elata in altitudinem intellectui non pot-( erit esse audientibus. cum autem coronis praecincti pa6 trabes G: om. HS » transtra rec: trasta x 10 collocata Joc: -tae H, -t§ (r, -te S 12 pectinata Bondam : tectinata x 18 trabes G: trabe HS 21 conlungenda G 22 add. Kr 27 compositae G'': -ta x 28 lacunaris x altitudini G'^: -ilqx - 29 ope H DE ARCHITECTURA LIB. V, 1. 2. 3 99 rietes erunt, vox ab imis morata, priusquam in aera elata dissipabitur, auribus erit intellecta"}},"5.3.1":{"rose-1899":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus 15 j theatro quam saluberrimus, uti in primo libro de salubritatibus in moenium conlocationibus est scriptum, per ludos enim cum coniugibus et liberis persedentes delectationibus detinentur et corpora propter voluptatem inmota patentes habent venas, in quas insidunt aurarum flatus, 20 qui si a rejgionibus palustribus aut aliis regionibus vitiosis (20) advenient, nocentes spiritus corporibus infundent, itaque 2 si curiosius eligetur locus theatro, vitabuntur vitia"},"krohn-1912":{"page":117,"pageEnd":null,"score":0.993,"text":"Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium III diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus theatro quam saluberrimus, uti in primo libro de salubritatibus in moenium conlocationibus est scriptum. per ludos enim cum coniugibus et liberis persedentes delectationibus detinentur et corpora propter voluptatem inmota patentes habent venas, in quas insidunt aurarum flatus, qui, si a regionibus palustribus aut aliis regionibus vitiosis advenient, nocentes spiritus corporibus infundent. itaque si curiosius eligetur locus theatro, vitabuntur vitia"}},"5.3.2":{"rose-1899":{"page":142,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"etiamque providendum est ne impetus habeat a meridie, sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curvatura neque | habens potestatem vagandi versando confervescit et candens adurit excoquitque et inminuit e corporibus umores, ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae 3 regiones et eligendae salubres"},"krohn-1912":{"page":117,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"etiamque providendum est, ne impetus habeat a meridie. sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curvatura neque habens potestatem vagandi versando confervescit et candens adurit excoquitque et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres"}},"5.3.3":{"rose-1899":{"page":142,"pageEnd":143,"score":0.632,"text":"fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio, sed si necessitas 30 coegerit in plano aut pa|lustri loco ea constitui, solida- (30) 1 coni(l G)ungenda HG: adiungenda S. || 2 respondeant x. || 6 con(m)ponatur x. | summae(-§ GS) con(co /Seposita x (copositse Gc). || 7 lacunaris altitudine x (-ni G°) || 15 ex(s GS)- pectationibus x. || 16 uti primo (om. in et libro) ante corr. S. || 17 immoeniu G. || 20 insiduntur (-t^ GS) x. || 23 eligitur ante corr. G. || 24 ne GS: nene H. || 30 fuerit x. DE ARCHITECTURA LIB. V, 3 107 tiones substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum 109 de fundationibus aedium sa| erarum in tertio libro est scriptum, insuper fundamenta lapideis et marmoreis copiis gradationes ab substructione fieri debent"},"krohn-1912":{"page":117,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"fundamentorum autem, si 3 in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libro est scriptum. insuper fundamenta lapideis et marmoreis copiis gradationes ab substructione fieri debent"}},"5.3.4":{"rose-1899":{"page":143,"pageEnd":null,"score":0.922,"text":"praecinctiones 4 5 ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta | praecinctionis itineris sit latitudo, si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur in sedibus summis* quae sunt supra praecinctiones, verborum casus certa signiio ficatione ad aures pervenire, et ad summam ita est guber- supra praecinctiones , verborum casus certa significatione ad aures pervenire. et ad summam ita est gubernandum, uti, linea cum ad imum gradum et ad summum extenta fuerit, omnia cacumina graduum angulosque tangat: ita vox non inpedietur"}},"5.3.5":{"rose-1899":{"page":143,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"aditus complures et spatiosos 5 oportet disponere, nec coniunctos superiores inferioribus 15 sed ex omnibus locis perpetuos et directos sine inversuris (15) faciendos, uti cum populus dimittatur | de spectaculis, ne ^ comprimatur, sed habeat ex omnibus locis exitus separatos sine inp editione. Etiam diligenter est animadvertendum ne sit locus 20 surdus, sed ut in eo vox quam clarissime vagari possit, hoc vero fieri ita poterit, si locus electus fuerit ubi non <20) inpediajtur resonantia"},"krohn-1912":{"page":118,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"VITRUVII complures et spatiosos oportet disponere, nec coniunctos superiores inferioribus, sed ex omnibus locis perpetuos et directos sine inversuris faciendos, uti, cum populus dimittatur de spectaculis, ne comprimatur, sed habeat ex om-(| nibus locis exitus separatos sine inpeditione. ; Etiam diligenter est animadvertendum , ne sit locus surdus, sed ut in eo vox quam clarissime vagari possit. | hoc vero fieri ita poterit, si iocus electus fuerit, ubi non 6 inpediatur resonantia"}},"5.3.6":{"rose-1899":{"page":143,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"vox autem est spiritus fluens aeris, 6 tactu sensibilis auditu, ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso 25 nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes, a centro quam latissime possint evagantes, nisi angustia loci (25) interpellaverit | aut aliqua offensio quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire, itaque cum interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant | designationes"},"krohn-1912":{"page":118,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"vox autem est spiritus fluens aeris, ( e tactu sensibilis auditu. ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso nascantur irinumerabiles undarum circuli crescentes a centro, quam latissime possint, et vagantes. nisi angustia loci interpellaverit aut aliqua offensio, quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire. itaque tetrachordorum (j in voce divisit natura finitque terminationes eorum mensuris intervallorum quantitate, modisque certis distantibus constituit qualitates, quibus etiam artifices, qui organa fas bricant, ex natura constitutis utendo comparant ad concentus convenientes eorum perfectiones"}},"5.4.5":{"rose-1899":{"page":146,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"Sonitus, qui graece qp9oYyoi dicuntur, in unoquoque io genere sunt x et vm, e quibus vm sunt in tribus generibus perpetui et stantes, reliqui x cum non uniter modulantur sunt vagantes, stantes autem sunt qui inter mobiles | interpositi, continent tetrachordi coniunctionem et(io) e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes, 15 appellantur autem sic, proslambanomenos, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synhemmenon , paramese, nete diezeugmenon, nete hyperbolaeon. mobiles autem sunt qui in te trachordo inter inmotos dispositi in generibus ex (20) locis loca mutant, vocabula autem habent haec, parhypate 20 hypaton, lichanos hypaton, parhypate meson, lichanos meson, trite ] synhemmenon, ^paranete synhemmenon,^ trite 118 diezeugmenon, paranete diezeugmenon, trite hyperbolaeon, 6 paranete hyperbolaeon"},"krohn-1912":{"page":120,"pageEnd":121,"score":0.732,"text":"aece qpGoYYOi dicuntur, in unoquoque genere sunt x et viii, e quibus viii sunt in tribus generibus pei^petui et stantes, reliqui x, cum communiter modulantur, sunt vagantes. stantes autem sunt, qui inter mobiles [sunt] interpositi continent tetrachordi coniunc-(i tionem et e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes; appellantur autem sic: proslambanomenos, hy1 ad arte H, ad arte S « deh A. Wilmanns dihesis H: diesis S, diheris (r, (dieses G') 8 diesis x 9 heminotio H diesis HS, dihesis G (dieses G^') 11 add. Lor 14 sunt G: 07)1. HS 16 inter^alla ed: intervallo HG, intuallo S 17 diheseon om. x {cf. A. Wihnamis: Comm. in. hon. Movfimseni) 20 fabricant HG: faciunt S 2S pthongi J76r, ptongi S 27lambauomenosdel. ed 29H proslambanomeuos G: j^slabanomenoe *S', irua DE ARCHITECTUliA LIB. V, 4 lOo pate hypaton, hypate iiieson, mese, nete s^^nhemmenon, paramese, nete diezeugmenon, nete hyperbolaeon. mobiles ) autem sunt, qui in tetrachordo inter inmotos dispositi in generibus ex locis loca mutant; vocabula autem habent , haec: parhypate hypaton, lichanos hypaton, parhypate 1 meson, lichanos meson, trite synhemmenon, <(paranete synhemmenon,)» trite diezeugmenon, paranete diezeugmenon, trite hyperbolaeon, paranete hyperbolaeon"}},"5.4.6":{"rose-1899":{"page":146,"pageEnd":147,"score":0.869,"text":"recipient Sc. DE ARCHITECTURA LIB. V, 4 111 virtutes alias, intervalla enim et distantias habent crescentes. itaque | parhypate, quae in harmonia distat ab hypate <^dimidium)> hemitonium, in chroma transmutata habet hemitonium. quae lichanos in harmonia dicitur, ab hypate 5 distat hemitonium, in chroma translata progreditur duo hemitonia, in diatono distat ah hypate tria hemitonia. (io) ita x sonitus propter trans | lationes in generibus efficiunt triplicem modulationum varietatem"},"krohn-1912":{"page":121,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"ei autem o qua moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim ) et distantias habent crescentes. itaque parhypate, quae in harmonia distat ab hypate <^dimidium)> hemitonium, in chroma transmutata habet hemitonium. quae lichanos in harmonia dicitur, ab hypate distat hemitonium, in chromn translata progreditur duo hemitonia, in diatono distat ab hypate tria hemitonia. ita x sonitus propter translationes )in generibus efficiunt triplicem modulationum varietatem"}},"5.4.7":{"rose-1899":{"page":147,"pageEnd":null,"score":0.804,"text":"tetrachorda autem 7 sunt quinque, primum gravissimum, quod graece dicitur io UTraiov, secundum medianum, quod appellatur juecov, tertium coniunctum, quod cuvrjjUfievov dicitur, quartum dis- (i5)iunctum, quod bie£euYjuevov nomi|natur, quintum, quod est acutissimum, graece UTuep^oXaiov dicitur, concentus quos natura hominis modulari potest, graece quae cujuqpuuviai 15 dicuntur, sunt sex, diatessaron, diapente, diapason, <^diapason)> et diatessaron, <(diapason^> et diapente, et disdiapason"},"krohn-1912":{"page":121,"pageEnd":null,"score":0.882,"text":"tetrachorda autem sunt quinque: primuni gravissimum, 7 quod graece dicitur UTraTGV, secundum medianum, quod appellatur juecov, tertium coniunctum, quod cuv7\"i,u)uevov dicitur, quartum disiunctum, quod bieZ^euTjuevov nominatur, (luintum, quod est acutissimum, graece uTreppoXaiov dicitur. concentus, quos natura hominis modulari potest, graece quae cujuqpujviai dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiapente, et disdiapason"}},"5.4.8":{"rose-1899":{"page":147,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"que et a numero nomina ceperunt, quod cum | vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se flectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur 20 diatessaron, in quintam diapente [in sextam diapason, in octavam et dimidiam diapason et diatessaron, in nonam et dimidiam diapason et diapente, in xn disdiapason"},"krohn-1912":{"page":121,"pageEnd":122,"score":0.617,"text":"sinhemmenon HG, aynemenon S 20 diezeugmeuon (/ S, diezeigmenon // 31 hyperbolaeon H, leon GS 22 concentos HS 2» graeceque x synphoniae i/, symphonia *S, -nie G 2.') coeperunt .r 104 VlTRUVIl fiectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur diatessaron , in quintam diapente [in sextam diapason, in octavam et dimidiam diapason et diatessaron, in nonam et dimidiam diapason diapente, in xii dis"}},"5.4.9":{"rose-1899":{"page":147,"pageEnd":148,"score":0.524,"text":"Mommseni 1877 p. 259) cf. supra ad p. 67 , 7. | in octavam et dimidiam — (22) xii. disdiapason om. S. || 22 et (diapente) om. x. || 24 nec intertia aut sexta aut septem (sic E G , septima S) x (corr. Wilmanns ). 112 VITRUVII diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones, et ei concentus procreantur ex coniunctione sonituum [qui graece qp"},"krohn-1912":{"page":122,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"non enim inter duo intervalla, cum chordarum sonitus aut vocis cantus factus fuerit, nec inter tria aut sex aut septem possunt consonantiae fieri, sed, uti supra scriptum est, diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones. [et ei concentus procreantur ex coniunctione sonituum, qui graece qpGoTTO"}},"5.5.1":{"rose-1899":{"page":148,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"Ita ex his indagationibus mathematicis rationibus fiant 5 vasa aerea pro ratione magnitudinis theatri eaque ita fabricentur ut cum tangantur, sonitum facere possint inter se diatessaron diapente et ex ordine ad disdiapason. postea | inter sedes theatri constitutis cellis, ratione musica ibi(io) conlocentur ita uti nullum parietem tangant circaque habeio ant locum vacuum et ab summo capite spatium, ponanturque inversa et habeant in parte quae spectat ad scaenam suppositos cuneos ne minus altos semipedem, contraque eas cellas | relinquantur aperturae inferiorum graduum (15) 2 cubilibus longae pedes duo, altae semipedem"},"krohn-1912":{"page":122,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Ita ex his indagationibus mathematicis rationibus fiant vasa aerea pro ratione magnitudinis theatri, eaque ita fabricentur, ut, cum tangantur, sonitum facere possint inter se diatessaron, diapente <^et)> ex ordine ad disdiapason. postea inter sedes theatri constitutis cellis ratione musica ibi conlocentur ita, uti nullum parietem tangant circaque habeant locum vacuum et ab summo capite spatium, ponanturque inversa et habeant in parte, quae spectat ad scaenam, suppositos cuneos ne minus altos semipede; contraque eas cellas relinquantur aperturae inferiorum graduum cubilibus longae pedes duo, altae semipede"}},"5.5.2":{"rose-1899":{"page":148,"pageEnd":null,"score":0.807,"text":"designationes autem eorum, quibus in locis constituantur, sic explicentur. si non erit ampla magnitudine theatrum, media altitudinis transversa regio designetur et in ea tredecim cellae duodecim aequajlibus intervallis distantes confornicentur, uti ea echea quae supra scripta sunt ad neten 20 hyperbolaeon sonantia in cellis quae sunt in cornibus extremis, utraque parte prima conlocentur, secunda ab extremis diatessaron ad neten diezeugmenon, tertia diatessaron ad paramesen, quarta ad neten | synhemmenon, quinta dia- 115 3 concentus: coventus H, conventus G , cuentn S. | qui — (4) dicuntur dei. Beber {cf. p. 112 , 11). || 4 pthongi H, ptongi GS. || 6 ita om"},"krohn-1912":{"page":122,"pageEnd":123,"score":0.704,"text":"designationes autem eorum, quibus in locis constituantur, sic explicentur. si non erit ampla magnitudine theatrum, media altitudinis transversa regio designetur et in ea tredecim cellae duodecim aequalibus intervallis distantes confornicentur, uti ea echea, quae supra scripta sunt, ad neten hyperbolaeon sonantia in cellis, quae sunt in cornibiis extremis, utraque parte prima conlocentur, secunda 2 sqq. del. A. Wilmamis S iu octavam — disdiapason {v. 5) om. S 6 inter tria aut eex Wilma)ins: in tertia aut sexta x 7 septem HG: septi\"\"* S'^ 10 del. Kr (qui — dicuntur del. Beher) concentus Joc: conventus GS, couentus H 11 pthongi fl\", ptongi 6r>S^ ibadd.Bondam 18 locum — hsibe'dnt bis ponit H'^ priora del. H^ 21 contraque — semipede om. S 22 graduu G; gradibus H 24 si uli n erit S 27 ea echea Joc: eae echo x 28 nethen G^: nete S, netent H sonentia JS\" DE ARCHITECTURA LIB. Y, 5 105 ab extremis diatessaron ad neten diezeugmenon , tertia 5 diatessaron ad paramesen, quarta ad neten synhemmenon, quinta diatessaron ad mesen, sexta diatessaron ad hypaten meson, in medio unum diatessaron ad hypaten hj"}},"5.5.3":{"rose-1899":{"page":149,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"ita hac ratiocinatione vox a scaena uti ab centro profusa se circumagens C) tactuque feriens singulorum vasorum | cava excitaverit 5 auctam claritatem et concentu convenientem sibi consonantiam. sin autem amplior erit magnitudo theatri, tunc altitudo dividatur in partes mi, uti tres efficiantur regiones cellarum transverse designatae, una harmoniae, altera chromatos, tertia diatoni, et ab imo quae erit prima, | ea ex 10 harmonia conlocetur"},"krohn-1912":{"page":123,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"ita hac ratiocinatione vox a scaena uti ab centro 3 profusa se circumagens tactuque feriens singulorum va)) sorum cava excitaverit auctam claritatem et concentu convenientem sibi consonantiam. sin autem amplior erit magnitudo theatri, tunc altitudo dividatur in partes uii, 0 uti tres efficiantur regiones cellarum transverse designatae, una harmoniae, altera chromatos, tertia diatoni. D) et ab imo quae erit prima , ea ex harmonia conlocetur"}},"5.5.4":{"rose-1899":{"page":149,"pageEnd":null,"score":0.992,"text":"ita uti in minore theatro supra scriptum est. in mediana autem prima in extremis cornibus ad chromaticen hyperbolaeon habentia sonitum ponantur, in secundis ab his diatessaron ad chromaticen diezeugmenon, in tertiis (15) ad chromaticen synhemmenon, quartis diatessaron ad | chromaticen meson, quintis diatessaron ad chromaticen hypaton, sextis ad paramesen, quod ea et ad chromaticen x hyperbolaeon diapente et ad chromaticen synhemmenon diatessaron habet consonantiae communitatem"},"krohn-1912":{"page":123,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"ita uti in minore theatro supra scriptum est. in mediana 4 autem prima in extremis cornibus ad chromaticen hyper5 bolaeon habeutia sonitum ponantur, in secundis ab his diatessaron ad chromaticen diezeugmenon, in tertiis ad chromaticen synhemmenon, quartis diatessaron ad chroc.) maticen meson, quintis diatessaron ad chromaticen hypaton, sextis ad paramesen, quod et ad chromaticen hyperbolaeon 0 diapente et ad chromaticen synhemmenon diatessaron habet consonantiae communitatem"}},"5.5.5":{"rose-1899":{"page":149,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"in medio 5 nihil est conlocandum, ideo quod sonituum nulla alia 20 qualitas in chromatico | genere symphoniae consonantiam potest habere, in summa vero divisione et regione cellarum in cornibus primis ad diatonon hyperbolaeon fabricata vasa sonitu ponantur, in secundis diatessaron ad diatonon <^diezeugmenon)>, tertiis ad diatonon synhemmenon, quartis 25 diatessaron ad diatonon me|son, quintis diatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessaron ad proslambanomenon, in medio ad mesen, quod ea et ad proslambanomenon diapason et ad diatonon hypaton diapente habet symphoniarum communitates"},"krohn-1912":{"page":123,"pageEnd":null,"score":0.744,"text":"in medio nihil est conlocanduni, ideo quod sonitum nulla alia qualitas in chro[))matico genere symphoniae consonantiam potest habere. in summa vero divisione et regione cellarum in cornibus 5 primis ad diatonon hyperbolaeon fabricata vasa sonitu ponantur, in secundis diatessaron ad diatonon <(diezeugmenon^, tertiis ad diatonon synhemmenon, quartis dia.«i^tessaron ad diatonon meson, quintis diatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessaron ad proslambanomenon, 1 diezeugraenon Joc: syn(h)em(m)enu x 2 ad paramesen Vcrr: adnet(h)en ad paramesen (-son /S) ic sin(h)em(m)enu rc"}},"5.5.6":{"rose-1899":{"page":149,"pageEnd":150,"score":0.63,"text":"ron addiatonon (-h G) sy(i (r)nhemenon (HG, synemenon S) x. || 28 diapson H. Vitruv. de architect. ed. Eose. 8 114 VITRUVII diagramma musica ratione designatum, quod Aristoxenus magno vigore et industria generatim divisis modulationibus constitutum reliquit, de quo si qui ratiocinationibus bis (5) attenderit, ab natura vocis ad audientium delectationes facilius valuerit theatrorum efficere perfectiones"},"krohn-1912":{"page":124,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"haec autem si qui voluerit ad perfectum facile perducere, animadvertat in extremo libro diagramma musica ratione designatum, quod Aristoxenus 5 magno vigore et industria generatim divisis modulationibus constitutum reliquit, de quo, si qui ratiocinationibus (5 his attenderit, ad [naturas vocis et] audientium delectationes facilius valuerit theatrorum efficere perfectiones"}},"5.5.7":{"rose-1899":{"page":150,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"Dicet aliquis forte multa theatra quotannis Romae facta esse neque ullam rationem harum rerum in his fuisse, sed errabit in eo, quod omnia publica lignea theatra tabulatio jnes habent complures, quas necesse est sonare, (io) hoc vero licet animadvertere etiam ab citharoedis, qui 10 superiore tono cum volunt canere, avertunt se ad scaenae valvas et ita recipiunt ab earum auxilio consonantiam vocis, cum autem ex solidis rebus theatra constituuntur, id est ex structura | caementorum, lapide, marmore, quae (15) sonare non possunt, tunc echeis haec rationes sunt ex"},"krohn-1912":{"page":124,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"Dicet aliquis forte multa theatra quotannis Romae u facta esse neque ullam rationem harum rerum in liis fuisse; sed errabit in eo, quod omnia publica lignea theatra tabulationes habent complures, quas necesse est so-(i nare. hoc vero licet animadvertere etiam ab citharoedis, qui, superiore tono cum volunt canere, avertunt se ad 1 scaenae valvas et ita recipiunt ab earum auxilio consonantiam vocis. cum autem ex solidis rebus theatra constituuntur, id est ex structura caementorum, lapide, mar-(i more, quae sonare non possunt, tunc echeis hae rationes 8 sunt explicandae"}},"5.5.8":{"rose-1899":{"page":150,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"sin autem quaeritur in quo theatro ea sint facta, Romae non possumus ostendere sed in Italiae regionibus et in pluribus Graecorum civitatibus, etiamque auctorem habemus Lucium Mum|mium, qui diruto theatro Corinthiorum ea aenea Romam deportavit et de manubiis ad 20 aedem Lunae dedicavit, multi etiam sollertes architecti, qui in oppidis non magnis theatra constituerunt , propter inopiam fictilibus doliis ita sonantibus electis hac ratiocinatione compositis perfecerunt utilissimos | effectus"},"krohn-1912":{"page":124,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"sin autem quaeritur, in quo theatro ea 3 sint facta, Romae non possumus ostendere, sed in Italiae regionibus et in pluribus Graecorum civitatibus. etiamque auctorem habemus Lucium Mummium , qui diruto ( theatro Corinthiorum ea aenea Romam deportavit et de manubiis ad aedem Lunae dedicavit. multi etiam soUers tes architecti, qui in oppidis non magnis theatra constituerunt, propter inopiam fictilibus doliis ita sonantibus electis hac ratiocinatione compositis perfecerunt utilissimos effectus"}},"5.6.1":{"rose-1899":{"page":150,"pageEnd":151,"score":0.654,"text":"ex corr.). 19 lucium: •sic x. || 20 ea ae(§ S) nea (sc. echea v. 16) sic x. 21 etiam HG: au (autem) S. || 22 propter om. S. || 23 doleis x. || 27 rotundationis GS: rutundationes H. || 28 paribus GS: partibus H. | et om. x. | quae om x. DE ARCHITECTURA LIB. V, 6 115 extremam lineam circinationis tangant, quibus etiam in duodecim signorum caelestium <(descriptione^> astrologi ex musica convenientia astrorum ratiocinantur, ex bis trigonis (5) cuius latus fuerit | proximum scaenae, ea regione qua praecidit curvaturam circinationis, ibi finiatur scaenae frons, et ab eo loco per centrum parallelos linea ducatur, quae disiungat proscaenii pulpitum et orchestrae regionem"},"krohn-1912":{"page":124,"pageEnd":125,"score":0.778,"text":"Ipsius autem theatri conformatio sic est facienda, uti, li quam magna futura est perimetros imi, centro medio con8 titulum cum interpolatiombus del. Kr {cf. 20, 24; 138, 21) 12 errabit Phil: erravit x 13 tributiones G 16 valvas S'^: valbas .T 18 lapido J? idecheis^o: exhis .r hae rationes m* : hac rationes H, hac ratione GS 22 regionibns Joc (rec): regiones HG^ -ne >S (fort : Italicae regionis) 25 etiam H G : au S. 27 propter om. S doleis .x DE ARCHITECTURA LIB. V, 5. G 107 locato circumagatur linea rotundationis, in eaque quattuor scribantur trigona paribus lateribus, <(quae paribus)> intervallis extremani lineam circinationis tangant, quibus etiam in duodecim signorum caelestium <^astrologia)> astrologi ex musica convenientia astrorum ratiocinantur. ex his trigonis cuius latus fuerit proximum scaenae, ea regione, qua praecidit curvaturam circinationis, ibi finiatur scaenae frons, et ab eo loco per centrum parallelos linea ducatur, quae disiungat proscaenii pulpitum et orchestrae regionem"}},"5.6.2":{"rose-1899":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"ita 2 latius factum fuerit pulpitum quam Graecorum, quod omnes artifices in scaena | dant operam, in orchestra autem io senatorum sunt sedibus loca designata, et eius pulpiti altitudo sit ne plus pedum quinque, uti qui in orchestra sederint, spectare possint omnium agentium gestus, cunei spectaculorum in theatro ita dividantur uti anguli trigo- (i5)norum, qui currunt circum curvaturam cir|einationis, dirigant ascensus scalasque inter cuneos ad primam praecinctionem, supra autem alternis itineribus superiores cunei medii dirigantur"},"krohn-1912":{"page":125,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita latius factum fuerit pulpitum quam Graecorum, 2 quod omnes artifices in scaena dant operam, in orchestra autem senatorum sunt sedibus loca designata. et eius pulpiti altitudo sit ne plus pedum quinque, uti, qui in orchestra sederint, spectare possint omnium agentium gestus. cunei spectaculorum in theatro ita dividantur, uti anguli trigonorum, qui currunt circum curvaturam circinationis , dirigant ascensus scalasque inter cuneos ad primam praecinctionem ; supra autem alternis itineribus superiores cunei medii dirigantur"}},"5.6.3":{"rose-1899":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.941,"text":"dirigantur, i autem qui sunt in imo et dirigunt 3 scalaria, erunt numero vn, reliqui quinque scaenae designabunt compositionem, et unus medius contra se | valvas 20 regias habere debet, et qui erunt dextra ac sinistra hospitaliorum designabunt compositionem, extremi duo spectabunt itinera versurarum, gradus spectaculorum ubi subsellia componantur ne minus alti sint palmipedem, et digitos sex, latitudines eorum ne plus 25 pedes duo semis, j ne minus pedes duo constituantur"},"krohn-1912":{"page":125,"pageEnd":null,"score":0.941,"text":"dirigantur. i autem, qui sunt in 8 imo et dirigunt scalaria, erunt nimiero vii; reliqui quinque scaenae designabunt compositionem: et unus medius contra se valvas regias habere debet, et qui erunt dextra sinistra, hospitaliorum designabunt compositionem, extremi duo spectabunt itinera versurarum. gradus spectaculorum, ubi subsellia componantur * * * + gradus ne minus alti sint palmopede, <(ne phis pedem> et digitos sex; latitudines eorum ne phis pedes duo semis, ne minus pedes duo constituantur"}},"5.6.4":{"rose-1899":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.756,"text":"tectum 4 porticus quod futurum est in summa gradatione, cum 118 scaenae altitudine | libratum prospiciatur, ideo quod vox crescens aequaliter ad summas gradationes et tectum perveniet. namque si non erit aequale, quo minus fuerit 1 circinnationes ( hic)HS (circinationis G). | duodecim ES: xn. G. || 2 descriptione om"},"krohn-1912":{"page":125,"pageEnd":126,"score":0.639,"text":"tectum porticus, quod futurum 4 est in summa gradatione, cum scaenae altitudine libratum ])erficiatur, ideo quod vox crescens aequahter ad summas gradationes et tectum perveniet. namque si non 1 rutundationes H 2 partibus // add. Kr s circinationis 6r: circinnationea US 4 add. Kr (descriptione add. Joc) 7 qua Joc: quae .r pcedit S finiantur H caena // 17 circinationis G: -nes HS 19 hii //, hi GS 26 sint alti S add.Joc digito' ajite ras. G: digito HSG 80 perficiatnr Joc: perspiciatnr .r 108 VITRUVII erit aequale, qiio minus fuerit altum, vox praeripietur 5 ad eam altitudinem, quam perveniet primo"}},"5.6.5":{"rose-1899":{"page":152,"pageEnd":null,"score":0.88,"text":"orchestra inter | gradus imos quam diametron habuerit, eius sexta pars sumatur, et in cornibus utrimque ad aditus eius mensurae perpendiculo inferiores sedes praecidantur, et qua praecisio fuerit, ibi constituantur 5 itinerum supercilia, ita enim satis altitudinis habebunt 6 eorum confornicationes"},"krohn-1912":{"page":126,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"orchestra inter grados imos quod diametron liabuerit, eius sexta pars sumatur, et in cornibus utrimque ad eius mensurae perpendiculum inferiores sedes praecidantur, et qua praecisio fuerit, ibi constituantur itinerum supercilia; ita enim 6 satis altitudinem liabebunt eorum confornicationes"}},"5.6.6":{"rose-1899":{"page":152,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"scaenae longijtudo ad orchestrae (io> diametron duplex fieri debet, podii altitudo ab libramento pulpiti cum corona et lysi duodecuma orchestrae diametri, supra podium columnae cum capitulis et spiris altae quarta io parte eiusdem diametri, epistylia et ornamenta earum columnarum altitudinis quinta parte. plu|teum insuper (15) cum unda et corona inferioris plutei dimidia parte, supra id pluteum columnae quarta parte minore altitudine sint quam inferiores, epistylia et ornamenta earum columnarum 15 quinta parte, item si tertia episcenos futura erit, mediani plutei summum sit dimidia parte, columnae | summae medianarum minus altae sint quarta parte, epistylia cum coronis earum columnarum item habeant altitudinis quintam partem"},"krohn-1912":{"page":126,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"scaenae longitudo ad orchestrae diametron duplex fieri debet. podii altitudo ab libramento pulpiti cum corona et lysi duodecumam orchestrae diametri. supra podium columnae cum capitulis et spiris altae quarta parte eiusdem diametri; epistylia et ornamenta earum columnarum altitudinis quinta parte. pluteum insuper cum unda et corona inferioris plutei dimidia parte. supra id pluteum columnae quarta parte minore altitudine sint quam inferiores; epistylium et ornamenta earum columnarum quinta parte. item si tertia episcenos futura erit, mediani plutei summum sit dimidia parte; columnae summae medianarum minus altae sint quarta parte; epistylia cum coronis earum columnarum item habeant altitudinis quintam partem"}},"5.6.7":{"rose-1899":{"page":152,"pageEnd":153,"score":0.648,"text":"seqq.. scribit skenam quam antea scgnam). || 17 (d. p.) columnae. summae media parte columnae, summae medianarum minus H, colung sumg media parte coliing. sum§ medianam minus S, colung summg media parte, colung sume medianaru minus G. P 22oport&$: oportere HG. || 25 temperari: cf. p. 277,12. DE ARCHITECTURA LIB. V, 6 117 pusillo et in magno theatro necesse est eadem magnitudine 119 fieri pro|pter usum, uti gradus diazomata pluteos itinera ascensus pulpita tribunalia et si qua alia intercurrunt ex quibus necessitas cogit discedere ab symmetria ne inpediatur usus, non minus si qua exiguitas copiarum, id est (5) marmoris, majteriae reliquarumque rerum quae parantur, in opere fuerit, paulum demere aut adicere, dum id ne nimium inprobe fiat sed cum sensu, non erit alienum, boc autem erit si architectus erit usu peritus, praeterea io ingenio mobili sollertiaque non fuerit viduatus"},"krohn-1912":{"page":126,"pageEnd":127,"score":0.775,"text":"Nec tamen in omnibus theatris symmetriae ad omnes' rationes et effectus possunt respondere, sed oportet architectum animadvertere , quibus proportionibus necesse sit sequi symmetriam et quibus ad loci naturam aut magnitudinem operis temperari. sunt enim res, quas et in pusillo et in magno theatro necesse est eadem magnitudine' fieri propter usum, uti gradus. diazomata, pluteos, itinera, ascensus, pulpita, tribunalia et si qua alia intercurrunt, ex quibus necessitas cogit discedere ab symme3 gradus G quod x {cf. 74, 4; 101, 7 ; 263, 13) 4 summatur HS utrimque Rode: utrumque x ad eius Kr: aditus eius X 6 inferiores Joc: interiores x qua Phil: quae x 8 dupl& H, dupla S 10 duodecumam J?, -cuma G, -cima S orchistr^ {sic etiam in seqq.) S 13 quarta (parte) a. corr. G 17 episkenos {item skena in seqq.) S 18 columnae summae medianarum rec: columnae summae media parte columnae summae medianarum x 21 ad omnis jEf 22 oport& S: oportere HG 27 diazumata x 28 qualia S DE ARCHITECTURA LIB. V, 6. 7 109 tria, ne inpediatur usns, non minus si qua exiguitate copiarum, id est marmoris, materiae reliquarumque rerum, quae parantur in opere defuerint, paulum deraere aut adicere, dum id ne nimium inprobe liat sed cum sensu, non erit alienum. hoc autem erit, si architectus erit usu peritus, praeterea ingenio mobili sollertiaque non fuerit viduatus"}},"5.6.8":{"rose-1899":{"page":153,"pageEnd":null,"score":0.9,"text":"Ipsae autem scaenae suas habent rationes explicatas 8 ita uti mediae valvae ornatus habeant aulae regiae, dextra ac sinistra hospitalia, secundum autem spatia ad ornatus comparata, quae loca Graeci TrepiaKTOUC dicunt ab eo 15 quod machinae sunt in his locis versatiles trigonoe haben- (i5)tes sin | gulae tres species ornationis, quae cum aut fabu- > larum mutationes sunt futurae seu deorum adventus cum tonitribus repentinis, versentur mutentque speciem ornationis in fronte, secundum ea loca versurae sunt procurrentes, quae efficiunt una a foro, altera a peregre aditus in scaenam"},"krohn-1912":{"page":127,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"Ipsae autem scaenae suas habent rationes explicitas 8 ita, uti mediae valvae ornatus habeant aulae regiae, dextra ac sinistra hospitalia, secundum autem spatia ad ornatus comparata, quae loca Graeci TrepiaKTOuc dicunt ab eo, quod machinae sunt in his locis versatiles trigonoe habentes singulares species ornationis, quae, cum aut fabularum mutationes sunt futurae seu deorum adventus, cum tonitribus repentinis [eaj versentur mutentque speciem ornationis in frontes. secundum ea loca versurae sunt procurrentes , quae efliciunt una a foro, altera a peregre aditus in scaenam"}},"5.6.9":{"rose-1899":{"page":153,"pageEnd":null,"score":0.943,"text":"genera | autem sunt scaenarum tria, unum 9 quod dicitur tragicum, alterum comicum, tertium satyricum. horum autem ornatus sunt inter se dissimili disparique ratione, quod tragicae deformantur columnis et 25 fastigiis et signis reliquisque regalibus rebus , comicae (25) autem aedificiorum privatorum et mae|nianorum habent speciem prospectusque fenestris dispositos imitatione, communium aedificiorum rationibus , satyricae vero ornantur arboribus speluncis montibus reliquisque agrestibus rebus 30 in topiodis speciem deformatis"},"krohn-1912":{"page":127,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"genera autem sunt scaenarum tria: 9 unum quod dicitur tragicuni, alterum comicuni, tertium satyricum. horum autem ornatus sunt inter se dissimili disparique ratione, quod tragicae deformantur columnis et fastigiis et signis reliquisque regalibus rebus; comicae autem aedificiorum privatorum et maenianorum habent speciem prospectusque fenestris dispositos imitatione, conimunium aedificiorum rationibus; satyricae vero ornantur arboribus, speluncis, montibus reliquisque agrestibus rebus in topeodis speciem deformati"}},"5.7.1":{"rose-1899":{"page":154,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"In Graecorum theatris non omnia isdem rationibus sunt | facienda, quod primum in ima circinatione ut in 120 latino trigonorum mi, in eo quadratorum trium anguli circinationis lineam tangunt, et cuius quadrati latus est proximum scaenae praeciditque curvaturam circinationis, 5 ea regione de|signatur finitio proscaenii, et ab ea regione (5) ad extremam circinationem curvaturae parallelos linea designatur, in qua constituitur frons scaenae, per centrumque orchestrae a proscaenii regione parallelos linea describitur et qua secat circinationis lineas dextra ac sinistra 10 in cornibus hemicyclii | centra signantur, et circino conlocato in dextro ab intervallo sinistro circumagitur circinatio ad proscaenii sinistram partem, item centro conlocato in sinistro cornu ab intervallo dextro circumagitur 2 ad proscaenii dextram partem"},"krohn-1912":{"page":127,"pageEnd":128,"score":0.813,"text":"In Graecorum theatris non oiimia isdem rationibusVII sunt facienda, quod primum in ima circinatione , ut in latino trigonorum lui, in eo quadratorum trium anguli circinationis lineam tangunt, et cuius quadrati latus est 1 exiguitate Nohl: exiguitas .r 6 nobili S 11 periactu8 X 12 trigouoe Schn: trigonos US^ -nes G 18 singulares Kr: insingula tree {cmn in add.) x ornationisque a. c. (r: ' omsitioT[\\esq\\\\eHSG'' u mutationisif ibdel.ed 17 apgere G 88 moenianorum HS 24 prospectus ed. Ven: profectus x 37 topeodis (?'. e. TOTreujObouc) Sch: topeodi .r 110 VITRUVII proximum scaenae praeciditque curvaturam circinationis, ea regione designatur finitio proscaenii. et ab ea regione ( ad extremam circinationem curvaturae parallelos linea designatur, in qua constituitur frons scaenae, per centrumque orchestrae proscaenii regioni parallelos linea describi- .tur, et qua secat circinationis lineas dextra ac sinistra, in cornibus hemicycli centra signantur. et circino conlocato { in dextra ab intervallo sinistro circumagitur circinatio ad proscaenii sinistram partem; item centro conlocato in sinistro cornu ab intervalJo dextro circumagitur ad proscaenii j 2 dextram partem"}},"5.7.2":{"rose-1899":{"page":154,"pageEnd":155,"score":0.478,"text":"ita tribus centris hac describtione ampliorem habent. Item centro conlocato in sinistro cornu ab intervallo dextro circumagitur ad proscaenii dextram partem orchestram ... H et appositis compendiis vulg. GS id est omnes codices : sc. quod ait K. Humon (Mnemosyne 1892 p. 427 et 424), ad optimos codices Iocundum — sic iste appellatur, non Iucundus — textum constituisse (quem praeter eos id est suo arbitrio constituit), hoc nihili est. || 15 e om. x. || 17 longion x. || 18 eos tragici HG, eo stragici S (cf. p. 241,14.17 .21). || 19 orchistra S. || 20 et thimelici G: &hymelici H, & himelici S. || 21 logei: loci x. | no|minis ante corr. G (n mm1 * * * 5 S). DE ARCHITECTURA LIB. V, 7. 8 119 (20) | minus debet esse pedum x, non plus duodecim, gradationes scalarum inter cuneos et sedes contra quadratorum angulos dirigantur ad primam praecinctionem, a praecinctione inter eas iterum mediae dirigantur, et ad summam quotiens praecinguntur, altero tanto semper amplificantur"},"krohn-1912":{"page":128,"pageEnd":null,"score":0.942,"text":"ita tribus centris hac descriptione am])liorem habent orchestram Graeci et scaenam recessiorem ( minoreque latitudine pulpitum, quod \\oY€iov appellant, ideo quod <(apud)> eos tragici et comici actores in scaena peragunt, reliqui autem artifices suas per orchestram j praestant actiones ; itaque ex eo scaenici et thymelici graece separatim nominantur. eius logei altitudo non minus de- (: bet esse pedum x, rion plus duodecim. gradationes scalarum inter cuneos et sedes contra quadratorum angulos dirigantur ad primam praecinctionem , a praecinctione s inter eas iterum mediae dirigantur, et ad summam quotiens praecinguntur, altero tanto semper amplificantur"}},"5.8.1":{"rose-1899":{"page":155,"pageEnd":null,"score":0.898,"text":"Cum haec omnia summa cura sollertiaque explicata VTTT sunt, tunc etiam diligentius est animadvertendum uti sit electus locus, in quo leniter adplicet se vox neque repulsa io resiliens incertas auribus referat significationes, sunt enim (5) nonnulli | loci naturaliter inpedientes vocis motus, uti dissonantes qui graece dicuntur KairixouvTec, circumsonantes qui apud eos nominantur Trepir|X0l,VTec, item resonantes qui dicuntur aviriX0UVT€(:? consonantesque quos appellant 15 cuvr)X0UVTac* dissonantes sunt in quibus vox prima cum (io) est elata in altitudinem, offensa superioribus solidis cor- ^ poribus repulsaque residens in imo opprimit insequentis vocis elationem"},"krohn-1912":{"page":128,"pageEnd":null,"score":0.526,"text":"Cum haec omnia summa cura sollertiaque explicata ] sunt, tunc etiam diligentius est animadvertendum, uti sit electus locus, in quo leniter adplicet se vox neque repulsa s resiliens incertas auribus referat significationes. sunt enim nonnulli loci naturaliter inpedientes vocis motus, uti de-(i 1 curvatura G: -tb> HS 3 allelos — regioni (y. 5) oni. G (qui sic: curvature par pallelos linea descr.) 5 regioni Kr [cf. 235, 12): -ne x parallelos SG\"\": per allelos H {de G cf. supra) 6 qua Phil: quae x circinationes H et a. c. S i 7 (h)emicycli x 8 circumagitur Joc: -gatur x 9 sinistram Mar: dextram x item centro"}},"5.8.2":{"rose-1899":{"page":155,"pageEnd":156,"score":0.769,"text":"circumsonantes autem in quibus circumvagando coacta exsolvens in medio, sine extremis casibus 20 sonans ibi extinguatur incerta verborum significatione, resonantes vero in quibus cum | in solido tactu percussa resiliat, imagines exprimendo novissimos casus duplices faciat auditu, item consonantes sunt in quibus ab imis auxiliata cum incremento scandens egrediatur ad aures diserta verborum claritate, ita si in locorum electione fuerit diligens animadversio, emendatus erit | prudentia ad utilitatem in theatris vocis effectus, formarum autem descriptiones inter se discriminibus his erunt notatae uti quae ex quadduodecim H: xn. GS. || 5 amplificantur H S: -cabuntur G. || 8 em | advertendum H. | utiselectus (-os H) HG (ut is electus Gc ), uti sit lectus S. || 12 greci a. c. G. | caticontes (-contes S) x. || 13 periechontes (-contes S, -contes G) x. || 14 antechontes x. || 15 synechontas HS: sinechontes G. || 17 residens GS: -dent H. | inimu ante coit. G. || 19 exsolvens (sic) x (sc. bwcrrdpouca ra cuvexojueva). || 21 resiliant x. || 22 faciunt x. || 24 disserta x. || 28 uti quae: itaque (-§ Gc) x . 120 VITRUVII ratis designentur, Graecorum habeant usus, latina e paribus lateribus trigonorum, ita bis praescriptionibus qui voluerit uti, emendatas efficiet theatrorum perfectiones"},"krohn-1912":{"page":129,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"circumsonantes autem, in quibus circumvagando coacta exsolvens in medio sine extremis casibus sonans ibi extinguatur incerta verborum significatione ; resonantes vero, in quibus, cum in solido tactu percussa resiliat, imagines exprimendo novissimos casus duplices faciat auditu; item consonantes sunt, in quibus ab imis auxiliata cum incremento scandens egrediatur ad aures diserta verborum claritate. ita si in locorum electione ^uerit diligens animadversio , emendatus erit prudentia ad utilitatem in theatris vocis effectus. formarum autem descriptiones inter se discriminibus his erunt notatae, uti, quae Graecorum habent usus, ex quadratis designentur, latina e paribus lateribus trigonorum. ita his praescriptionibus qui vohierit uti, emendatas efficiet theatrorum perfectiones"}},"5.9.1":{"rose-1899":{"page":156,"pageEnd":null,"score":0.906,"text":"Post scaenam porticus sunt constituendae, uti cum (25) imbres repentini ludos interpellaverint, habeat populus quo 5 se reci|piat ex theatro choragiaque laxamentum habeant ad 122 comparandum. uti sunt porticus Pompeianae itemque Athenis porticus Eumenicae Patrisque Liberi fanum, et exeuntibus e theatro sinistra parte odeum, quod Themistocles | columnis lapideis dispositis, navium malis et an-io(5) temnis e spoliis Persicis pertexit, idem autem etiam incensum Mithridatico bello rex Ariobarzanes restituit, Zmyrnae Stratoniceum, Trallibus porticus ex utraque parte scaenae supra stadium, ceterisque civitatibus quae diligentiores habuerunt architectos | circa theatra sunt porticus eti5(io"},"krohn-1912":{"page":129,"pageEnd":130,"score":0.693,"text":"Post scaenam porticus sunt constituendae , uti, cum IX imbres repentini hidos interpellaverint, habeat populus, quo se recipiat ex theatro, choragiaque laxamentum habeant ad comparandum. uti sunt porticus Pompeianae, itemque Athenis porticus Eumenicae Patrisque Liberi fanum et exeuntibus e theatro sinistra parte odeum, quod Themistocles coKimnis lapideis dispositis navium mahs et an1 desonantes (item v. 4) Kr: dissonantes x caticontes HG, caticontes S 2 periechontes II, periecontes S, periecontes G' 3 antechontas .t 4 synechontas HS, sinechontes G U resiliat Joc: -ant x 12 faciat Lor: faciunt x 14 disserta x 17 ut quae Joc: itaque (-^ G'^) x 18 ex quadratis designentur (-nantur(r) graecorum habent {hahe&nt H S) uqus x {transp. Kr) 19 latina e Lor: latine x (-ne SG'^ paribus Joc: raribus x 26 Eumenicae Ro: eumenici HSG*^^ eum meneci G 28 malis rec: mihs x 1 1 2 VITRUVII temnis e spoliis Persicis pertexit (ideo autera etiam incensum Mithridatico bello rex Ariobarzanes restituit); Smyrnae Stratoniceum : Trallibus porticus ex utraque parte est scaenae supra stadiuni; ceterisque civitatibus, quae diligentiores habuerunt architectos, circa theatra sunt 2 porticus et ambulationes"}},"5.9.2":{"rose-1899":{"page":156,"pageEnd":null,"score":0.896,"text":"quae videntur ita oportere conlocari uti duplices sint habeantque exteriores columnas doricas cum epistyliis et ornamentis ex ratione modulationis perfectas, latitudines autem earum ita oportere fieri videntur uti quanta altitudine columnae fuerint exterio|res, tantam la-20(i5) titudinem habeant ab inferiore parte columnarum extremarum ad medias et a medianis ad parietes qui circumcludunt porticus ambulationes, medianae autem columnae quinta parte alti ores sint quam exteriores, sed"},"krohn-1912":{"page":130,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"quae videntur ita oportere conlocari, uti duplices sint habeantque exteriores columnas doricas cum epistyliis et ornamentis ex ratione modulationis perfectas. latitudines autem earum ita oportere fieri videntur, uti, quanta altitudo columnae fuerit exterioris, tantam latitudinem habeant ab inferiore parte columnarum extremarum ad medias et a medianis ad parietes, qui circumcludunt porticus ambulationes. medianae autem coiumnae quinta parte altiores sint quam exteriores, sed"}},"5.9.3":{"rose-1899":{"page":156,"pageEnd":157,"score":0.77,"text":"aut ionico 3 aut corinthio genere deformentur. columnarum autem 25 | proportiones et symmetriae non erunt isdem rationibus (20) quibus in aedibus sacris scripsi, aliam enim in deorum templis debent habere gravitatem, aliam in porticibus et 1 designentur . . . habeant HS: designantur . . . habent G. || 2 latine (-§ Gc) raribus x. || 8 eumenici HS(GC), eum meneci G. | fanum (sic): cf. Dorpfeld: Mitteilungen des arch. Inst. Athen. Alt. XIII (1888), 102. || 10 milis x. | antemnis (non antennis) sic omnes (GHSLPvlch) etiam p. 254,7. || 13 smyrnae (-§ S ) HS, smime G. cf. p. 85, 11 etc. | sirationiceum (si ratione ceu S, siratio niceum G) x. | trabibus HS, tradibus G. | parte ut scaene ( H , sk§n§ S, scene G) x. || 18 modulationis S: -nes HG.\\ | 20 altitudo x. | fuerit x. || 25 autem G: om. HS. || 26 hisdem x. DE ARCHITECTURA LIB. V, 9 121 ceteris operibus subtilitatem, itaque si dorici generis erunt columnae, dimetiantur earum altitudines cum capitulis in partes xv. | ex eis partibus una constituatur et fiat modulus, ad cuius moduli rationem omnis operis erit 5 explicatio, et in imo columnae crassitudo fiat duorum modulorum, intercolumnium quinque et moduli dimidia parte, altitudo columnae praeter capitulum xiiii modulorum, capituli altitudo moduli unius, | latitudo modulorum duorum et moduli sextae partis, ceteri operis modulationes uti in aedibus sacris in libro mi scriptum est ita perficiantur"},"krohn-1912":{"page":130,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"aut ionico aut corinthio genere deformentur. columnarum autem propoi*tiones et symmetriae non erunt isdem rationibus, quibus in aedibus sacris scripsi: aliam enim in deorum teraplis debent habere gravitatem, aliam in porticibus et ceteris operibus subtilitatem. itaque si dorici generis erunt columnae, diraetiantur earum altitudines cum capitulis in partes xv. ex eis partibus una constituatur et fiat modulus, ad cuius moduli rationem omnis operis erit explicatio. et in imo columnae crassitudo fiat duorum modulorum; intercolumnium quinque et moduli dimidia parte; altitudo columnae praeter capitulum xiiu raodulorum; capituli altitudo raoduli unius, latitudo modulorum duorum et moduli sextae partis. ceteri operis modulationes, uti in aedibus sacris in libro iin scriptum est, ita 4 perficiantur"}},"5.9.4":{"rose-1899":{"page":157,"pageEnd":null,"score":0.939,"text":"sin autem ionicae columnae fient, scapus 4 praeter spiram et capitulum in octo et dimidiam partem (5) di|vidatur et ex bis una crassitudini columnae detur, <(spira^ cum plintho dimidia crassitudine constituatur, 15 capituli ratio ita fiat uti in libro tertio est demonstratum. si Corinthia erit, scapus et spira uti in ionica, capitulum ^ autem quemadmodum in quarto libro est scriptum, ita (io) habeant rationem, in stylo |batis que adiectio quae fit per scamillos inpares, ex descriptione quae supra scripta est 20 in libro tertio sumatur, epistylia coronae ceteraque omnia ad columnarum rationem ex scriptis voluminum superiorum explicentur"},"krohn-1912":{"page":130,"pageEnd":131,"score":0.766,"text":"sin autem ionicae columnae fient, scapus praeter spiram et capitulum in octo et dimidiam partem dividatur, et ex his una crassitudini columnae detur ; <(spira)> 1 ideo Kr: idem x 3 smjruae (smLrne G)hicx Stratoniceum ed. Ven: sirationiceum x Trallibus ed: trabibus HS^ tradibus G 4 est Kr: nt x (cf. 109, 20) 8 modulationis S\\ -nes HG 10 exterioris Kr: -res x 16 autem G: om. HS 20 demeiitiantux G' . demetriantur HS 28 in imo Joc: in primo X 2» scapbus HS 31 una G: om. HS add. Joc DE ARCHITECTURA LIB. V, 9 113 cuiii plintho dimidia crassitudine constituatur; capituli ratio ita fiat, uti in libro tertio est demonstratum. si corinthia erit, scapus et spira uti in ionica; capitultim autem, quemadmodum in quarto libro est scriptum, ita habeant rationem. stylobatisque adiectio quae fit per scamillos inpares, ex descriptione, quae supra scripta est in libro tertio, sumatur. epistylia, coronae ceteraque omnia ad columnarum rationem ex scriptis voiuminum superiorum explicentur"}},"5.9.5":{"rose-1899":{"page":157,"pageEnd":null,"score":0.536,"text":"Media vero spatia quae erunt subdiu inter porticus, 5 (15) | adornanda viridibus videntur, quod hypaethroe ambulationes habent magnam salubritatem, et primum oculorum quod ex viridibus subtilis et extenuatus aer propter motionem corporis influens perlimat speciem et ita auferens 2 dementiantur Gc: demetriantur HS. || 5 in imo: in primo x. | grassitudo (sic) S (ut grassior S 105, 19 etc .). || 10 mi. HG: quarto S. || 11 scaphus HS (P, scapus GL), sed v. 7 scapus HLG (ubi scaphus retinent SP). scaphorum HS(L) etiam 98, 18. diff. 238,3. j| 12 octo HG"},"krohn-1912":{"page":131,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"Media vero spatia, quae erunt subdiu inter porticus, 5 i adornanda viridibus videntur, quod Iiypaethroe ambulationes habent magnam salubritatem. et primum oculorum, quod ex viridibus subtilis et extenuatus aer propter motionem corporis influens perlimat speciem et ita auferens ex oculis umorem crassum, aciem tenuem et acutam speciem relinquit; praeterea, cum corpus motionibus in ambulatione calescat, umores ex membris aer exsugendo inminuit plenitates extenuatque dissipando quod plus inest quam corpus potest sustinere"}},"5.9.6":{"rose-1899":{"page":158,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"boc autem ita esse ex eo 5 licet animadvertere , quod sub tectis cum sint aquarum fontes aut etiam sub terra | palustris abundantia , ex his (25) nullus surgit umor nebulosus, sed in apertis hypaethrisque locis cum sol oriens vapore tangat mundum, ex umidis et abundantibus excitat umores et conglobatos in altitudinem tollit, ergo si ita videtur uti in hypaethris locis ab aere umores ex corporibus exsu|gantur molestiores, (30) quemadmodum ex terra per nebulas vij dentur, non puto 124 dubium esse quin amplissimas et ornatissimas subdiu hypaethrusque conlocari oporteat in civitatibus ambulationes"},"krohn-1912":{"page":131,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"hoc autem ita esse ex eo 6 licet animadvertere, quod, sub tectis cum sint aquarum fontes aut etiam sub terra palustris abundantia, ex his nullus surgit umor nebulosus, sed in apertis hypaethrisque locis, cum sol oriens vapore tangat mundum, ex umidis et abundantibus excitat umores et eos conglobatos in altitudinem tollit. ergo si ita videtur, uti in hypaethris locis ab aere umores ex corporibus exsugantur molestioI res, quemadmodum ex terra per nebulas videntur, non ■ puto dubium esse, quin amplissimas et ornatissimas subdiu hypaethrusque conlocari oporteat in civitatibus ambulationes"}},"5.9.7":{"rose-1899":{"page":158,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"eae autem uti sint semper siccae et non lutosae, sic erit faciendum, fodiantur et exinaniantur quam | altissime. (5) dextra atque sinistra structiles cloacae fiant inque earum parietibus qui ad ambulationem spectaverint, tubuli instruantur inclinati fastigio in cloacas, his perfectis compleantur ea loca carbonibus, deinde insuper sabulone eae ambulationes sternantur et exaequentur, ita propter | carbonum raritatem naturalem et tubulorum in cloacas instructionem excipientur aquarum abundantiae, et ita siccae et sine umore perfectae fuerint ambulationes"},"krohn-1912":{"page":131,"pageEnd":132,"score":0.873,"text":"cf. 150, 27): hypetrisque x ViTRUV. de architect. ed. Krohn. 8 114 VITRUVII tosae, sic erit faciendum. fodiantur et exinaniantur quam altissime. dextra atque sinistra structiles cloacae fiant, inque earum parietibus, qui ad ambulationem spectaverint, tubuli instruantur inclinati fastigio. cloacis his perfectis compleantur ea loca carbonibus, deinde insuper sabulone eae ambulationes sternantur et exaequentur. ita propter carbonum raritatem naturalem et tubulorum in cloacas instructionem excipientur aquarum abundantiae, et ita siccae et sine umore perfectae fuerint ambulationes"}},"5.9.8":{"rose-1899":{"page":158,"pageEnd":159,"score":0.715,"text":"Praeterea in his operibus thesauri sunt civitatibus in necessariis rebus a maioribus constituti, in conclusionibus | enim reliqui omnes faciliores sunt apparatus quam(i5) lignorum, sal enim facile ante inportatur, frumenta pubrelinquit G: reliquit(d H) HS. || 3 exsugendo ( G , exugendo H): exuendo S. || 4 extenuatque G{SC): extenuatique H et ante ras. S. || 10 abundantibus (L): -tius H et {qui om. et) S. | et exconglobatos x (ex dei. ed.). || 12 exsugantur G : exugantur HS. || 14 hyp&(et 6r)risque x {cf. p. 150 , 27. 23. Cass. Fel. p. 11,6. 15,4. 16,7. 177,20, Theod. Pr. p. 57,2 etc.) || 16 eae (ee G, e§ SGC) sic x. || 20 cloacis x. || 21 eae HS: h§ G. || 26 thensauri x. || 27 a maioribus: amoribus x. DE ARCHITECTURA LIB. V, 9. 10 123 lice privatimque expeditius congeruntur et si defit, holeribus carne seu leguminibus defenditur, aquae fossuris puteorum et de caelo repentinis tempestatibus ex tegulis (20) excipiuntur, de ligna |tione quae maxime necessaria est 5 ad cibum coquendum, difficilis et molesta est apparatio, quod et tarde comportatur et plus consumitur"},"krohn-1912":{"page":132,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"Praeterea in his operibus thensauri sunt civitatibus in necessariis rebus a maioribus constituti. in conclusionibus enim reliqui omnes faciliores sunt apparatus quam lignorum. sal enim facile ante inportatur, frumenta publice privatimque expeditius congeruntur, et si defit, holeribus, carne seu leguminibus defenditur, aquae fossuris puteorum et de caelo repentinis tempestatibus ex teguUs excipiuntur. de lignatione, quae maxime necessaria est ad cibum coquendum, difficilis et molesta est apparatio, 9 quod et tarde comportatur et plus consumitur"}},"5.9.9":{"rose-1899":{"page":159,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"in eiusmodi temporibus tunc eae ambulationes aperiuntur et mensurae tributim singulis capitibus designantur. ita (25) duas res egregias hypaethroe ambulationes | praestant, unam io in pace salubritatis, alteram in bello salutis, ergo his rationibus ambulationum explicationes non solum post scaenam theatris sed etiam omnium deorum templis effectae magnas civitatibus praestare poterunt utilitates. Quoniam haec nobis satis videntur esse exposita, nunc [30) 15 1 insequentur balinearum dispositionum demonstrationes"},"krohn-1912":{"page":132,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"in eiusmodi temporibus tunc eae ambulationes aperiuntur et mensurae tributim singulis capitibus designantur. ita duas res eg^egias hypaethroe ambulationes praestant, unam in pace salubritatis, alteram in bello salutis. ergo his rationibus ambulationum explicationes non solum post scaenam theatri, sed etiam omnium deorum templis effectae magnas civitatibus praestare poterunt utilitates. Quoniam haec nobis satis videntur esse exposita, nunc insequentur balinearum dispositionum demonstrationes"}},"5.10.1":{"rose-1899":{"page":159,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"mum eligendus locus est quam calidissimus, id est X ^aversus ab septentrione et aquilone, ipsa autem caldaria tepidariaque lumen habeant ab occidente hiberno, sin autem natura loci inpedierit, utique a meridie, quod maxime (5) 20 tempus la|vandi a meridiano ad vesperum est constitutum, et item est animadvertendum uti caldaria muliebria et virilia coniuncta et in isdem regionibus sint conlocata. sic enim efficietur ut in vasaria et hypocausis communis sit eorum utrisque. aenea supra hypocausim tria sunt io) 25 componenda, unum | caldarium, alterum tepidarium, tertium frigidarium, et ita conlocanda uti ex tepidario in caldarium quantum aquae calidae exierit, influat de frigidario in tepidarium ad eundem modum, testudinesque alveolorum ex communi hypocausi calefaciantur"},"krohn-1912":{"page":132,"pageEnd":133,"score":0.868,"text":"primum eligendus locus est quam calidissimus , id est aversus ab septentrione et aquilone. ipsa autem caldaria tepidariaque lumen habeant ab occidente hiberno, si autem natura loci inpedierit, utique a meridie, quod maxime 4 cloacis Kr: incloacis {cum in add.) x 6 h§ (amb.) G 11 a maioribus rec: amoribus x U si desit G^ 18 quoquendum H 1» comparatur S 20 hae (amb.) G 22 hypaethroe Mo: hypetra x ambulationes ed: -nem (-ne) x 28 bahiearum 6r SO adseptemtrione G'^ DE ARCHITECTURA LIB. V, 9. 10 115 tempus lavandi a meridiano ad vesperum est constitutum. et item est animadvertendum, uti caldaria muliebria et virilia coniuncta et in isdem regionibus sint conlocata; sic enim efficietur, ut vasaria et hypocausis communis sit eorum utrisque. aenea supra hypocausim tria sunt componenda, unum caldarium, alterum tepidarium, tertium frigidarium , et ita conlocanda, uti, ex tepidario in caldarium quantum aquae caldae exierit, influat de frigidario in tepidarium ad eundem modum, testudinesque lalveolorum ex communi hypocausi calfaciantur"}},"5.10.2":{"rose-1899":{"page":159,"pageEnd":160,"score":0.835,"text":"oentur Hc, -entur GS (calefacientur Gc). 124 VITRUVII pedalibus tegulis solum sternatur inclinatum ad hypocausim, uti pila cum mittatur non possit intro resistere sed rursus redeat ad praefurnium ipsa per se. ita flamma facilius pervagabitur sub suspensione, supraque laterculis bessalibus pilae struantur ita dispositae uti bipedales | te-5(20) gulae possint supra esse conlocatae. altitudinem autem pilae babeant pedes duo eaeque struantur argilla cum capillo subacta, supraque conlocentur tegulae bipedales 3 quae sustineant pavimentum"},"krohn-1912":{"page":133,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"suspensurae caldariorum ita sunt faciendae, ut primum sesquipedalibus tegulis solum sternatur inclinatum ad hypocausim, uti pila, cum mittatur, non possit intro resistere, sed rursus redeat ad praefurnium ipsa per se; ita flamma facilius pervagabitur sub suspensione. supraque laterculis besalibus pilae struantur ita dispositae, uti bipedales tegulae possint supra esse conlocatae; altitudinem autem pilae habeant pedes duo. eaeque struantur argilla cum capillo subacta, supraque conlocentur tegulae bipedales, quae sustineant pavimentum"}},"5.10.3":{"rose-1899":{"page":160,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"concamarationes vero si ex structura factae fuerint, erunt utiliores, sin autem contignationes fue|rint, figulinum opus subiciatur, sed boc ita (25) erit faciendum, regulae ferreae aut arcus flant eaeque uncinis ferreis ad consignationem suspendantur quam ereberrimis, eaeque regulae sive arcus ita disponantur uti tegulae sine marginibus sedere in duabus invebique possint, et ita totae concamarationes in ferro nitentes sint perfectae, earumque camararum superiora | coagmenta ex (5) argilla cum capillo subacta liniantur, inferior autem pars, quae ad pavimentum spectat, primum testa cum calce trullissetur, deinde opere albario sive tectorio poliatur. 20 eaeque camarae in caldariis si duplices factae fuerint, meliorem babebunt usum, non enim a vapore umor corrumpere | poterit materiem contignationis, sed inter duas (10) 4 camaras vagabitur"},"krohn-1912":{"page":133,"pageEnd":134,"score":0.88,"text":"concamarationes vero si ex structura factae fuerint, erunt utiliores; sin autem contignationes fuerint, figlinum opus subiciatur. sed hoc ita erit faciendum. regulae ferreae aut arcus fiant, eaeque uncinis ferreis ad contignationem suspendantur quam creberrimis; eaeque regulae sive arcus ita disponantur, uti tegulae sine marginibus sedere in duabus invehique possint, et ita totae concamarationes in ferro nitentes sint perfectae. earumque camararum superiora coagmenta ex argilla cum capillo subacta liniantur; inferior autem pars, quae ad pavimentum spectat, primum testa cum calce trullizetur, deinde opere albario sive tectorio poliatur. 2 calcaria H et a. c. S 4 vasaria Kr: invasaria {cum in add.) X 8 cald§ S^ 10 calfaciantur H: -aentur W^ -entur GS (calefacientur G'^) 17 altitudines G 18 duo semis Fav. 20 concamerationes S 28 regula H haeque G 28 camerarum S 2» inferior Fav. {301, 5): interior x Sl trulizetur G, tulizetur HS 116 VITRUVII ^ eaeque camarae in caldariis si duplices factae fuerint. meliorem habebunt usum; non enim a vapore umor corrumpere poterit materiem contignationis, sed inter duas 4 camaras vagabitur"}},"5.10.4":{"rose-1899":{"page":160,"pageEnd":161,"score":0.787,"text":"HS (trullissinfra semper x, nisi quod trulissetur HS 170, 2). || 24 balneorum x. || 25 dummodo (Fav): om. x. | dispositae Fav.: compositae x. DE ARCHITECTURA LIB. V, 10. 11 125 sit praeter scholam labri et alvei, labrum utique sub (15) lumine faciundum videtur, ne stantes | circum suis umbris obscurent lucem, scholas autem labrorum ita fieri oportet spatiosas uti cum priores occupaverint loca, circum spectantes reliqui recte stare possint, alvei autem latitudo inter parietem et pluteum ne minus sit pedes senos, ut (20) gradus inferior inde auferat et pulvinus duos pedes"},"krohn-1912":{"page":134,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"magnitudines autem balneorum videntur fieri pro copia hominum * * + * sint ita compositae. quanta longitudo fuerit tertia dempta, latitudo sit, praeter scholam labri et alvei. labrum utique sub lumine faciundum videtur, ne stantes circum suis umbris obscurent lucem. scholas autem labrorum ita fieri oportet spatiosas, uti, cum priores occupaverint loca circum, expectantes reliqui recte stare possint. alvei autem latitudo inter parietem et pluteum ne minus sit pedes senos, ut gradus inferior inde auferat et pulvinus duos pedes"}},"5.10.5":{"rose-1899":{"page":161,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"laconicum sudationesque sunt coniungendae tepidario, eaeque quam latae fuerint, tantam altitudinem habeant ad io imam curvaturam hemisphaerii, mediumque lumen in hemisphaerio relinquatur ex eo que clupeum aeneum catenis pendeat, per cuius reductiones et demissiones perficietur (25) sudationis tem|peratura. ipsumque ad circinum fieri oportere videtur, ut aequaliter a medio flammae vaporisque 15 vis per curvaturae rotundationes pervagetur"},"krohn-1912":{"page":134,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"laconicum sudationesque sunt coniungendae tepidario ; eaeque quam latae fuerint, tantam altitudinem habeant ad imam curvaturam hemisphaerii. mediumque lumen in hemisphaerio relinquatur, ex eoque clipeum aeneum catenis pendeat, per cuius reductiones et demissiones perficietur sudationis temperatura. ipsumque ad circinum fieri oportere videtur, ut aequaliter a medio flammae vaporisque vis per curvaturae rotundationes pervagetur"}},"5.11.1":{"rose-1899":{"page":161,"pageEnd":null,"score":0.899,"text":"Nunc mihi videtur, etiamsi non sint italicae consue- XI tudinis palaestrarum aedificationes, traditas tamen explicare et quemadmodum apud Graecos constituantur monstrare. in palaestris peristyla quadrata sive oblonga ita (5) 20 sunt facienda | uti duorum stadiorum habeant ambulationis circumitionem, quod Graeci vocant biauXov, ex quibus tres porticus simplices disponantur, quarta quae ad meridianas regiones est conversa, duplex, uti cum tempestates ventosae sint, non possit aspergo in interiorem partem (io"},"krohn-1912":{"page":134,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"Nunc mihi videtur, tametsi non sint italicae consuetudinis palaestrarum aedificationes, traditae tamen, exphcare et, quemadmodum apud Graecos constituantur, monstrare. in palaestris peristylia quadrata sive oblonga ita sunt facienda, uti duorum stadiorum habeant ambulationis circumitionem, quod Graeci vocant biauXov, ex quibus tres porticus simplices disponantur, quarta, quae ad meridianas regiones est conversa, duplex, uti, cum tempestates ventosae sint, non possit aspergo in interiorem partem 7 scolam"}},"5.11.2":{"rose-1899":{"page":161,"pageEnd":162,"score":0.698,"text":"constituantur | autem in tribus porticibus exhedrae spatiosae, habentes sedes in quibus philosophi rhetores reliquique qui studiis delectantur sedentes disputare possint, in duplici autem porticu conlocentur haec membra. 1 scolam x (sed 15 scholas H). || 2 faciu(e GS) ndum H. || 3 fieri GS: fuerit (sic) H. || 10 hemisperii x. || 11 hemisperio y I* x. | clypeom H \\ clypeu S, clipeum G . || 12 di(e G)missiones HS. I! •n 16 lam &(et G) si non i!6r, &ia n (— et si iam non) Sc. || 17 (etc.) palestrarum x. | aedificationes (-es G) traditae (-§ GS) x. || 18 post constituantur monstrare continuo subdit x v. 9 — 12 constituantur — disputare possint. || 19 peristy(i 6r)lia x. I 20 sunt G: sint HS. || 21 circuitionem x. | diaulam (-a S) x . | 25 exedrae (-§ GS) x. 126 VITRUVII j ephebeum in medio, hoc autem est exhedra amplissima cum sedibus, quae tertia parte longior | sit quam lata. (15) sub dextra coryceum, deinde proxime conisterium, 'a conisterio in versura porticus frigida lavatio, quam Graeci Xou- Tpov vocitant, ad sinistram ephebei elaeothesium, proxime 5 autem elaeothesium , ab eo que iter in propnigeum in versura porticus, proxima autem introrsus | e (20) regione frigidarii conlocetur concamarata sudatio longitudine duplex quam latitudo, quae habeat in versuris ex una parte laconicum ad eundem modum quam supra scriptum est, 10 compositum, ex adverso laconici calidam lavationem, in 3 ticus tres, una ex peristylo exeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae"},"krohn-1912":{"page":135,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"constituantur autem in tribus porticibus exliedrae spatiosae, habentes sedes, in quibus philosophi, rhetores reliquique, qui studiis delectantur, sedentes disputare possint. in duplici autem porticu conlocentur haec membra: ephebeum in medio (hoc autem est exhedra amplissima cum sedibus) tertia parte longior sit quam lata ; .3ub dextro coryceum, deinde proxime conisterium, a coniiterio in versura porticus frigida lavatio, quam Graeci ^ouTpov vocitant; ad sinistram ephebei elaeothesium, proxime autem elaeothesium frigidarium, ab eoque iter in propnigeum in versura porticus. proxima autem inbrorsus e regione frigidarii conlocetur concamerata suiatio longitudine duplex quam latitudo, quae habeat in s^ersuris ex una parte laconicum ad eundem modum, uti rjuam supra scriptum est, compositum, ex adverso laconici caldam lavationem. in palaestra peristylia, quemadmodum supra scriptum est, ita debent esse [perfecta] distributa"}},"5.11.3":{"rose-1899":{"page":162,"pageEnd":null,"score":0.912,"text":"calidam lavationem, in 3 ticus tres, una ex peristylo exeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae, ex quibus una quae spectaverit ad 15 septentrionem, perficiatur duplex amplissima latitudine, altera simplex ita facta uti in partibus quae fuerint circa | parietes et quae erunt ad columnas, margines habeat uti semitas non minus pedum denum mediumque excavatum uti gradus sint in descensu a marginibus sesquipedem ad planitiem , quae planities sit non minus pedes xii. ita qui vestiti ambulaverint circum in marginibus, non inpedientur | ab unctis se exercentibus"},"krohn-1912":{"page":135,"pageEnd":null,"score":0.875,"text":"xtra autem disponantur porticus tres, una ex peristylo 3 3xeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae, ex quibus Ana, quae spectaverit ad septentrionem, perficiatur duplex mplissima latitudine, altera simplex, ita factae, uti in par:ibus, quae fuerint circa parietes et quae erit ad columlas, margines habeant uti semitas non minus pedum ienum mediumque excavatum, uti gradus sint in descensu iiarginibus sesquipedem ad planitiem, quae planities sit lon minus pedes xii; ita qui vestiti ambulaverint circum n marginibus, non inpedientur ab unctis se exercentibus"}},"5.11.4":{"rose-1899":{"page":162,"pageEnd":163,"score":0.89,"text":"ae H, adle|th§ S, athelet§ G. DE ARCHITECTURA LIB. V, 11. 12 127 letae per hiberna tempora in tectis stadiis exercentur, proxime autem xystum et duplicem porticum designentur hypaethroe ambulationes, quas Graeci Trapabpojuibac, nostri (15) xysta appellant, in quas per hiemem | ex xysto sereno 5 caelo athletae prodeuntes exercentur. faciunda autem xysta sic videntur ut sint inter duas porticus silvae aut platanones et in his perficiantur inter arbores ambulationes ibique ex opere signino stationes, post xysta autem stadium ita figuratum ut possint hominum copiae (20) io cum | laxamento athletas certantes spectare. Quae in moenibus necessaria videbantur esse ut apte disponantur, perscripsi"},"krohn-1912":{"page":135,"pageEnd":136,"score":0.78,"text":"autem porticus Huctoc apud Graecos vocitatur, quod -t ithletae per hiberna tempora in tectis stadiis exercentur. proxime autem xystum et duplicem porticum designentur 1 constituantur — disputare possint {v. 4) transp. Gal : posf nonstrare (127, 3) exh. x exedrae x 1 corriceum G colistrum et conistro 8 9 lytron HS. litron G 10 aI(a)eoihesium x ll proxima HS 13 hab versurae ex loci natura fuerint conformatae, maximas utilitates videntur habere, circum enim porticus sive navalia (5) sunt | facienda sive ex porticibus aditus ad emporia, turresque ex utraque parte conlocandae, ex quibus catenae traduci per machinas possint"},"krohn-1912":{"page":136,"pageEnd":null,"score":0.957,"text":"de opportunitate autem portuum non est praetermittendum sed, quibus rationibus tueantur naves in his ab tempestatibus, explicandum. hi autem naturaliter si sint bene positi habeantque acroteria sivej promunturia procurrentia, ex quibus introrsus curvaturael sive versurae ex loci natura fuerint conformatae, maximas utilitates videntur habere. circum enim porticus sive navalia sunt facienda sive ex porticibus aditus <(ad)> emporiajf turresque ex utraque parte conlocandae, ex quibus catenae traduci per machinas possint"}},"5.12.2":{"rose-1899":{"page":163,"pageEnd":null,"score":0.603,"text":"Sin autem non naturalem locum neque idoneum ad 2 tuendas ab tempestatibus naves habuerimus, ita videtur (io) esse fa| ciendum uti si nullum flumen in bis locis inpedierit sed erit ex una parte statio, tunc ex altera parte structuris sive aggeribus expediantur progressus, et ita conformandae portuum conclusiones, eae autem structurae 1 stadiis H: studiis HCSG. \\ post exercentur subdit x v. 15 — 18 Faciunda — stationes. || 3 hypaethroe: hyp&(et 6r)ro eae HG, hyp&roee S. | paradromidas HS, parathromidas G. || 4 xysta {sic) x. || 5 atl&ae H adlethg S. atblete G. | faciunda: sic x. || 6 xy(i 6r)sta"},"krohn-1912":{"page":136,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"Sin autem non naturalem locum neque idoneum a^ tuendas ab tempestatibus naves habuerimus, ita videtun esse faciendum, uti, si nuUum flumen in his locis inpedi^j erit sed erit ex una parte statio, tunc ex altera parte structuris sive aggeribus expediantur progressus, et its conformandae portuum conclusiones. eae autem structurae, quae in aqua sunt futurae, videntur sic esse faciendae uti portetur pulvis a regionibus, quae sunt a Cumis continuatae ad promunturium Minervae, isque misceatur 3 uti in mortario duo ad unum respondeant"}},"5.12.3":{"rose-1899":{"page":164,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"deinde tunc in eo loco qui definitus erit, arcae stipitibus robusteis et catenis 5 inclusae in aquam demittendae destinandaeque firmiter, deinde intra ex trastillis inferior | pars sub aqua exaequanda et purganda, et caementis ex mortario, materia mixta quemadmodum supra scriptum est, ibi congerendum, doneque compleatur structura spatium quod fuerit inter io arcas, hoc autem munus naturale habent ea loca quae supra scripta sunt. | Sin autem propter fluctus aut impetus aperti pelagi (25) destinae arcas non potuerint continere, tunc ab ipsa terra sive crepidine pulvinus quam firmissime struatur, isque 15 pulvinus exaequata struatur planitia minus quam dimidiae partis, reliquum quod est proxime litus, proclinatum 4 latus"},"krohn-1912":{"page":137,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"ARCHITECTURA LIB. V, 11. 12 119 in eo loco, qui definitus erit, arcae stipitibus robusteis et icatenis inclusae in aquam demittendae destinandaeque firmiter; deinde inter ea extrastilis inferior pars sub aqua exaequanda et purganda, et caementis ex mortario materia mixta, quemadmodum supra scriptum est, ibi congerendum, doneque compleatur structurae spatium, quod fuerit inter arcas. hoc autem munus naturale habent ea loca, quae supra scripta sunt. Sin autem propter fluctus aut impetus aperti pelagi destinae arcas non potuerint continere, tunc ab ipsa terra Isive crepidine pulvinus quam firmissime struatur, isque pulvinus exaequata struatur planitia minus quam dimidiae jpartis, reliquum, quod est proxime litus, proclinatum latus"}},"5.12.4":{"rose-1899":{"page":164,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"habeat. | deinde ad ipsam aquam et latera pulvino 180 ^circiter sesquipedales margines struantur aequilibres ex planitia quae est supra scripta, tunc proclinatio ea impleatur harena et exaequetur cum margine et planitia pulvini, deinde insuper eam | exaequationem pila quam (5) magna constituta fuerit ibi struatur, eaque cum erit extracta, relinquatur ne minus duos menses ut siccescat, tunc autem succidatur margo quae sustinet harenam. ita 25 harena fluctibus subruta efficiet in mare pilae praecipitationem. hac ratione quotienscumque | opus fuerit , in (10) aquam poterit esse progressus"},"krohn-1912":{"page":137,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"habeat. deinde ad ipsam aquam et latera pulvino circiter 4 sesquipedales margines struantur aequilibres ex planitia, quae est supra scripta; tunc proclinatio ea impleatur harena et exaequetur cum margine et planitia pulvini. deinde insuper eam exaequationem pila, quam magna constituta fuerit, ibi struatur; eaque, cum erit extructa, relinquatur ne minus duos menses, ut siccescat. tunc autem succidatur margo, quae sustinet harenam; ita harena fluctibus subruta efficiet in mare pilae praecipitationem. hac ratione, quotienscumque opus fuerit, in aquam poterit esse progressus"}},"5.12.5":{"rose-1899":{"page":165,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"In quibus autem locis pulvis non nascitur, his rationibus erit faciendum uti arcae duplices ustilatis taleis et catenis conligatae in eo loco qui finitus erit constituantur, et inter destinas creta in aeronibus ex ulva palustri factis (15)5 1 calcetur, cum ita bene calcatum et quam densissime fuerit, tunc cocleis rotis tympanis conlocatis locus qui ea saeptione finitus fuerit exinaniatur sicceturque, et ibi inter saeptiones fundamenta fodiantur, si terrena erunt, usque ad solidum crassiora quam qui murus supra futurus erit <20)10 exinaniantur | siccenturque, et tunc structura ex caementis calce et harena compleantur"},"krohn-1912":{"page":137,"pageEnd":138,"score":0.867,"text":"In quibus autem locis pulvis non nascitur, his rationibus erit faciendum, uti arcae duplices relatis tabulis et catenis conligatae in eo loco, qui finitus erit, constituantur, et inter destinas creta in aeronibus ex ulva palustri factis calcetur. cum ita bene calcatum et quam densissime fuerit, tunc cocleis, rotis, tympanis conlocatis locus, qui ea saeptione finitus fuerit, exinaniatur sicceturque, et ibi inter saeptiones fundamenta fodiantur. si terrena erunt, 8 extrastilis sic x 4 ex(a)equenda HS 6 doneque (donique Lachmann): denique x compleantur H l minus G (in marg. munus G'^ 12 planiti§ S 17 exequetur S^G^: exequaetur H', exequatur HS, exequentur G 20 mensis H28 plaustri G 120 VITRUVII usque ad solidum, crassiora quam qui murus supra futu rus erit, et tunc structura ex caementis calce et harena! compleantur"}},"5.12.6":{"rose-1899":{"page":165,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"sin autem mollis locus erit, 6 palis ustilatis alneis aut oleagineis configatur et carbonibus compleatur, quemadmodum in theatrorum et muri fundationibus est scriptum, deinde tunc quadrato saxo (25) 15 murus ducatur iuncturis | quam longissimis, uti maxime medii lapides coagmentis contineantur, tunc qui locus Jb erit inter murum ruderatione sive structura compleatur, ita erit uti possit turris insuper aedificari"},"krohn-1912":{"page":138,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"sin autem mollis locus erit, palis ustilatis alneis aut oleagineis configantur et carbonibus compleantur, quemadmodum in theatrorum et muri fundationibus est scriptum. deinde tunc quadrato saxo murus ducatur iuncturis quam longissimis, uti maxime medii lapides coagmentis contineantur. tunc, qui locus erit inter murum, ruderatione sive structura compleatur. ita erit uti possit turris insuper aedificari"}},"5.12.7":{"rose-1899":{"page":165,"pageEnd":null,"score":0.805,"text":"His perfectis navaliorum ea erit ratio ut constituantur 7 131 | spectantia maxime ad septentrionem, nam meridianae 21 regiones propter aestus cariem tineam teredines reliquaque bestiarum nocentium genera procreant alendoque conservant, eaque aedificia minime sunt materianda propter (5) incendia. | de magnitudinibus autem finitio nulla debet 25 esse, sed faciunda ad maximum navium modum, uti etsi maiores naves subductae fuerint, habeant cum laxamento ibi conlocationem. Quae necessaria ad utilitatem in civitatibus publicorum locorum succurrere mihi potuerunt, quemadmodum conustilatis taleis: relatis tabulis x ( cf \\ p. 21 , 23). || 4 ineronibus: sic x (aero k6i£ CGL ii, 12 sub A). | plaustri G. || 6 clocleis ante ras. H . || 7 septione x. || 8 septiones"},"krohn-1912":{"page":138,"pageEnd":null,"score":0.927,"text":"His perfectis navaliorum ea erit ratio, ut constituantur spectantia maxime ad septentrionem; nam meridianae regiones propter aestus cariem, tineam, teredines reliqua que bestiarum nocentium genera procreant alendoquei conservant. eaque aedificia minime sunt materianda prop-^ ter incendia. de magnitudinibus autem finitio nulla debet esse, sed faciunda ad maximum navium modum, uti, etsi maiores naves subductae fuerint, habeant cum laxamento ibi conlocationem. Quae necessaria ad utilitatem in civitatibus publicoruna locorum succurrere mihi potuerunt, quemadmodum con stituantur et perficiantur, in hoc volumine scripsi; privatorum autem aedificiorum utilitates et eorum symmetrias insequenti volumine ratiocinabor"}},"6.praef.1":{"rose-1899":{"page":166,"pageEnd":null,"score":0.989,"text":"Aristippus philosophus Socraticus naufragio cum eiectus 5 | ad Rhodiensium litus animadvertisset geometrica schemata descripta, exclamavisse ad comites ita dicitur 'bene speremus, hominum enim vestigia video5 statimque in oppidum Rhodum contendit et recta gymnasium devenit, ibique de philosophia disputans muneribus est donatus, ut 10 non tantum | se ornaret sed etiam eis qui una fuerunt et(20) vestitum et cetera quae opus essent ad victum praestaret, cum autem eius comites in patriam reverti voluissent interrogarentque eum quidnam vellet domum renuntiari, tunc ita mandavit dicere, eiusmodi possessiones et viatica liberis 15 oportere pajrari quae etiam e naufragio una possent enatare"},"krohn-1912":{"page":138,"pageEnd":139,"score":0.831,"text":"Aristippus philosophus Socraticus, naufragio cum eiectus' ad Rhodiensium litus animadvertisset geometrica schemata descripta, exclamavisse ad comites ita dicitur: ^bene' speremus! hominum enim vestigia video.' statimque in. oppidum Rhodum contendit et recta gymnasium deveniti 2 post futurus erit ex 130, 17 rep. x exinaniatur sicceturque {del. Kr) nunc G 3 compleantur G: -atur HSG'^ erii HS: fuerit G 15 materienda HS 17 facienda S 21 po^ tuerunt G: poterunt HS 27 schemata H: scemata JSGS »0 recta H: recte EG^ recta via S l DE ARCHITECTURA LIB. YI 121 ibique de philosophia disputans muneribus est donatus, ut non tantum se ornaret, sed etiam eis, qui una fuerunt, et vestitum et cetera, quae opus essent ad victum, praestaret. cum autem eius comites in patriam reverti voluissent interrogarentque eum, quidnam vellet domum renuntiari, tunc ita mandavit dicere: eiusmodi possessiones et viatica liberis oportere parari, quae etiam e naufragio una possent enatare"}},"6.praef.2":{"rose-1899":{"page":166,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"namque ea vera praesidia sunt vitae quibus neque fortunae tempestas iniqua neque publicarum rerum mutatio neque belli vastatio | potest nocere, non minus eam sententiam 182 augendo Theophrastus, hortando doctos potius esse quam 20 pecuniae confidentes ita ponit, doctum ex omnibus solum neque in alienis locis peregrinum neque amissis familiaribus et necessariis | inopem amicorum sed in omni civitate (5) esse civem difficilesque fortunae sine timore posse despicere casus, at qui non doctrinarum sed felicitatis praesidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem 3 non stabili sed infirma conflictari vita"},"krohn-1912":{"page":139,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"namque ea vera praesidia sunt 2 vitae, quibus neque fortunae tempestas iniqua neque publicarum rerum mutatio neque belli vastatio potest nocere. !non minus eam sententiam augendo Theophrastus, hortando doctos potius esse quam pecuniae confidentes, ita ponit: doctum ex omnibus solum neque in alienis locis peregrinum neque amissis familiaribus et necessariis inopem amicorum, sed in omni civitate esse civem difficilesque fortunae sine timore posse despicere casus; at qui non doctrinarum sed felicitatis praesidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem non stabili sed infirma conflictari vita"}},"6.praef.3":{"rose-1899":{"page":167,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"LIB. VI 131 (io) dissimiliter ait pauca sapientibus | fortunam tribuere, quae autem maxima et necessaria sunt, animi mentisque cogitationibus gubernari, haec ita etiam plures philosophi dixerunt, non minus poetae qui antiquas comoedias graece 5 scripserunt, easdem sententias versibus in scaena pronuntiaverunt, ut Eucrates Chionides Aristophanes, | maxime etiam cum his Alexis, qui Athenienses ait oportere ideo laudari quod omnium Graecorum leges cogunt parentes <(ali y a liberis, Atheniensium non omnes nisi eos qui io liberos artibus erudissent. omnia enim munera fortunae cum dantur ab ea faciliter adimuntur, disciplinae vero (20) coniunctae cum | animis nullo tempore deficiunt, sed permanent stabiliter ad summum exitum vitae"},"krohn-1912":{"page":139,"pageEnd":null,"score":0.885,"text":"Epicurus vero non dissimiliter ait: 3 pauca sapientibus fortunam tribuere, quae autem maxima et necessaria sunt, animi mentisque cogitationibus gubernari. haec ita etiam plures philosophi dixerunt. non minus poetae, qui antiquas comoedias graece scripserunt, easdem sententias versibus in scaena pronuntiaverunt, ut Crates, Chionides, Aristophanes , maxime etiam cum his Alexis, qui Athenienses ait oportere ideo laudari, quod omnium Graecorum leges cogunt parentes <^ali)> a liberis, Atheniensium non omnes nisi eos, qui liberos artibus erudissent. omnia enim munera fortunae cum dantur, ab ea faciliter adimuntur; disciplinae vero coniunctae cum ani2 ut non tantum HEG: in tantum ut non solum S 5 donum"}},"6.praef.4":{"rose-1899":{"page":167,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"itaque ego 4 maximas infinitasque parentibus ago atque habeo gratias, 15 quod Atheniensium legem probantes me arte erudiendum curaverunt, et ea quae non potest esse probata sine litte - (25)ratura encyclioque doctrinarum | omnium disciplina, cum ergo et parentium cura et praeceptorum doctrinis auctas haberem copias disciplinarum, philologis et philotechnis 20 rebus commentariorumque scripturis me delectans eas possessiones animo paravi, e quibus haec | est fructuum summa, nullas plus habendi esse necessitates eamque esse proprietatem divitiarum maxime, nihil desiderare, sed forte nonnulli haec levia iudicantes putant eos esse sapientes (5) 25 qui pecunia sunt copiosi, itaque plerique ad id | propositum contendentes audacia adhibita cum divitiis etiam notitiam sunt consecuti"},"krohn-1912":{"page":140,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"itaque ego maximas infinitasque parentibus ago atque habeo gratias, quod Atheniensium legem probantes me arte erudiendum curaverunt, et ea, quae non potest esse probata sine litteratura encyclioque s doctrinarum omnium disciplina. cum ergo et parentium(26 cura et praeceptorum doctrinis auctas haberem copias disciplinarum, philologis et philotechinis rebus commentariorumque scripturis me delectans eas possessiones animo paravi, e quibus haec est fructuum summa: nuUas plus ll habendi esse necessitates eamque esse proprietatem, divin| tiarum maxime nihil desiderare. sed forte nonnulli haec levia iudicantes putant eos esse sapientes, qui pecunia sunt copiosi. itaque plerique ad id propositum contendentes audacia adhibita cum divitiis etiam notitiam sunt «; 5 consecuti"}},"6.praef.5":{"rose-1899":{"page":167,"pageEnd":168,"score":0.774,"text":"ego autem, Caesar, non ad 5 pecuniam parandam ex arte dedi studium, sed potius tenuitatem cum bona fama quam abundantiam cum infamia sequendam probavi. ideo notities parum est ad- (io) secuta, sed tamen his vo [luminibus editis, ut spero, etiam 1 ait S : aut HEG. || 3 etiam plures: esse plures etiam S. || 6 eucrates: sic (pro Eu . . . Crates) x. || 9 ali om. x. || 11 facile S. || 16 litteraturae (-§ EGS) x. || 18 parentium HG: -tu ES(GC). || 19 philotechinis x . || 22 nullas EG: nulla HS. || 24 putantes eo | esse E, putantes eos esse EG, putant eos tantum esse S. || 30 notities: sic (gen.) x cf. ad. p. 233,21. | adsecuta: cf.p. 63,18. 9* 132 VITRUVII posteris ero notus, neque est mirandum quid ita pluribus sim ignotus, ceteri architecti rogant et ambiunt ut architectentur, mihi autem a praeceptoribus est traditum rogatum non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus color movetur pudore petendo | rem suspiciosam. 5 (15) nam beneficium dantes non accipientes ambiuntur, quid enim putemus suspicari qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos committere gratiae petentis, nisi praedae compendiique eius causa iudicet faciundum"},"krohn-1912":{"page":140,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"ego autem, Caesar, non ad pecuniam parandam | ex arte dedi studium, sed potius tenuitatem cum bona fama quam abundantiam cum infamia sequendam probavi. ideo notities parum est adsecuta. sed tamen his volumi-(i nibus editis , ut spero , etiam posteris ero notus. neque 211 est mirandum, quid ita pluribus sim ignotus. ceteri architecti rogant et ambiunt, ut architectent ; mihi autem a praeceptoribus est traditum: rogatum, non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus color movetur pudore petendo rem suspiciosam. nam beneficium dantes, 2 11 non accipientes ambiuntur. quid enim putemus suspicari, qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos committere gratiae petentis, nisi praedae compendiique eius causa 6 iudicet faciundum"}},"6.praef.6":{"rose-1899":{"page":168,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"itaque maiores primum a genere probatis operam tradebant | architectis, 10(20) deinde quaerebant si honeste essent educati, ingenuo pudori non audaciae protervitatis committendum iudicantes. ipsi autem artifices non erudiebant nisi suos liberos aut cognatos et eos viros bonos instituebant, quibus tantarum rerum fides sine dubitatione permitteretur. 15 | Cum autem animadverto ab indoctis et inperitis tantae disciplinae magnitudinem iactari et ab is qui non modo architecturae sed omnino ne fabricae quidem notitiam habent, non possum non laudare patres familiarum eos qui litteraturae fiducia confirmati per se aedificantes ita iudicant, si | inperitis sit committendum, ipsos 134 potius digniores esse ad suam voluntatem quam ad alienam pecuniae consumere summam"},"krohn-1912":{"page":140,"pageEnd":141,"score":0.888,"text":"rec: -tes x 29 faciendum EG 30 tradebant HEG: dabant S ^d DE ARCHITECTURA LIB. VI, 1 123 honeste essent educati, ingenuo pudori, non audaciae protervitatis permittendum iudicantes. ipsi autem artifices non erudiebant nisi suos liberos aut cognatos et eos viros bonos instituebant, quibus tantarum rerum fidei pecuniae ) sine dubitatione permitterentur. ,) Cum autem animadverto ab indoctis et inperitis tantae disciplinae magnitudinem iactari et ab is, qui non modo architecturae sed omnino ne fabricae quidem notitiam habent, non possum non laudare patres familiarum eos, ) qui litteraturae fiducia confirmati per se aedificantes ita 1: iudicant: si inperitis sit committendum, ipsos potius digniores esse ad suam voluntatem quam ad alienam pej cuniae consumere summam"}},"6.praef.7":{"rose-1899":{"page":168,"pageEnd":null,"score":0.827,"text":"itaque nemo artem ullam aliam conatur domi facere, uti sutrinam fullonicam aut ex ceteris quae sunt faciliores, | nisi architecturam, ideo 25 (5) quod qui profitentur non arte vera sed falso nominantur architecti, quas ob res corpus architecturae rationesque eius putavi diligentissime conscribendas, opinans id munus omnibus gentibus non ingratum futurum, igitur quoniam in quinto de opportunitate communium opejrum perscripsi, 30(io> 1 cur ita sim pluribus ignotus S. || 2 ambigunt HS . | arehitentent H, -tectent"},"krohn-1912":{"page":141,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"itaque nemo artem uUam Ialiam conatur domi facere, uti sutrinam, fullonicam aut i ex ceteris, quae sunt faciliores, nisi architecturam, ideo quod, qui profitentur, non arte vera sed falso nominantur architecti. quas ob res corpus architecturae rationesque eius putavi diligentissime conscribendas, opinans munus omnibus gentibus non ingratum futurum. igitur, quoniam in quinto de opportunitate communium operum perscripsi, in hoc volumine privatorum aedificiorum ratiocinationes et commensus symmetriarum explicabo"}},"6.1.1":{"rose-1899":{"page":169,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"Haec autem ita erunt recte disposita, si primo animad- I versum fuerit quibus regionibus aut quibus inclinationibus 5 mundi constituantur, namque aliter Aegypto, aliter Hispania, | non eodem modo Ponto, dissimiliter Romae, item ceteris terrarum et regionum proprietatibus oportere videntur constitui genera aedificiorum, quod alia parte solis cursu premitur tellus, alia longe ab eo distat, alia per io medium temperatur, igitur uti constitutio mundi ad terrae (20) spatium in|clinatione signiferi circuli et solis cursu disparibus qualitatibus naturaliter est conlocata, ad eundem modum etiam ad regionum rationes caelique varietates videntur aedificiorum debere dirigi conlocationes"},"krohn-1912":{"page":141,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"Haec autem ita erunt recte disposita, si primo animadversum fuerit, quibus regionibus aut quibus inclinationibus ! mundi constituantur. namque aliter Aegypto, aliter Hi)spania, non eodem modo Ponto, dissimiliter Romae, item ceteris terrarum et regionum proprietatibus oportere vi1 dentur constitui genera aedificiorum, quod alia parte solis cursu premitur tellus, alia longe ab eo distat, alia per medium temperatur. igitur, uti constitutio mundi ad terrae I spatium inclinatione signiferi circuli et solis cursu disparibus qualitatibus naturaliter est conlocata, ad eundem modum etiam ad regionum rationes caelique varietates videntur aedificiorum debere dirigi conlocationes"}},"6.1.2":{"rose-1899":{"page":169,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"sub 2 15 septentrione aedificia testudinata et maxime conclusa et (25) non patentia sed conversa ad | calidas partes oportere fieri videntur, contra autem sub impetu solis meridianis regionibus, quod premuntur a calore, patentiora conversaque ad septentrionem et aquilonem sunt faciunda. ita quod 20 ultra natura laedit, arte erit emendandum, item reliquis (30) regionibus ad eundem modum <(debet)> temperari, | quemadmodum caelum est ad inclinationem mundi conlocatum"},"krohn-1912":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.917,"text":"VITRUVII septentrione aedificia testudinata et maxime conclusa et , non patentia, sed conversa ad calidas partes oportere fieri {. videntur. contra autem sub impetu solis meridianis re- \\ gionibus, quod premuntur a calore, patentiora conversai que ad septentrionem et aquilonem sunt faciunda. ita, i quod ultra natura laedit, arte erit emendandum. item reliquis regionibus ad eundem modum <(debet> temperari, quemadmodum caelum est ad inclinationem mundi con"}},"6.1.3":{"rose-1899":{"page":169,"pageEnd":170,"score":0.846,"text":"Haec autem ex natura rerum sunt animadvertenda et 3 consideranda atque etiam ex membris corporibusque gentium | observanda, namque sol quibus locis mediocriter 26 profundit vapores, in his conservat corpora temperata, quaeque proxime currendo deflagrat, eripit exurendo temperaturam umoris. contra vero refrigeratis regionibus, (5) quod absunt a meridie | longe, non exhauritur a caloribus 30 umor, sed ex caelo roscidus aer in corpora fundens umorem efficit ampliores corporaturas vocisque sonitus graviores. ex eo quoque quae sub septentrionibus nutriuntur 5 hispani§ S. || 11 in inclinatione x. || 18 quod: quia S. || 19 faciunda HG: -enda ES. || 20 ultra HEG: ultro S. || 21 debet om. x (cf. p. 118,27. 277, 12). \\ | 27 deflagrant x. || 28 contra refrigeratas vero regiones quia . . . S. || 29 coloribus H. || 30 fundans H. || 32 quae om. x. 134 VITRUVII gentes inmanibus corporibus, candidis coloribus, directo capillo et rufo, oculis caesiis, san[guine multo ab umoris (io) 4 plenitate caelique refrigerationibus sunt conformati"},"krohn-1912":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"Haec autem ex natura rerum sunt animadvertenda et ' consideranda atque etiam ex membris corporibusque gentium observanda. namque sol quibus locis mediocriter profundit vapores, in his conservat corpora temperata; quaeque proxime currendo deflagrat, eripit exurendo temperaturam umoris; contra vero refrigeratis regionibus, quod absunt a meridie longe, non exhauritur a caloribusi umor, sed ex caelo roscidus aer in corpora fundens umorem efficit ampliores corporaturas vocisque sonitus graviores. ex eo quoque, <(quae)> sub septentrionibus nutriuntur gentes, inmanibus corporibus, candidis coloribus, directo capillo et rufo, oculis caesis, sanguine multo ab( umoris plenitate caelique refrigerationibus sunt confor"}},"6.1.4":{"rose-1899":{"page":170,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"qui autem sunt proximi ad axem meridianum subiectique solis cursui, brevioribus corporibus, colore fusco, crispo capillo, 5 oculis nigris, cruribus squalidis, sanguine exiguo solis impetu perficiuntur, itaque etiam propter san|guinis exiguitatem timidiores sunt ferro resistere, sed ardores ac febres sufferunt sine timore, quod nutrita sunt eorum membra cum fervore, itaque corpora quae nascuntur sub septenio trione a febri sunt timidiora et inbecilla, sanguinis autem abundantia ferro resistunt sine timore"},"krohn-1912":{"page":142,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"qui autem sunt proximi ad axem meridianum subiectique solis cursui, brevioribus corporibus, colore fusco, crispo capillo, oculis nigris, [cruribus validis,] sanguine exiguo solis impetu perficiuntur, itaque etiam propter sanguinis exiguitatem timidiores sunt ferro resistere, sed ardores ac febres sufferunt sine timore, quod nutrita sunt eorum membra cumfervore; itemque corpora, quae nascuntur sub septentrione, a febri sunt timidiora et inbecilla, sanguinis autem abundantia ferro resistunt sine timore"}},"6.1.5":{"rose-1899":{"page":170,"pageEnd":null,"score":0.923,"text":"Non minus sonus vocis in generibus gentium dispares (20) et varias habet qualitates, ideo quod terminatio orientis et occidentis circa terrae librationem, qua dividitur pars 15 superior et inferior mundi, habere videtur libratam naturali modo circumitionem, quem etiam mathematici opi£ovxa dicunt. | igitur cum id habemus certum animo sustinentes, (25) ab labro quod est in regione septentrionali, linea traiecta ad id quod est supra meridianum axem ab eoque altera 20 obliqua in altitudinem ad summum cardinem qui est post stellas septenjtrionum, sine dubitatione animadvertemus ex 186 eo esse schema trigoni mundo, uti organi quam cajufhJKr|V 6 graeci dicunt"},"krohn-1912":{"page":143,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"Non minus sonus vocis in generibus gentium dispares 5 ' et varias habet qualitates, ideo quod terminatio orientis i et occidentis circa terrae librationem, qua dividitur pars superior et inferior mundi, habere videtur libratam naturali modo circumitionem, quam etiam mathematici opiIovTa )dicunt. igitur cum id habemus certum ab imo sustinens, ab labro, quod est in regione septentrionali, linea traiecta ad id, quod est supra meridianum axem, ab eoque altera obliqua in altitudinem ad summum cardinem, qui est post stellas septentrionum, sine dubitatione animadvertemus ex eo esse schema trigonii mundo, uti organi, quam ca|UpuKr|V Graeci dicunt"}},"6.1.6":{"rose-1899":{"page":170,"pageEnd":171,"score":0.678,"text":"itaque quod est spatium proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus, sub eo loco 25 quae sunt nationes propter | brevitatem altitudinis ad mundum sonitum vocis faciunt tenuem et acutissimum, uti in organo chorda quae est proxima angulo, secundum eam 1 de(i J5)recto HEG : dimisso S (sed in m. vel derecto Sc). || 2 cae(§ GS) sis x (caecis E). || 6 squalidis (sc. macie, ut ciris v. 506 cf. aux|LU)p6c CGL 11, 187. 252): validis x (invalidis Joc.). || 7 sicantur S (sed in m. vel perficiuntur S°). || 9 subferunt x (sufferunt SGC, ut x p. 45, 5). || 12 tumore H. || 16 et inferior om. S. || 17 circuitionem S. | quem: quam x. | orizonta (rizonta E) x. || 19 ab HEG : a S. || 20 alteram obliquam (a bis SEG) x. || 22 sine dubitatione: procul dubio S. || 23 scaema Hc (scema EGS ): scaena ante corr. H. | trigonii x. | sambucen x. || 25 cardine x (-ni L). DE ARCHITECTURA LIB. VI, 1 135 autem reliquae ad mediam Graeciam remissiores efficiunt in nationibus sonorum scansiones, item a medio in ordinem (io) crescendo ad extremos septentriones sub | altitudines caeli nationum spiritus sonitibus gravioribus a natura rerum 5 exprimuntur, ita videtur mundi conceptio tota propter inclinationem consonantissime per solis temperaturam ad barmoniam esse"},"krohn-1912":{"page":143,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"itaque quod est spatium 6 proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus, sub eo loco quae sunt nationes, propter brevitatem altitudinis ad mundum sonitum vocis faciunt tenuem et acutissimum, uti in organo chorda, quae est proxima angulo. secundum eam autem reliquae ad mediam Graeciam remissiones efficiunt in nationibus sonorum scansione. item a medio in ordinem crescendo ad extremos septentriones sub altitudines caeli nationum spiritus sonitibus gravioribus a natura rerum exprimuntur. ita videtur mundi conceptio tota propter inclinationem consonantissime per solis temperaturam ad harmoniam esse composita"}},"6.1.7":{"rose-1899":{"page":171,"pageEnd":null,"score":0.891,"text":"igitur quae nationes sunt inter 7 axis meridiani cardinem ac septentrionalis medio positae, (15) uti | in diagrammate musico medianae vocis , babent sonitum in sermone, quaeque progredientibus ad septentrionem sunt nationes, quod altiores babent distantias ad mundum, spiritus vocis babentes umore repulsos ad bypatas et proslambanomenon , a natura rerum sonitu graviore coguntur (20) uti. eadem | ratione e medio progredientibus ad meridiem 15 gentes paranetarum adiectionibus temperaturas efficere, cum de symmetria sit detractum aut adiectum, uti id videatur recte esse | formatum in aspeetuque nihil desideretur"},"krohn-1912":{"page":146,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"Nulla architecto maior cura esse debet, nisi uti pro-c portionibus ratae partis habeant aedificia rationum exactiones. cum ergo constituta symmetriarum ratio fuerit et commensus ratiocinationibus explicati, tum etiam acu- : minis est proprium providere ad naturam loci aut usum aut speciem ^detractionibus aut^ adiectionibus temperaturas <^et^ efficere, cum de symmetria sit detractum aut adiectum, uti id videatur recte esse formatum in 2 aspectuque nihil desideretur"}},"6.2.2":{"rose-1899":{"page":173,"pageEnd":174,"score":0.793,"text":"alia enim ad manum species esse 2 videtur, alia in excelso, non eadem in concluso, dissimilis in aperto, in quibus magni indicii est opera quid tandem sit faciundum. non enim veros videtur habere visus effe- {io)ctus, sed fallitur saepius iudicio ab eo mens. | quemadmodum etiam in scaenis pictis videntur columnarum pro- ^ 2 manu: manu consiliis x ( pro repetito praecedens consiliis delet Gc). || 3 populi romani HS: romani populi EG. \\ egregiam(a) temperatam(a)que regionem(e) x. || 4 imperii HS: -rio EG. || 8 nationum(-u E) EG: -ne HS. || 9 gentiu & pr. S. || 12 et HS(GC): om. EG. || 17 Nulla HS: -lo G. || 22 et detractionibus aut om. x. || 25 species se v. H. || 28 faciundum HG: -endu S. || 30 segnis G: cae(§ #)nis HS. 138 VITRUVII iecturae, mutulorum ecphorae, signorum figurae prominentes, cum sit tabula sine dubio ad regulam plana, similiter in navibus remi cum sint sub aqua directi, tamen oculis infracti videntur, et quatenus eorum partes tangunt summam | planitiem liquoris, apparent uti sunt directi, cum5(i5> vero sub aqua sunt demissi, per naturae perlucidam raritatem remittunt enatantes ab suis corporibus fluentes imagines ad summam aquae planitiem atque eae ibi commotae efficere videntur infractum remorum oculis aspectum"},"krohn-1912":{"page":146,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"alia enim ad manum species esse videtur, alia in excelso, non eadem in concluso, dis- I similis in aperto, in quibus magni iudicii est opera, quid tandem sit faciundum. non enim veros videtur habere visus effectus, sed fallitur saepius iudicio ab eo mens. quemadmodum etiam in scaenis pictis videntur columnarum proiecturae, mutulorum ecphorae, signorum figurae prominentes, cum sit tabula sine dubio ad regulam plana. similiter in navibus remi, cum sint sub aqua directi, tamen oculis infracti videntur; et quatenus eorum partes tangunt summam planitiem liquoris, apparent, uti sunt, directi. cum vero sub aqua sunt demissi, per naturae perlucidam raritatem remittunt enatantes ab suis corporibus fluentes Imagines ad summam aquae planitiem, atque eae ibi commotae efficere videntur infractum remorum oculis aspec"}},"6.2.3":{"rose-1899":{"page":174,"pageEnd":null,"score":0.88,"text":"boc autem sive simujlacrorum inpulsu seu radiorum exio(2o) oculis effusionibus uti physicis placet videmus, utraque ratione videtur ita esse uti falsa iudicia oculorum habeat 4 aspectus"},"krohn-1912":{"page":146,"pageEnd":null,"score":0.863,"text":"hoc autem sive simulacrorum inpulsu seu radiorum ) ex oculis eff usionibus , uti physicis placet, videmus, utraque ratione videtur ita esse, uti falsa iudicia oculorum 2 tit. secl"}},"6.2.4":{"rose-1899":{"page":174,"pageEnd":null,"score":0.936,"text":"cum ergo quae sunt vera falsa videantur et nonnulla aliter quam sunt oculis probentur, non puto oportere esse dubium quin ad locorum na|turas aut 1 5 (25) necessitates detractiones aut adiectiones fieri debeant ita uti nihil in bis operibus desideretur, haec autem etiam ingeniorum acuminibus non solum doctrinis efficiuntur"},"krohn-1912":{"page":147,"pageEnd":null,"score":0.882,"text":"cum ergo, quae sunt vera, falsa videanliir et nonnulla aliter quam sunt oculis probentur, non ])uto oportere esse dubium, quin ad locorum naturas aut iiccessitates detractiones aut adiectiones fieri debeant, d ita, uti nihil in his operibus desideretur. haec autem riiam ingeniorum acuminibus, non solum doctrinis effi"}},"6.2.5":{"rose-1899":{"page":174,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"igitur statuenda est primum ratio symmetriarum, a qua sumatur sine dubitatione commutatio, deinde ex|pli-20(30) cetur operis futuri locorum imum spatium longitudinis | <(et latitudinis^), cuius cum semel constituta fuerit magnitudo, sequatur eam proportionis ad decorem apparatio, uti non sit considerantibus aspectus eurytbmiae dubius, de qua quibus rationibus efficiatur est mihi pronuntiandum, 25 primumque de | cavis aedium uti fieri debent dicam"},"krohn-1912":{"page":147,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"igitur statuenda est primum ratio symmetriarum, 5 I;i qua sumatur sine dubitatione commutatio] deinde explicetur operis futuri locorum imum spatium longitudinis et latitudinis)>, cuius cum semel constituta fuerit magnitudo, sequatur eam proportionis ad decorem apparatio, iiti non sit considerantibus aspectus eurythmiae dubius. (le qua, quibus rationibus efficiatur, est mihi pronuntian(lum, primumque de cavis aedium, uti fieri debeant, dicam"}},"6.3.1":{"rose-1899":{"page":174,"pageEnd":175,"score":0.726,"text":"Cava aedium quinque generibus sunt distincta, quorum ita figurae nominantur, tuscanicum, corinthium, tetrastylon, displuviatum, testudinatum, tuscanica sunt in quibus trabes in atrii latitudine traiectae habent interpensiva et 30 1 ecphor§ G: espborae H, §spor^ S. || 3 sint sub ( ante corr.) om. S. || 5 liquoris G: -res HS. || 6 dimissi x. || 8 eae H (e§ S ): hae G. || 10 siue HS: sine G. || 11 utramque (utraque GS ) rationem (-e GS) x. || 15 quin G: quam (qua S) HS. || 17 ita Mulier -Strubing: sed ita x. || 19 aqua HS(GC): §que G. || 21 imum: unum (-u S) x. || 22 et latitudinis om. x. | cum G: om. HS. || 24 §rithmi§ S. || 26 debent H: debeant HCSG. j| 30 habeant x (corr. Mar.). DE ARCHITECTURA LIB. VI, 3 139 (io) collicias | ab angulis parietum ad angulos tignorum intercurrentes, item asseribus stillicidiorum in medium compluvium deiectus. in corintbiis isdem rationibus trabes et compluvia conlocantur, sed a parietibus trabes recedentes 5 in circumitione circa columnas componuntur, tetrastyla (15) sunt quae subiectis sub | trabibus angularibus columnis et utilitatem trabibus et firmitatem praestant, quod neque ipsae magnum impetum coguntur habere neque ab interpensivis onerantur"},"krohn-1912":{"page":147,"pageEnd":null,"score":0.94,"text":"Cava aedium quinque generibus sunt distincta, quorum III ita figuraenominantur: tuscanicum, corinthium, tetrastylon, displuviatum, testudinatum. tuscanica sunt, in quibus trabes in atrii latitudine traiectae habeant interpensiva et collicias ab angulis parietum ad angulos tignorum intercurrentes, item asseribus stillicidiorum in medium comphivium deiectus. in corinthiis isdem rationibus trabes et compluvia conlocantur, sed a parietibus trabes recedentes in circumitionis circa columnas componuntur. tetrastyla sunt, quae subiectis sub trabibus angularibus cohunnis et utilitatem trabibus et firmitatem praestant, (]uod neque ipsae magnum impetum coguntur habere neque ab interpensivis onerantur"}},"6.3.2":{"rose-1899":{"page":175,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"displuviata autem sunt in quibus deio liquiae arcam sustinentes stillicidia reiciunt. haec, hibernaculis maxime praestant utilitates, quod | compluvia eorum erecta non obstant luminibus tricliniorum, sed ea habent in refectionibus molestiam magnam, quod circa parietes stillicidia defluentia continent fistulae, quae non celeriter 15 recipiunt ex canalibus aquam defluentem, itaque redundantes restagnant et intestinum et parietes in eis | generibus aedificiorum corrumpunt, testudinata vero ibi fiunt, ubi non sunt impetus magni et in contignationibus supra spatiosae redduntur habitationes"},"krohn-1912":{"page":147,"pageEnd":148,"score":0.707,"text":"autem sunt, 2 iu quibus deliquiae arcam sustinentes stillicidia reiciunt. haec hibernaculis maxime praestant utilitates, quod coml)luvia eorum erecta non obstant luminibus tricliniorum. 3 quin GS^: quam HS 8 tit. secl. Kr aqua HSG'^-. §que G » imum ed: unum x 10 add. Joc cum G-. om. HS 16 figure ita S 1» intercurrentes G: incurrentes HS 21 deictis G (deiectis (7^) corinthiis G: corinthii HS traues H 28 circumitionis (cf. 160, 19) Kr: -ne x terrastyla H 2» hibernaculis HG: in tabernaculis S maximae H: maximas GS 30 eorum ed: earum x ViTRUv. de architeot. ed. Krohn. 9 130 VITRUYII sed ea habent in refectionibus molestiam magnam. quod circa parietes stillicidia defluentia, cum tument fistulae, quae non celeriter recipiunt ex canalibus aquam defluentem itaque redundantes restagnant, et intestinum et parietes in eis generibus aedificiorum corrumpunt. testudinata vero ibi fiunt, ubi non sunt impetus niagni et in contignationibus supra spatiosae redduntur habitationes"}},"6.3.3":{"rose-1899":{"page":175,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"Atriorum vero latitudines ac longitudines tribus gene- 3 141 ri|bus formantur, et primum genus distribuitur uti longitudo cum in quinque partes divisa fuerit, tres partes latitudini dentur, alterum cum in tres partes dividatur, duae partes latitudini tribuantur, tertium uti latitudo in quad- (5) 25 rato pari|bus lateribus describatur inque eo quadrato diagonios linea ducatur, et quantum spatium habuerit ea linea diagonios, tanta longitudo atrio detur"},"krohn-1912":{"page":148,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Atriorum vero latitudines ac longitudines tribus generibus formantur. et primum genus distribuitur, uti, longitudo cum in quinque partes divisa fuerit, tres partes latitudini dentur; alterum, cum in tres partes dividatur, duae partes latitudini tribuantur; tertium, uti latitudo in quadrato paribus lateribus describatur inque eo quadrato diagonios linea ducatur, et quantum spatium habuerit ea 4 linea diagonii, tanta longitudo atrio detur"}},"6.3.4":{"rose-1899":{"page":175,"pageEnd":176,"score":0.742,"text":"altitudo eorum 4 quanta latitudo fuerit quarta dempta sub trabes extollatur, reliquo lacunariorum et arcae supra trabes ratio 30 habeatur. 1 intercurrentes G : incurrentes HS. || 3 deiectus HSiNohT}: deictis G (deiectis Gc). | Corinthiis G : -thii HS. | hisdem x. || 4 trabes (traues H) ante corr. om. S. || 5 terrastyla H. || 10 hibernaculis: in tabernaculis S. || 11 maximae H: -mas GS. | earum x. || 15 aquam: quam ante corr. H. || 25 diagonius x. || 27 diagonii HS, -ni G. || 28 latitudo: longitudo x. || 29 reliquum ( G , -quu HS) x. 140 VITRUVII | Alis dextra ac sinistra latitudo, cum sit atrii longi- (io) tudo ab xxx pedibus ad pedes xl, ex tertia parte eius constituatur, ab xl ad pedes l longitudo dividatur in partes tres <(semis>, ex bis una pars alis detur, cum autem erit longitudo ab quinquaginta pedibus ad sexaginta, quarta pars | longitudinis alis tribuatur, a pedibus (15) lx ad lxxx longitudo dividatur in partes quattuor et dimidiam, ex his una pars fiat alarum latitudo, a pedibus octoginta ad pedes centum in quinque partes divisa longitudo iustam constituerit latitudinem alarum, trabes earum 10 liminares ita altae ponan|tur ut altitudines latitudinibus ( 20) sint aequales. 5 Tabulino, si latitudo atrii erit pedum viginti, dempta tertia"},"krohn-1912":{"page":148,"pageEnd":null,"score":0.805,"text":"altitudo eorum, quanta longitudo fuerit quarta dempta, sub trabes extollatur; reliquum lacunariorum et arcae supra trabes spatio tribuatur. Alis dextra ac sinistra latitudinis <^spatium)>, cum sit atrii longitudo ab xxx pedibus adpedes xl, ex tertia parte eiusi constituatur. ab xl ad pedes l longitudo dividatur in partes tres <^semis)>, ex his una pars alis detur. cum autem erit longitudo ab quinquaginta pedibus ad sexaginta, quarta i pars longitudinis alis tribuatur. a pedibus lx ad lxxx longitudo dividatur in partes quattuor et dimidiam, exi his una pars fiat alarum latitudo. a pedibus octoginta ad pedes centum in quinque partes divisa longitudo iustam constituerit latitudinem alarum. trabes earum limi2 cmn tument Kr: continent x 3 aquam: quam ante corr. H 18 diagonios Schn: djagonius x 15 diagonii HS, diagoni G 18 spatio tribuatur (c/l 141, 15 et"}},"6.3.5":{"rose-1899":{"page":176,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"Tabulino, si latitudo atrii erit pedum viginti, dempta tertia eius spatio, reliquum tribuatur, si erit ab pedibus xxx ad xl, ex atrii latitudine tabulino dimidium tribuatur. 15 cum autem ab xl ad lx, latitudo dividatur in partes | quinque, ex his duae tabulino constituantur, non enim 142 atria minora ab maioribus easdem possunt habere symmetriarum rationes, si enim maiorum symmetriis utemur in minoribus, neque tabulina neque alae utilitatem poterunt 20 habere, sin | autem minorum in maioribus utemur, vasta (5) et inmania in his ea erunt membra, itaque generatim magnitudinum rationes exquisitas et utilitati et aspectui 6 conscribendas putavi"},"krohn-1912":{"page":149,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Tablinum, si latitudo atrii erit pedum viginti, dempta 5 tertia eius spatio reliquum tribuatur. si erit ab pedibus XXX ad XL, ex atrii latitudine tablino dimidium tribuatur. cum autem ab xl ad lx, latitudo dividatur in partes quinque, ex his duae tablino constituantur. non enim atria minora maioribus easdem possunt habere symmetriarum rationes. si enim maiorum symmetriis utemur in minoribus, neque tablina neque alae utilitatem poterunt habere, sin autem minorum in maioribus utemur, vasta et inmania in his ea erunt membra. itaque generatim magnitudinum rationes exquisitas et utilitati et aspectui conscribendas putavi"}},"6.3.6":{"rose-1899":{"page":176,"pageEnd":177,"score":0.739,"text":"abiecta x. DE ARCHITECTURA LIB. VI, 3 141 latitudinis octava constituatur, lacunaria eius tertia lati- (io) tudinis ad altitudinem ad|iecta extollantur, fauces minoribus atriis e tabulini latitudine dempta tertia, maioribus dimidia constituantur, imagines item alte cum suis ornamentis ad latitudinem alarum sint constitutae. Latitudines forum ad altitudinem si doricae erunt uti (15) | doricae, si ionicae erunt uti ionicae perficiantur, quemadmodum de thyromatis in quarto libro rationes symmetriarum sunt expositae, compluvii lumen latum latitudinis io atrii ne minus quarta, ne plus tertia parte relinquatur^ longitudo uti atrii pro rata parte fiat"},"krohn-1912":{"page":149,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"altitudo tablini ad trabem adiecta 6 latitudinis octava constituatur. lacunaria eius tertia latitudinis ad altitudinem adiecta extollantur. Fauces minoribus atriis e tablini latitudine dempta tertia, maioribus dimidia constituantur. Latitudines ostiorum ad altitudinem ; si dorica erunt, uti dorica, si ionica erunt, uti ionica perficiantur, quemadmodum de thyromatis in quarto libro rationes symmetriarum sunt expositae. Compluvii lumen latum latitudinis atrii ne minus quarta, ne plus tertia parte relinquatur; longitudo, uti atrii pro rata parte fiat"}},"6.3.7":{"rose-1899":{"page":177,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"Peristyla autem in transverso tertia parte longiora 7 sint quam introrsus, columnae tam altae quam porticus latae fuerint, peristylorum intercolumnia ne minus trium, 15 ne plus quattuor columnarum crassitudine inter se distent, sin autem dorico more in peristylo columnae erunt faciundae, uti in | quarto libro de dori cis scripsi ita moduli sumantur et ad eos modulos triglyphorumque rationes disponantur"},"krohn-1912":{"page":150,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Peristyla autem in transverso tertia parte longiora sint quam introrsus. columnae tam altae quam porticus latae fuerint peristyliorum; intercolumnia ne minus trium, ne plus quattuor columnarum crassitudine inter se distent. sin autem dorico more in peristylo columnae erunt faciundae, uti in quarto libro de doricis scripsi, ita moduli sumantur, et ad eos modulos triglyphorumque rationes disponantur"}},"6.3.8":{"rose-1899":{"page":177,"pageEnd":null,"score":0.765,"text":"Tricliniorum quanta latitudo fuerit, bis tanta longitudo 8 (5) fieri debebit, altitudines omnium conclavium, quae ob| longa fuerint, sic habere debent rationem uti longitudinis et latitudinis mensura componatur et ex ea summa dimidium sumatur et quantum fuerit tantum altitudini detur, sin 25 antem exhedrae aut oeci quadrati fuerint, latitudinis dimidia addita altitudines educantur, pinacothecae uti exhedrae (io) amplis | magnitudinibus sunt constituendae, oeci corinthii tetrastylique quique aegyptii vocantur latitudinis et longieius HS: ei 6r. || 3 &ablinii H , et tablini G, e tablini S. || 4 constituantur G: -atur HS. \\ item: ita x. || 6 forum: eorum HG, earu"},"krohn-1912":{"page":150,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"Tricliniorum quanta latitudo fuerit, bis tanta longitudo fieri debebit. altitudines omnium conclaviorum , quae oblonga fuerint, sic habere debent rationem, uti longitudinis et latitudinis mensura componatur et ex ea summa dimidium sumatur, et quantum fuerit, tantum altitudini detur. sin autem exhedrae aut oeci quadrati fuerint, latitudinis dimidia addita altitudines educantur. pinacothecaei uti exhedrae amplis magnitudinibus sunt constituendae. oeci corinthii tetrastylique quique aegyptii vocantur lati-' tudinis et longitudinis, uti supra tricliniorum symmetriae scriptae sunt, ita habeant rationem, sed propter colum9 narum interpositiones spatiosiores constituantur"}},"6.3.9":{"rose-1899":{"page":178,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"inter Corinthios autem et aegyptios hoc erit | discrimen. Corinthii simplices habeant (15) columnas aut in podio positas aut in imo, supraque habeant epistylia et coronas aut ex intestino opere aut albario, praeterea supra coronas curva lacunaria ad circinum delumbata, in aegyptiis autem supra columnas epistylia et ab epistyliis ad parietes qui sunt | circa inponenda est (20) contignatio, supra coaxationem pavimentum, subdiu ut sit 10 circumitus. deinde supra epistylium ad perpendiculum inferiorum columnarum inponendae sunt minores quarta parte columnae, supra earum epistylia et ornamenta lacunariis ornantur et inter columnas superiores | fenestrae (25) conlocantur. ita basilicarum ea similitudo, non Corinthiorum 15 10 tricliniorum, videtur esse"},"krohn-1912":{"page":150,"pageEnd":151,"score":0.779,"text":"intei corinthios autem et aegyptios hoc erit discrimen. corinthii simplices habent columnas aut in podio positas aul in imo; supraque habent epistylia et coronas aut ex intestino opere aut albario, praeterea supra coronas curva lacunaria ad circinum delumbata. in aegyptiis autem suprs columnas epistylia et ab epistyliis ad parietes, qui sun1 circa, inponenda est contignatio, supra coaxationem pavimentum, subdiu ut sit circumitus. deinde supra epistyliun ad perpendiculum inferiorum columnarum inponenda^ sunt minores quarta parte columnae. supra earum epi stylia et ornamenta lacunariis ornantur, et inter columnai superiores fenestrae conlocantur; ita basilicarum ea simi 1 peristyla HS: pistilia G 2 introssus H 15 altitu dine seducant turpina cothecae HS 17 latitudinis et longiti dinis Joc: -nes bis x 20 spatiores G 23 habeant x i: textino S 28 circuitus GS sup S 30 coIumn§ columna HG DE ARCHITECTURA LIB. VI, 3. 4 133 litudo, non corinthiorum tricliniorum videtur esse"}},"6.3.10":{"rose-1899":{"page":178,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"fiunt autem etiam non italicae consuetudinis oeci, quos Graeci cyzicenos appellant, hi conlocantur spectantes ad septentrionem et maxime viridia prospicientes, valvasque habent in medio. ipsi autem sunt | ita longi et lati uti duo triclinia cum circumitioni- 20 (30) bus inter | se spectantia possint esse conlocata, habentque 144 dextra ac sinistra lumina fenestrarum valvata, uti de lectis per spatia fenestrarum viridia prospiciantur. altitudines eorum dimidia latitudinis addita constituuntur"},"krohn-1912":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"lo autem etiam non italicae consuetudinis oeci, quos Graeci cyzicenos appeilant. hi conlocantur spectantes ad septentrionem et maxime viridia prospicientes, valvasque habent in medio. ipsi autem sunt ita longi et lati, uti duo triclinia cum circumitionibus inter se spectantia possint esse conlocata, habentque dextra ac sinistra lumina fenestrarum valvata, uti de lectis per spatia fenestrarum viridia prospiciantur. altitudines eorum dimidia latitudinis addita constituuntur"}},"6.3.11":{"rose-1899":{"page":178,"pageEnd":null,"score":0.8,"text":"In his aedificiorum generibus omnes sunt faciendae 25 (5) earum symmetriarum rationes quae sine inp editione loci fieri poterunt, luminaque parietum altitudinibus si non obscurabuntur, faciliter erunt explicata, sin autem inpedientur ab angustiis aut aliis necessitatibus, tunc erit ut ingenio et acumine de | symmetriis detractiones aut30(io) 4 habent x (-eant L). || 11 circumitus H: circuitus GS. jj 13 coluinn^ S: -na"},"krohn-1912":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"In his aedificiorum generibus omnes sunt faciendae ii earum symmetriarum rationes, quae sine inpeditione loci fieri poterunt, luminaque, parietum altitudinibus si non obscurabuntur, faciliter erunt explicata; sin autem inpedientur ab angustiis aut aliis necessitatibus, tunc erit ut ingenio et acumine de symmetriis detractiones aut adiectiones fiant, uti non dissimiles veris symmetriis per( ficiantur"}},"6.4.1":{"rose-1899":{"page":179,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"Nunc explicabimus quibus proprietatibus genera aedi- IV ficiorum ad usum et caeli regiones apte debeant spectare. 5 hiberna triclinia et balnearia ad occidentem hibernum (15) spectent, j ideo quod vespertino lumine opus est uti, praeterea quod etiam sol occidens adversus habens splendorem, calorem remittens efficit vespertino tempore regionem tepidiorem. cubicula et bybliothecae ad orientem spectare io debent, usus enim matutinum postulat lumen, item in (20) bybliothecis libri non | putrescent, nam quaecumque ad meridiem et occidentem spectant, ab tineis et umore libri vitiantur, quod venti umidi advenientes procreant eas et alunt infundentesque umidos spiritus pallore volumina corrumpunt"},"krohn-1912":{"page":151,"pageEnd":null,"score":0.816,"text":"Nunc explicabimus, quibus proprietatibus genera aedi- I\\\" ficiorum ad usum et caeli regiones aptas debeant spectare. hiberna triclinia et balnearia ad occidentem hibernum [spectent, ideo quod vespertino lumine opus est uti, praeterea quod etiam sol occidens adversus habens splendorem, calorem remittens efficit vespertino tempore regionem tepidiorem. cubicula et bybliothecae ad orientem spectare debent; usus enim matutinum postulat lumen, item in bybliothecis libri non putrescent. nam quaecumque ad ^meridiem et occidentem spectant, ab tineis et umore libri 3 Hii HS 4 ualbas HS habent HS: habentes G h ciim om. G 8 fen. viridia valvata uti x (viridia del"}},"6.4.2":{"rose-1899":{"page":179,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"triclinia verna et autumnalia ad orientem. 2 (25) ei enim praetentis luminibus | adversus solis impetus progrediens ad occidentem efficit ea temperata ad id tempus quo his solitum est uti. aestiva ad septentrionem, 145 quod ea regio non ut reliquae per solstitium | propter 20 calorem efficitur aestuosa, eo quod est aversa a solis cursu semper refrigerata et salubritatem et voluptatem in usu praestat, non minus pinacothecae et plumariorum textrina pictorumque officinae, uti colores eorum in opere propter (5) | constantiam luminis inmutata permaneant qualitate"},"krohn-1912":{"page":152,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"triclinia verna et autumnalia ad orientem; tum enim praetenta luminibus adversus solis impetus progrediens ad occidentem efficit ea temperata ad id tempus, quo his solitum est uti. aestiva ad septentrionem, quod ea regio, [non] ut reliquae per solstitium propter calorem efficiuntur aestuosae, eo quod est aversa a solis cursu, semper refrigerata et salubritatem et voluptatem in usu praestat. non minus pinacothecae et plumariorum textrina pictorumque officinae, uti colores eorum in opere propter constantiam luminis inmutata permaneant quali"}},"6.5.1":{"rose-1899":{"page":179,"pageEnd":180,"score":0.749,"text":"ad septentrionalem G. || 19 regione G. || 20 efficitur gstuosa S: efficiuntur (sic etiam suppi, un Sc) aestuosae HG. | eo S: ea HG. || 22 textrina S (= L)z extrina HG. || 24 constantia H (-a GS). 144 VITRUVII communia cum extraneis aedificari debeant, namque ex his | quae propria sunt, in ea non est potestas omnibus (io) intro eundi nisi invitatis , quemadmodum sunt cubicula triclinia balineae ceteraque quae easdem habent usus rationes. communia autem sunt in quibus' etiam invocati 5 suo iure de populo possunt venire, id est vestibula cava aedium peristyla quaejque eundem habere possunt usum. (i5> igitur is qui communi sunt fortuna, non necessaria magnifica vestibula nec tabulina neque atria, quod magis aliis 2 officia praestant ambiundo quam ab aliis ambiuntur"},"krohn-1912":{"page":152,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Cum ad regiones caeli ita ea fuerint disposita, tunc etiam animadvertendum est, quibus rationibus privatis aedificiis propria loca patribus familiarum et quemadmodum communia cum extraneis aedificari debeant. namque ex his quae propria sunt, in ea non est potestas omnibus intro eundi nisi invitatis, quemadmodum sunt cubicula, triclinia, balneae ceteraque, quae easdem habent usus rationes. communia autem sunt, quibus etiam invocati suo iure de populo possunt venire, id est vestibula, cava aedium, peristylia, quaeque eundem habere possunt' usum. igitur is, qui communi sunt fortuna, non necessaria magnifica vestibula nec tabulina neque atria, quod aliis officia praestant ambiundo neque ab aliis ambiuntur"}},"6.5.2":{"rose-1899":{"page":180,"pageEnd":null,"score":0.913,"text":"qui 10 autem fructibus rusticis serviunt, in eorum vestibulis stabula tabernae, in aedibus cryptae horrea | apothecae ceteraque quae ad fructus servandos magis quam ad elegantiae decorem possunt esse, ita sunt facienda, item feneratoribus et publicanis commodiora et speciosiora et ab insidiis 15 tuta, forensibus autem et disertis elegantiora et spatiosiora ad conventus excipiundos, nobilibus vero qui hono|res (25) magi stratus que gerundo praestare debent officia civibus, faciunda sunt vestibula regalia alta, atria et peristyla amplissima, silvae ambulationesque laxiores ad decorem 20 maiestatis perfectae, praeterea bybliothecae pinacothecae basilicae non dissimili modo quam publicorum operum magnificentia | comparatae, quod in domibus eorum saepius 146 et publica consilia et privata iudicia arbitriaque conficiuntur"},"krohn-1912":{"page":152,"pageEnd":153,"score":0.826,"text":"qui autem fructibus rusticis serviunt, in eorum vestibulis stabula, tabernae, in aedibus cryptae, horrea, apothecaei ceteraque, quae ad fructus servandos magis quam ad elegantiae decorem possunt esse, ita sunt facienda. item' feneratoribus et publicanis commodiora et speciosiora et 1 advenentes H 4 tum Schn: cum x 6 his solitum Fav.: opus solitum x septentrionalem G 7 regione G interpolationem del. Kr 8 efficiuntur {etiam S^) aestuosae HG: efficitur gstuosa S eo S: ea HG 11 textrina S: extrina HG 12 constantia H 25 tablina S in aliis {cum in add.) x 26 neque Perr: quae x 28 criptae x DE ARCHITECTURA LIB. VI, 4. 6. 6 135 ab insidiis tuta, forensibus autem et disertis elegantiora et spatiosiora ad conventus excipiundos, nobilibus vero, qui honores magistratusque gerundo praestare debent officia civibus, faciunda sunt vestibula regalia alta, atria et peristylia amplissima, silvae ambulationesque laxiores ad decorem maiestatis perfectae; praeterea bybliothecas, pinacothecas , basilicas non dissimili modo quam publicorum operum magnificentia <(habeant)> comparatas, quod in domibus eorum saepius et publica consilia et privata iudicia arbitriaque conficiuntur"}},"6.5.3":{"rose-1899":{"page":180,"pageEnd":181,"score":0.721,"text":"ergo si his rationibus ad singulorum generum 25 personas, uti in libro primo de decore est scriptum, ita disposita erunt aedificia, | non erit quod reprehendatur. (5) habebunt enim ad omnes res commodas et emendatas explicationes. earum autem rerum non solum erunt in urbe aedificiorum rationes, sed etiam ruri, praeterquam quod in 30 4 balneae (-§ GS) x. || 5 sunt quibus (om. in) x (cf. p. 148,34). || 7 (et 19) peristy(i)lia x . || 8 is: his x. || 9 tabulina HG: tablina S (ut rei. locis x). | magis aliis . . . quam: in aliis . . . quae (qu§ 8) x. || 12 criptae (-§ GS) x. || 16 disertis HS(GC ): desertis G. || 19 faciunda HG: -enda S. || 21 by(i 6r $)bliothecas ^pinacothecas habet solus Gy basilicas con(co- $)paratas x. || 24 conficiuntur (-ciujJ4 S * * * 9) H : -ciunt GS. DE ARCHITECTURA LIB. VI, 5. 6 145 urbe atria proxima ianuis solent esse, ruri autem pseudo- (io) urbanis statim peristyla, deinde | tunc atria habentia circum porticus pavimentatas spectantes ad palaestras et ambulationes. 5 Quoad potui urbanas rationes aedificiorum summatim perscribere, proposui, nunc rusticorum expeditiones ut sint ad usum commoda quibusque rationibus conlocare oporteat (is; | ea dicam"},"krohn-1912":{"page":153,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ergo si his rationibus 3 ad singulorum generum personas, uti in libro primo de decore est scriptum, ita disposita erunt aedificia, non erit quod reprehendatur; habebunt enim ad omnes res commodas et emendatas explicationes. earum autem rerum non solum erunt in urbe aedificiorum rationes, sed etiam ruri, praeterquam quod in urbe atria proxima ianuis solent esse, ruri ab pseudourbanis statim peristylia, deinde tunc atria habentia circum porticus pavimentatas spectantes ad palaestras et ambulationes. Quoad potui urbanas rationes aedificiorum summatim perscribere, proposui; nunc rusticorum expeditionum <(apparationes)>, ut sint ad usum commodae quibusque rationibus conlocare oporteat eas, dicam"}},"6.6.1":{"rose-1899":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.899,"text":"Primum de salubritatibus, uti in primo volumine de VI io moenibus conlocandis scriptum est, regiones aspiciantur et ita villae conlocentur. magnitudines earum ad modum agri copiasque fructuum comparentur, cohortes magnitudo) dinesque | earum ad pecorum numerum atque quot iuga boum opus fuerit ibi versari, ita finiantur, in cohorte 15 culina quam calidissimo loco designetur, coniuncta autem habeat bubilia, quorum praesepia ad focum et orientis caeli regionem spectent, ideo quod boves lumen et ignem (25) spectando hor[ridi non fiunt, iteih agricolae regionum inperiti non putant oportere aliam regionem caeli boves 20 spectare nisi ortum solis"},"krohn-1912":{"page":153,"pageEnd":154,"score":0.832,"text":"Primum de salubritatibus , uti in primo volumine deYI moenibus conlocandis scriptum est, regiones aspiciantur et ita villae conlocentur. magnitudines earum ad modum agri copiasque fructuum comparentur. chortes magnitudinesque earum ad pecorum numerum, atque quot iuga boum opus fuerit ibi versari, ita finiantur. in chorte cuHna quam calidissimo loco designetur. coniuncta autem habeat bubilia, quorum praesepia ad focum et orientis caeli regionem spectent, ideo quod boves lumen et ignem 1 desertis a.c. G^ 2 conventos i? 4 facienda iS atrita fl\" 7 pinacothecas G: om. HS 8 add. Kr 10 conficiunt GS 18 pavimentatas Joc: pavimenta x 21 add. Kr 28 coUocari S 28 quot S: quod HG 29 fuerit ed: fuerint x 180 desinetur H 81 buuilia S 136 VITRUVII spectando horridi non fiunt; item agricolae religionei inpediti non putant oportere aliam regionem caeli boves spectare nisi ortum solis"}},"6.6.2":{"rose-1899":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.667,"text":"bubilium autem debent esse 2 latitudines nec minores pedum denum nec maiores quindenum, longitudo uti singula iuga ne minus pedes occupent 147 septenos, balnearia item con|iuncta sint culinae, ita enim lavationi rusticae ministratio non erit longe. torcular 25 item proximum sit culinae, ita enim ad olearios fructus commoda erit ministratio, habeatque coniunctam vinariam 1 autem (au): ab x. || 2 peristy(i)lia x. || 3 pavimenta x . || 4 ambulationes .RS8B. Quo adpotui . . . ( cum capituli numero servato ) G. || 6 expeditionum (-nu S ) x. || W commodae (-§ S, -e G) x. | collocari S. || 8 eas x. || 12 chortes x (cf. v. I. Varr. p. 146, 11. 14. 19. 147 , 2. 217 , 18. 274,16 Keil). || 13 quot S: quod HG"},"krohn-1912":{"page":154,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"bubilium autem debent esse latitudines nec minores pedum denum nec maiores quindenum; longitudo, uti singula iuga ne minus pedes occupent septenos. balnearia item coniuncta sint culinae; ita enim lavationi rusticae ministratio non erit longe. torcular item proximum sit culinae; ita enim ad molarios fructus commoda erit ministratio. habeatque coniunctam vinariam cellam habentem ab septentrione lumina fenestrarum ; cum enim alia parte habuerit, qua sol calfacere possit, vinum, quod erit in ea cella, confusum ab calore efficietur in"}},"6.6.3":{"rose-1899":{"page":182,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"olearia autem ita est conlocanda ut habeat a meridie calidisque regionibus lumen, non enim debet 5 oleum congelari sed tepore caloris extenuari, magni' tudines (io) autem earum ad fructuum rationem et numerum doliorum sunt faciundae, quae cum sint cullearia, per medium occupare debent pedes quaternos, ipsum autem torcular si non cocleis torquetur sed vectibus et prelo premitur, ne io minus longum pedes xl constituatur, ita enim erit vectiajrio spatium expeditum, latitudo eius ne minus pedum (15) senum denum, nam sic erit ad plenum opus facientibus libera versatio et expedita, sin autem duobus prelis loco opus fuerit, quattuor et viginti pedes latitudini dentur"},"krohn-1912":{"page":154,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"olearia autem ita est conlocanda, ut habeat a meridie calidisque regionibus lumen ; non enim debet oleum congelari, sed tepore caloris extenuari. magnitudines autem earum ad fructuum rationem et numerum doliorum sunt faciundae, quae, cum sint cullearia, per medium occupare debent pedes quaternos. ipsum autem torcular, si non cocleis torquetur sed vectibus et prelo premitur, ne minus longum pedes xl constituatur ; ita enim erit vectiario spatium expeditum. latitudo eius ne minus pedum senum denum; nam sic erit ad prelum opus facientibus libera versatio et expedita. sin autem duobus prelis loco opus fuerit, quattuor et viginti pedes latitudini dentur"}},"6.6.4":{"rose-1899":{"page":182,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"ovalia et caprilia ita sunt magna facienda uti singula pecora areae ne | minus pedes quaternos et semipedem, (20) ne plus senos possint habere, granaria sublimata et ad septentrionem aut aquilonem spectantia disponantur, ita enim frumenta non poterunt cito concalescere, sed ab flatu 20 refrigerata diu servantur, namque ceterae regiones procreant curculionem et reliquas | bestiolas quae frumentis (25) solent nocere, equilibus quae maxime in villa loca calidissima fuerint constituantur, dum ne ad focum spectent, cum enim iumenta proxime ignem stabulantur, honida 25 5 fiunt"},"krohn-1912":{"page":154,"pageEnd":155,"score":0.577,"text":"calefacere possit unu qd erit in ea cella cfusu ab calore effici&ur imbecillui {del. S'^) 1» premitur ed: premetur x 22 prelum Kr: plenum' (pleum a. c. H) x 23 loco SG^: locu if, locti G 27 sublinata HS DE ARCHITECTURA LIB. VI, 6 137 frumenta non poterint cito concalescere, sed ab flatu refrigerata diu servantur. namque ceterae regiones procreant curculionem et reliquas bestiolas, quae frumentis solent nocere. equilibus, quae maxime in villa loca calidissima fuerint, constituantur, dum ne ad focum spectent; cum enim iumenta proxime ignem stabulantur, horrida fiunt"}},"6.6.5":{"rose-1899":{"page":182,"pageEnd":183,"score":0.629,"text":"HS. || 20 poterunt S : -rint HG. | abflatu (sic) x, || 22 curculionem HG: gurgulionem S. | quae: qua in ras. Sc. || 26 inuestilia ante corr. G. j| 27 in om. G (non HS). DE ARCHITECTURA LIB. VI, 6. 7 147 ad solem pabulum capientes fiunt nitidiores, horrea fenilia (5) farraria pistrina extra villam facienda videntur, ut | ab ignis periculo sint villae tutiores, si quid delicatius in villis faciundum fuerit, ex symmetriis quae in urbanis 5 supra scriptae sunt constituta ita struantur uti sine inpeditione rusticae utilitatis aedificentur"},"krohn-1912":{"page":155,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"item non sunt inutilia praesepia, quae conlocantur 5 extra culinam in aperto contra orientem; cum enim in hieme anni sereno caelo in ea traducuntur matutino boves, ad solem pabulum capientes fiunt nitidiores. horrea, fenilia, farraria, pistrina extra villam facienda videntur, ut ab ignis periculo sint villae tutiores. si quid delicatius in rvillis faciundum fuerit, ex symmetriis, quae in urbanis supra scriptis sunt constitutae, ita struantur, uti sine inpeditione rusticae utilitatis aedificentur"}},"6.6.6":{"rose-1899":{"page":183,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"omniaque aedificia 6 ut luminosa sint oportet curari, sed quae sunt ad villas, (io) faciliora | videntur esse ideo quod paries nullius vicini potest obstare, in urbe autem aut communium parietum io altitudines aut angustiae loci inpediundo faciunt obscuritates. itaque de ea re sic erit experiundum. ex qua parte lumen oporteat sumere linea tendatur ab altitudine (15) parietis qui videtur obstare ad | eum locum quo oporteat inmittere, et si ab ea linea in altitudinem cum prospiciatur poterit spatium puri caeli amplum videri, in eo loco lumen erit sine inpeditione"},"krohn-1912":{"page":155,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"omniaque aedificia 6 ut luminosa sint, oportet curari; sed quae sunt ad villas, faciliora videntur esse, ideo quod paries nullius vicini potest obstare, in urbe autem aut communium parietum altitudines aut angustiae loci inpediundo faciunt obscuritates. itaque de ea re sic erit experiundum. ex qua parte lumen oporteat sumere, linea tendatur ab altitudine parietis, qui videtur obstare, ad eum locum, quo oporteat inmittere, et si ab ea linea, in altitudinem cum prospicia:ur, poterit spatium puri caeli amplum videri, in eo loco umen erit sine inpeditione"}},"6.6.7":{"rose-1899":{"page":183,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"sin autem officient trabes 7 seu limina aut contignationes, de superioribus partibus (20) aperiatur et ita inmittatur. et ad summam ita | est gubernandum ut ex quibuscumque partibus caelum prospici poterit, per eas fenestrarum loca relinquantur, sic enim lucida erunt aedificia, cum autem in tricliniis ceterisque conclavibus maximus est usus luminum, tum etiam in itineribus clivis scalis, quod in is saepius alii aliis (25) obviam vejnientes ferentes sarcinas solent incurrere. 25 Quoad potui distributiones operum nostratium, ut sint aedificatoribus non obscurae, explicui, nunc etiam quemadmodum Graecorum consuetudinibus aedificia distribuantur, uti non sint ignota, summatim exponam"},"krohn-1912":{"page":155,"pageEnd":156,"score":0.808,"text":"sin autem officient trabes 7 ea lumina aut contignationes, de superioribus partibus iperiatur et ita inmittatur. et ad summam ita est guberoandum, ut, ex quibuscumque partibus caelum prospici poterit, per eas fenestrarum loca relinquantur; sic enim ucida erunt aedificia. cum autem in tricliniis ceterisjue conclavibus maximus est usus luminum, tum etiam 1 poterunt S abflaturae frigeratae H 3 gurgulionem S r quae HG : qua in ras S^' 8 in bieme HS: hieme G 4 scriptis . . . constitutae Kr: scripta . . . constituta x ut G 8 obstare potest S 22 quo G: qui HS 24 videre HS f6 ea Krseu x 29 eas ed: ea x 81 usus e S 138 VITRUVII in itineribus, clivis, scalis, quod in his saepius alii aliis obviam venientes ferentes sarcinas solent incurrere. ( Quoad potui, distributiones operum nostratium, ut sint aedificatoribus non obscurae, explicui; nunc etiam, quemadmodum Graecorum consuetudinibus aedificia distribuantur, uti non sint ignota, summatim exponam"}},"6.7.1":{"rose-1899":{"page":183,"pageEnd":184,"score":0.798,"text":"Atriis Graeci quia non utuntur, neque aedificant, sed VII 30 ab ianua introeuntibus itinera faciunt latitudinibus non spatiosis, et ex una parte equilia, ex altera ostiariis cellas, 5 scripta x. | uti HS: ut G. || 13 quo G: qui 77$. || 15 videre S. || 16 officient x {sed e in ras. S). || 17 lumina x. || 20 ea x. }| 23 in 6r: om. HS. | clivis HG9: clauis G , diuisis S. | his x{sed is H). | alii aliis GS: ali|us aliis H. || 31 ae(§ G$)qualia x. | osteariis x. 10 148 VITRUVII statimque ianuae interiores finiuntur, liie autem locus inter | duas ianuas graece Gupuupeiov appellatur, deinde (5) est introitus in peristylon. id peristylon in tribus partibus habet porticus inque ea parte quae spectat ad meridiem duas antas inter se spatio amplo distantes in quibus trabes invehuntur, et quantum inter antas distat, ex eo tertia adempta spatium | datur introrsus, hic locus apud non- (io) 2 nullos prostas, apud alios pastas nominatur"},"krohn-1912":{"page":156,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"Atriis Graeci quia non utuntur, neque aedificant, sed ab ianua introeuntibus itinera faciunt latitudinibus non spatiosis, et ex una parte equilia, ex altera ostiariis cellas, statimque ianuae interiores finiuntur. hic autem locus inter duas ianuas graece Gupujpujv appellatur. deinde est introitus in peristylon. id peristylum in tribus partibus habet porticus inque parte, quae spectat ad meridiem, duas antas inter se spatio amplo distantes, in quibus trabes invehuntur, et quantum inter antas distat, ex eo tertia i dempta spatium datur introrsus. hic locus apud non2 nullos prostas, apud alios pastas nominatur"}},"6.7.2":{"rose-1899":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"in his locis introrsus constituuntur oeci magni, in quibus matres familiarum cum lanificis habent sessionem, in prostadis autem 10 dextra ac sinistra cubicula sunt conlocata, quorum unum thalamos, alterum amphi| thalamos dicitur, circum autem (15) in porticibus triclinia cotidiana, cubicula, etiam cellae familiaricae constituuntur, haec pars aedificii gynaeconitis 3 appellatur"},"krohn-1912":{"page":156,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"in his locis introrsus constituuntur oeci magni, in quibus matres familiarum cum lanificis habent sessionem. in prostadis autem dextra ac sinistra cubicula sunt conlocata, quorum unum thalamos, alterum amphithalamos dicitur. circum autem in porticibus triclinia cotidiana, cubicula, etiam cellae familiaricae constituuntur. haec pars aedificii gynaeconitis vi"}},"6.7.3":{"rose-1899":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.845,"text":"coniunguntur autem his domus ampliores habentes lautiora peristyla, in quibus pares sunt quattuor porticus altitudinibus, aut una quae ad j meridiem spectat (20) excelsioribus columnis constituitur, id autem peristylon quod unam altiorem habet porticum, rhodiacum dicitur, habent autem eae domus vestibula egregia et ianuas proprias cum dignitate porticusque peristylorum albariis et tectoriis et ex intestino opere lacunariis ornatas, | et in (25) porticibus quae ad septentrionem spectant triclinia cyzicena et pinacothecas, ad orientem autem bybliothecas, exhedras ad occidentem, ad meridiem vero spectantes oecos 25 quadratos tam ampla magnitudine uti faciliter in eis 150 2 thyroron x. || 3 peri(y 6r)stylon id peristy(i iT)lum x. sic etiam 128,1 (. HS"},"krohn-1912":{"page":156,"pageEnd":157,"score":0.743,"text":"coniunguntur autem his domus ampliores habentes lautiora peristylia, in quibus pares sunt quattuori porticus altitudinibus, aut una, quae ad meridiem spectat, excelsioribus columnis constituitur. id autem peristylum, quod unam altiorem habet porticum, rhodiacum dicitur. habent autem eae domus vestibula egregia et ianuas proprias cum dignitate porticusque peristyliorum albariis ets 1 in (itin.) G: om. HS clivis HG^: clavis G, diuisis S alius aliis fi\" » equilia /oc : aequalia o; osteariis a; 11 Gupuupuuv Sch: thyroron x 13 inque rec: in quae jff, in qua GS 15 distant HS ea G 16 dempta G-. adempta HS apud (nonn.) HG: hab«&: S 19 lanificiis G prostadis Joc: prostadii X 21 thalamus x amphithalamos x (-us a. c. H) 23 coustituantur S gin(a)econitis x 29 hae G DE ARCHITECTURA LIB. VI, 6. 7 139 iectoriis et ex intestino opere lacunariis ornatas, et in Dorticibus, quae ad septentrionem spectant, triclinia cyzicena et pinacothecas, ad orientem autem bybliothecas, exledras ad occidentem, ad meridiem vero spectantes oecos quadratos ita ampla magnitudine, uti faciliter in eo quattuor tricliniis stratis ministrationum ludorumque operis ocus possit esse spatiosus"}},"6.7.4":{"rose-1899":{"page":185,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"in his oecis fiunt virilia convivia. non enim fuerat institutum matres familiarum (5) eorum mori|bus accumbere, haec autem peristyla domus 5 andronitides dicuntur, quod in is viri sine interpellationibus mulierum versantur, praeterea dextra ac sinistra domunculae constituuntur habentes proprias ianuas triclinia et cubicula commoda, uti hospites advenientes non in (io) peristyla sed in ea | hospitalia recipiantur. nam cum 10 fuerunt Graeci delicatiores et fortuna opulentiores, hospitibus advenientibus instruebant triclinia cubicula cum penu cellas primoque die ad cenam invitabant, postero mittebant pullos ova holera poma reliquasque res agrestes, ideo (15) pictores ea quae mittebantur hospi|tibus picturis imitantes 15 xenia appellaverunt, ita patres familiarum in hospitio non videbantur esse peregre, habentes secretam in his hospitalibus liberalitatem"},"krohn-1912":{"page":157,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"in his oecis fiunt virilia convivia; non enim fuerat institutum matres familiarum eorum moribus accumbere. haec autem peristylia domus andronitides dicuntur, quod in his viri sine interpellationibus mulierum versantur. praeterea dextra ac sinistra domunculae constituuntur habentes proprias ianuas, triclinia et cubicula commoda, uti hospites advenientes non in peristylia sed in ea hospitalia recipiantur. nam cum fuerunt Graeci delicatiores et fortuna opulentiores, hospitibus advenientibus instruebant triclinia, cubicula, cum penu celias, primoque die ad cenam invitabant, postero mitte3ant puUos, ova, holera, poma reliquasque res agrestes. ideo pictores ea, quae mittebantur hospitibus, picturis (imitantes xenia appellaverunt. ita patres familiarum in lospitio non videbantur esse peregre, habentes secretam in his hospitalibus libertatem"}},"6.7.5":{"rose-1899":{"page":185,"pageEnd":null,"score":0.802,"text":"inter duo autem peristyla ad 5 hospitalia itinera sunt quae mesauloe dicuntur, quod inter (20) duas aulas media sunt interposita, nostri autem | eas andronas appellant. Sed hoc valde est mirandum, nec enim graece nec latine potest id convenire. Graeci enim avbpuuvac appellant oecos, ubi convivia virilia solent esse, quod eo mulieres non accedunt, item aliae res sunt similes, uti xystus 25 prothyrum | telamones et nonnulla alia eius modi. Euctoc enim est graeca appellatione porticus ampla latitudine, in qua athletae per hiberna tempora exercentur, nostri autem 151 hypaethrus am|bulationes xysta appellant, quas Graeci 1 operas G. || 3 matris IIS: -es G. || 4 peristy(i)lia x {item v. 9. 18). || 5 andronitides x. | is : his x. || 12 postero II G: postero die S. || 14 imitant^ H, -tz"},"krohn-1912":{"page":157,"pageEnd":158,"score":0.828,"text":"inter duo autem peristylia 5 et hospitalia itinera sunt, quae mesauloe dicuntur, quod inter duas aulas media sunt interposita; nostri autem eas andronas appellant. Sed hoc valde est mirandum, nec enim graece nec atine potest id convenire. Graeci enim avbpujvac appelant oecus, ubi convivia virilia solent esse, quod eo mulieres non accedunt. item aliae res sunt similes, uti xystus, prothyrum, telamones et nonnulla alia eius modi. Huctoc enim est graeca appellatione porticus ampla latitudine, in qua athletae per hiberna tempora exercentur; nostri 6 quadratos ita (tam Joc): quadrata ostia x 6 operas G J matres G: matris HS 17 postero die S 20 imitantes G: Jnitaiir H^ -taut S 22 libertatem rec: liberalitatem o; 23 quem Jsaulo edicuntur ir(mewsaul§ G) 27 andronas x 28 oecos G!9 accedent G 30 thalamones x xystos x 140 VITRUYII autem hypaethrus ambulationes xysta appellant, quas Graeci TTapabpo)Liibac dicunt. item TrpoGupa graece dicuntur, quae sunt ante ianuas vestibula, nos autem appel6 lamus prothyra, quae graece dicuntur"}},"6.7.6":{"rose-1899":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"item si qua virili figura signa mutulos aut eoro|nas sustinent, nostri telamones (5) appellant, cuius rationes quid ita aut quare dicantur ex 5 historiis non inveniuntur, Graeci vero eos ai A aviae vocitant. Atlas enim formatur historia sustinens mundum, ideo quod is primum cursum solis et lunae siderumque omnium versationum rationes vigore | animi sollertiaque (io) curavit hominibus tradendas, eaque re a pictoribus et io statuariis deformatur pro eo beneficio sustinens mundum, filiaeque eius Atlantides, quas nos vergilias, Graeci autem TrXeiabac nominant, cum sideribus in mundo sunt dedicatae"},"krohn-1912":{"page":158,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"item si qua virili figura signa mutulos aut coronas sustinent, nostri telamones appellant, cuius rationes, quid ita aut quare dicantur, ex historiis non inveniuntur, Graeci vero eos aTXaviac vocitant. Atlas enim formatur historia sustinens mundum, ideo quod is primum cursum solis et lunae siderumque omnium versationum rationes vigore animi sollertiaque curavit hominibus tradenda, eaque re a pic-, toribus et statuariis deformatur pro eo beneficio sustinens mundum, filiaeque eius Atlantides, quas nos vergilias, Graeci autem TrXeiabac nominant, cum sideribus in mundo 7 sunt dedicatae"}},"6.7.7":{"rose-1899":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"nec tamen ego ut mutetur consuetudo nominatio- |num aut sermonis, ideo haec proposui, sed uti non sint 15 ignota philologis exponenda iudicavi. Quibus consuetudinibus aedificia italico more et Graecorum institutis conformantur exposui, et de -symmetriis singulorum generum proportiones perscripsi, ergo quoniam j de venustate decoreque ante est conscriptum, nunc exponemus de firmitate quemadmodum ea sine vitiis permanentia ad vetustatem conlocentur"},"krohn-1912":{"page":158,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"nec tamen ego, ut mutetur consuetudo nominationum aut sermonis, ideo haec proposui, sed uti non sint ignota philologis, exponenda iudicavi. Quibus consuetudinibus aedificia italico more et Graecorum institutis conformantur, exposui et de symmetriis singulorum generum proportiones perscripsi. ergo quoniam de venustate decoreque ante est conscriptum, nunc exponemus de firmitate, quemadmodum ea sine vitiis permanentia ad vetustatem conlocentur"}},"6.8.1":{"rose-1899":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.534,"text":"Aedificia quae plano pede instituuntur, si fundamenta eorum facta fuerint ita ut in prioribus libris de muro et | theatris a nobis est expositum, ad vetustatem ea erunt 25 sine dubitatione firma, sin autem hypogea concamarationesque | instituentur, fundationes eorum fieri debent cras- 152 1 paradromidas x. | prothy(i 6r)ra x. || 2 ante ianuas S: ante inianuas HG. | prothyra x. || 3 graeci H et (greci) ante corr. S. | diathyra x. || 4 telamones (hic) x. || 5 cuius HG: quoru S (sed in m. t cu]9 Sc). | rationes GS: -ne H. || 6 atlantas GS : &lantas H. | vocitant: appellant S. || 7 formatur historia"},"krohn-1912":{"page":158,"pageEnd":null,"score":0.726,"text":"Aedificia quae plano pede instituuntur, si fundamenta eorum facta fuerint ita, ut in prioribus libris de muro et theatris a nobis est expositum, ad vetustatem ea erunt sine dubitatione firma. sin autem hypogea concamarationesque instituentur, fundationes eorum fieri debent crassiores, quam quae in superioribus aedificiis structurae sunt, futurae. eorumque parietes, pilae, columnae ad perpendi1 xysta ed: xysti x 2 paradromidas x prothyra HS prothira G 3 ante ianuas S'. ante inianuas HG {cum in add.) 4 graeci H diathyra x 6 cuius HG {et"}},"6.8.2":{"rose-1899":{"page":187,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"praeterea inter limina secundum pilas et antas postes si supponentur, erunt non vitiosae, limina enim et trabes structuris cum sint oneratae, medio spatio pandantes frangunt (io) sublisas structuras. | cum autem subiecti fuerint et subcuneati postes, non patiuntur insidere trabes neque eas laedere"},"krohn-1912":{"page":159,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"praeterea inter lumina secundum pilas et antas postes si 2 supponentur, erunt non vitiosae. limina enim et trabes structuris cum sint oneratae, medio spatio pandantes frangunt sub lysi structuras; cum autem subiecti fuerint et subcuneati postes, non patiuntur insidere trabes neque eas laedere"}},"6.8.3":{"rose-1899":{"page":187,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"item administrandum est uti levent onus parietum 3 fornicationes cuneorum divisionibus et ad centrum respondentes earum conclusurae, cum enim extra trabes aut (15) liminum capita arcus cuneis erunt | conclusae, primum non 15 pandabit materies levata onere, deinde si quod vetustate vitium ceperit, sine molitione fulturarum faciliter mutabitur"},"krohn-1912":{"page":159,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"item administrandum est, uti levent onus 3 parietum fornicationes cuneorum divisionibus et ad centrum respondentes earum conclusurae. cum enim extra trabes aut liminum capita arcus cuneis erunt conclusae, primum non pandabit materies levata onere; deinde, si quod vetustate vitium ceperit, sine molitione fulturarum ifaciliter mutabitur"}},"6.8.4":{"rose-1899":{"page":187,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"itemque quae pilatim aguntur aedificia, cum cuneorum divisionibus coagmentis ad centrum respondentibus (20) fornices concluduntur, extremae pilae in his latiores | spatio 20 sunt faciundae, uti vires eae habentes resistere possint, cum cunei ab oneribus parietum pressi per coagmenta ad centrum se prementes extrudent incumbas, itaque si angulares pilae erunt spatiosis magnitudinibus, continendo cuneos firmitatem operibus praestabunt"},"krohn-1912":{"page":159,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"itemque, quae pilatim aguntur aedificia 4 et cuneorum divisionibus coagmentis ad centrum respondentibus fornices concluduntur, extremae pilae in his latiores spatio sunt faciundae, uti vires eae habentes resistere possint, cum cunei ab oneribus parietum pressi per coagmenta ad centrum se prementes extruderent incumbas. itaque si angulares pilae erunt spatiosis magnitudinibus, continendo cuneos firmitatem operibus praestabunt"}},"6.8.5":{"rose-1899":{"page":187,"pageEnd":188,"score":0.687,"text":"in his rebus animadversum fuerit uti ea dili- 5 158 [gentia in is adhibeatur, non minus etiam observandum est uti omnes structurae perpendiculo respondeant neque habeant in ulla parte proclinationes, maxima autem esse 5 poterunt G: -rint HS. (| 6 lumina x. | sub(p Sc (reponentur GS: suppona(e H°) ntur H. || 9 subly(i Gc) si x. || 10 inside|ra H. || 11 utile ventonus HS(G° ): uti. Li|ventonus G (ubi in m. Gc I at uti ventonus). |j 12 cuneorum H: cum eorum (sic) GS. 14 Cumeis ante corr. (Cungeis) G. | conclusae (-£ G) x. 15 matries G. || 16 ceperit G: coeperit H et (ceperit) Gc, cgperit S. || 17 cum (cuneorum): et (& HS) x. || 22 extruderent x. || 26 is: his x. || 27 perpendicula G. 152 VITRUVII debet cura Substructionum, quod in bis infinita vitia sojlet (5) facere terrae congestio, ea enim non potest esse semper uno pondere quo solet esse per aestatem, sed hibernis temporibus recipiendo ex imbribus aquae multitudinem crescens et pondere et amplitudine disrumpit et extrudit 5 6 structurarum saeptiones"},"krohn-1912":{"page":159,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Cum in his rebus animadversum fuerit, uti ea diligentia 5 in his adhibeatur, non minus etiam observandum est, uti omnes structurae perpendiculo respondeant neque habeant in ulla parte proclinationes. maxima autem esse debet cura substructionum, quod in his infinita vitia solet facere terrae congestio. ea enim non potest esse semper uno pondere, quo solet esse per aestatem, sed hibernis temporibus recipiendo ex imbribus aquae multitudinem crescens et pondere et amplitudine disrumpit et extrudit structurarum saeptiones"}},"6.8.6":{"rose-1899":{"page":188,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"itaque ut huic vitio medeatur, sic erit | faciundum ut primum pro amplitudine congestionis crassitudo structurae constituatur, deinde in frontibus anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter se distent tanto spatio quanta altitudo substructionis est 10 futura, crassitudine eadem qua substructio, procurrant autem ab imo pro | quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahantur gradatim ita uti summam 7 habeant prominentiam quanta operis est crassitudo"},"krohn-1912":{"page":159,"pageEnd":160,"score":0.879,"text":"itaque, ut huic vitio medeatur, sic 6 erit faciundum, ut primum pro amplitudine congestionis 3 poterint HS: poterunt G 8 insidera Jff 9 utile ventonus HSG'^, uti. Liventonus G 10 cuneomm J3\": cum eorum GS 16 facile S 25 perpendicula G 142 VITRUVn ^ crassitudo structurae constituatur. deinde in frontibus anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter se distent tanto spatio, quanta altitudo substructionis est futura, crassitudine eadem, qua substructio; procurrat autem ab imo, pro quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahatur gradatim, ita uti summam 7 habeat prominentiam, quanta operis est crassitudo"}},"6.8.7":{"rose-1899":{"page":188,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"praeterea introrsus contra terrenum coniuncta muro serratim 15 struantur, uti singuli dentes ab muro tantum distent quanta altitudo futura erit substru|ctionis, crassitudines (20) autem habeant dentium structurae uti muri, item in extremis angulis cum recessum fuerit ab interiore angulo spatio altitudinis substructionis, in utramque partem signetur et ab his signis diagonios structura conlocetur, et ab ea media altera coniuncta cum angulo muri. | ita dentes (25) et diagonioe structurae non patientur tota vi premere murum, sed dissipabunt retinendo impetum congestionis"},"krohn-1912":{"page":160,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"praeterea introrsus contra terrenum coniuncta muro serratimi struantur, uti singuli dentes ab muro tantum distent, quanta altitudo futura erit substructionis ; crassitudines i autem habeant dentium structurae uti muri. item in extremis angulis cum recessum fuerit ab interiore angulo spatio altitudinis substructionis, inutramquepartemsigne-' tur, et ab his signis diagonios structura conlocetur, et ab | ea media altera coniuncta cum angulo muri. ita dentes et diagonioe structurae non patientur tota vi premere murum, sed dissipabunt retinendo impetum congestionis"}},"6.8.8":{"rose-1899":{"page":188,"pageEnd":189,"score":0.536,"text":"Quemadmodum sine vitiis opera constitui oporteat et 154 uti caveatur incipientibus exposui, namque de tegulis aut 26 tignis aut asseribus mutandis non est eadem cura quemadmodum de his, quod ea quamvis sint vitiosa, faciliter mujtantur. itaque quae nec solida quidem putantur esse, (5) 6 septiones x (p in ras. S ). || 9 erismae(-§ S) HS, aerismae G. || 11 crassitudinis x. | ( — 14) procurrat . . . contrahatur . . . habeat x. || 12 pro quam: per quam (quem ante corr. H) x. | fuerit HS: -rat G. || 17 crassitudines GS: -nis H. || 21 diagonius HS -niis G (-nii Gc ). || 23 diagoniae H , -nie G , -ni§ S(GC). 24 retinendum (-u G) x (-do L). | congestionis G: -nes HS. 25 opera constitui (ante corr.) om. G. | oport& ante corr. S. 28 sunt x. || 29 itaque nec solidi x. DE ARCHITECTURA LIB. YI, 8 153 quibus rationibus baec potuerint esse firma et quemadmodum instituantur exposui"},"krohn-1912":{"page":160,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"Quemadmodum sine vitiis opera constitui oporteat et uti caveatur incipientibus , exposui. namque de tegulis aut tignis aut asseribus mutandis non est eadem cura quemadmodum de his, quod ea, quamvis sunt vitiosa, faciliter mutantur. itaque nec, solida quia non putantur esse, quibus rationibus haec poterint esse firma et quemad9 modum instituantur, exposui"}},"6.8.9":{"rose-1899":{"page":189,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"quibus autem copiarum generibus oporteat uti, non 'est architecti potestas, ideo quod non in omnibus locis omnia genera copiarum nascuntur, (io) 5 ut in primo volu|mine est expositum, praeterea in domini est potestate utrum latericio an caementicio an saxo quadrato velit aedificare, itaque omnium operum probationes tripertito considerantur, id est fabrili subtilitate et magnificentia et dispositione, cum magnificenter opus (15) io perfectum aspicietur, a domini po|testate inpensae laudabuntur, cum subtiliter, officinatoris probabitur exactio, cum vero venuste proportionibus et symmetriis habuerit auctoritatem, tunc fuerit gloria architecti"},"krohn-1912":{"page":160,"pageEnd":161,"score":0.737,"text":"quibus autem copiarum generibus oporteat uti, non est architecti potestas, ideo quod non in omnibus locis omnia genera copiarum nascuntur, ut in primo volumine est expositum; praeterea in domini est potestate, utrum latericio an caementicio an saxo quadrato velit aedificare. itaque omnium operum probationes tripertito considerantur, id est fabrili subtilitate 4 crassitudine Joc: -nis x 5 pro quam Ho: per quaiil (quem a.c.H) x fuerat G 10 crassitudinis H 14 diagonioB Joc: -nius HS., -niis G^ -nii G'^ 16 diagoniae (-e a. c. G) x 17 retinendo rec: -dum x congestiones HS 21 fort. quod a quovis, si sunt vitiosa {cf. 210,3) 22 solida Joc: solidi x quia non {cf. 149, 1 et 90, 6) Kr: quidem x 27 uti G primc Mar: proximo x DE ARCHITECTURA LIB. VI, 8. VII 143 et magnificentia et dispositione. cum magnificenter opus perfectum aspicietur, a domini potestate inpensae lauda- , buntur; cum subtiliter, officinatoris probabitur exactio; icum vero venuste proportionibus et symmetriis habuerit jauctoritatem, tunc fuerit gloria architecti"}},"6.8.10":{"rose-1899":{"page":189,"pageEnd":null,"score":0.995,"text":"haec autem recte 10 constituuntur, cum is et a fabris et ab idiotis patiatur 20) 15 accipere se consilia, namque omnes homines, | non solum architecti, quod est bonum possunt probare, sed inter idiotas et eos hoc est discrimen quod idiota nisi factum viderit, non potest scire quid sit futurum, architectus autem simul animo constituerit, antequam inceperit et 20 venustate et usu et decore quale sit futurum habet definitum. (25) | Quas res privatis aedificiis utiles putavi et quemadmodum sint faciundae quam apertissime potui perscripsi. 155 de | expolitionibus autem eorum uti sint elegantes et sine 25 vitiis ad vetustatem <(permanentes^>, insequenti volumine exponam"},"krohn-1912":{"page":161,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"haec autem lo recte constituuntur, cum is et a fabris et ab idiotis patiatur accipere \"se consilia. namque omnes homines, non solum architecti, quod est bonum, possunt probare, sed jinter idiotas et eos hoc est discrimen, quod idiota, nisi factum viderit, non potest scire, quid sit futurum, architectus autem, simul animo constituerit, antequam inceperit, et venustate et usu et decore quale sit futurum, habet definitum. Quas res privatis aedificiis utiles putavi et quemadmodum sint faciundae, quam apertissime potui, perscripsi; de expolitionibus autem eorum, uti sint elegantes et sine vitiis ad vetustatem, insequenti volumine exponam"}},"7.praef.1":{"rose-1899":{"page":190,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"Maiores cum sapienter tum etiam utiliter instituerunt, | per commentariorum relationes cogitata tradere posteris, (5) ut ea non interirent sed singulis aetatibus crescentia voluminibus edita gradatim pervenirent vetustatibus ad summam doctrinarum subtilitatem, itaque non mediocres sed infinitae sunt is agendae gratiae, quod non invidiose silentes praejtermiserunt, sed omnium generum sensus con- (io> 2 scriptionibus memoriae tradendos curaverunt"},"krohn-1912":{"page":161,"pageEnd":null,"score":0.904,"text":"Maiores cum sapienter tum etiam utiliter instituerunt, i per commentariorum relationes cogitata tradere posteris, at ea non interirent, sed singulis aetatibus crescentia vouminibus edita gradatim pervenirent vetustatibus ad sumtnam doctrinarum subtilitatem. itaque non mediocres sed infinitae sunt his agendae gratiae, quod non invidiose silenes praetermiserunt, sed omnium generum sensus conjcriptionibus memoriae tradendos curaverunt"}},"7.praef.2":{"rose-1899":{"page":190,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"namque si non ita fecissent, non potuissemus scire quae res in Troia io fuissent gestae, nec quid Thales Democritus Anaxagoras Xenophanes reliquique physici sensissent de rerum natura quasque Socrates Platon | Aristoteles Zenon Epicurus aliique philosophi hominibus agendae vitae terminationes finissent seu Croesus Alexander Darius ceterique reges 15 quas res aut quibus rationibus gessissent fuissent notae, nisi maiores praeceptorum comparationibus omnium memoriae ad posteritatem commentariis extujlissent"},"krohn-1912":{"page":161,"pageEnd":162,"score":0.792,"text":"namque si 2 lon ita fecissent, non potuissemus scire, quae res in Troia 'uissent gestae, nec quid Thales, Democritus, Anaxagoras, Xenophanes reliquique physici sensissent de rerum natura, juasque Socrates, Platon, Aristoteles, Zenon, Epicurus alii1 magnificentur H 2 a domini Meister: abomni x > gloria architecti SG'^: gloria aria architecti HG 6 his i.c.G 11 incoeperit G 16 expolitionibus 5: expoliationibra BG 28 neqd cum ras. S: nequid HG 144 viTRuyn que philosophi hominibus agendae vitae terminationes finissent, seu Croesus, Alexander, Darius ceterique reges quas res aut quibus rationibus gessissent, fuissent notae, nisi maiores praeceptorum comparationibus omnium memoriae ad posteritatem commentariis extulissent"}},"7.praef.3":{"rose-1899":{"page":190,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"itaque (20) quemadmodum his gratiae sunt agendae, contra qui eorum scripta furantes pro suis praedicant sunt | vituperandi, 156 quique non propriis cogitationibus scriptorum nituntur, sed 21 invidis moribus aliena violantes gloriantur, non modo sunt reprehendendi, sed etiam quia impio more vixerunt, poena condemnandi, nec tamen haec res non vinj dicatae curiosius ab antiquis esse memorantur, quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum quemadmodum sint 2 Maioris S. j| 7 is: his"},"krohn-1912":{"page":162,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"itaque quemadmodum his gratiae sunt agendae, contra, qui eorum scripta furantes pro suis praedicant, sunt vituperandi, quique non propriis cogitationibus scriptorum nituntur, sed invidis moribus aliena violantes gloriantur, non modo sunt reprehendendi, sed etiam, quia impio moreVixerunt, poena condemnandi. nec tamen haec res non vindicatae curiosius ab antiquis esse memorantur. quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum, quemadmodum sint nobis traditi, explicare"}},"7.praef.4":{"rose-1899":{"page":191,"pageEnd":null,"score":0.894,"text":"reges Attalici magnis philologiae 4 dulcedinibus inducti cum egregiam byb lio thecam Pergami ad communem delectationem instituissent, tunc item Pto- (lo)lomaeus | infinito zelo cupiditatis que incitatus studio non 5 minoribus industriis ad eundem modum contenderat Alexandriae comparare, cum autem summa diligentia perfecisset, non putavit id satis esse nisi propagationibus inseminando curaret augendam, itaque Musis et Apollini ludos dedicavit et quem| admodum athletarum sic communium scriptorum victoribus praemia et honores constituit"},"krohn-1912":{"page":162,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"reges Attalici magnis philologiae dulcedinibus inducti cum egregiam bybliothecam Pergami ad communem delectationem instituissent, tunc item Ptolomaeus infinito zelo cupiditatisque incitatus studio non minoribus industriis ad eundem modum contenderat Alexandriae comparare. cum autem summa diligentia perfecisset, non putavit id satis esse, nisi propagationibus inseminando i curaret augendam. itaque Musis et Apollini ludos dedicavit et, quemadmodum athletarum, sic communium scriptorum victoribus praemia et honores constituit"}},"7.praef.5":{"rose-1899":{"page":191,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"his ita 5 institutis cum ludi adessent, iudices litterati qui eos probarent erant legendi, rex cum iam sex civitatis lectos habuisset nec tam cito septumum idoneum inveniret, retulit 20) ad eos qui supra | bybliothecam fuerunt et quaesiit si 15 quem novissent ad id expeditum, tunc ei dixerunt esse quendam Aristophanen, qui summo studio summaque diligentia cotidie omnes libros ex ordine perlegeret, itaque conventu ludorum cum secretae sedes iudi cibus essent (25) distributae, cum ceteris Aristophanes | citatus quemadmodum fuerat locus ei designatus sedit"},"krohn-1912":{"page":162,"pageEnd":163,"score":0.738,"text":"his ita institutis, cum ludi adessent, iudices litterati, qui ea probarent, erant legendi. rex, cum iam sex civitatis lectos, habuisset nec tam cito septumum idoneum inveniret, retulit ad eos, qui supra bybliothecam fuerunt, et quaesiit, si quem novissent ad id expeditum. tunc ei dixerunt esse quendam Aristophanen, qui summo studio summaque dili2 croessus x 8 fuissent notae H.S\\ non fuissent noct§ G (not§ G^^) 5 ita a. c. G 6 sunt agendae. contra rec: sunt agendaest contra H, agendae f. sic ectra iS, sunt agend§ (sic add. G^ econtra G 10 repraehendi H quia ed: qui x 11 h§ S 14 regis H 16 tucitem H 17 incitatis H 18 contenderet G 21 apolloni G 22 sicominunium H 26 rex HG: sex S sex civitatis rec: ex civitatis H, ex civitate S. excivitatibus G 26 r&tuUit H, rettulit S DE ARCHiTECTURA LIB. VII 145 gentia cotidie omnes libros ex ordine perlegeret. itaque conventu ludorum, cum secretae sedes iudicibus essent distributae, cum ceteris Aristophanes citatus, quemadmodum fuerat locus ei designatus, sedit"}},"7.praef.6":{"rose-1899":{"page":191,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"primo poetarum 6 157 ordine ad certationem inducto cum recitarentur | scripta, populus cunctus significando monebat iudices quod probarent. itaque cum ab singulis sententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et quem maxime animadverterunt multi- ^25 tudini placuisse, ei primum praemium, insequenti secundum | tribuerunt. Aristophanes vero cum ab eo sententia rogaretur, eum primum renuntiari iussit qui minime populo placuisset"},"krohn-1912":{"page":163,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"primo poetarum 6 ordine ad certationem inducto cum recitarentur scripta, populus cunctus significando monebat iudices, quod probarent. itaque, cum ab singulis sententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et, quem maxime animadverterunt multitudini placuisse, ei primum praemium, insequenti secundum tribuerunt. Aristophanes vero, cum ab eo sententia rogaretur, eum primum renuntiari iussit, qui minime populo placuisset"}},"7.praef.7":{"rose-1899":{"page":191,"pageEnd":192,"score":0.818,"text":"HSC: -ne G et ante ras. S. || 24 dixerunt HS: direxerunt G. || 27 eum: cu S. || 29 imperavit x. 156 YITE.UYII - se dicere, itaque silentio facto docuit unum ex his eum esse poetam, | ceteros aliena recitavisse, oportere autem (io) 'indicantes non furta sed scripta probare, admirante populo et rege dubitante, fretus memoria e certis armariis infinita volumina eduxit et ea cum recitatis conferendo 5 coegit ipsos furatos de se confiteri, itaque rex iussit cum his agi furti condemnatosque | cum ignominia dimisit, (15) Aristophanen vero amplissimis muneribus ornavit et supra 8 bybliothecam constituit"},"krohn-1912":{"page":163,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"cum autem rex et universi vehementer indignarentur, surrexit et rogando impetravit, ut paterentur se dicere. itaque silentio facto docuit unum ex his eum esse poetam, ceteros aliena recitavisse; oportere autem iudicantes non furta sed scripta probare. admirante populo et rege dubitante, fretus memoriae certis armariis infinita volumina eduxit et ea cum recitatis conferendo coegit ipsos furatos de se confiteri. itaque rex iussit cum his agi furti condemnatosque cum ignominia dimisit, Aristophanen vero amplissimis muneribus ornavit et supra bybliothecani constituit"}},"7.praef.8":{"rose-1899":{"page":192,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"insequentibus annis a Macedonia Zoilus, qui adoptavit cognomen ut Homeromastix vocitaretur, Alexandriam venit suaque scripta contra Iliadem et Odyssean comparata regi recitavit. Ptojlomaeus vero cum(20) animadvertisset poetarum parentem philologiaeque omnis ducem absentem vexari et cuius ab cunctis gentibus scripta suspicerentur ab eo vituperari, indignans nullum ei dedit 15 responsum. Zoilus autem cum diutius in regno fuisset, inopia pressus summisit ad regem postulans ut | aliquid (25) 0 sibi tribueretur"},"krohn-1912":{"page":163,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"insequentibus annis a Macedonia Zoilus, 8 qui adoptavit cognomen, ut Homeromastix vocitaretur, Alexandriam venit suaque scripta contra Iliadem et Odyssean comparata regi recitavit. Ptolomaeus vero, cum animadvertisset poetarum parentem philologiaeque omnis ducem absentem vexari et, cuius ab cunctis gentibus scripta suspicerentur, ab eo vituperari, indignans nullum ei dedit responsum. Zoilus autem, cum diutius in regno fuisset, inopia pressus summisit ad regem postulans, ut aliquid sibi tribueretur"}},"7.praef.9":{"rose-1899":{"page":192,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"rex vero respondisse dicitur Homerum, qni ante annos mille decessisset, aevo perpetuo multa milia hominum pascere, item debere qui meliore in genio 158 se profiteretur non modo unum sed etiam plures alere 21 posse, et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii ei lapides esse coniectos, alii Zmyr|nae vivum in pyram coniectum. quorum 25 (5) utrum ei acciderit, merenti digna constitit poena, non enim aliter videtur promereri qui citat eos quorum responsum, quid senserint scribentes, non potest coram indicari"},"krohn-1912":{"page":163,"pageEnd":164,"score":0.85,"text":"rex vero respondisse dicitur Homerum, 9 qui ante annos mille decessisset, aevo perpetuo multa milia hominum pascere, item debere, qui meliore ingenio 8 direxeiunt G 11 eum HG: cum S 13 impetravit rec imperavit x 17 memoria S 20 demisit G 22 machedonia x 24 iliaden et odissian x 28 indignans G: indignus HS 180 pressus summisit rec: pressum summisit HS^ pressus misit G ViTRtTv. de architect. ed. Krohn. 10 146 VITRUVII se profiteretur, non modo unum sed etiam plures alere posse. et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii lapides esse coniectos, alii Zmyrnae vivum in pyram coniectum. quorum utrum ei acciderit, merenti digna constitit poena; non enim aliter videtur promereri, qui citat eos, quorum responsum, quid senserint scribentes, non potest coram indicari"}},"7.praef.10":{"rose-1899":{"page":192,"pageEnd":193,"score":0.857,"text":"ante corr. H. DE ARCHITECTURA LIB. YII ’ 157 (io) posito nomine meo id profero | corpus neque ullius cogitata vituperans institui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptoribus infinitas ago gratias quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius alio genere 5 copias praeparaverunt, unde nos uti fontibus haurientes (15) aquam et ad propria proposita traducen[tes facundiores et expeditiores habemus ad scribendum facultates talibusque confidentes auctoribus audemus institutiones novas comparare"},"krohn-1912":{"page":164,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"lOego vero, Caesar, neque alienis indicibus mutatis inter-; posito nomine meo id profero corpus neque ullius cogitata vituperans institui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptoribus infinitas ago gratias, quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius alio genere. copias praeparaverunt, unde nos uti fontibus haurientes aquam et ad propria proposita traducentes facundioreS| et expeditiores habemus ad scribendum facultates talibusque confidentes auctoribus audemus institutiones novas comparare"}},"7.praef.11":{"rose-1899":{"page":193,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"Igitur tales ingressus eorum quia ad propositi mei 11 io rationes animadverti praeparatos , inde sumendo progredi (20) coepi, j namque primum Agatharchus Athenis Aeschylo docente tragoediam scaenam fecit et de ea commentarium reliquit, ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemadmodum oporteat ad aciem oculorum 15 radiorumque extentionem certo loco centro constituto lineas (25) ratione | naturali respondere, uti de incerta re certae imagines aedificiorum in scaenarum picturis redderent speciem et quae in directis planisque frontibus sint figurata, alia abscedentia alia prominentia esse videantur"},"krohn-1912":{"page":164,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Igitur tales ingressus eorum quia ad propositi mei rationes animadverti praeparatos, inde sumendo progredi coepi. namque primum Agatharchus Athenis Aeschylo docente tragoediam scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemadmodum oporteat ad aciem oculorum radiorumque extentionem certo loco centro constituto lineas ratione naturali respondere, uti de certa re certae imagines aedificiorum in scaenarum picturis redderent speciem et, quae in directis planisque frontibus sint figurata, alia abscedentia, alia prominentia esse videantur"}},"7.praef.12":{"rose-1899":{"page":193,"pageEnd":null,"score":0.636,"text":"postea Silenus 12 159 de symme|triis doricorum edidit volumen, de aede Iunonis 21 quae est Sami dorica Theodorus, de ionica Ephesi quae est Dianae Chersiphron et Metagenes, de fano Minervae quod est Priene ionicum Pytheos, item de aede Minervae (5) dorica quae | est Athenis in arce Ictinos et Carpion, Theodorus Phocaeus de tholo qui est Delphis, Philo de aedium sacrarum symmetriis et de armamentario quod fecerat Piraeei portu, Hermogenes de aede Dianae ionica quae 4 alnf (aliUj.if S) alio x. || 9 quia: quae(-§ GS) x (que G°). || 11 agatarcus HS, -tharcus G. | eschyle HS, aeschilo G. || 12 scaenam: ad caenam H , adcg|na G , ad scaenam Hc, adscena S(GG). || 15 extentione GS: -ne H. | lineas: adlineas"},"krohn-1912":{"page":164,"pageEnd":165,"score":0.913,"text":"cum in add.) x DE ARCHITECTURA LIB. VII 147 de aede lunonis, quae est Sami dorica, Theodorus; ionice Ephesi quae est Dianae, Chersiphron et Metagenes; de fano Minervae, quod est Priene ionicum, Pytheos; item de aede Minervae, dorice quae est Athenis in arce, Ictinos et Carpion; Theodorus Phocaeus de tholo, qui estDelphis; Philo de aedium sacrarum symmetriis et de armamentario, quod fuerat Piraei portu; Hermogenes de aede Dianae, ionice quae est Magnesia pseudodipteros, et Liberi Patris Teo monopteros; item Arcesius de symmetriis corinthiis et ionico Trallibus Aesculapio, quod etiam ipse sua manu dicitur fecisse ; de Mausoleo Satyrus et Pytheos"}},"7.praef.13":{"rose-1899":{"page":194,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"quibus vero felicitas maximum summumque contulit munus, quorum enim 5 artes aevo perpetuo nobilissimas laudes et sempiterno florentes habere iudicantur, | excogitatis egregias operas (15) praestiterunt, namque singulis frontibus singuli artifices sumpserunt certatim partes ad ornandum et probandum Leochares Bryaxis Scopas Praxiteles, nonnulli etiam putant 10 Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad .14 septem spectaculorum eius operis pervejnire famam"},"krohn-1912":{"page":165,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"quibus 13 Ivero felicitas maximum summumque contulit munus; quorum enim artes aevo perpetuo nobilissimas laudes et sempiterno florentes habere iudicantur, ei cogitatis egregias operas praestiterunt. namque singulis frontibus singuli artifices sumpserunt certatim partes ad ornandum et probandum Leochares, Bryaxis, Scopas, Praxiteles, nonnulli etiam putant Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad septem spectaculorum eius operis pervenire 'famam"}},"7.praef.14":{"rose-1899":{"page":194,"pageEnd":null,"score":0.943,"text":"praeterea minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti texaris Theocydes Demophilos | Poliis Leonidas Silanion Melampus Samacus Euphranor, non minus 15 de machinationibus, uti Diades Archytas Archimedes Ctesibios Nymphodorus Philo Byzantius Diphilos Democles Charias Polyidos Pyrros Agesistratos. quorum ex com- |mentariis quae utilia esse his rebus animadverti, collecta (5) in unum coegi corpus , et ideo maxime quod animadverti 20 in ea re ab Graecis volumina plura edita, ab nostris oppido quam pauca. Fuficius nimirum de his rebus primus instituit edere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis j unum de architectura, P. Septimius duo"},"krohn-1912":{"page":165,"pageEnd":166,"score":0.652,"text":"cogit G 20 multa G 21 ut inexaris if, utinex aris S, uti nexaris G {fort. Neochares) theocides HS 22 leonidas G: -des HS 23 utidiates G archymedes GS, archimedas G 24 &esibios HS, et esibios G phylob(p (S)yzanteos HS, philobizant eos G diphylos HS 148 VITRUVII philos, Democles, Charias, Polyidos, Pyrros, Agesistratos. quorum ex commentariis, quae utilia esse his rebus anim- ( adverti, collecta in unum coegi corpus, et ideo maxime, quod animadverti in ea re ab Graecis volumina plura edita, ab nostris oppido quam pauca. Fuficius enim nij mirum de his rebus primus instituit edere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis unum de architectura, ( 15 P. Septimius duo"}},"7.praef.15":{"rose-1899":{"page":195,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"amplius vero in id genus scripturae adhuc nemo incubuisse 15 videtur, cum fuissent et antiqui cives magni architecti, qui potuissent non minus eleganter scripta comparare, namque Athenis Antistates et Callaeschros et Antimachides (15) 5 et ■ Pormos architecti | Pisistrato aedem Iovi Olympio facienti fundamenta constituerunt, post mortem autem eius propter interpellationem rei publicae incepta reliquerunt, itaque circiter annis quadringentis)) post Antiochus rex cum in id opus inpensam esset pollicitus, cellae magnitudinem (20) 10 et columnarum circa | dipteron conlocationem epistyliorumque et ceterorum ornamentorum ad symmetriam distributionem magna sollertia scientiaque summa civis Romanus Cossutius nobiliter est architectatus, id autem opus non modo vulgo sed etiam in paucis a magnificentia nominatur"},"krohn-1912":{"page":166,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"amplius vero in id genus scripturae adhuc nemo incubuisse videtur, cum fuissent et antiqui cives magni architecti, qui potuissent non minus eleganter i scripta comparare. namque Athenis Antistates et Callaeschros et Antimachides et Porinos architecti Pisistrato( aedem lovi Olympio facienti fundamenta constituerunt, post mortera autem eius propter interpellationem reipu- « blicae incepta reliquerunt. itaque circiter annis quadringentis post Antiochus rex, cum in id opus inpensam esset ' pollicitus, cellae magnitudinem et columnarum circa dipteron conlocationem epistyliorumque et ceterorum orna-(l mentorum ad symmetriam distributionem magna sollertia scientiaque summa civis Romanus Cossutius nobiliter est i architectatus. id autem opus non modo vulgo, sed etiam 16 in paucis a magnificentia nominatur"}},"7.praef.16":{"rose-1899":{"page":195,"pageEnd":null,"score":0.886,"text":"nam quattuor locis sunt | aedium sacrarum marmoreis 16 16 operibus ornatae dispositiones, e quibus proprie de is nominationes clarissima fama nominantur, quarum excellentiae prudentesque cogitationum apparatus suspectus (5) habent in deorum caerimonio. primum|que aedis Ephesi 20 Dianae ionico genere ab Chersiphrone Gnosio et filio eius Metagene est instituta, quam postea Demetrius ipsius Dianae servus et Paeonius Ephesius dicuntur perfecisse. Mileti Apollini item ionicis symmetriis idem Paeonius (io) Daphnis que Milesius instituerunt. Eleusine | Cereris et 25 Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum 4 antistates"},"krohn-1912":{"page":166,"pageEnd":167,"score":0.672,"text":"quattuor locis sunt aedium sacrarum marmoreis operibus ornatae dispositiones, [e quibus propriae de his nominationes clarissima fama nominantur] quorum excellentiae prudentesque cogitationum apparatus suspectus habent in deorum crnaavTiKOic. primumque aedes Ephesi Dianae ionico genere 1 demodes G charidas x poliydos S phy(i G)rYOS x aj^esistratas x 3 coUecta - animadverti G iS'' in m.): oin. HS 5 fuficius HG: suflicus S nimirum Ro {deleio enim;, cf. 215, 10): mirum x 6 primus HS: inprimus G 7 terrentius G 8 pseptimi us JT, Pfepltimius S: septimis G 11 callescheros HS^ calle cheros G 12 porinos G: pormos HS 14 reipublice GS: regi publice H 16 quadringentis Meurs.: ducentis X 16 anthiocus H 20 cuius S 21 volgo H 24 glo8sam clel. Kr prudentis HS 26 crmavTiKoic Kr: sesemaneo HG^ se se man& S (sese,maneo G'^) DE ARCHITECTURA LIB. VII 149 ah Chersiphrone Gnosio et filio eius Metagene est instituta, quam postea Demetrius, ipsius Dianae servus, et l^aeonius Ephesius dicuntur perfecisse. Mileti Apollini item ionicis symmetriis <^aedem)> idem Paeonius Daphnis) < |ue Milesius instituerunt. Eleusine Cereris et Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum pertexit"}},"7.praef.17":{"rose-1899":{"page":196,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"eam autem postea cum Demetrius Phalereus Athenis rerum potiretur, Philo ante templum in fronte columnis constitutis prostylon fecit, ita aucto vesti! bulo (15; laxamentum initiantibus operique summam adiecit auctoritatem. in asty vero Olympio amplo modulorum comparatu Corinthiis symmetriis et proportionibus, uti supra scriptum est, architectandum Cossutius suscepisse memoratur, cuius commentarium nullum est inventum. nec tamen a Cossutio | solum de his rebus scripta sunt desideranda sed etiam a G. Mucio, qui magna scientia confisus aedis Honoris et j Virtutis Marianae cellae columnarumque et epistyliorum symmetrias legitimis artis institutis perfecit, id vero si marmoreum fuisset, ut haberet quemadmodum ab arte subtilitatem sic ab magnificentia et inpensis auctoritatem, in primis et | summis operibus 15 (5) nominaretur"},"krohn-1912":{"page":167,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"eam autem postea, cum Demetrius Phalereus 17 Athenis rerum potiretur, Philo ante templum in fronte columnis constitutis prostylon fecit; ita aucto vestibulo laxamentum initiantibus operique summam adiecit auctoritatem. in asty vero Olympium amplo modulorum comparatu corinthiis symmetriis et proportionibus, uti supra scriptum est, architectandum Cossutius suscepisse memoratur, cuius commentarium nullum est inventum. nec tamen a Cossutio solum de his rebus scripta sunt desideranda sed etiam a G. Mucio, qui magna scientia confisus aedis Honoris et Virtutis Marianae cellae columnarumque et epistyliorum symmetrias legitimis artis institutis perfecit. id vero si marmoreum fuisset, ut haberet, quemadmodum ab arte subtilitatem, sic ab magnificentia et inpensis auctoritatem , in primis et summis operibus nominaretur"}},"7.praef.18":{"rose-1899":{"page":196,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"Cum ergo et antiqui nostri inveniantur non minus quam Graeci fuisse magni architecti et nostra memoria satis multi, et ex his pauci praecepta edidissent, non putavi silendum sed disposite singulis voluminibus de 20 singulis uxpojnere. itaque quoniam sexto volumine privatorum aedificiorum rationes perscripsi, in hoc qui septimum tenet numerum de expolitionibus quibus rationibus et venustatem et firmitatem habere possint exponam"},"krohn-1912":{"page":167,"pageEnd":168,"score":0.583,"text":"adolypiu_Sj adolimpiu_G 14 cossutius GS: quofutiuf' *f iZ*^ 16 acussutio G 17 .a.g. mutio HS, aci. mutio G 18 aedis Mar: aedes x marinianae jff aS, raariniiane G IV legitimas a.c.H 20 perficifc H 25 nr| memori§ G 150 YITRUVII putavi silendum, sed disposite singulis voluminibus de singulis exponere rebus. itaque, quoniam sexto volumine^i, privatorum aedificiorum rationes perscripsi, in hoc, qui septimum tenet numerum, de expolitionibus, quibus rationibus et venustatem et firmitatem habere possint, exponam"}},"7.1.1":{"rose-1899":{"page":196,"pageEnd":197,"score":0.862,"text":"secto H, r§cto G. || 23 numerum: muru ante corr. G. | expoliationibus a. c. G. || 24 vetustate a. c. G. DE ARCHITECTURA LIB. VII, 1 161 solidationis ratio habeatur, et si plano pede erit eruderandum, quaeratur solum si sit perpetuo solidum, et ita exaequetur, et inducatur cum statumine rudus, sin autem omnis aut ex parte congesticius locus fuerit, festucationibus (20) 5 cum magna | cura solidetur, in contignationibus vero diligenter est animadvertendum ne qui paries qui non exeat ad summum, sit extructus sub pavimentum, sed potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem, cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut panio datione sidentibus, permanens structurae soliditate dextra ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario 168 rimas"},"krohn-1912":{"page":168,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"Primumque incipiam de ruderatione, quae principia tenet expolitionum, uti curiosius summaque providentia (i solidationis ratio habeatur. et si plano pede erit eruderandum, quaeratur, solum si sit perpetuo solidum, et ita u exaequetur, et inducatur cum statumine rudus. sin autem omnis aut ex parte congesticius locus fuerit, fistucationibus cum magna cura solidetur. in contignationibus vero(2 diligenter est animadvertendum, ne qui paries, qui non 1 exeat ad summum, sit extructus sub pavimentum, sed 11 potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut pandatione sidentibus, permanens structurae soliditate(2 dextra ac sinistra secundum se facit in pavimentis ne2 cessario"}},"7.1.2":{"rose-1899":{"page":197,"pageEnd":null,"score":0.905,"text":"item danda est opera | ne commisceantur axes 2 aesculini quercu, quod quercei simul umorem perceperunt se torquentes rimas faciunt in pavimentis, sin autem 15 aesculus non erit et necessitas coegerit, propter inopiam (5) querceis sic videtur esse faciundum ut sejcentur tenuiores, quo minus enim valuerint, eo facilius clavis fixi continebuntur deinde in singulis tignis extremis partibus axes bini clavis figantur, uti nulla ex parte possint se 20 torquendo angulos excitare, namque de cerro aut fago seu farno nullus ad vetustatem potest permanere, coaxa- (io) tio|nibus factis si erit, filex, si non, palea substernatur, uti materies ab calcis vitiis defendatur"},"krohn-1912":{"page":168,"pageEnd":null,"score":0.926,"text":"item danda est opera, ne commisceantur 1 axes aesculini querco, quod quercei, simul umorem perceperunt, se torquentes rimas faciunt in pavimentis. sin autem aesculus non erit et necessitas coegerit propter inopiam querceis <^uti)>, sic videtur esse faciundum, ufc secentur tenuiores; quo minus enim valuerint, eo facilius 21 clavis fixi continebuntur. deinde in singulis tignis extremis partibus axis bini clavi figantur, uti nulla ex parte possint se torquendo anguli excitare. namque de cerro aut fago seu farno nullus ad vestutatem potest permanere. coaxationibus factis, si erit, filex, si non, palea substernatur, 31 1 silendum H^^SG^: sidendum ante ras. H, sidiendu"}},"7.1.3":{"rose-1899":{"page":197,"pageEnd":198,"score":0.743,"text":"filix Fav.). cf. Mayhoff ad Flin. 24, 85. || 24 qui x (ut Fav.). || 25 inductus x. Vitrtjv. de arcMtect. ed. Eo se. 11 162 VITRUVII ad tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit, quinque ad duo mix]tionis habeant responsum, deinde (15) rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter pistatione solidetur, et id ne minus pistum absolutum crassitudine sit dodrantis, insuper ex testa nucleus 5 inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis, ne minore crassitudine pavimenti digijtorum senum, supra (20) nucleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struantur sive sectilia seu tesseris"},"krohn-1912":{"page":169,"pageEnd":null,"score":0.94,"text":"tunc insuper 8 jtatuminetur ne minore saxo, quam qui possit manum implere. statuminationibus inductis, rudus si novum erit, iid tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit, q[uinque ad duo mixtionis habeant responsum. deinde rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter pistatione solidetur, et id non minus pinsum absolutum crassitudine sit dodrantis. insuper ex testa nucleus inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis, ne minore crassitudine [pavimentum] digitorum senum. supra Ducleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struanfcur sive sectilia seu tesseris"}},"7.1.4":{"rose-1899":{"page":198,"pageEnd":null,"score":0.944,"text":"cum ea structa fuerint et fastigia sua structione habuerint, ita fricentur uti si 10 sectilia sint, nulli gradus in scutulis aut trigonis aut quadratis seu favis extent, sed coagmento|rum compositio 164 planam habeat inter se directionem, si tesseris structum erit, ut eae omnes angulos habeant aequales, cum enim anguli non fuerint omnes aequaliter plani, non erit exacta 15 ut oportet fricatura, item testacea spicata ti|burtina sunt (5) diligenter exigenda, ut ne habeant lacunas nec extantes tumulos, sed <^sint)> extenta et ad regulam perfricata, super, fricatura levigationibus et polituris cum fuerit perfecta, incernatur marmor, et supra loricae ex calce et harena 20 inducantur"},"krohn-1912":{"page":169,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"cum ea structa fuerint et 4 fastigia sua ex structione habuerint, ita fricentur, uti, si sectilia sint, nulli gradus in scutulis aut trigonis aut quadratis seu favis extent, sed coagmentorum compositio planam habeat inter se directionem, si tesseris structum erit, ut eae omnes angulos habeant aequales; cum enim anguli non fuerint omnes aequaliter plani, non erit exacta, ut oportet, fricatura. item testacea spicata tiburtina sunt diligenter exigenda, ut ne habeant lacunas nec extantes tumulos, sed <^sint^ extenta et ad regulam perfricata. super fricaturam, levigationibus et polituris cum fuerint perfecta, incernatur marmor, et supra loricae ex calce et harena ^ inducantur"}},"7.1.5":{"rose-1899":{"page":198,"pageEnd":null,"score":0.778,"text":"Subdiu vero maxime idonea faciunda sunt pavimenta, (10) quod contignationes umore crescentes aut siccitate decrescentes seu pandationibus sidentes movendo se faciunt vitia pavimentis, praeterea gelicidia et pruinae non patiuntur integra permanere, itaque si necessitas coegerit, ut minime | vitiosa fiant sic erit faciundum. cum coaxatum (15) fuerit, super altera coaxatio transversa sternatur clavisque fixa duplicem praebeat contignationi loricationem, deinde 2 adduum (-u GS ) mixtiones x. || 3 rudus GS: inrudus H. || 4 piscatione HS ' pinsatione G. | ne: non x ( cf . p. 128 , 6.8). | pinsum x (cf. p. 164,20). || 5 nucleos H, -us"},"krohn-1912":{"page":169,"pageEnd":170,"score":0.737,"text":"Subdiu vero maxime idonea faciunda sunt pavimenta, 5 quod contignationes umore crescentes aut siccitate decrescentes seu pandationibus sidentes movendo se faciunt vitia pavimentis; praeterea gelicidia et pruinae non patiuntur integra permanere. itaque si necessitas coegerit, ut minime vitiosa fiant, sic erit faciundum. cum coaxatum 3 inductis ed: -tus x 5 ad duo mixtionis Ro: ad duu (-um H) mixtiones x 6 inrudus H 7 pistatione Ko: piscatione HS^ pinsatione G 8 nucl eus S G'^ : nucleos H^ nedeus G 10 titulum secl. Kr 12 structa Jio: exstructa x 13 ex structione Kr: exstructione S, -nem H, exstrutione G 16 derectionem H n he G 18 plani Joc: pleni x 20 exienda ut non S 21 add. Joc 27 sedentes x 28 proinae H 152 VITRUVII fuerit, super altera coaxatio transversa sternatur clavisque fixa duplicem praebeat contignationi loricationem. deinde ruderi novo tertia pars testae tunsae admisceatur, calcisque duae partes ad quinque mortarii mixtionibus prae6 stent"}},"7.1.6":{"rose-1899":{"page":199,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"natione facta, rudus inducatur, idque 6 pistum absolutum ne minus pede sit crassum, tunc autem 5 nucleo inducto, uti supra scriptum est, pavimentum e tessera grandi circiter binum digitum caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos, quod si bene temperabitur et recte frica|tum fuerit, ab omnibus vitiis erit tutum, uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis io ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur, ita 165 non patietur in se recipere | gelicidii pruinam"},"krohn-1912":{"page":170,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"statuminatione facta rudus inducatur, idque pistum absolutum ne minus pede sit crassum. tunc autem nucleo inducto, uti supra scriptum est, pavimentum e tessera grandi circiter binum digitum caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos; quod si bene temperabitur et recte fricatum fuerit, ab omnibus vitiis erit tutum. uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur; ita non patietur in se recipere gelicidii pruinam"}},"7.1.7":{"rose-1899":{"page":199,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"sin autem 7 curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipedales inter se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur habentes singulis coagmentorum frontibus excisos canali- (5) 15 culos digitales, quibus iunctis | impleantur calce ex oleo subacta confricenturque inter se coagmenta compressa, ita calx quae erit haerens in canalibus durescendo contexteque solidescendo non patietur aquam neque aliam rem per coagmenta transire, cum ergo fuerit hoc ita perstratum, (io) 20 supra nucleus inducatur et virgis | caedendo subigatur, supra autem sive ex tessera grandi sive ex spica testacea struatur fastigiis quibus est supra scriptum, et cum sic erunt facta, non cito vitiabuntur"},"krohn-1912":{"page":170,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"sin autem curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipe-i dales inter se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur habentes singulis coagmentorum frontibus excelsos canaliculos digitales. quibus iunctis inplicetur calx ex oleo subacta, confricenturque inter se coagmenta com-i| pressa. ita calx, quae erit haerens in canalibus, durescendo contexteque solidescendo non patietur aquam nequei aliam rem per coagmenta transire. cum ergo fuerit hoc ita perstratum, supra nucleus inducatur et virgis caedendo * subigatur. supra autem sive ex tessera grandi sive ex^ spica testacea <(pavimenta)> struantur fastigiis, quibus est supra scriptum, et cum sic erunt facta, non cito vitia"}},"7.2.1":{"rose-1899":{"page":199,"pageEnd":200,"score":0.793,"text":"Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de n 25 albariis operibus est explicandum, id autem erit recte, (15) si | glaebae calcis optimae ante multo tempore quam opus fuerit macerabuntur, uti si qua glaeba parum fuerit in fornace cocta, in maceratione diuturna liquore defervere coacta uno tenore concoquatur, namque cum non penitus 30 macerata sed recens sumitur, cum fuerit inducta habens (20) la(tentes crudos calculos pustulas emittit, qui calculi in 4 pystu S. | grassum H. || 5 nudeo ante corr. G. | uti .s.s. est HS, uti . ss . e G. || 7 digitus HS. || 10 fragibus x. || 14 excelsos x. || 15 impletur calx (calix S ) x. || 17 calix S. | contestateque solidiscendo G: om. HS (dei. Gc ). || 20 nucreus H. || 21 expica H, exspica S(GC ): om. G. || 22 struantur x. || 28 in om. G. || 29 tem(e)pore x. 11 164 VITRUVII opere uno tenore cum permacerantur, dissolvunt et dissipant 2 tectorii politiones"},"krohn-1912":{"page":170,"pageEnd":171,"score":0.757,"text":"Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de albariis operibus est explicandum. id autem erit recte, si glaebae calcis optimae ante multo tempore, quam opus fuerit, macerabuntur, uti, si qua glaeba parum fuerit ini fornace cocta, in maceratione diuturna liquore defervere 6 pystu S grassum H 9 digitus JSS 12 gellicidiis H I fragibus x quodannis H 17 fort. semicanaliculos inplicetur Kr: impletur x calix S {item v. 19) 20 contexteque solidescendo Ro: contestateque solidiscendo G, om. HS^ del. G^ 22 nucreus H 23 exspica SG^: expica fi, om. G 24 pavimenta add. Kr 31 in om. G DE ARCHITECTURA LIB. VII, 1. 2. 3 153 coacta uno tenore concoquatur. namque cum non penitus niacerata sed recens sumitur, cum fuerit inducta habens { latentes crudos calculos, pustulas emittit. qui calculi, in opere uno tenore cum permacerantur, dissolvunt et dissi])ant tectorii"}},"7.2.2":{"rose-1899":{"page":200,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"cum autem habita erit ratio macerationis et ita curiosius operi praeparatum erit, sumatur ascia et quemadmodum materia dolatur, sic calx in lacu macerata ascietur. | si ad eam offenderint calculi, non erit 5 (25) temperata, cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam, cum vero pinguis fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam, tunc autem machinis compa|ratis camararum dispositiones 166 in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata"},"krohn-1912":{"page":171,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"cum autem habita erit ratio 2 macerationis et id curiosius operi praeparatum erit, sumatur ascia et, quemadmodum materia dolatur, sic calx in I lacu macerata ascietur. si ad eam offenderint calculi, non I erit temperata; cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam; cum vero pinguis fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam. tunc autem machinis comparatis camerarum dispositiones in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata"}},"7.3.1":{"rose-1899":{"page":200,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Cum ergo camararum postulabitur ratio, sic erit faciundum. asseres directi disponantur inter se ne plus spatium | habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod (5) abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur, hi que 15 asseres cum ad formam circinationis fuerint distributi, catenis dispositis ad contignationes, sive tecta erunt, crebriter clavis ferreis fixi religentur, eaeque catenae ex ea materia compa|rentur cui nec caries nec vetustas nec umor(io) possit nocere, id est e buxo iunipiro olea robore cupresso 20 ceterisque similibus praeter quercum, cum ea se torquendo 2 rimas faciat quibus inest operibus"},"krohn-1912":{"page":171,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"Cum ergo camerarum postulabitur ratio^ sic erit faciunin dum. asseres directi disponantur inter se ne plus spatium habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur. hique asseres, cum ad formam circinationis fuerint distributi, catenis dispositis ad contignationes, sive tecta erunt, crebriter clavis ferreis fixi religentur. eaeque catenae ex ea materia comparentur, cui nec caries nec vetustas nec umor possit nocere, id est e buxo, iunipero, olea, robore, cupresso ceterisque similibus praeter quercum, cum ea se torquendo rimas faciat quibus inest operibus"}},"7.3.2":{"rose-1899":{"page":200,"pageEnd":201,"score":0.586,"text":"ante corr. G. || 20 iunipero (-pera G) x (iunipiro Hc). | oleo ante corr. G. || 21 ea se: eas x. || 22 faciant HS, -unt G. || 23 tomice e: tomices HS, tonices G (I at tomices Gc). || 25 inducantur G. || 26 si qua est ille (e illg S) HS, si qu§ astulg G. DE ARCHITECTURA LIB. VII, 3 165 sustineantur, sin autem harundinis graecae copia non erit, de paludibus tenues colligantur et mataxa aut tomice (20) ad iustam longitudinem una | crassitudine alligationibus temperentur, dum ne plus inter duos nodos alligationes 5 binos pedes distent, et eae ad asseres, uti supra scriptum est, tomice religentur cultellique lignei in eas configantur, cetera omnia uti supra scriptum est expediantur"},"krohn-1912":{"page":171,"pageEnd":172,"score":0.773,"text":"asseribus dispositis 2 tum tomice ex sparto hispanico harundines graecae tunsae ad eos, uti forma postulat, religentur. item supra cameram materies ex calce et harena mixta subinde inducatur, ut, si quae stillae ex contignationibus aut tectis ceciderint, 1 tenore Joc: tempore x 6 operi Schn: opere x 12 probatiit G se G: om. HS 16 faciundum a. ras. S: faciunda HGS^ 18 cupr(a)essi x 20 circinationes HS 21 tecta erunt G: tecter H\\ tect^ S, tectorum G'^ crebiter H 24 iunipero H: iunipiro H^S, iunipera G oleo a. corr. G 26 ea se Joc: eas x 26 faciat Joc: faciant HS^ faciunt G 27 tomice ex Joc: tomices HSG*^, tonices G 2» inducantur G 80 qua est ille H, qua e ill§ S^ qu§ astul^ G 154 VITRUVII 1 sustineantur. sin autem harundinis graecae copia non erit, de paludibus tenues colligantur et mataxae tomice ad iustam longitudinem una crassitudine alligationibus ( temperentur, dum ne plus inter duos nodos [alligationibus] binos pedes distent, et hae ad asseres, uti supra scriptum i est, tomice religentur cultellique lignei in eas configantur. i cetera omnia, uti supra scriptum est, expediantur"}},"7.3.3":{"rose-1899":{"page":201,"pageEnd":null,"score":0.892,"text":"camaris 3 (25) dispositis et intextis , imum cae]lum earum trullissetur, deinde harena dirigatur, postea autem creto marmore io poliatur. 107 | Cum camarae politae fuerint, sub eas coronae sunt subiciendae, quas maxime tenues et subtiles oportere fieri videbitur, cum enim grandes sunt, pondere deducuntur nec possunt se sustinere, in bisque minime gypsum debet (5)i5adjmisceri, sed ex creto marmore uno tenore perduci, uti ne praecipiendo non patiatur uno tenore opus inarescere, etiamque cavendae sunt in camaris priscorum dispositiones, quod earum planitiae coronarum <^figurae^> gravi pondere inpendentes sunt periculosae"},"krohn-1912":{"page":172,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"cameris dispositis et intextis imum caelum earum trullissetur, j deinde harena dirigatur, postea autem creta aut marmore poliatur. Cum camerae politae fuerint, sub eas coronae sunt subiciendae, quas maxime tenues et subtiles oportere fieri videbitur; cum enim grandes sunt, pondere deducuntur nec possunt se sustinere. in hisque minime gypsum debetij admisceri, sed ex creto marmore uno tenore perduci, uti I ne praecipiendo non patiatur uno tenore opus inarescere. ' etiamque cavendae sunt in cameris f priscorum dispositiones, i quod earum planitiae' coronarum gravi pondere inpendentes \\ sunt periculosae"}},"7.3.4":{"rose-1899":{"page":201,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"coronae autem sunt <(aliae 4 (i0)20purae^> aliae cae|latae. conclavibus autem ubi ignis aut plura lumina sunt ponenda, purae fieri debent, ut eae facilius extergeantur, in aestivis et exhedris, ubi minime fumus est nec fuligo potest nocere, ibi caelatae sunt faciendae, semper enim album opus propter superbiam (15) 25 candoris non modo ex propriis sed | etiam alienis aedificiis concipit fumum"},"krohn-1912":{"page":172,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"coronarum autem sunt figurae <^aliae purae)>, aliae caelatae. conclavibus autem, ubi ignis aut plura lumina sunt ponenda, purae fieri debent, ut eo facilius extergeantur; in aestivis et exhedris, ubi minime fumus est nec fuligo potest nocere, ibi caelatae sunt faciendae. semper enim album opus propter superbiam' candoris non modo ex propriis sed etiam alienis aedificiis concipit fumum"}},"7.3.5":{"rose-1899":{"page":201,"pageEnd":202,"score":0.85,"text":"corr. S. || 22 exedris S. || 27 qua GS: quem H. 166 VITRUVII postea autem supra, trullissatione subarescente, deformentur directiones harenati, uti longitudines ad regulam et ad lineam, altitudines ad perpendiculum, anguli ad normam re 'spondentes exigantur, namque sic emendata tectoriorum (20) in picturis erit species, subarescente, iterum et tertio inducatur, ita cum fundatior erit ex barenato directura, eo 6 firmior erit ad vetustatem soliditas tectorii"},"krohn-1912":{"page":172,"pageEnd":173,"score":0.577,"text":"thrincorum 19 add. rec 21 pure S: pura HG eo Bondam: ea s (ese S^) 27 quem H 28 trullissatione S: -ne G, -nem H 29 derectiones x ut S DE ARCHITECTURA LIB. VII, 3 155 ineam, altitudines ad perpendiculum, anguli ad normam espondentes exigantur; namque sic emendata tectoriorum n picturis erit species. subarescente iterum et tertio inucatur; ita cum fundatior erit ex harenato directura, eo irmior erit ad vetustatem soliditas tectorii"}},"7.3.6":{"rose-1899":{"page":202,"pageEnd":null,"score":0.957,"text":"cum ab harena praeter trullissationem non minus tribus coriis fuerit deformatum, | tunc e marmore graneo directiones sunt subigendae, dum ita | materies temperetur uti cum subigatur 168 non baereat ad rutrum, sed purum ferrum e mortario 11 liberetur, graneo inducto et inarescente, alterum corium mediocre dirigatur, id cum subactum fuerit et bene fricatum, subtilius inducatur, ita | cum tribus coriis barenae (5) et item marmoris solidati parietes fuerint, neque rimas 15 7 neque aliud vitium in se recipere poterunt"},"krohn-1912":{"page":173,"pageEnd":null,"score":0.871,"text":"cum ab harena 6 ►raeter trullissationem non minus tribus coriis fuerit deormatum, tunc e marmore graneo directiones sunt sub^endae, dum ita materies temperetur, uti, cum subigatur, on haereat ad rutrum, sed purum ferrum e mortario beretur. grandi inducto et inarescente alterum corium lediocre dirigatur; id cum subactum fuerit et bene fricaum, subtilius inducatur. ita cum tribus coriis harenae i item marmoris solidati parietes fuerint, neque rimas eque aliud vitium in se recipere poterunt"}},"7.3.7":{"rose-1899":{"page":202,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"sed et liaculorum subactionibus fundata soliditate marmorisque candore firmo levigata, coloribus cum politionibus inductis nitidos expriment splendores, colores autem, | udo tectorio (10) cum diligenter sunt inducti, ideo non remittunt sed sunt 20 perpetuo permanentes, quod calx in fornacibus excocto liquore facta raritatibus evanida, ieiunitate coacta corripit in se quae res forte contigerunt, mixtionibus que ex aliis potestatibus conlatis seminibus seu principiis una soli|descendo, in quibuscumque membris est formata cum fit 25 arida redigitur uti sui generis proprias videatur babere 8 qualitates"},"krohn-1912":{"page":173,"pageEnd":null,"score":0.842,"text":"sed et liacu)rum subactionibus fundata soliditate marmorisque canore firmo levigata, coloribus cum politionibus inductis itidos expriment splendores. colores autem, udo tectorio iim (^ligenter sunt inducti, ideo non remittunt sed sunt erpetuo permanentes, quod calx, in fornacibus excocto quore facta raritatibus evanida, ieiunitate coacta corripit i se quae res forte contigerunt, mixtionibusque ex aliis otestatibus conlatis seminibus seu principiis una solidelendo, [in quibuscumque membris est formata] cum fit :ida, redigitur, uti sui generis proprias videatur habere iialitates"}},"7.3.8":{"rose-1899":{"page":202,"pageEnd":203,"score":0.69,"text":"itaque tectoria quae recte sunt facta neque vetustatibus fiunt horrida, neque cum extergentur remittunt colores, nisi si parum diligenter et in arido fuerint intrullissationem (-ne G) HG (-ne S). || 2 derectiones x. [ v uti HG : ut S. || 4 tectorum x. || 6 comfundatior H. | ha(afrenata (-to G) derectura x. || 9 graneo (granio Fav.): grandio x. | derectiones x . || 12 graneo: grandi x. || 16 liaculorum (sic) x. || 17 candorem (-e GS) x. || 18 levigate (-ae G) x. || 19 udo: nudo x. || 22 evanida G : & evanida HS(GC). || 23 forte: porte G. || 26 videtur x. || 27 rectae H = recte G: -ta S. || 29 nisi (siy supra add. Sc (ut in ras. p. 105,28). | inducta x. DE ARCHITECTURA LIB. VII, 3 167 (20) ducti, cum ergo ita | in parietibus tectoria facta fuerint uti supra scriptum est, et firmitatem et splendorem et ad vetustatem permanentem virtutem poterunt habere, cum vero unum corium harenae et unum minuti marmoris erit 5 inductum, tenuitas eius minus valendo faciliter rumpitur (25) nec splendorem politionibus pro|pter inb e cillit at em crassitudinis proprium obtinebit"},"krohn-1912":{"page":173,"pageEnd":174,"score":0.688,"text":"itaque tectoria, quae recte sunt facta, neque 8 tustatibus fiunt horrida neque,cum extergentur,remittunt )lores, nisi si parum diligenter et in arido fuerint iniicti. cum ergo ita in parietibus tectoria facta fuerint, i supra scriptum est, et firmitatem et splendorem et ad 3tustatem permanentem virtutem poterunt habere. cum 2 tectoriorum Joc: tectorum x 4 comfundatior H irenato G\\ -ta HS derectura x 7 graneo (granio Fav.): andio x derectiones x 9 murtario H 15 candore ed: e GS, -rem 11 16 levigata Ro. -tae G, -te HS 17 nitidus H io Joc: nudo x 20 evauida G : & evanida HSG^ 21 porte G principis ^ 2^ del. Kr 24 videatur Joc: videturo; 25 recta (-tae ^ 27 inducti Joc: -ta x 28 ita Joc: itaqx 156 VITRUVn 1 vero unum corium harenae et unum minuti marmoris erit inductum, tenuitas eius minus valendo faciliter rumpitur nec splendorem politionibus propter inbecillitatem crassi9 tudinis proprium"}},"7.3.9":{"rose-1899":{"page":203,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"quemadmodum enim speculum 9 argenteum tenui lamella ductum incertas et sine viribus habet remissiones splendoris, quod autem e solida temperatura fuerit factum, recipiens in se firmis viribus politionem fulgentes in aspectu certasque con| si der antibus imagines reddit ; sic tectoria quae ex tenui sunt ducta materia non modo sunt rimosa, sed etiam celeriter evanescunt, quae autem fundata harenationis et marmoris 15 soliditate sunt crassitudine spissa, cum sunt politionibus (5) | crebris subacta, non modo sunt nitentia, sed etiam imagines expressas aspicientibus ex eo opere remittunt"},"krohn-1912":{"page":174,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"quemadmodum enim speculum argenteum tenui lamella ductum incertas et sine viribus habet remissiones splendoris, quod autem e solida temperatura fuerit factum, recipiens in se firmis viribus politionem fulgentes in aspectu certasque considerantibus imagines reddet, sic tectoria, quae ex tenui sunt ducta materia, non modo sunt rimosa, sed etiam celeriter evanescunt, quae autem fundata harenationis et marmoris soliditate sunt crassitudine spissa, cum sunt politionibus crebris subacta, non modo sunt nitentia, sed etiam ima 10 gines expressas aspicientibus ex eo opere remittunt"}},"7.3.10":{"rose-1899":{"page":203,"pageEnd":null,"score":0.927,"text":"Graeeorum vero tectores non solum his rationibus utendo faciunt opera firma, sed etiam mortario conlocato, calce 20 et harena ibi confusa, decuria hominum inducta, ligneis (io) vectibus pisunt mate|riam, et ita ad certamen subacta tunc utuntur, itaque veteribus parietibus nonnulli crustas excidentes pro abacis utuntur, ipsaque tectoria abacorum et speculorum divisionibus circa se prominentes habent 25 expressiones"},"krohn-1912":{"page":174,"pageEnd":null,"score":0.889,"text":"Graecorum vero tectores non solum his rationibus utendc faciunt opera firma, sed etiam mortario conlocato, calce et harena ibi confusa, decuria hominum inducta ligneij vectibus pisant matferiam, et ita ad certamen subacta tun( utuntur. itaque veteribus parietibus nonnulli crustas excidentes pro abacis utuntur, ipsaque tectoria abacorun et speculorum divisionibus circa se prominentes habem expressiones"}},"7.3.11":{"rose-1899":{"page":203,"pageEnd":204,"score":0.795,"text":"Sin autem in craticiis tectoria erunt facienda, quibus 11 (15) | necesse est in arrectariis et transversariis rimas fieri, ideo quod luto cum linuntur necessario recipiunt umorem, cum autem arescunt extenuati in tectoriis faciunt rimas, so id ut non fiat haec erit ratio, cum paries totus luto inquinatus fuerit, tunc in eo opere cannae clavis muscariis 1 itaq, x. || 7 optinebit HG : habebit S. || 8 incertas et GSz incerta, sed H. || 9 remissiones splendoris G: remissiores splendores HS. || 12 redd& (-et G) x. || 13 materia G: om. HS. || 15 soliditate HG: solidate S (cf. -datsn L). | crassitudines | pissa G ■, -ne pissa (sic) S , -ne | spissa (-nef | pilae substruantur, n quibus duarum tegularum anguli sedere possint, et ita i pariete eae distent, ut ne plus pateant palmum. deinde insuper erectae mammatae tegulae ab imo ad summum lid parietem figantur, quarum interiores partes curiosius )icentur, ut ab se respuant liquorem; item in imo et in ummo supra camaram habeant spiramenta"}},"7.4.3":{"rose-1899":{"page":205,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"tum autem 3 calce ex aqua liquida dealbentur, uti trullissationem testaceam non respuant, namque propter ieiunitatem quae est a fornacibus excocta non possunt recipere nec sustinere, (25) | nisi calx subiecta utrasque res inter se conglutinet et cogat coire, trullissatione inducta pro harenato testa dirigatur, et | cetera omnia uti supra scripta sunt in tectoriorum rationibus perficiantur"},"krohn-1912":{"page":175,"pageEnd":176,"score":0.808,"text":"testaceam rec: testae am JJ, testea G teste|||am S 158 VITRUVIl ceam non respuant; namque propter ieiunitatem quae est a fornacibus excocta non possunt recipere nec sustinere, nisi calx subiecta utrasque res inter se conglutinet et cogat coire. truUissatione inducta pro harenato testa dirigatur, et cetera omnia, uti supra scripta sunt in tectorii rationibus, perficiantur"}},"7.4.4":{"rose-1899":{"page":205,"pageEnd":null,"score":0.915,"text":"Ipsi autem politionibus eorum ornatus proprias debent 4 habere decoris rationes, uti et ex locis aptas et generum (5) ] discriminibus non alienas habeant dignitates, tricliniis hibernis non est utilis compositione nec megalographia 15 nec camararum coronario opere subtilis ornatus, quod ea et ab ignis fumo et ab luminum crebris fuliginibus corrumpuntur. in his vero supra podia abaci ex atramento (io) sunt subigendi et | poliendi , cuneis silaceis seu miniaceis interpositis. 20 Explicata camara pura et polita, etiam pavimentorum non erit displicens, si qui animadvertere voluerit, Graecorum ad hibernaculorum usum minime sumptuosus et utilis apparatus"},"krohn-1912":{"page":176,"pageEnd":null,"score":0.989,"text":"Ipsi autem * * * * politionibus eorum ornatus proprios debent habere ad decoris rationes, uti et ex locis aptas et generum discriminibus non alienas habeant dignitates. tricliniis hibernis non est utilis compositione nec megalographia nec camerarum coronario opere subtilis ornatus, quod ea et ab ignis fumo et ab luminum crebris fuliginibus corrumpuntur. in his vero supra podia abaci ex atramento sunt subigendi et poliendi cuneis silaceis seu miniaceis interpositis , explicandae camerae pure politae. etiam pavimentorum non erit displicens, si qui animadvertere voluerit Graecorum hibernaculorum usum, minime sumptuosus et utilis apparatus"}},"7.4.5":{"rose-1899":{"page":205,"pageEnd":206,"score":0.748,"text":"purae (-ree S, -re G, -r§ Gc) politae (-§ GS) &iam {sic H, Etiam S, etiam sine interp. G) x. || 22 utilis est apparatus x. || 23 intra x. | triclinii GS: -ni H. | altitudo x. 170 VITRUVII in canali habeat nares, deinde congestis et spisse calcatis carbonibus inducitur e sabulone et calce et favilla mixta materies crassitudine semipedali, ad regulam et libellam summo libra 'mento cote despumato redditur species nigri (20) pavimenti, ita conviviis eorum et quod poculis et pytismatis effunditur simul cadit siccescitque, quique versantur ibi ministrantes etsi nudis pedibus fuerint, non recipiunt . frigus ab eius modi genere pavimenti"},"krohn-1912":{"page":176,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"foditur enim infra libramentum triclinii altitudo circiter pedum binum, et solo festucato inducitur aut rudus aut testaceum pavimentum ita fastigatum, ut in canali habeat nares. deinde congestis et spisse calcatis carbonibus inducitur e sabulone et calce et favilla mixta materies crassitudine semipedali. ad regulam et libellam summo libramento cote despumato redditur species nigri pavimenti. ita conviviis eorum et, quod poculis et pytismatis effunditur. simul cadit siccescitque, quique versantur ibi ministrantes, etsi nudis pedibus fuerint, non recipiunt frigus ab eius modi genere pavimenti"}},"7.5.1":{"rose-1899":{"page":206,"pageEnd":null,"score":0.899,"text":"Ceteris conclavibus id est vernis autumnalibus aestivis, 172 etiam atriis et peristylis constitutae sunt ab antiquis ex io certis rebus certae rationes picturarum, namque pictura imago fit eius quod est seu potest esse, uti hominis aedifijcii navis reliquarumque rerum, e quibus, finitis eertisque(5) corporibus, figurata similitudine sumuntur exempla, ex eo antiqui qui initia expolitionibus instituerunt imitati sunt 15 primum crustarum marmorearum varietates et conlocationes, deinde coronarum et silaceorum cuneorum inter se varias 2 | distributiones"},"krohn-1912":{"page":177,"pageEnd":null,"score":0.891,"text":"Ceteris conclavibus, id est vernis, autumnalibus, aestivis, V etiam atriis et peristylis, constitutae sunt ab antiquis ex certis rebus certae rationes picturarum. namque pictura imago fit eius, quod est seu potest esse, uti homines, aediicia, naves, reliquarumque rerum, e quibus finitis certisque eorporibus figurata similitudine sumuntur exempla. ex eo intiqui, qui initia expolitionibus instituerunt, imitati sunt primum crustarum marmorearum varietates et conlocatio(les, deinde coronarum, fsiliculorum, cuneorum inter sese ST^arias"}},"7.5.2":{"rose-1899":{"page":206,"pageEnd":null,"score":0.615,"text":"postea ingressi sunt ut etiam aedificiorum (io) figuras, columnarum et fastigiorum eminentes7 proiecturas imitarentur, patentibus autem locis uti exhedris propter 20 amplitudines parietum scaenarum frontes tragico more aut comico seu satyrico designarent, ambulationes vero propter spatia | longitudinis varietatibus topiorum ornarent ab certis (15) locorum proprietatibus imagines exprimentes, pinguntur enim portus promuntoria litor a flumina fontes euripi 25 fana luci montes pecora pastores, nonnullis locis item 1 incanalis ante corr. G. [ habeant x. || 2 esabulone G: & sabulone HS. || 5 sputismatis effundetur x. || 6 siccessit G. || 8 fragus H. | pavimento ante corr. G. || 10 peristy(i 6r)lis (sic) x. | ex certis: & certis x. || 11 certg rationes G: ca&erationes H \\ ceterae rationes S. || 12 homines aedificia (§difitia"},"krohn-1912":{"page":177,"pageEnd":null,"score":0.83,"text":"postea ingressi sunt, ut etiam aediiciorum figuras, columnarum-etfastigiorum eminentesproecturas imitarentur, patentibus autem locis, uti exhedris, oropter amplitudines parietum scaenarum frontes tragico -nore aut comico seu satyrico designarent, ambulationibus /ero propter spatia longitudinis varietatibus topiorum ornaent ab certis locorum proprietatibus imagines exprimentes; )inguntur enim portus, promunturia, litora, flumina, fontes, uripi, fana, luci, montes, pecora, pastores. nonnulli loci :em signorum megalographiam habent et deorum simuacra seu fabularum dispositas explicationes, non minus roianas pugnas seu Ulixis errationes per topia, ceteraque, uae sunt eorum similibus rationibus ab rerum natura rocreata"}},"7.5.3":{"rose-1899":{"page":207,"pageEnd":null,"score":0.894,"text":"sed haec quae ex veris | rebus exempla sumebantur, 3 6 nunc iniquis moribus inprobantur. nam pinguntur tectoriis monstra potius quam ex rebus finitis imagines certae, pro columnis enim statuuntur calami, pro fastigiis appagineculi (5) striati cum crispis foliis et volutis, | item candelabra aedicularum sustinentia figuras, supra fastigia earum surgentes ex radicibus cum volutis <(cauliculi)> teneri plures habentes in se sine ratione sedentia sigilla, non minus cauliculi dimidiata habentes sigilla alia humanis alia bestiarum capitibus"},"krohn-1912":{"page":177,"pageEnd":178,"score":0.534,"text":"locis x V habent et Kr: habentes x 21 ulixsis H 28 veris rec: Ifeeris if, veteris S, veteribus G 24 nam pinguntur G: \\n. HS 27 pro fastigiis appagineculi tratisp. Kr: post calami 26) exh. X (appagine cu'liculi triaticu a. c. G) ! IgO VITRUVII candelabra aedicularum sustinentia figuras, supra fastigia | eorum surgentes ex radicibus cum volutis teneri flores habentes in se sine ratione sedentia sigilla, non rainus coliculi dimidiata habentes sigilla alia humanis, alia besti4 arum"}},"7.5.4":{"rose-1899":{"page":207,"pageEnd":null,"score":0.839,"text":"haec autem nec sunt nec fieri possunt nec 4 (io) 15 j fuerunt. ergo ita novi mores coegerunt uti inertiae mali iudices convincerent artium virtutes, quemadmodum enim potest calamus vero sustinere tectum aut candelabrum ornamenta fastigii seu cauliculus tam tenuis et mollis sustinere sedens sigillum aut de radicibus et cauliculis ex (i5)20parte flores | dimidiataque sigilla procreari? at haec falsa videntes homines non reprehendunt sed delectantur, neque animadvertunt si quid eorum fieri potest nec ne. iudiciis autem infirmis obscuratae mentes non valent probare quod potest esse cum auctoritate et ratione decoris, neque (20) 25 enim picturae probari | debent quae non sunt similes veritati, nec si factae sunt elegantes ab arte, ideo de is statim debet recta iudicari, nisi argumentationis certas rationes habuerint sine offensionibus explicatas"},"krohn-1912":{"page":178,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"haec autem nec sunt nec fieri possunt nec fuerunt. quemadmodum enim potest calamus vere sustinere tectum aut candelabrum ornamenta fastigii, seu coliculus tam tenuis et mollis sustinere sedens sigillum, aut de radicibus et coliculis ex parte flores dimidiataque sigilla procreari? at haec falsa videntes homines non reprehendunt sed delectantur, neque animadvertunt, si quid eorum fieri potest necne. ergo ita novi mores coegerunt, uti inertiae mali iudices convincerent artium virtutes; iudiciis autem infirmis obscuratae mentes non valent probare, quod potest esse cum auctoritate et ratione decoris. neque enim picturae probari debent, quae non sunt similes veritati, nec, si factae sunt elegantes at arte, ideo de his statim debet 'recte' iudicari, nisi argumentationis certas rationes habuerint sine offensionibu^ 5 explicatas"}},"7.5.5":{"rose-1899":{"page":207,"pageEnd":208,"score":0.827,"text":"rectae H, -te GS. | argumentationis G: -nes HS. || 29 alabandius x. 172 VITRUVII finxisset scaenam in minusculo theatro, | quod eKKXrjciacirjpiov apud eos vocitatur, in eaque fecisset columnas signa Centauros sustinentes epistylia, tholorum | rotunda 174: tecta, fastigiorum prominentes versuras, coronasque capitibus leoninis ornatas quae omnino stillicidiorum e tectis 5 habent rationem, praeterea supra eam nihilominus episcaenium, in quo tholi pronai semifastigia omnisque tecti varius | picturis fuerat ornatus, itaque cum aspectus eius (5) scaenae propter asperitatem eblandiretur omnium visus et iam id opus probare fuissent parati, tum Licymnius matheio 6 maticus prodiit et ait"},"krohn-1912":{"page":178,"pageEnd":null,"score":0.8,"text":"etenim etiam Trallibus cum Apaturius Alaban deus eleganti manu finxisset scaenam in minusculo thea tro, quod eKKXnciacTripiGV apud eos vocitatur, in eaqm fecisset columnas, signa, centauros sustinentes epistylia tholorum rotunda tecta, fastigiorum prominentes versuras coronasque capitibus leoninis ornatas, quae ora stillici diorum e tectis habent rationem, praeterea supra ea nihi lominus episcaenum, in qua tholi, pronai, semifastigii omnisque tecti varius picturis fuerat ornatus, itaque cud aspectus eius scaenae propter asperitatem eblandiretu omnium visus et iam id opus probare fuissent parati, tur 2 voluteis X flores Kr: plures x 4 dimidiata"}},"7.5.6":{"rose-1899":{"page":208,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Alabandeas satis acutos ad omnes res civiles haberi, sed propter non magnum vitium indecentiae insipien|tes eos esse iudicatos, quod in gymnasio (io) eorum quae sunt statuae omnes sunt causas agentes, foro discos tenentes aut currentes seu pila ludentes, ita indecens inter locorum proprietates status signorum publice civitati vitium existimationis adiecit. videamus item nunc ne Apaturii scaena | efficiat et nos Alabandeas aut Abde- (io) ritas. qui enim vestrum domos supra tegularum tecta potest habere aut columnas seu fastigiorum explicationes? 20 haec enim supra contignationes ponuntur, non supra tegularum tecta, si ergo quae non possunt in veritate rationem habere facti in picturis proba|verimus, accedemus et nos (20) his civitatibus quae propter haec vitia insipientes sunt 7 iudicatae"},"krohn-1912":{"page":179,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"Alabandis satis 6 Mcutos ad omnes res civiles haberi, sed propter non ma^num vitium indecentiae insipientes eos esse iudicatos, ({iiod in gymnasio eorum quae sunt statuae omnes sunt (.ausas agentes, foro discos tenentes aut currentes seu pila kidentes. ita indecens inter locorum proprietates status signorum publice civitati vitium existimationis adiecit. videamus item nunc, ne Apaturii scaena efficiat et nos Alabandis aut Abderitas. qui enim vestrum domos supra tegularum tecta potest habere aut columnas seu fastigiorum explicationes? haec enim supra contignationes ponuntur, non supra tegularum tecta. si ergo, quae non possunt in veritate rationem habere facti, in picturis probaverimus, accedemus et nos his civitatibus, quae propter haec vitia insipientes sunt iudicatae"}},"7.5.7":{"rose-1899":{"page":208,"pageEnd":209,"score":0.721,"text":"alabandas x. || 20 aut (coi.) G: ad HS. | explicationes G: explitionis H, expoliticionis (sic) S. || 21 contignationes G: -nis HS. || 23 accedimus x. || 27 adprobauit G : -bit HS. DE ARCHITECTURA LIB. VII, 5. 6 173 (25) tales fecissent uti Licymnius revivisceret et | corrigeret 175 hanc amentiam tectoriorumque errantia instituta. | sed quare vincat veritatem ratio falsa, non erit alienum exponere. quod enim antiqui insumentes laborem et industriam probare contendebant artibus, id nunc coloribus et eorum eleganti specie consecuntur, et quam subtilitas (5) artificis adicie|bat operibus auctoritatem, nunc dominicus sumptus efficit ne desideretur"},"krohn-1912":{"page":179,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"itaque Apaturius 7 contra respondere non est ausus, sed sustulit scaenam et ad rationem veritatis commutatam postea correctam adprobavit. utinam dii inmortales fecissent, uti Licymnius revivisceret et corrigeret hanc amentiam tectoriorumque errantia instituta! sed quare vincat veritatem ratio falsa, non erit alienum exponere. quod enim antiqui insumentes laborem et industriam probare contendebant artibus, id nunc coloribus et eorum eleganti specie consecuntur, et quam subtilitas artificis adiciebat operibus auctoritatem, nunc dominicus sumptus efficit, ne desideretur"}},"7.5.8":{"rose-1899":{"page":209,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"quis enim antiquorum non 8 uti medicamento minio parce videtur usus esse? at nunc io passim plerumque toti parietes inducuntur, accedit buc chrysocolla, ostrum, armenium, haec vero cum inducuntur (io) etsi non ab arte sunt | posita, fulgentes oculorum reddunt visus, et ideo quod pretiosa sunt , legibus excipiuntur, ut ab domino non a redemptore repraesententur. 15 Quae commonefacere potui ut ab errore discedatur in VI opere tectorio satis exposui, nunc de apparationibus ut (15) suc| currere potuerit dicam, et primum quoniam de calce initio est dictum, nunc de marmore ponam"},"krohn-1912":{"page":179,"pageEnd":180,"score":0.715,"text":"quis enim 8 antiquorum non uti medicamento minio parce videtur usus esse? at nunc passim plerumque toti parietes inducuntur. accedit huc chrysocoila, ostrum, armenium. haec vero cum inducuntur, etsi non ab arte sunt posita, fulgentes 1 Licyranius Sillig: lichinus H, Hchinius (7, liclinus S alabandas G 2 haberi G: habere HS 3 indecentia (r, -tsB S iudicatus HS i gipnasio H 5 causas GS'^: causa HS 7 civitati Joc: -tis x existimationes HS 8 Apaturii ed: apicturis x 9 alabandas x 10 aut G: ad HS 11 explicationes G: explitionis H, expoliticionis 5* contifi^nationis H 14 accedemus cd: -dimus x 17 aciprobabit HS 18 uti bcinius HG, utlicinius S 20 erreutia G 23 eliganti GS, aliganti H 27 at GS: ad H 29 nona parte G ViTBUV. de architect. ed. Krohn. 11 162 YITRUVII colorum reddunt visus, et ideo quod pretiosa sunt, legibus excipiuntur, ut ab domino, non a redemptore repraesententur. Quae comrnonefacere potui, ut ab errore discedatur in opere tectorio, satis exposui; nunc de apparitionibus, ut 5 succurrere potuerit, dicam, et primum, quoniam de calce(i5) initio est dictum, nunc de marmore ponam"}},"7.6.1":{"rose-1899":{"page":209,"pageEnd":210,"score":0.588,"text":"etc. uti vulgo post aridus p. 178,25 ): molliuntur. | & (Et G) is qui ex bis etc. (p. 177, 10 — p. 178,25) x. foliorum rerumque ordinem restituit Iocundus primus, deinde perspecta causa correctius C. Lorentzen. versus hic sic scribitur in H (f. 10 2b). ut extrema pars circiter quarta lineae vacua relicta sit sic ex operibus dei ciunt contunduntur & molliuntur. & is qui ex bis ab ignis vapore fumus suscitatur. in sequentibus autem H f. 104a et 10 5a nullum restat hiatus vesti - 174 VITRUVII est subcretum, in operibus utuntur. aliis locis, ut inter Magnesiae et Ephesi fines, sunt loca, unde foditur 15 ^'farina)^ parata, quam nec molere nec cernere opus est, 17( sed sic est subtilis, quemadmodum si qua est manu contusa et subcreta. Colores vero alii sunt, qui per se certis locis procreantur et inde fodiuntur^ nonnulli ex aliis rebus tractationibus aut mixtionum temperaturis compositi perficiun- (5) VII tur, uti praestent eandem in operibus utilitatem"}},"7.7.1":{"rose-1899":{"page":210,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"primum autem exponemus quae per se nascentia fodiuntur, uti sil, 10 quae graece uuxpc'. dicitur, haec vero multis locis ut etiam in Italia invenitur, sed quae fuerat optima attica ideo nunc non habetur quod | Athenis argentifodinae cum habuerunt familias, tunc specus sub terra fodiebantur ad argentum inveniendum, cum ibi vena forte inveniretur, nihilominus uti argentum persequebantur, itaque antiqui egregia 2 copia silis ad politionem operum sunt usi"},"krohn-1912":{"page":180,"pageEnd":null,"score":0.815,"text":"primum autem exponemus, quae per se nascentia fodiuntur, uti sil, quod graece ujxpot dicitur. haec vero multis locis, ut etiam in Italia, invenitur; sed quae fuerat optima, attica, ideo 25 nunc non habetur, quod Athenis argentifodinae cum habu- (lo) erunt familias, tunc specus sub terra fodiebantur ad argentum inveniendum. cum ibi vena forte inveniretur, nihilonoinus uti argentumpersequebantur; itaque antiqui egregia 1 colorum Kr: oculorum x 4 cummonefacere H,, comune faceie /S {G\") 9 plucida"}},"7.7.2":{"rose-1899":{"page":210,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"item rubricae copiose multis locis eximuntur, | sed optimae paucis, uti(i5) Ponto Sinope, et Aegypto, in Hispania Balearibus, non minus etiam Lemno, cuius insulae vectigalia Atheniensibus 20 3 senatus populusque Romanus concessit fruenda"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"item rubricae 2 ')) copiosae multis locis eximuntur, sed optimae paucis, uti Ponto Sinope, et Aegypto, in Hispania Balearibus, non minus etiam Lemno, cuius insulae vectigalia Atheniensibus senatus populusque Romanus concessit fruenda"}},"7.7.3":{"rose-1899":{"page":210,"pageEnd":null,"score":0.857,"text":"paraetonium vero ex ipsis locis unde foditur habet nomen, eadem ratione melinum , quod eius metallum insu la cycladum (20) 4 Melo dicitur esse"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"paraetonium vero ex ipsis locis, unde foditur, habet nomen. eadem ratione melinum, quod eius metallum in sola Il) ) cycladi Melo dicitur esse"}},"7.7.4":{"rose-1899":{"page":210,"pageEnd":null,"score":0.778,"text":"creta viridis item pluribus locis nascitur, sed optima Zmyrnae. hanc autem Graeci 0eoboT6iov 25 vocant, quod Theodotus nomine fuerat cuius in fundo id gium. G habet sic (f. 55a) deiciunt contundunt"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"creta viridis item pluribus 4 locis nascitur, sed optima Zmyrnae; hanc autem Graeci 10 GeoboTeiov vocant, quod Theodotus nomine fuerat, cuius in fundo id genus cretae primum est inventum"}},"7.7.5":{"rose-1899":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"auripigmentum, quod 5 (25) apceviKOV graece dicitur, foditur Ponto, sandaraca | item pluribus locis, sed optima Ponto proxime flumen Hypanim habet metallum"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.919,"text":"auripigmentum, quod apceviKOV graece dicitur, foditur Ponto. Osandaraca item pluribus locis, sed optima Ponto proxime flumen Hypanim habet metallum"}},"7.8.1":{"rose-1899":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"Ingrediar nunc minii rationes explicare, id autem Vnr 6 agris Ephesiorum Cilbianis primum esse memoratur inventum, cuius et res et ratio satis magnas habet admirationes. foditur enim glaeba quae dicitur, antequam tracta- (5)tionibus ad | minium perveniant, vena uti ferrum, magis io subrufo colore, habens circa se rubrum pulverem, cum id foditur, ex plagis ferramentorum crebras emittit lacrimas argenti vivi, quae a fossoribus statim colliguntur"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.992,"text":"Ingrediar nunc minii rationes explicare. id autem agris vm 16 Ephesiorum Cilbianis primum esse memoratur inventum. cuius et res et ratio satis magnas habet admirationes. foditur enim glaeba quae dicitur, antequam tractationibus 5) ad minium perveniant, vena uti ferrum, magis subrufo !0 colore, habens circa se rubrum pulverem. cum id foditur, ex plagis ferramentorum crebras emittit lacrimas argenti vivi, quae a fossoribus statim colliguntur"}},"7.8.2":{"rose-1899":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.944,"text":"hae 2 glaebae cum collectae sunt, in officina propter umoris (io) plenitatem coiciuntur in for[nacem ut interarescant, et is 15 qui ex his ab ignis vapore fumus suscitatur cum resedit in solum furni, invenitur esse argentum vivum, exemptis glaebis guttae eae quae residebunt propter brevitates non possunt colligi, sed in vas aquae converruntur et ibi inter (15) se congruunt et una confunduntur. | id autem cum sit 20 quattuor sextariorum, mensurae cum expenduntur, invenietur esse pondo centum"},"krohn-1912":{"page":181,"pageEnd":null,"score":0.873,"text":"hae glaebae, 2 cum collectae sunt, in officina propter umoris plenitatem o)coiciuntur in fornacem, ut interarescant , et is qui ex his ?■> ab ignis vapore fumus suscitatur, cum resedit in solum furni, invenitur esse argentum vivum. exemptis glaebis guttae eae, quae residebunt, propter brevitates non possunt colligi, sed in vas aquae converruntur et ibi inter se ) congruunt et una confunduntur. id autem cum sint quat1 usu E et a. c. G 7 metallum {JRo) in sola Kr: metalli"}},"7.8.3":{"rose-1899":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.855,"text":"cum in aliquo vase est confusum, 3 si supra id lapidis centenarium pondus inponatur, natat in summo neque eum liquorem potest onere suo premere (20; nec elidere nec dissipare, centenario sublato | si ibi auri 25 scripulum inponatur, non natabit sed ad imum per se deprimetur. ita non amplitudine ponderis sed genere 2 arsenicon x. | pontos andarea H, ponto . sandarea S (ponto sanda"},"krohn-1912":{"page":182,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"cum in aliquo vase est confusum, si supra id lapideum centenarium pondus inponatur, natat -,, in summo neque eum liquorem potest onere suo premere ^ nec elidere nec dissipare. centenario sublato si ibi auri 5 0 scripulum inponatur, non natabit, sed ad imum per se deprimetur. ita non amplitudine ponderis sed genere 4 singularum rerum gravitatem esse non est negandum"}},"7.8.4":{"rose-1899":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"id autem multis rebus est ad usum expeditum, neque enim argentum neque aes sine eo potest recte inaurari, cumque | in veste intextum est aurum eaque vestis contrita 178 propter vetustatem usum non habeat honestum, panni in 5 fictilibus vasis inpositi supra ignem comburuntur, is cinis coicitur in aquam, et additur eo argentum vivum, id autem omnes | micas auri corripit in se et cogit secum(5) coire, aqua defusa cum id in pannum infunditur et ibi manibus premitur, argentum per panni raritates propter io liquorem extra labitur, aurum compressione coactum intra purum invenitur"},"krohn-1912":{"page":182,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"id autem multis rebus est ad usum expeditum. neque enim I argentum neque aes sine eo potest recte inaurari. cumque in veste intextum est aurum eaque vestis contrita 17i propter vetustatem usum non habeat honestum, panni in fictilibus vasis inpositi supra ignem comburuntur. is cinis coicitur in aquam, et additur eo argentum vivum. id autem omnes micas auri corripit in se et cogit secum 15 ( coire. aqua defusa cum id in pannum infunditur et ibi manibus premitur, argentum per panni raritates propter liquorem extra labitur compressione coactum, aurum intra I purum invenitur"}},"7.9.1":{"rose-1899":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"Revertar nunc ad minii temperaturam, ipsae enim glaejbae cum sunt aridae, contunduntur pilis ferreis, et(io) lotionibus et cocturis crebris relictis stercoribus efficiuntur 15 ut adveniant colores, cum ergo emissae sint ex minio per argenti vivi relictionem quas in se naturales habuerat 2 virtutes, efficitur tenera natura et viribus inbecillis"},"krohn-1912":{"page":182,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"Revertar nunc ad minii temperaturam. ipsae enim 20 glaebae, cum sunt aridae, contunduntur pilis ferreis, et(io) lotionibus et cocturis crebris relictis gbercoribus efficiuntur, ut adveniant, colores. cum ergo emissae sint ex minio per argenti vivi relictionem quas in se naturales habuerat 2 virtutes, efficitur tenera natura et viribus inbecillis"}},"7.9.2":{"rose-1899":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.922,"text":"itaque cum est in expo|litionibus conclavium tectoriis inductum, (io) permanet sine vitiis suo colore, apertis vero id est peristylis aut exhedris aut ceteris eiusdem modi locis, quo sol et luna possit splendores et radios inmittere, cum ab his locus tangitur, vitiatur et amissa virtute coloris denigratur. itaque cum et alii multi | tum etiam Faberius (20) scriba cum in Aventino voluisset habere domum eleganter 25 expolitam, peristylis parietes omnes induxit minio, qui post dies xxx facti sunt invenusto varioque colore, itaque pro minio locavit inducendos alios colores"},"krohn-1912":{"page":182,"pageEnd":183,"score":0.711,"text":"itaque cum est in expolitionibus conclavium tectis inductum, (i5) permanet sine vitiis suo colore; apertis vero, id est peristyliis aut exhedris aut ceteris eiusdem modi locis, quo sol et luna possit splendores et radios inmittere, cum ab 2 alico H confusum ed: -sus x 8 lapideum Kr: lapide (-em E) X 6 scnipulu jK, scriptulus E'^ ponatur HS 8 non negandum esfc EG 11 veste S: veste HEG constrita fl\" 14 coicitur jE76r: coigitur JT, cogitur^S' 15 omnie £f secu ire S 16 defusa Joc: difFu^a x 18 compr. coactum, aurum Kr: aurum compr. coactum x 23 adveniat colores E (color eius j^'^) emissae Bmt{Schn) Ro: emissa essetic minio Schn: minii x 24 in sese E 27 permanet: pesonan & E 29 posse E mittere E I DE ARCHITECTURA LIB. VII, 8. 9 165 his locus tangitur, vitiatur et amissa virtute coloris deniio)gratur. itaque cum et alii multi tum etiam Faberius scriba, cum in Aventino voluisset habere domum eleganter expolitam, peristyliis parietes omnes induxit minio, qui 5 post dies XXX facti sunt invenusto varioque colore. itaque primo locavit inducendos alios colores"}},"7.9.3":{"rose-1899":{"page":212,"pageEnd":213,"score":0.661,"text":"av. L). | 26 peristyliis x. || 27 .xxx. HSG: triginta E. || 28 pro minio: primo x. \\ at EG: ad HS. || 29 miniac(t S)ia>m x. || 30 expolitus et aridus est subcretum etc. ( p . 175, 22) x. DE ARCHITECTURA LIB. VII, 9 177 179 ceram | ponticam igni liquefactam paulo oleo temperatam saeta inducat, deinde postea carbonibus in ferreo vase compositis eam ceram a proximo cum pariete calefaciundo sudare cogat, atque ut peraequetur deinde tunc candela 5 linteisque puris | subigat, uti signa marmorea nuda curantur. haec autem Yavuucic graece dicitur"},"krohn-1912":{"page":183,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"at si qui 3 subtilior fuerit et voluerit expolitionem miniaceam suum 6)Colorem retinere, cum paries expolitus et aridus fuerit, ) ceram ponticam igni liquefactam paulo oleo temperatam 10 saeta inducat; deinde postea carbonibus in ferreo vase compositis eam ceram una cum pariete calfaciundo sudare cogat lietque, ut peraequetur; deinde tunc candela centuni) culisque puris subigat, uti signa marmorea nuda curantur (haec autem favuucic graece dicitur"}},"7.9.4":{"rose-1899":{"page":213,"pageEnd":null,"score":0.991,"text":"ita obstans 4 cerae ponticae lorica non patitur nec lunae splendorem nec solis radios lambendo eripere ex his politionibus colorem. quae autem in Ephesiorum metallis fuerunt officinae, ao nunc traiectae sunt ideo Romam | quod id genus venae postea est inventum Hispaniae regionibus, e quibus metallis glaebae portantur et per publicanos Romae curantur, eae autem officinae sunt inter aedem Florae et Quirini"},"krohn-1912":{"page":183,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita obstans cerae 4 6 ponticae lorica non patitur nec lunae splendorem nec solis radios lambendo eripere ex his politionibus colorem. quae autem in Ephesiorum metallis fuerunt officinae, o)nunc traiectae sunt ideo Romam, quod id genus venae postea est inventum Hispaniae regionibus, <(e^ quibus 0 metallis glaebae portantur et per publicanos Romae curantur. eae autem officinae sunt inter aedem Florae et Quirini"}},"7.9.5":{"rose-1899":{"page":213,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"Vitiatur minium admixta calce, itaque si qui velit 5 15 ex|periri id sine vitio esse, sic erit faciendum, ferrea lamna sumatur, eo minium inponatur, ad ignem conlocetur donec lamna candescat, cum e candore color mutatus fuerit eritque ater, tollatur lamna ab igni et sic refrigeratum si restituatur in pristinum colorem, sine vitio esse 20 probabitur, sin | autem permanserit nigro colore, significabit se esse vitiatum"},"krohn-1912":{"page":183,"pageEnd":null,"score":0.833,"text":"Vitiatur minium admixta calce. itaque si qui velit 6 i)experiri id sine vitio esse, sic erit faciendum. ferrea 5 lamna sumatur, eo minium inponatur, ad ignem conlocetur, donec lamna candescat. cum e candore color mutatus fuerit eritque ater, tollatur lamna ab igni, et sic refrigeratum si restituatur in pristinum colorem, sine vitio esse 3 aventino rec: adventino x 4 introduxit G 5 triginta jf 6 at JEG: ad HS"}},"7.9.6":{"rose-1899":{"page":213,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"Quae succurrere potuerunt mihi de minio dixi, chrysocolla adportatur a Macedonia, foditur autem ex is locis qui sunt proximi aerariis metallis, armenium et indicum 25 nominibus ipsis indicatur quibus in locis procreantur"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Quae succurrere potuerunt mihi de minio, dixi. chrysocolla adportatur a Macedonia; foditur autem ex is locis, qui sunt proximi aerariis metallis. armenium et indicum 5 nominibus ipsis indicatur, quibus in locis procreatur"}},"7.10.1":{"rose-1899":{"page":214,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Ingrediar nunc ad ea quae ex aliis generibus tractationum temperaturis commutata recipiunt colorum proprietates, et primum exponam de atramento, cuius usus in operibus magnas babet necessitates, ut sint notae quemadmodum prae parentur certis rationibus artificiorum ad 2 id temperaturae"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.921,"text":"Ingrediar nunc ad ea, quae ex aliis generibus tracta- H tionum temperaturis commutata recipiunt colorum proprietates. et primum exponam de atramento, cuius usus in operibus magnas habet necessitates, ut sint notae, quemic admodum praeparentur certis rationibus artificiorum , ad (6 2 id temperaturae"}},"7.10.2":{"rose-1899":{"page":214,"pageEnd":null,"score":0.943,"text":"namque aedificatur lacus uti laconicum et expolitur marmore subtiliter et levigatur, ante id fit fornacula habens in laconicum nares, et eius praefurnium magna diligentia comprimitur ne flamma extra dissipetur, in fornace resina | conlocatur. hanc autem ignis potestas urendo cogit emittere per nares intra laconicum fuliginem, quae circa parietem et camarae curvaturam adhaerescit, inde collecta partim componitur ex cummi subacta ad usum atramenti librarii, reliqua tectores glutinum admiscentes 3 in parietibus utuntur"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"namque aedificatur locus uti laconicum et expolitur marmore subtiliter et levigatur. ante id fit fornacula habens in laconicum nares, et eius praefurnium magna diligentia comprimitur, ne flamma extra dissipetur. ie in fornace resina conlocatur. hanc autem ignis potestas (k urendo cogit emittere per nares intra laconicum fuliginem, quae circa parietem et camerae curvaturam adhaerescit. inde collecta partim componitur ex gummi subacta ad usum atramenti librarii, reliquum tectores glutinum admiscentes sk 3 in parietibus utuntur"}},"7.10.3":{"rose-1899":{"page":214,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"sin autem hae copiae non fuerint paratae, ita necessitatibus erit administrandum, ne expectatione morae res retineatur, sarmenta aut taedae schidiae comburantur, cum erunt carbones extinguantur, deinde in 4 mortario cum glutino terantur, ita erit atramentum tectoribus non invenustum"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"si autem hae copiae non fuerint(ii paratae, ita necessitatibus erit administrandum, ne expectatione morae res retineatur. sarmenta aut taedae schidiae comburantur; cum erunt carbones, extinguantur, deinde in mortario cum glutino terantur: ita erit atramentum a 4 tectoribus non invenustum"}},"7.10.4":{"rose-1899":{"page":214,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"non minus | si faex vini arefacta et cocta in fornace fuerit et ea contrita cum glutino in opere inducetur, super quam atramenti suavitatis efficiet colorem, et quo magis ex meliore vino parabitur, non modo atramenti sed etiam indici colorem dabit imitari"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"non minus si faex vini aref acta (21 et cocta in fornace fuerit et ea contrita cum glutino in opere inducetur, atramenti suavitatis superque efficiet colorem; et quo magis ex meliore vino parabitur^ non modo atramenti, sed etiam indici colorem dabit imitari"}},"7.11.1":{"rose-1899":{"page":214,"pageEnd":215,"score":0.693,"text":"Caerulei temperationes Alexandriae primum sunt inventae, postea item Vestorius Puteolis instituit faeiundum. ratio autem eius e quibus est inventa satis habet admirationis. harena enim cum nitri flore conteritur adeo subtiliter ut efficiatur quemadmodum farina, et aes cyprium 6 lacus Nohl (lacusculus Fav. 307,16): locus x . || 9 ne EG&: nec H et ante ras. S. |] 10 collocatur EG : collocetur HS. || 12 camerae (-re GS) x. || 13 gummi x ( cf . Cass. Fel. p. 230, Theod. Prisc. p. 505 ind.). | subacto x. || 14 reliquum (-u) x. 0 15 sin: si x. || 17 tedae (H, tede SE, t$d$ ECG ) schidiae (scidi§ E) x. || 20 fex x. || 22 superque (q;) atramenti x. |j 25 cae(ce- ESjrnli x. || 26 faciendum E . (| 29 cy(i E *S)prum x. 180 5 10 15 20 25 DE ARCHITECTURA LIB. VII, 11—13 179 (30) limis crassis | uti scobe facta mixtae conspargitur ut conglomeretur, deinde | pilae manibus versando efficiuntur et ita conligantur ut inarescant, aridae componuntur in urceo fictili, urcei in fornace, simul autem aes et ea 5 barena ab ignis vehementia confervescendo coaluerint, inter (5) se dando et accipiendo su|dores a proprietatibus discedunt suisque rebus per ignis vehementiam confectis caeruleo rediguntur colore"},"krohn-1912":{"page":184,"pageEnd":185,"score":0.815,"text":"Caeruli temperationes Alexandriae primum sunt in-(8 ventae, postea item Vestorius Puteolis instituit faciundum. 1 probabit iZ\", ^ppabit S S chryssocolla H^ chrisocolla EGS 5 proxime G armenium Schn: minium x 6 norninibus EG: inomnibus 3S procreantur E 15 nec H et a. ras. S 16 collocetur HS 19 subacta Schn: subacto x 25 glotino H 28 superque atramenti suavitatis x (transp. Kr) DE ARCHITECTURA LIB. VH, 9— U5 167 ratio autem eius, e quibus est inventa, satis habet admirationis. harena enim cum nitri flore conteritur adeo subtiliter, ut efficiatur quemadmodum farina; ea aes cyprum D) limis crassis uti scobis facta mixta conspargitur, ut con1 glomeretur; deinde pilae manibus versando efficiuntur et 6 ita conligantur, ut inarescant; aridae componuntur in urceo fictili, urcei in f ornace : ita aes et ea harena ab ignis vehementia confervescendo cum coaluerint, inter se dando i) et accipiendo sudores a proprietatibus discedunt suisque 0 viribus per ignis vehementiam confectis caeruleo rediguntur colore"}},"7.11.2":{"rose-1899":{"page":215,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"usta vero, quae satis habet utilitatis 2 in operibus tectoriis, sic temperatur, glaeba silis boni io coquitur ut sit in igni candens, ea autem, aceto extinguitur et efficitur purpureo colore"},"krohn-1912":{"page":185,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"usta vero, quae satis habet utilitatis in 2 operibus tectoriis, sic temperatur. glaeba silis boni coquitur, ut sit in igni candens; ea autem aceto extinguitur et efficitur purpureo colore"}},"7.12.1":{"rose-1899":{"page":215,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"De cerussa aerugineque quam nostri aerucam vocitant XII non est alienum quemadmodum comparetur dicere. Rhodo enim doliis sarmenta conlocantes aceto suffuso supra sarmenta conlocant plumbeas massas , deinde ea operculis obturant ne spiramentum emittatur, post certum tem- (15) |pus aperientes inveniunt e massis plumbeis cerussam, eadem ratione lamellas aereas conlocantes efficiunt aeruginem quae aeruca appellatur"},"krohn-1912":{"page":185,"pageEnd":null,"score":0.942,"text":"De cerussa aerugineque, quam nostri aerucam vocitant, XII non est alienum, quemadmodum comparetur, dicere. Rhodo enim doliis sarmenta conlocantes aceto suffuso supra sarmenta conlocant plumbeas massas, deinde ea operculis obturant, ne spiramento obturatum emittatur. post cer0 tum tempus aperientes inveniunt e massis plumbeis cerussam. eadeni ratione lamellas aereas conlocantes efficiunt aeruginem, quae aeruca appellatur"}},"7.12.2":{"rose-1899":{"page":215,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"cerussa vero cum in for- 2 20 nace coquitur, mutato colore ad ignem efficitur sandaraca. id autem incendio facto ex casu didicerunt homines, et (20) ea multo melio|rem usum praestat quam quae de metallis per se nata foditur"},"krohn-1912":{"page":185,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"cerussa vero, cum 2 in fornace coquitur, mutato colore ad ignem [incendi] efficitur sandaraca — id autem incendio facto ex casu didi6 cerunt homines — et ea multo meliorem usum praestat, quam quae de metallis per se nata foditur"}},"7.13.1":{"rose-1899":{"page":215,"pageEnd":null,"score":0.594,"text":"Incipiam nunc de ostro dicere, quod et carissimam et XIII 25 excellentissimam habet praeter hos colores aspectus suavitatem. id autem excipitur e conchylio marino, e quo purpura efficitur, cuius non minores sunt quam ceterarum 1 scobis (scopis S) factam (-a E) mixta c. x (cf. Is. ex Fav. p. 308,7). || 3 ut inarescant aride S(GC): uti nares cantandae (-de G, -d§ E) HEG. || 4 simul autem: sit"},"krohn-1912":{"page":185,"pageEnd":186,"score":0.535,"text":"confectis Rode: -ti x 12 siUs rec: silix HGS, silicis E G'^ quoquitur H 13 igne E 17 doleis x 19 spiramento l\\r: -tu (-tum) x 23 del. Nohl (incendii EG) 28 pra&eroseojlores H 29 & conchilio E 168 VITRUVII purpura efficitur, cuius non minores sunt quam ceterarum <^rerum)> naturae considerantibus admirationes, quod habet 1 non in omnibus locis, quibus nascitur, unius generis colo2 rem, sed solis cursu naturaliter temperatur"}},"7.13.2":{"rose-1899":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.991,"text":"itaque quod legitur Ponto et Gallia, quod hae regiones sunt proximae ad septentrionem, | est atrum, progredientibus inter septentrionem et occidentem invenitur lividum, quod autem legitur ad aequinoctialem orientem et occidentem, invenitur violaceo colore, quod vero meridianis regionibus excipitur, rubra procreatur potestate, et ideo hoc Rhodo etiam insula creatur ceterisque | eiusmodi regionibus quae proximae io 3 sunt solis cursui"},"krohn-1912":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"itaque quod legitur Ponto et Gallia, quod hae regiones sunt proximae 6 ad septentrionem, est atrum ; progredientibus inter septen- {i trionem et occidentem invenitur lividum; quod autem legitur ad aequinoctialem orientem et occidentem, invenitur violaceo colore; quod vero meridianis regionibus excipitur, rubra procreatur potestate, et ideo hoc Rhodo i etiam insula creatur ceterisque eiusmodi regionibus, quae (i 3 proximae sunt solis cursui"}},"7.13.3":{"rose-1899":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"ea conchylia cum sunt lecta, ferramentis circa scinduntur, e quibus plagis purpurea sanies uti lacrima profluens excussa in mortariis terendo comparatur, et quod ex concharum marinarum testis eximitur, ideo ostrum est vocitatum, id autem | propter salsuginem cito 15 fit siticulosum, nisi mei habeat circa fusum"},"krohn-1912":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"ea conchylia, cum sunt lecta, ferramentis circa scinduntur, e quibus plagis purpurea sanies, uti lacrima profluens, excussa in mortariis terendo comparatur. et quod ex concharum marinarum testis eximitur, ideo ostrum est vocitatum. id autem propter sal-(i suginem cito fit siticulosum, nisi mel habeat circa fusum"}},"7.14.1":{"rose-1899":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"Piunt etiam purpurei colores infecta creta rubiae radice et hysgino, non minus et ex floribus alii colores, itaque tectores cum volunt sil atticum imitari, violam aridam coi|cientes in vas cum aqua, confervefaciunt ad ignem, 20 deinde cum est temperatum coiciunt in linteum, et inde manibus exprimentes recipiunt in mortarium aquam ex violis coloratam, et eo cretam infundentes et eam terentes 2 efficiunt silis attici colorem"},"krohn-1912":{"page":186,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Fiunt etiam purpurei colores infecta creta rubiae radice i et hysgino, non minus et ex floribus alii colores. itaque ] tectores , cum volunt sil atticum imitari, violam aridam » coicientes in vas cum aqua, confervefaciunt ad ignem, (2 deinde, cum est temperatum, coiciunt <^in)> linteum, et inde manibus exprimentes recipiunt in mortarium aquam ex violis coloratam, et eo cretam infundentes et eam terentes 2 efficiunt silis attici colorem"}},"7.14.2":{"rose-1899":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.725,"text":"eadem ratione vaccinium temperantes et lacte | miscentes purpuram faciunt elegantem. 25 item qui non possunt chrysocolla propter caritatem uti, herba quae luteum appellatur caeruleum inficiunt, et <(ita)> utuntur viridissimo colore, haec autem infectiva appellatur, item propter inopiam coloris in|dici cretam selinusiam aut 183 1 rerum om. x. || 4 he§ S. || 8 violacio (-tio Gc = 8) x. || 17 rubiae : rubra x (et Fav"},"krohn-1912":{"page":186,"pageEnd":null,"score":0.594,"text":"eadem ratione vaccinium 2. temperantes et lacte miscentes purpuram faciunt elegan-(2 tem. item qui non possunt chrysocolla propter caritatem uti, herba, quae luteum appellatur, caeruleum inficiunt, et utuntur viridissimum colorem; haec autem infectiva appel1 purpora HS efficitur *S: inficitur HEG sunt om. S add. Joc » violacio HEG, -tio SG^ 13 purporea HS 14 ut E excursa E 18 rubiae"}},"7.14.3":{"rose-1899":{"page":217,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"Quibus rationibus et rebus ad expolitionum firmitates 3 ^perveniatur quibusque decoras oporteat fieri picturas, 5 item quas habeant | omnes colores in se potestates, ut mihi succurrere potuit in hoc libro perscripsi, itaque omnes aedificationum perfectiones quam habere debeant opportunitatem ratiocinationis, septem voluminibus sunt finitae, insequenti autem de aqua, si quibus locis non io fuerit, quemadmodum inveniatur et qua ratione | ducatur quibusque rebus si erit salubris et idonea probetur explicabo"},"krohn-1912":{"page":187,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Quibus rationibus et rebus ad dispositionem firmitates 3 quibusque decoras oporteat fieri picturas, item quas habeant omnes colores in se potestates, ut mihi succurrere potuit, in hoc libro perscripsi. itaque omnes aedificationum perfectiones, quam habere debeant opportunitatem ratiocinationis, septem voluminibus sunt finitae; insequenti autem de aqua, si quibus locis non fuerit, quemadmodum inveniatur et qua ratione ducatur quibusque rebus, si erit salubris et idonea, probetur, explicabo"}},"8.praef.1":{"rose-1899":{"page":217,"pageEnd":218,"score":0.736,"text":"De septem sapientibus Thales Milesius omnium rerum 1 principium aquam est professus, Heraclitus ignem, Magorum | sacerdotes aquam et ignem, Euripides auditor Anaxagorae, quem philosophum Athenienses scaenicum appellaverunt, aera et terram eamque e caelestium imbrium conceptionibus inseminatam fetus gentium et omnium animalium in mundo procreavisse, et quae ex ea essent 20 prognata cum dissolve |rentur temporum necessitate coacta, in eandem redire, quaeque de aere nascerentur item in caeli regiones reverti neque interitiones recipere et dissolu- 184tione mutata in eam recidere | in qua ante fuerant proprietatem. Pythagoras vero, Empedocles, Epicharmos aliivitroque (q: HE , q? S) quod x. | insallim (-1 S) x. || 3 addispositionem firmitatis (sic sine lac. sed in fine ut versus G ita ipsius folii 107 a H) x (corr. et suppi. Nohl). || 7 aedificationum HS : edifitioru G. || 10 ducatur HS: inducatur G. || 17 e HSG: & E. || 20 necessitate ES: -te HG. || 21 eandem EG: eadem HS. | de aere nascentur EG, de haere nascentur H, de hac renascerentur S (ut L). || 23 fuerant G: fuerat H, fuit S. | proprietates G. || 24 epi(ephy- $)charmos x. 182 VITRUVII que physici et philosophi haec principia esse quattuor proposuerunt, aerem ignem terram aquam, eorumque inter se cohaerentiam naturali figuratione e gene|rum discrimi- (5) 2 nibus"},"krohn-1912":{"page":187,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"De septem sapientibus Thales Milesius omnium rerum principium aquam est professus, Heraclitus ignem, Magorum sacerdotes aquam et ignem, Euripides, auditor Anaxagorae, quem philosophum Athenienses scaenicum appellaverunt, aera et terram, eamque e caelestium imbrium conceptionibus inseminatam fetus gentium et omnium animalium in mundo procreavisse, et quae ex ea essent prognata, cum dissolverentur temporum necessitate coacta, in eandem redire, quaeque de aere nascerentur, item in caeli regiones reverti neque interitiones recipere et dissolutione mutata in eam recidere, in qua ante fuerant, proprietatem. Pythagoras vero, Empedocles, Epicharmos alii^ue physici et philosophi haec principia esse quattuor proposuerunt: aerem, ignem, terram, aquam, eorumque 1 selinusiam Joc (PUn. 35, 46) : sinysiam H, synisia S^ sini»iam EG 2 vitro"}},"8.praef.2":{"rose-1899":{"page":218,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"animadvertimus vero non solum nascentia ex his esse procreata sed etiam res omnes non 5 ali sine eorum potestate neque crescere nec tueri, namque corpora sine spiritus redundantia non possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento fecerit auctus et | remissiones continenter, caloris vero si non fuerit in (io) corpore iusta comparatio, non erit spiritus animalis neque io erectio firma, cibique vires non poterunt habere coctionis temperaturam, item si non terrestri cibo membra corporis alantur, deficient et ita a terreni principii mixtione erunt 3 dejserta"},"krohn-1912":{"page":188,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"animadvertimus vero non solum nascentia ex his esse procreata, sed etiam res omnes non ali sine eorum potestate neque crescere nec tueri. namque corpora sine spiritus redundantia non possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento fecerit auctus et remissiones continenter. caloris vero si non fuerit in corpore iusta comparatio, non erit spiritus ani-, malis neque erectio firma, cibique vires non poterunt habere coctionis temperaturam. item si non terrestri cibo membra corporis alantur, deficient et ita a terreni prin3 cipii mixtione erunt deserta"}},"8.praef.3":{"rose-1899":{"page":218,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"animalia vero si fuerint sine umoris potestate, (15) exsanguinata et exsucata a principiorum liquore interarescent. igitur divina mens quae proprie necessaria essent gentibus non constituit difficilia et cara, uti sunt margaritae aurum argentum ceteraque quae neque corpus nec natura desiderat, | sed sine quibus mortalium vita non(20) potest esse tuta, ea fudit ad manum parata per omnem 20 mundum, itaque ex his , si quid forte defit in corpore spiritus, ad restituendum aer adsignatus id praestat, apparatus autem ad auxilia caloris solis impetus et ignis inventus tutiorem efficit vitam, item ter|renus fructus escarum praestans1 copiis supervacuis desiderationes alit et 25 nutrit animales pascendo continenter. aqua | vero non 185 solum potus sed infinitas usu praebendo necessitates, gratas 4 quod est gratuita praestat utilitates"},"krohn-1912":{"page":188,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"animalia vero si fuerint sine umoris potestate, exsanguinata et exsucata [a principiorum , liquore] interarescent. igitur divina mens, quae proprie necessaria essent gentibus, non constituit difficilia et cara, uti sunt margaritae, aurum, argentum ceteraque, quae neque corpus nec natura desiderat, sed sine quibus morta-, Lium vita non potest esse tuta, effudit ad manum parata per omnem mundum. itaque ex his, si quid forte defit in corpore spiritus, ad restituendum aer adsignatus id praestat. apparatus autem ad auxiiia caloris solis impetus et, ignis inventus tutiorem efficit vitam. item terrenus fructus escarum praestans copiis supervacuis desiderationibus alit et nutrit animales pascendo continenter. aqua vero non solum potus sed infinitas usu praebendo necessitates, 4 gratas, quod est gratuita, praestat utilitates"}},"8.praef.4":{"rose-1899":{"page":218,"pageEnd":219,"score":0.81,"text":"ex eo etiam qui sacerdotia gerunt moribus Aegyptiorum, ostendunt omnes res e liquoris potestate consistere, itaque cum hydria 30 3 coherentia x. || 7 spiritu (spu S) x. || 13 deficient EGS: -tur H. || 19 nec n. HS : neque n. EG. || 20 tutaefudit H (tuta effudit $), tuta fudit EG. || 21 defit HSG: desit E. || 23 coloris H. || 25 desiderationibus ( H , -nib; EGS ) x. || 27 usu HEG: usui S. || 30 hidria qua G, idria quam E , hydrio quem H ydria qu§ S. DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 1 183 (5) aqua | ad templum aedemque casta religione refertur, tunc in terra procumbentes manibus ad caelum sublatis inventionis gratias agunt divinae benignitati. Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, (io) putavi | quoniam in prioribus septem voluminibus rationes aedificiorum sunt expositae, in hoc oportere de inventionibus aquae quasque habeat in locorum proprietatibus virtutes quibusque rationibus ducatur et quemadmodum ante probetur scribere"},"krohn-1912":{"page":188,"pageEnd":189,"score":0.768,"text":"ex eo etiam qui sacerdotia gerunt moribus Aegyptiorum, ostendunt omnes res e liquoris potestate consistere. itaque cum hydria aqua ad templum aedemque casta religione refertur, tunc in terra procumbentes manibus ad caelum sublatis inventionis gratias agunt divinae benignitati. 1 cohaerentiam Gal'. -tia x i aliter sine E 6 spiritua, Schn: spiritu x 7 continentur G 11 deficientur H 13 deh Kr 17 neque natura EG 18 effudit S: efudit//, fudit EG 19 desit E 25 usui S 28 hydria aqua Ro : hidria qua (r, idri^ quam £^, hydrio quem fi\", ydria que /S 31 inventionis Bo: -nibv EGS, -nibus H beniofnitati HEG: bonitati S DE ARCHITECTURA LIB. Vm, 1 171 Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, 3utavi, quoniam in prioribus septem voluminibus rationes aedificiorum sunt expositae, in hoc oportere de invenionibus aquae, quasque habeat in locorum proprietatibus virtutes, quibusque rationibus ducatur, et quemadmodum ante probetur, scribere"}},"8.1.1":{"rose-1899":{"page":219,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"est enim maxime neces- quae sidentes praeter reliquum agrum excipiunt ex imbribus et agris per hiemem propterque capacitatem diutius conservant umorem, quibus non est credendum, sed quibus regionibus et terris, non lacunis, ea signa nascuntur non 4 sata sed naturaliter per se procreata, ibi est quaerenda"},"krohn-1912":{"page":190,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"signa autem, quibus terrarum generibus supra scriptum est, ea invenientur nascentia: tenuis iuncus, salix erratica, alnus, vitex, harundo, hedera aliaque, quae eiusmodi sunt, quae non possunt nasci per se sine umore. solent autem eadem in lacunis nata esse, quae sidentes praeter reliquum agrum excipiunt eximbribus et agris per hiemem propterque capacitatem diutius conservant umorem. quibus non est credendum, sed quibusi regionibus et terris, non lacunis, ea signa nascuntur, noni sata, sed naturaliter per se procreata, ibi est quaerenda"}},"8.1.4":{"rose-1899":{"page":220,"pageEnd":null,"score":0.662,"text":"in 20 (25) quibus si eae significabuntur inventiones, sic erunt experiundae. fodiatur quoquoversus locus latus ne minus pedes | quinque, in eoque conlocetur 187 circiter solis occasum scaphium aereum aut plumbeum aut pelvis, ex bis quod erit paratum, id intrinsecus oleo 25 unguatur ponaturque inversum, et summa fossura operiatur 1 non certae (incertae Fav.): non (n S) incerte (H, -t§ SG) x. | repperiuntur HG (L, reper. SI), ut 194,22. 213,17 repperitur HSG {L, non T) et 204,1 repperientur HEG (L, non l). | hae j H, he"},"krohn-1912":{"page":190,"pageEnd":null,"score":0.919,"text":"in quibus si eae significabuntur inventiones, sic erunt ex-i periundae. fodiatur quoquoversus locus latus ne minusi pedes <(tres, altus pedes)> quinque, in eoque conlocetur circiter solis occasum scaphium aereum aut plumbeum aut pelvis. ex his quod erit paratum, id intrinsecus oleo ungatur ponaturque inversum, et summa fossura operiatur harundinibus autfronde, supra terra obruatur; tumpostero die aperiatur, et si in vaso stillae sudoresque erunt, iS; 5 locus habebit aquam"}},"8.1.5":{"rose-1899":{"page":221,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"item si vas ex creta factum non 5 coctum in ea fossione eadem ratione opertum positum 51 * * * * fuerit, si is locus aquam habuerit, cum apertum fuerit, (io) vas umidum erit et iam dissolvetur j ab umore, vellusque lanae si conlocatum erit in ea fossura, insequenti autem die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere copiam, non minus si lucerna concinnata oleique plena io et accensa in eo loco operta fuerit conlocata et postero (15) die non erit exusta , sed habuerit reliquias olei | et enlychnii ipsa que umida invenietur, indicabit eum locum habere aquam, ideo quod omnis tepor ad se ducit umores, item in eo loco ignis factus si fuerit et percalefacta terra 15 et adusta vaporem nebulosum ex se suscitaverit, is locus habebit aquam"},"krohn-1912":{"page":190,"pageEnd":191,"score":0.743,"text":"item si vasum ex creta factum noD; coctum in ea fossione eadem ratione opertum positum fuerit, si is locus aquam habuerit, cum apertum fuerit, vas umidum erit et iam dissolvetur ab umore. vellusque lanae si conlocatum erit in ea fossura, insequenti autemj 1 et bonae et copiosae Kr: et copiosae et bonaeo; 4 aeque' jBT, h§q»/S, atque G^ 5 suavis jff 6 medio campo sibique ir fluminum, quae orbe terrarum chorographiis picta itemque scripta plurima maximaque inveniuntur egressa ab septentrione, primumque in India Ganges et Indus ab Caucaso monte oriuntur, Syria Tigris et Euphrates, Asiae item Ponto Bory|sthenes Hypanis Tanais, Colchis Phasis, Gallia (15) Rhodanus, Celtica Rhenus, citra Alpes Timavus et Padus, Italia Tiberis, Maurusia quam nostri Mauretaniam appellant 10 ex monte Atlante Dyris, qui ortus ex septentrionali regione progreditur per occidentem ad lacum Eptagonum et mutato nomine dici |tur Agger, deinde ex lacu Eptabolo sub montes (20) desertos sub|terfluens per meridiana loca manat et influit 191 in paludem quae appellatur circumcingit Meroen, 15 quod est Aethiopum meridianorum regnum, ab hisque paludibus se circumagens per flumina Astasobam et Astoboam et alia plura pervenit | per montes ad cataractam ab eoque (5) se praecipitans per septentrionem pervenit inter Elephantida et Syenen Thebaicosque in Aegyptum campos et ibi 20 7 Nilus appellatur"},"krohn-1912":{"page":193,"pageEnd":194,"score":0.747,"text":"Haec autem sic fieri testimonio possunt esse capita uminum, quae orbe terrarum chorographiis picta itemue scripta plurima maximaque inveniuntur egressa ad eptentrionem. primumque in India Ganges et Indus ab !^aucaso monte oriuntur; Syria Tigris et Euphrates; Asiae tem Ponto Borysthenes, Hypanis, Tanais; Colchis Phasis: 3-allia Rhodanus; Celtica Rhenus; citra Alpis Timavos et adus; Italia Tiberis; Maurusia, quam nostri Mauretaniam ppellant, ex monte Atlante Dyris, qui ortus ex septenrionali regione progreditur per occidentem ad lacum Cptagonum et mutato nomine dicitur Agger, deinde ex 1 camerarum *S' 6 item S: idem HEG « a sole S •ercipit ESG'' 9 add. Mar 10 emittit SG'': emit ut HEG 3mit ut sudores emit ut sudore indices aut eius E) 12 aquilo: quibus E & tenuatos (et ten. G) x 13 spirans E et c. G 14 adportent H 16 et Ro: ex x omnis H 16 lamentes Joc: labentes x l» chorographus E et a. c. G 21 Indus: ioIusjE\" acaucasoAS' 2S item S G^ : idem H E G co\\chj8 EG^ onchis H, chonchis S 24 alpis HG: alpes ES 26 maurussia ?, marussia G mauritania S 26 antlilante EG dryis HG^ TjB E 27 locum E 1 76 VITRUVII lacu Eptabolo sub montes desertos subterfluens per meridiana loca manat et influit in Paludem quae appellatur, circamcingit Meroen, quod est Aethiopum meridianorum regnum, ab liisque paludibus se circumagens per flumina Astansobam et Astoboam et alia plura pervenit per montes ad cataractam ab eoque se praecipitans per septentrionalem pervenit inter Elephantida et Syenen Thebaicosque in 7 Aegyptum campos et ibi Nilus appellatur"}},"8.2.7":{"rose-1899":{"page":224,"pageEnd":225,"score":0.592,"text":"adstoboam Gc). || 19 septentrionalem(e) x (cf. p. 144y 27. 25, 1). || 20 suenen x. | §gypti S. || 21 mauritania S. || 22 ex om. S. DE ARCHITECTURA LIB. YHI, 2. 3 189 (io) montis Atlantis <(sunU> alia capita item | profluentia ad occidentem in Oceanum, ibique nascuntur ichneumones crocodili aliae similes bestiarum pisciumque naturae praeter hippopotamos"},"krohn-1912":{"page":194,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ex Mauretania autem caput Nili profluere ex eo maxime cognoscitur, quod ex altera parte montis Atlantis alia capita item profluentia ad occidentem Oceanum , ibique nascuntur ichneumones, crocodili, aliae similes bestiarum pisciumque naturae praeter hippopotamos"}},"8.2.8":{"rose-1899":{"page":225,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"Ergo cum omnia flumina <(amplis)> magnitudinibus in 8 orbis terrarum descriptionibus a septentrione videantur profluere Afri|que campi, qui sunt in meridianis partibus subiecti solis cursui, latentes penitus habeant umores nec fontes crebros amnesque raros, relinquitur uti multo meliora inveniantur capita fontium quae ad septentrionem aut aquilonem spectant, nisi si inciderint in sulphurosum 192 locum aut aluminosum seu | bituminosum, tunc enim permutantur et aut calidae aquae aut frigidae odore malo et sapore profundunt fontes"},"krohn-1912":{"page":194,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"Ergo cum omnia flumina magnitudinibus in orbis ter-'i rarum descriptionibus a septentrione videantur profluere ' Afrique campi, qui sunt in meridianis partibus subiecti solis cursui, latentes penitus habeant umores nec fontes crebros amnesque raros, relinquitur, uti multo meliora ! inveniantur capita fontium, quae ad septentrionem aut aquilonem spectant, nisi si inciderint in sulphurosum locum aut aluminosum seu bituminosum. tunc enim permutantur <(et)> aut calidae aquae aut frigidae odore malo 9 et sapore profundunt fontes"}},"8.2.9":{"rose-1899":{"page":225,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"neque enim calidae aquae 9 . 15 est ulla proprietas, sed frigida aqua cum incidit percurrens in ardentem locum effervescit et percale [facta egreditur per venas extra terram, ideo diutius non potest permanere, sed brevi spatio fit frigida, namque si naturaliter esset calida, non refrigeraretur calor eius, sapor autem 20 et odor et color eius non restituitur, quod intinctus et commixtus est propter naturae raritatem"},"krohn-1912":{"page":194,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"neque enim calidae aquae est ulla proprietas, sed frigida aqua, cum incidit percurrens in ardentem locum, effervescit et percalefacta egrej ditur per venas extra terram. ideo diutius non potest j permanere, sed brevi spatio fit frigida. namque si naturaliter esset calida, non refrigeraretur calor eius. sapor autem et odor et color eius non restituitur, quod intinctus et commixtus est propter naturae raritatem"}},"8.3.1":{"rose-1899":{"page":225,"pageEnd":null,"score":0.615,"text":"Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus HI profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. haec autem ab natura perficiuntur his rationibus. cum in imo per alumen aut bitumen seu sulphur ignis (15) excitatur, | ardore percandefacit terram quae est supra, a 11 atlantis HS{GC ): antlantis EG. | sunt om. x. || 2 occidentem oceanum x. | crocodili (-doli ante corr.) H, -dilli EG, -drilli S. |.| 4 hippopotamos HS: hippotamos E, inpropotamos G . || 5 flumina magnitudinibus (-nib;) sic x ( 'inserendum amplis). f| 6 a septentrione H {non EGS). || 8 habent x. || 9 amnesque HS{GC"},"krohn-1912":{"page":195,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus III profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis, uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. haec autem ab natura perficiuntur his rationibus. cum in imo per alumen aut bitumen seu sulphur ignis lexcitatur, ardore percandefacit terram, quae est supra se; item fervidum emittit in superiora loca vaporem, et ita, si qui in is locis, qui sunt supra, fontes dulcis aquae nascuntur, offensi eo vapore effervescunt inter venas et iia profluunt incorrupto sapore"}},"8.3.2":{"rose-1899":{"page":226,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"sunt etiam odore et sapore non bono frigidi fontes, | qui ab inferioribus locis 5 (20) penitus orti per loca ardentia transeunt et ab eo per longum spatium terrae percurrentes refrigerati perveniunt supra terram sapore odore coloreque corrupto, uti in Tiburtina via flumen Albula et in Ardeatino fontes frigidi eodem odore qui sulphurati dicuntur et reliquis | locis 10 (25) similibus, hi autem cum sunt frigidi, ideo videntur aspectu fervere quod cum in ardentem locum alte penitus inciderunt, umore et igni inter se congruentibus, offensa vehementi fragore validos recipiunt in se spiritus, et ita in|flati vi venti coacti bullientes crebre per fontes egre- 19$ diuntur. ex his autem qui non sunt aperti sed ab saxis 16 continentur, per angustas venas vehementia spiritus extruduntur ad summos grumorum tumulos"},"krohn-1912":{"page":195,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"sunt etiam odore et sa. [)i)re non bono frigidi fontes, qui ab inferioribus locis peiiitus orti per loca ardentia transeunt et ab eo per longum spatium terrae percurrentes refrigerati perveniunt siipra terram sapore, odore coloreque corrupto, uti in ; Tiburtina via flumen Albula et in Ardeatino fontes friyidi eodem odore, qui sulphurati dicuntur, et reliquis rlocis similibus. hi autem, cum sunt frigidi, ideo videntur ispectu fervere, quod, cum in ardentem locum alte penitus inciderunt, umore et igni inter se congruentibus of5 fensa vehementi fragore validos recipiunt in se spiritus, ht ita inflati vi venti coacti bullientes crebre per fontes egrediuntur. ex his autem qui non sunt aperti, sed <(grumis)> aut saxis continentur, per angustas venas vehementia spiritus extruduntur ad summos grumorum tumulos"}},"8.3.3":{"rose-1899":{"page":226,"pageEnd":null,"score":0.878,"text":"itaque qui putant ea se altitu|dine qua sunt grumi capita fontium (5) fossa habere, cum aperiunt fossuras latius decipiuntur. 20 namque uti aeneum vas non in summis labris plenum sed aquae mensurae suae capacitatis habens e tribus duas partes operculumque in eo conlocatum, cum ignis vehementi fervore tangatur percalejfieri cogit aquam, ea autem (10) propter naturalem raritatem in se recipiens fervoris validam inflationem non modo implet vas sed spiritibus extollens operculum et crescens abundat, sublato autem operculo emissis inflationibus in aere patenti rursus ad suum locum residit, ad eundem modum ea capita | fontium (15) cum sunt angustiis compressa, ruunt in summo spiritus 30 aquae bullitus, simul autem sunt latius aperti, exanimati 2 his x. | quae: qui x. || 8 supra HS: super EG. || 11 Hii H || 13 offensa HEG"},"krohn-1912":{"page":195,"pageEnd":196,"score":0.775,"text":"ue qui putant se altitudine, qua sunt grumi, capita fontium posse habere, cum aperiunt fossuras latius, decipiuntur. namque uti aeneum vas non in summis labris plenum sed aquae mensurae suae capacitatis habens <^e > tribus duas partes operculumque in eo conlocatum, cum ignis vehe: uienti fervore tangatur, percalefieri cogit aquam, ea autem [)ropter naturalem raritatem in se recipiens fervoris vali1 etiam om. S 2 est suavis H: suavis est EGS 3 de camenis S 7 item Kr: autem x 14 super jEJ G 1» ofiFensi S il et e^ : ut ;r crebrae H, crebr§ EGS 22 add. Kr 24 itaque — proprietatem {193, 18) om. E 25 qui putant rec: quutaut HG^ qui tanta SG'^ 26 posse Joc: fosse H, foss^ GS fort. fossura os 28 add. ed 29 operculum ed: opei-tum x ViTRu V. de ftrchitect. ed. Krohn. 12 178 VITRUYII dam inflationem non modo implet vas, sed spiritibus extollens operculum et crescens abundat, sublato autem operculo emissis inflationibus in aere patenti rursus ad suum locum residit: ad eundem modum ea capita fontium cum sunt angustiis compressa, ruunt in summo spiritus aquae bullitus, simul autem sunt latius aperti, exanimati per raritates liquidae potestatis residunt et restituuntur in i libramenti proprietatem"}},"8.3.4":{"rose-1899":{"page":227,"pageEnd":null,"score":0.851,"text":"Omnis autem aqua calida ideo quidem est medicamen- 4 (20) |tosa quod in pravis rebus percocta aliam virtutem recipit 5 ad usum. namque sulphurosi fontes nervorum labores reficiunt percalefaciendo exurendo que caloribus e corporibus umores vitiosos, aluminosi autem, cum dissoluta membra corporum paralysi aut tali qua vi morbi receperunt, fovendo | per patentes venas refrigerationem contraria caloris io vi reficiunt, et hoc continenter restituunt antiquam mem- 194bro|rum conversationem, bituminosi autem interioris corporis vitia potionibus purgando solent mederi"},"krohn-1912":{"page":196,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"Omnis autem aqua calida ideo [quod] est medicamen- ' tosa, quod in pravis rebus percocta aliam virtutem recipit ( ad usum. namque sulphurosi fontes nervorum labores , reficiunt percalefaciendo exurendoque caloribus e corpori- ] bus umores vitiosos. aluminosi autem, cum dissoluta mem- ; bra corporum paralysi aut aliqua vi morbi receperunt, fovendo per patentes venas refrigerationem contraria caloris ( vi reficiunt, et hoc continenter restituuntur in antiquam membrorum curationem. bituminosi autem interioris cor5 poris vitia potionibus purgando solent mederi"}},"8.3.5":{"rose-1899":{"page":227,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"est autem 5 aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis, aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per (5) 15 alvum que trans | eundo etiam strumarum minuit tumores, ubi vero aurum argentum ferrum aes plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, sed hi maxime sunt vitiosi, habent enim, uti aquae calidae sulphur alumen bitumen eademque per potiones (io) 20 cum in corpus iniit et per | venas permanando nervos attingit et artus, eos durat inflando, igitur nervi inflatione turgentes e longitudine contrahuntnr et ita aut nervicos aut podagricos efficiunt homines, ideo quod ex durissimis et spissioribus frigidissimisque rebus intinctas (15) 25 habent venarum raritates"},"krohn-1912":{"page":196,"pageEnd":null,"score":0.917,"text":"est autem aquae frigidae genus nitrosum , uti Pinnae Vestinae , Cutiliis aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per ^ alvumque transeundo etiam strumarum minuit tumores. i ubi vero aurum, argentum, ferrum, aes, plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, sed hi maxime sunt vitiosi. habent enim, uti aquae calidae sulphur alumen bitumen, faecem, quae, per potiones cum . in corpus iniit et per venas permanando nervos attingit et artus, eos durat inflando. igitur nervi inflatione turgentes e longitudine contrahuntur et ita aut nervicos aut podagricos efficiunt homines, ideo quod ex durissimis 4 resedit x B compressa ruunt G: conpraesserunt J?, copresserunt S 8 proprietatem ed: -te"}},"8.3.6":{"rose-1899":{"page":227,"pageEnd":228,"score":0.792,"text":"sed init Ec. || 22 turgentes e E G: turgente se HS. || 24 & (et J£6r)spissionibus {sic) x. || 26 perlucidas x {corr. TJssing). | ex: & x. 192 YITRUYII in summo, colore similis vitri purpurei, haec maxime consideratur Athenis, ibi enim ex eiusmodi locis et fontibus in asty et ad portum Piraeeum ductae sunt salientes, e quibus bibit nemo propter eam causam sed lavationibus et reliquis | rebus utuntur, bibunt autem ex puteis et ita5(20) vitant earum vitia. Troezeni non potest id vitari, quod omnino aliud genus aquae non reperitur nisi quod Cibdeli habent, itaque in ea civitate aut omnes aut maxima parte sunt pedibus vitiosi. Cilicia vero civitate Tarso flumen est nomine Cyd|nos, in quo podagrici crura macer- 10 (25) antes levantur dolore"},"krohn-1912":{"page":197,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"aquae autem species est, quae cum habeat 6 non satis perlucidas * * * * et ipsa uti flos natat in summo, colore similis vitri purpurei. haec maxime considerantur Athenis. ibi enim ex eiusmodi locis et fontibus in asty et ad portum Piraeum ducti sunt salientes, e (inibus bibit nemo propter eam causam, sed lavationibus et reliquis rebus utuntur, bibunt autem ex puteis et ita vitant eorum vitia. Troezeni non potest id vitari, quod omnino aliud genus aquae non reperitur, nisi quod Cibdeli habeant; itaque in ea civitate aut omnes aut maxima parte sunt pedibus vitiosi. Cilicia vero civitate Tarso : flumen est nomine Cydnos, in quo podagrici crura macerantes levantur dolore"}},"8.3.7":{"rose-1899":{"page":228,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"Sunt autem et alia multa genera quae habent suas 195 proprietates, ut in Sicilia flumen est Himeras, quod a fonte cum est progressum dividitur in duas partes, quae pars profluit contra Etruriam, quod per terrae dulcem 15 sucum per|currit, est infinita dulcedine, quae altera pars (5) per eam terram currit unde sal foditur, salsum habet saporem, item Paraetonio et quod est iter ad Ammonem et Casio ad Aegyptum lacus sunt palustres, qui ita sunt salsi ut habeant insuper se salem congelatum, sunt autem 20 et aliis pluribus | locis et fontes et flumina et lacus, qui(io) per salifodinas percurrentes necessario salsi perficiuntur"},"krohn-1912":{"page":197,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"Sunt autem et alia multa genera, quae habent suas 7 ])roprietates, ut in Sicilia flumen est Himeras, quod, a tonte cum est progressum, dividitur in duas partes; quae l)ars profluit contra Etruriam, quod per terrae dulcem ( sucum percurrit, est infinita dulcedine, quae altera parte per eam terram currit, unde sal foditur, salsum habet saporem. item Paraetonio et quod est iter ad Ammonem et Casio ad Aegyptum lacus sunt palustres, qui ita sunt siilsi, ut habeant insuper se salem congelatum. sunt autem 1 et aliis pluribus locis et fontes et flumina <(et)> lacus, qui ; })er salifodinas percurrentes necessario salsi perficiuntur"}},"8.3.8":{"rose-1899":{"page":228,"pageEnd":229,"score":0.736,"text":"autem per pingues terrae venas profluentes uncti oleo fontes erumpunt, uti Solis, quod oppidum est Ciliciae, flumen nomine Liparis, in quo natantes aut lavantes ab 25 ipsa aqua unguntur. simi|liter Aethiopia lacus est qui (15) unctos homines efficit qui in eo nataverint, et India qui 2 considerantur x (-ratur Gc, non S). || 3 inasty(i E) x. | piraeum (-u G) HG , pireu S(GC), pureum E. | ducti x. || 4 eam: hanc S. || 6 eorum x. | quod: quia S. [| 7 cibdeli HSE: cibi | deli G. || 8 habeant x. || 9 civitas tharso ( HG , thirso E, tarso S) x (civitate Joc ., cf. p. 195, 13). || 16 quae (au add. S) altera parte x. || 18 paret(& H , e | c $)onio x. | ammonem (-e) (sic) x. I 19 casio EG: cassio HS. || 21 flumina lacus (om. et) x. | 26 unguntur HEG: unguuntur S. | aethiopiae (HE, -g S, -e G) x. || 27 nataverit H (-rint GS). | india HEG: in india S. | qui HS: qu§ EG. DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3 193 sereno caelo emittit olei magnam multitudinem, item Carthagini fons in quo natat insuper oleum, odore uti scobis citrea, quo oleo etiam pecora solent ungui. Zacyntho et circa Dyrrachium et Apolloniam fontes | sunt 5 qui picis magnam multitudinem cum aqua evomunt. Babylone lacus amplissima magnitudine qui Xijuvrj accpaX- TiTic appellatur, habet supra natans liquidum bitumen, 196 quo bitu|mine et latere testaceo structum murum Samiramis circumdedit Babyloni, item Iope in Syria Arabiaque Nomadum lacus sunt inmani magnitudine qui emittunt bituminis maximas moles, quas diripiunt qui (5) habitant circa"},"krohn-1912":{"page":197,"pageEnd":198,"score":0.807,"text":"alii autem per pingues terrae venas profluentes uncti oleo 8 t\"()ntes erumpunt, uti Solis, quod oppidum est Ciliciae, Humen nomine Liparis, in quo natantes aut lavantes ab ! ipsa aqua unguntur. similiter Aethiopiae lacus est, qui . uuctos homines efficit, qui in eo nataverint, et India, qui 1 spissioribus ed: spissionibus x rigidissiinis Kr: frigilissimis x 4 consideratur G'^ 6 huiusmodi E 6 pureum i\\ pyreu S 7 hanc causam S labationibus H » quia )nmino S 10 n repperitur aqu§ S cibi deli G 12 civitate foc: civitas x tharso fl\"6r, thirso /i^ 18 quia per a capite profiuit circiter milia xl sapore dulcissimo; deinde, cum pervenit ad locum, qui est ab ostio ad milia clx, admiscetur ei fonticulus oppido quam parvulus. is cum in eum influit, tunc tantam magnitudinem fiuminis facit amaram, ideo quod per id genus terrae et venas, unde sandaracam fodiunt, ea aqua manando perficitur amara"}},"8.3.12":{"rose-1899":{"page":230,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Haec autem dissimilibus saporibus a terrae proprietate perficiuntur, uti etiam in fructibus videtur, si enim radices arborum aut vitium aut reliquorum seminum non 15 ex terrae proprietatibus sucum capiendo ederent fructus, uno genere | essent in omnibus locis et regionibus omnium (10) sapores, sed animadvertimus insula Lesbo vinum protropum, Maeonia catacecaumeniten , Lydia Tmoliten, Sicilia Mamertinum, Campania Falernum, inter Terracinam et 20 Fundos Caecubum reliquisque locis pluribus innumerabili multitudine genera vini | virtutesque procreari, quae non(i5> aliter possunt fieri nisi cum terrenus umor suis proprietatibus saporis in radicibus infusus enutrit materiam, per quam egrediens ad cacumen profundat proprium loci et 25 13 generis sui fructus saporem"},"krohn-1912":{"page":199,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Haec autem dissimilibus saporibus a terrae proprietate perficiuntur, uti etiam in fructibus videtur. si enim radices arborum aut vitium aut reliquorum seminum non ex terrae proprietatibus sucum capiendo ederent fructus, uno genere essent in omnibus locis et regionibus omnium sapores. sed animadvertimus insula Lesbo vinum protropum, Maeonia Catacecaumeniten, Lydia Tmoliten, Sicilia Mamertinum, Campania Falernum, Terracina et Fundis Caecubum reliquisque locis pluribus innumerabili multitudine genera vini virtutesque procreari. quae non aliter possunt fieri, nisi, cum terrenus umor suis proprietatibus saporis in radicibus sit infusus, enutrit materiam, per quam egrediens ad cacumen profundat proprium loci et generis sui <^in)> fructus saporem"}},"8.3.13":{"rose-1899":{"page":230,"pageEnd":231,"score":0.715,"text":"interracina (inter racina G) &(et G) fundis cac(§ $)sibum (-u) x. || 23 proprietatis EG (-tibus HSGC). || 24 sapores x. | infusus: sit infusus x. || 28 iuncis: uineis x. DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3 195 essent odores neque arbores turiferae, neque piperis darent 198 bacas nec murrae glaebulas, nec Cyre|nis in ferulis laser nasceretur, sed in omni terra regionibus eodem genere omnia procrearentur, has autem varietates regionibus et 5 locis inclinatio mundi et solis impetus <(qui)> propius aut longius cursum faciendo tales efficit terrae (5) umorisque j qualitates, nec solum in his rebus sed etiam in pecoribus et armentis, haec non ita dissimiliter efficerentur, nisi proprietates singularum terrarum (umorum) generibus ad solis potestatem temperarentur"},"krohn-1912":{"page":199,"pageEnd":200,"score":0.66,"text":"cata3(a)ecaumen . Item x Tmoliten Phil: moliton x 18 Terracina Kr: interracinam (-a) {cum in add.) x sundis E 19 CaecuDum ed: caesibum x 21 proprietatis E et a. c. G 22 saporis •ec: -res x 24 add. Kr 26 iuncis Joc: uineis x 27 fort. dantes. 182 VITRUVn bacas, nec niurrae glaebulae, nec Cyrenis in ferulis laser nasceretur, sed in omni terra regionibus eodem genere omnia procrearentur. has autem varietates terrae umoris qualitatis regionibus et locis inclinatio mundi et solis impetus propius aut longius cursum. faciendo tales efficit. i nec solum in his rebus, sed etiam in pecoribus et armentis haec non ita similiter efficerentur, nisi proprietates singularura terrarum <^umorum)> in regionibus ad solis pote14 statem"}},"8.3.14":{"rose-1899":{"page":231,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"sunt enim Boeotia 14 flumina Cephisos et Melas, Lucania Crathis, Troia Xanthus (io) inque agris Clazomeniorum | et Erythraeorum et Laodicensium fontes, ad ea flumina, cum pecora suis temporibus anni parantur ad conceptionem partus, per id tempus 15 adiguntur cotidie potum, ex eoque quamvis sint alba procreant aliis locis leucophaea aliis locis pulla aliis coracino (15) colore, ita proprietas liquoris cum iniit | in corpus, proseminat intinctam sui cuiusque generis qualitatem, igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa 20 et pecora leucophaea nascuntur, ideo id flumen Ilienses Xanthum appellavisse dicuntur"},"krohn-1912":{"page":200,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"temperarentur. sunt enimBoeotiae flumina Cephisos et Melas, Lucanis Crathis, Troia Xanthus inque agris Clazomeniorum et Erythraeorum et Laodicensium fontes. ad ( <(ea)> flumina cum pecora suis temporibus anni parantur ad conceptionem partus, per id tempus adiguntur eo cotidie potum, ex eoque, quamvis sint alba, procreant aliis locis leucophaea, aliis locis pulla, aliis coracino colore. ita proprietas liquoris, cum init in corpus, proseminat intinctam f sui cuiusque generis qualitatem. igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa et pecora leucophaea nascuntur, ideo id flumen Ilienses Xanthum appellavisse dicuntur"}},"8.3.15":{"rose-1899":{"page":231,"pageEnd":232,"score":0.911,"text":"EG: flumen j nilienses H, flum nilienses S. 13 196 VITRUVII per | maleficum sucum terrae percurrentia recipiunt in se (20) vim | venenatam, uti fuisse dicitur Terracinae fons qui 199 vocabatur Neptunius, ex quo qui biberant inprudentes vita privabantur, quapropter antiqui eum obstruxisse dicuntur, et Chrobsi Tbracia lacus, ex quo non solum qui biberint 5 moriuntur sed | etiam qui laverint. item in Thessalia (5) fons est profluens, ex quo fonte nec pecus ullum gustat nec bestiarum genus ullum propius accedit, ad quem 16 fontem proxime est arbor florens purpureo colore"},"krohn-1912":{"page":200,"pageEnd":null,"score":0.582,"text":"Etiamque inveniuntur aquae genera mortifera, quae per maleficum sucum terrae percurrentia recipiunt in se( vim venenatam, uti fuisse dicitur Terracinae fons, qui ] vocabatur Neptunius, ex quo qui biberant inprudentes, vita privabantur; quapropter antiqui eum obstruxisse dicuntur. et Chrobsi Thracia lacus, ex quo non solum qui 1 myrrae EG 2 eodem genera H^ eadem genera S 3 terrae umoris qualitatis transp. Kr : post efficit v. 5 exh. x sic : terrae (h /S^umoresquae (Qu§ EG) qualitates x 5 propius E^G^: proprius x aut E: ut HGS 6 nec: n S (armentis) discernuntur add. (postea del.) S 7 dissimiliter S 8 add. Bo"}},"8.3.16":{"rose-1899":{"page":232,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"non minus in Macedonia quo loci sepultus est Euripides, 10 dextra ac sinistra monumenti advenientes | duo rivi concurrunt in unum, e quibus ad unum accumbentes viatores pransitare solent propter aquae bonitatem, ad rivum autem qui est ex altera parte monumenti nemo accedit quod mortiferam aquam dicitur habere, item est in Arcadia 15 Nonacris nominata terrae regio, quae habet in monti|bus (15) ex saxo stillantes frigidissimos umores, haec autem aqua Crirfoc ubuup nominatur, quam neque argenteum neque aeneum nec ferreum vas potest sustinere , sed dissilit et dissipatur, conservare autem eam et continere nihil aliud 20 potest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antipatro in | provinciam ubi erat Alexander per Iollam filium (20) 17 perlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum"},"krohn-1912":{"page":201,"pageEnd":null,"score":0.873,"text":"on minus in Macedonia quo loci sepultus est Euripides, 16 extra ac sinistra monumenti advenientes duo rivi conarrunt in unum, e quibus ad unum accumbentes viatores ransitare solent propter aquae bonitatem, ad rivum autem, ui est ex altera parte monumenti, nemo accedit, quod lortiferam aquam dicitur habere. item est in Arcadia onacris nominata terrae regio, quae habet in montibus K. saxo stillantes frigidissimos umores. haec autem aqua TUYOC ubujp nominatur, quam neque argenteum neque sneum nec ferreum vas potest sustinere, sed dissilit et issipatur. conservare autem eam et continere nihil aliud otest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antiatro in provinciam, ubi erat Alexander, per lollam filium erlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum"}},"8.3.17":{"rose-1899":{"page":232,"pageEnd":233,"score":0.588,"text":"aquas tyglos hydor HE. || 21 qua: quae (qu§) x. || 22 provinc(t S) ia x. || 23 perlata S, perlatum HE (-tu) G. || 24 Cottii : crobi x {cf. Amm. 15, 10, 3). | exqua EG: om. HS. U 26 ibique EG: ubique H, ubi S. DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3 197 (25) et lacertarum reliquarumque | serpentium ossa iacentia apparent. 200 | Item sunt nonnullae acidae venae fontium, uti Lyncesto et in Italia Velino, Campania Teano aliisque locis 5 pluribus, quae hanc habent virtutem uti calculos in vesicis qui nascuntur in corporibus hominum potionibus discu"},"krohn-1912":{"page":201,"pageEnd":null,"score":0.853,"text":"item 17 Ipibus in Cottii regno est aqua, ex qua qui gustant, atim concidunt. agro autem Falisco via Campana in impo Corneto est lucus, in quo fons oritur, ibique avium b lacertarum reliquarumque serpentium ossa iacentia pparent. Item sunt nonnullae acidae venae fontium, uti Lyn3sto et in Italia Velino, Campania Teano aliisque locis iuribus, quae hanc habent virtutem, uti calculos, in vesis qui nascuntur in corporibus horainum, potionibus discuant"}},"8.3.18":{"rose-1899":{"page":233,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"fieri autem | hoc naturaliter ideo videtur quod 18 acer et acidus sucus subest in ea terra, per quam egredientes venae intinguntur acritudine, et ita cum in corpus io inierunt, dissipant quae ex aquarum subsidentia in corporibus exconcrescentia offenderunt, quare autem discu- (io)tiantur ex acidis eae res, sic pos|sumus animadvertere, ovum in aceto si diutius positum fuerit, cortex eius mollescet et dissolvetur, item plumbum, quod est lentissimum 15 et gravissimum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum suffusum, id autem opertum et oblitum erit, efficietur uti plumbum dissolvatur, et fiet cerussa"},"krohn-1912":{"page":201,"pageEnd":202,"score":0.729,"text":"EG: om. HS ibique EG: ubique H, ubi 5 25 Velino Budaeus {Plin. l, 9): vienna x theano x 26 uti HS: ut EG vessicis S 184 VITRUVII I venae intinguntur acritudine, et ita, cum in corpus inie runt, dissipant quae ex aquarum subsidentia in corporibus et concrescentia offenderunt. quare autem discutiantur es acidis eae res, sic possumus animadvertere. ovum in acetc si diutius positum fuerit, cortex eius mollescet et dissolvetur. item plumbum, quod est lentissimum et gravissi mum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum suffu sum, id autem opertum et oblitum erit, efficietur, uti 19 plumbum dissolvatur et fiat cerussa"}},"8.3.19":{"rose-1899":{"page":233,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"eisdem 19 (15) | rationibus aes, quod etiam solidiore est natura, similiter curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo, item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto sparso dissiliunt et dissolvuntur, ergo cum (20) has res ante oculos ita | fieri videamus, ratiocinemur isdem rationibus ex acidis propter acritudinem suci etiam 25 calculosos e natura rerum similiter posse curari"},"krohn-1912":{"page":202,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"eisdem rationibus aes, quod etiam solidiore est natura, similiter curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto sparso dissiliunt et dissolvuntur. ergo cum has res ante oculos ita fieri videamus, ratiocinemur isdem rationibus ex acidis propter acritudinem suci etiam calculosos natura rerum similiter posse curari"}},"8.3.20":{"rose-1899":{"page":233,"pageEnd":234,"score":0.641,"text":"EG. || 21 igne S. || 23 hisdem x. || 26 autem om. S. || 27 eam aquam EG: eam H , om. S (ubi ex quo potantes sine vino f. t.). 198 VITRUVII vino potan|tes fiunt temulenti. Aequiculis autem in Italia (25) et in Alpibus natione Medullorum est genus aquae quam 21 qui bibunt efficiuntur turgidis gutturibus"},"krohn-1912":{"page":202,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Sunt autem etiam fontes uti vino mixti, quemadmodum est unus Paphlagoniae , ex quo eam aquam sine vino potantes fiunt temulenti. Aequiculis autem in Italia et in Alpibus natione Medullorum est genus aquae, quam qui 21 bibunt, efficiuntur turgidis gutturibus"}},"8.3.21":{"rose-1899":{"page":234,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens | aqua e qua qui biberint fiunt abstemii, ad 201 eum autem fontem epigramma est in lapide inscriptum 6 hac sententia versibus graecis, eam non esse idoneam ad lavandum sed etiam inimicam vitibus, quod apud eum fontem Melampus sacrifi|ciis purgavisset rabiem Proeti (5) filiarum restituissetque earum virginum mentes in pristiio nam sanitatem, epigramma autem est id quod est subscriptum"},"krohn-1912":{"page":202,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens aqua, e qua qui biberint, fiunt abstemii. ad eum autem fontem epigramma est in lapide inscriptum hac sententia versibus graecis: eam non esse idoneam ad lavandum, sed etiam inimicam vitibus, quod apud eum f ontem Melampus sacrificiis purgavisset rabiem Proeti filiarum restituissetque earum virginum mentes in pristinam sanitatem. epigramma autem est id, quod est subscriptum"}},"8.3.22":{"rose-1899":{"page":235,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"item est in insula Cia fons e quo qui inprudentes biberint 22 fiunt insipientes, et ibi est epigramma insculptum ea sen- (5)ten|tia, iucundam eam esse potionem fontis eius, sed qui io biberit saxeos habiturum sensus, sunt autem versus hi"},"krohn-1912":{"page":203,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"item est in insiila Cia fons, e quo qui inprudentes biberint, 22 fiunt insipientes, et ibi est epigramma insculptum ea sententia: iucundam eam esse potionem fontis eius, sed qui biberit, saxeos habiturum sensus. sunt autem versus hi"}},"8.3.23":{"rose-1899":{"page":235,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"Susis autem in qua civitate est regnum Persarum, fonti- 23 (io) cu|lus est ex quo qui biberint amittunt dentes, item in 15 eo est scriptum epigramma quo significant hanc sententiam, egregiam esse aquam ad lavandum, sed ea si bibatur excutere e radicibus dentes, et huius epigrammatos sunt versus graece"},"krohn-1912":{"page":204,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"Susis autem, in qua civitate est regnum Persarum, fonti-J culus est, ex quo qui biberint, amittunt dentes. item in(i( eo est scriptum epigramma, quod significat hanc sententiam: egregiam esse aquam ad lavandum, sed ea si bibatur, excutere e radicibus dentes. et huius epigrammatos sunt versus graece"}},"8.3.24":{"rose-1899":{"page":236,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"Sunt etiam nonnullis locis fontium proprietates quae procreant qui ibi nascuntur egregiis vocibus ad cantandum, | uti Tarso Magnesiae aliis eiusmodi regionibus. 203 otiamque Zama est civitas Afrorum cuius moenia rex Iuba 10 duplici muro saepsit ibique regiam domum sibi constituit. ab ea milia passuum xx est oppidum Ismuc, cuius agrorum | regiones incredibili finitae sunt terminatione. (5) cum esset enim Africa parens et nutrix ferarum bestiarum maxime serpentium, in eius agris oppidi nulla nascitur 15 et si quando adlata ibi ponatur statim moritur, neque id solum, sed etiam terra ex bis locis si alio translata fuerit, et ibi. id genus terrae | etiam Balearibus dicitur esse. (10) sed aliam mirabiliorem virtutem ea habet terra, quam 25 ego sic accepi"},"krohn-1912":{"page":204,"pageEnd":205,"score":0.707,"text":"Sunt etiam nonnullis locis fontium proprietates , quae 15 procreant qui ibi nascuntur egregiis vocibus ad cantandum, uti Tarso, Magnesiae, aliis eiusmodi regionibus. 2< etiamque Zama est civitas Afrorum, cuius moenia rex luba duplici muro saepsit ibique regiam domum sibi constituit. ab ea milia passus xx est oppidum Ismuc, cuius 20 agrorum regiones incredibili finitae sunt terminatione. (5 cum esset enim Africa parens et nutrix ferarum bestiarum. a TOQaBTacaaN(o\"»-^)iNciNeN 1—2: • JlaeiH aeiATroYYXPOYTroMATocaiBacaaNaBaiNciTreir N pocoTHNaeirnjjN HG. (ivapdWei cod. Laur. pro avapaivei Vitr. irriYr), &\\K 'dvooc Sch: TTr]^r\\, dL\\\\a vouj cod. Laur. {pm. HG) 3 sue- „ M Tl sis H 6 significat E: -cant HG 9 ia\\Ta KpaNaeNTa Baeireic Tl SeNCTWN aTToxepciN (lib. TauTa pXeTTCic qpoPepci Laur. et sic Joc) a N Na TOM 10 AOYTPa MeN aNTPOTTOlHNaeMBHOKO lAOYBOTaNHAeOCaTMONYAUUP 11 r\\v h^ 3dXr]c KOiXric ttotI vribuoc Laur. {corr. Sch) 12 om. HG N N 6 18 aYTHMePTrPic|THPeceTreiTrTOYCiNTeNYUJNOpcl)aNAoeNTeceaH HG 17 uti tharso HG; ut intharso E 21 regiones H: -nis EG finitae ed: -ti sq DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3 187 maxime serpentiura, in eius agris oppidi nulla nascitur, et si quando adlata ibi ponatur, statim moritur; neque id jolum, sed etiam terra ex his locis si alio translata fuerit, 3t ibi. id genus terrae etiam Balearibus dicitur esse. sed aliam mirabiliorem virtutem ea habet terra, quam 3go sic accepi. Gaius"}},"8.3.25":{"rose-1899":{"page":236,"pageEnd":237,"score":0.659,"text":"gaius . iulius . masinissae (sine punctis EG) x i. e. Masinthae {qui Caesaris stipendiarius ab a. 693) filius, is ab a. circiter 714, natus sc. annos xx, illo hospitio potuerit usus esse {Suet. Caes. 71, cf. 18). || 21 patres (H et a. c. G, patre EGC) cae(e 6r) sare x. DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3 201 esset inter nos de aquae potestate et eius virtutibus sermo, exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes ut qui ibi procrearentur voces ad cantandum egregias haberent, i deoque semper transmarinos catulastros emere formosos et puellas (20) 5 maturas eosque coniungere, ut qui nascerentur ex | his non solum voce egregia sed etiam forma essent non invenusta"},"krohn-1912":{"page":205,"pageEnd":null,"score":0.871,"text":"Gaius lulius Masinissae filius, cuius erant 25 :otius oppidi agrorum possessiones, cum patre Caesare nilitavit. is hospitio meo est usus. ita cotidiano conTictu necesse fuerat de philologia disputare. interim cum 3sset inter nos de aquae potestate et eius virtutibus sermo, 3xposuit esse in ea terra eiusmodi fontes, ut, qui ibi pro:rearentur, voces ad cantandum egregias haberent, ideoque >emper transmarinos catlastros emere formosos et puellas naturas eosque coniungere, ut, qui nascerentur ex his, non jolum voce egregia sed etiam forma essent non invenusta"}},"8.3.26":{"rose-1899":{"page":237,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"Cum haec tanta varietas sit disparibus rebus natura 26 distributa, quod humanum corpus est ex aliqua parte '• terrenum, in eo autem multa genera sunt umorum, uti (25) io sanguinis | lactis sudoris urinae lacrimarum, ergo si in parva particula terreni tanta discrepantia invenitur saporum, non est mirandum si etiam in magnitudine terrae 204 innumerabiles sucorum | reperientur varietates, per quarum venas aquae vis percurrens tincta pervenit ad fontium 15 egressus, et ita ex eo dispares variique perficiuntur in propriis generibus fontes propter locorum discrepantiam (5) et regionum qualitates terrarum que | dissimiles proprietates"},"krohn-1912":{"page":205,"pageEnd":null,"score":0.878,"text":"Cum haec tanta varietas sit disparibus rebus natura 26 iistributa * * * * quod humanum corpus est ex aliqua )arte terrenum, in eo autem multa genera sunt umorum, iti sanguinis, lactis, sudoris, urinae, lacrimarum. ergo si n parva particula terreni tanta discrepantia invenitur laporum, non est mirandum, si tanta in magnitudine terrae nnumerabiles sucorum reperientur varietates, per quarum '^enas aquae vis percurrens tincta pervenit ad fontium 5gressus, et ita ex eo dispares variique perficiuntur in )ropriis generibus fontes propter locorum discrepantiam (t regionum qualitates terrarumque dissimiles proprieates"}},"8.3.27":{"rose-1899":{"page":237,"pageEnd":null,"score":0.897,"text":"ex his autem rebus sunt nonnulla quae ego per 27 me perspexi, cetera in libris graecis scripta inveni, quorum scriptorum hi sunt auctores Theophrastus Timaeus Posidonius Hegesias Herodotus Aristides Metrodorus, qui (io) magna vigilantia et infinito studio locorum pro]prietates, aquarum virtutes, ab inclinatione caelique regionum qualitates ita esse distributas scriptis dedicaverunt, quorum 25 secutus ingressus in hoc libro perscripsi quae satis esse putavi de aquae varietatibus, quo facilius ex his praescriptionibus eligant homines aquae fontes, e quibus ad usum (15) salien|tes possint ad civitates municipiaque perducere"},"krohn-1912":{"page":205,"pageEnd":206,"score":0.758,"text":"ex his autem rebus sunt nonnuUa, quae ego per27 ne perspexi, cetera in libris graecis scripta inveni, quo'um scriptorum hi sunt auctores: Theophrastos, Timaeus, i^osidonios, Hegesias, Herodotus, Aristides, Metrodorus, [ui magna vigilantia et infinito studio locorum proprietates, •egionum qualitates, aquarum virtutes ab inclinatione 7 patre EG'': patres HG (cf. pag. 273, 18) 18 formon08 H 17 fort. <(quid)> quod 18 sunt genera EG h)umorum E^G^: morum x 21 tanta ed: tam x 22 inlumerabilis H 23 aquae rec: quae x ^2 virt. ab inclinatione aelique (que del. ^^ legionum qualitates ita etc. x {transp. Schn) 188 VITRUVII caeli ita esse distributas scriptis dedicaverunt. quorum secutus ingressus in hoc libro perscripsi quae satis esse putavi de aquae varietatibus, quo facilius ex his praescriptionibus eligant homines aquae fontes, quibus ad usum salientes possint ad civitates municipiaque perducere"}},"8.3.28":{"rose-1899":{"page":237,"pageEnd":238,"score":0.71,"text":"inclinatione caelique (c§liqu§ G) sic x (ubi caelique Ec). || 24 esse distributas H: distributas esse EG. || 27 e om. x. || 29 videretur G (non E ). 202 VITRUVII malium natura si frumenti fructu privata fuerit arbustive aut carne aut piscatu aut etiam qualibet ex his, reliquis rebus escarum | utendo poterit tueri vitam, sine aqua (20) vero nec corpus animalium nec ulla cibi virtus potest nasci nec tueri nec parari, quare magna diligentia industriaque quaerendi sunt et eligendi fontes ad humanae vitaesalubritatem. IV"},"krohn-1912":{"page":206,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"nulla enim ex omnibus rebus tantas habere videtur ad usum necessitates, quantas aqua, ideo quod omnium animalium natura, si frumenti fructu privata fuerit, arbustivo aut carne aut piscatu aut etiam qualibet ex his reliquis rebus escarum utendo poterit tueri vitam, sine aqua vero nec corpus animalium nec ulla cibi virtus potest nasci nec tueri nec parari. quare magna diligentia in-^ dustriaque quaerendi sunt et eligendi fontes ad humanae' vitae salubritatem"}},"8.4.1":{"rose-1899":{"page":238,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Expertiones autem et probationes eorum sic sunt providendae. si erunt profluentes et aperti, antequam duci (25) incipiantur, aspiciantur animoque advertantur qua membratura | sint qui circa eos fontes habitant homines , et 205 si erunt corporibus valentibus, coloribus nitidis, cruribus non vitiosis, non lippis oculis, erunt probatissimi, item si fons novus fossus fuerit et in vas Corinthium sive alterius generis quod | erit ex aere bono ea aqua sparsa 15 (5) maculam non fecerit, optima est. itemque in aeneo si ea aqua defervefacta et postea requieta et defusa fuerit neque in eius aenei fundo harena aut limus invenietur, ea 2 aqua erit item probata"},"krohn-1912":{"page":206,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Expertiones autem et probationes eorum sic sunt providendae. si erunt profluentes et aperti, antequam duci incipiantur, aspiciantur animoque advertantur, qua membratura sint qui circa eos fontes habitant homines; et si erunt corporibus valentibus, coloribus nitidis, cruribus non vitiosis, non lippis oculis, erunt probatissimi. item si fons novus fossus fuerit, et in vas corinthium sive alterius generis, quod erit ex aere bono, ea aqua sparsa maculam non fecerit, optima est. itemque in aeneo si ea aqua defervefacta et postea requieta et defusa fuerit, neque in eius aenei fundo harena aut limus invenietur, ea 2 aqua erit item probata"}},"8.4.2":{"rose-1899":{"page":238,"pageEnd":null,"score":0.896,"text":"item si legumina in vas cum ea aqua coniecta ad ignem posita cele|riter percocta fue-20(io) rint, indicabunt aquam esse bonam et salubrem, non minus etiam ipsa aqua quae erit in fonte si fuerit limpida et perlucida, quoque pervenerit aut profluxerit muscus non nascetur neque iuncus, neque inquinatus ab aliquo inquinamento is locus fuerit sed puram habuerit speciem, 25 | innuitur his signis esse tenuis et in summa salubritate"},"krohn-1912":{"page":206,"pageEnd":207,"score":0.825,"text":"item si legumina in vas cum ea aqua coniecta ad ignem posita celeriter percocta fuerint, indicabunt aquam esse bonam et salubrem. non etiam minus ipsa aqua, quae erit in fonte, si fuerit limpida et perlucida, quoque pervenerit aut profluxerit, muscus non nascetur neque iuncus, neque inquinatus ab aliquo inquinamento is locus fuerit, sed puram habuerit 1 esse distributas H: distributas esse EG 6 videretur G 7 adeo quia E 8 arbustiuo H: arbustino EG 11 ciui H 21 novos a. corr. H 27 coiecta H 29 limpida — profluxerit lis ponit H 31 iuncus ed: iuncum x 82 his locus H DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 3. 4. 6 189 speciem, in<(dica)>bitur his signis esse tenuis et summa salubritate"}},"8.5.1":{"rose-1899":{"page":238,"pageEnd":239,"score":0.788,"text":"Nunc de perductionibus ad habitationes moeniaque ut fieri oporteat explicabo, cuius ratio est prima perlibratio, libratur autem dioptris aut libris aquariis aut chorobate, sed diligentius efficitur per chorobaten, quod dioptrae 30 1 arbustive: arbustiuo H, arbustino EG. || 4 ciui H. || 6 ele(i E7)gendi x. || 14 si ante corr. om. G {non E). | novos ante corr. H. || 15 quod: quia E {sed quod supra EG). || 20 coiecta H. || 21 non etiam minus x. || 22 limpida — (23) profluxerit bis deinceps posuit H {item L). || 24 iuncum (-cu G) x. || .25 is: his H. || 26 innuitur: inbuitur H, imbuitur EG. || 29 diobtris x. || 30 diobtrae (-£ G) x. DE ARCHITECTURA LIB. VIH, 5 203 (20) libraeque | fallunt, chorobates autem est regula longa circiter pedum viginti. ea habet ancones in capitibus extremis aequali modo perfectos inque regulae capitibus ad normam coagmentatos, et inter regulam et ancones a 5 cardinibus compacta transversaria, quae habent lineas ad (25) perpendiculum recte descriptas | pendentiaque ex regula 206 perpendicula in singulis partibus | singula, quae, cum regula est conlocata eaque tangent aeque ac pariter lineas descriptionis, indicant libratam conlocationem"},"krohn-1912":{"page":207,"pageEnd":null,"score":0.989,"text":"Nunc de perductionibus ad habitationes moeniaque, ut V fieri oporteat, explicabo. cuius ratio est prima perlibratio. libratur autera dioptris aut libris aquariis aut chorobate, sed diligentius efficitur per chorobaten, quod dioptrae libraeque fallunt. chorobates autem est regula longa circiter pedum viginti. ea habet ancones in capitibus extremis aequali modo perfectos inque regulae capitibus ad normam coagmentatos , et inter regulam et ancones a cardinibus compacta transversaria, quae habent lineas ad perpendiculum recte descriptas pendentiaque ex regula perpendicula in singulis partibus singula, quae, cum regula est conlocata aeque, tangendo aeque ac pariter lineas descriptionis indicant libratam conlocationem"}},"8.5.2":{"rose-1899":{"page":239,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"sin autem 2 io ventus interpellaverit et motionibus lineae non potuerint (5) certam significationem facere, tunc habeat in | superiore parte canalem longum pedes v latum digitum altum sesquidigitum eoque aqua infundatur, et si aequaliter aqua canalis summa labra tanget, scietur esse libratum, item 15 eo chorobate cum perlibratum ita fuerit, scietur quantum habuerit fastigii"},"krohn-1912":{"page":207,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"sin autem ventus 2 iuterpellaverit et motionibus lineae non potuerint certam significationem facere, tunc habeat in superiore parte canalem longum pedes v, latum digitum, altum sesquidigitum, eoque aqua infundatur, et si aequaliter aqua canalis summa labra tanget, scietur esse libratum. item eo chorobate cum perlibratum ita fuerit, scietur, quantum habuerit fastigii"}},"8.5.3":{"rose-1899":{"page":239,"pageEnd":null,"score":0.705,"text":"fortasse qui Archimedis libros legit dicet 3 extrema capita dextra ac sinistra, cum librata regula erit, pariter sustinere regulam aquam; sin autem proclinatum habuerit regulae canalem, erit ex una 1 in<^dica^bitur Kr: inbuitur H, imbuitur EG summa Kr: insumma {cum in add.) x 6 diobtris x 8 xx (r 9 aequalis modi G 10 coagmentatus H 11 conpactat H 14 aeque, tangendo Kr: eaquae {H, ea qu§ G) tangentur x ac pariter H: pariter ac G describtiones H 20 labra rec: libra x item lio: ita x 24 spheroides G*^: ph(a)eroides xhaberi G 25 scema G et ibi Joc: sed ibi x 27 add. Ro dextra — librata om. H 29 habuerit regulae canalem fransp. Kr: post altior, non {inseq. v.) exh. x 190 VITRUVII parte, quae erit altior, non in summis labris aqua ; necesse est enim, quocumque aqua sit infusa, in medio inflationem curvaturamque habere, sed capita dextra ac sinistra inter se librata esse. exemplar autem chorobati erit in ex-P tremo volumine descriptum. et si erit fastigium magnum, facilior erit decursus aquae; sin autem intervalla erunt lacunosa, substructionibus erit"}},"8.6.1":{"rose-1899":{"page":240,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"Ductus autem aquae fiunt generibus tribus, rivis per 5 canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. | quorum hae sunt rationes. si canalibus, ut (25) structura fiat | quam solidissima solumque rivi libramenta 207 habeat fastigata ne minus in centenos pedes sicilico, eaeque structurae confornicentur ut minime sol aquam tangat. 10 cumque venerit ad moenia, efficiatur castellum et castello coniunctum ad | recipiendam aquam triplex inmissarium, (5) conlocenturque in castello tres fistulae aequaliter divisae intra receptacula coniuncta, uti cum abundaverit ab extremis, in medium receptaculum redundet"},"krohn-1912":{"page":208,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"Ductus autem aquae fiunt generibus tribus: rivis per canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. quorum hae sunt rationes. si canalibus, ut structura fiat quam solidissima, solumque rivi libramenta habeat fastigata ne minus in centenos pedes sicilico. eaeque struc-' turae confornicentur, ut minime sol aquam tangat. cumque venerit ad moenia, efficiatur castellum et castello coniunctum ad recipiendam aquam triplex inmissarium, conlocenturque in castello tres fistulae aequaliter divisae intra receptacula coniuncta, uti, cum abundaverit ab ex2 tremis, in medium receptaculum redundet"}},"8.6.2":{"rose-1899":{"page":240,"pageEnd":null,"score":0.845,"text":"redundet, item e medio 15 ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balineas ut vectigal quotannis | populo praestent, exque (io> tertio in domos privatas ne desit in publico, non enim poterunt avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones, haec autem quare divisa constituerim, eae sunt 20 causae et uti qui privatim ducent in domos vectigalibus 3 tueantur per publicanos aquarum ductus"},"krohn-1912":{"page":208,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita in medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balneas f vectigal quotannis populo praestent, ex quibus' tertio in domus privatas, ne desit in publico, non enim poterint avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones. haec autem quare divisa constituerim, hae sunt causae, uti qui privatim ducent in domos vectigalibus 3 tueantur per publicanos aquarum ductus"}},"8.6.3":{"rose-1899":{"page":240,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"sin | autem medii montes erunt inter moenia et caput fontis, sic erit faciendum uti specus fodiantur sub terra librenturque ad fastigium quod supra scriptum est, et si tofus erit aut 25 saxum, in suo sibi canalis excidatur, sin autem terrenum aut harenosum erit solum, parietes cum camara in specu j struantur et ita perducatur, puteique ita sint facti uti (20) inter binos sint actus"},"krohn-1912":{"page":208,"pageEnd":209,"score":0.694,"text":"vectigalibus tueantur per publicanos aquarum ductue. haec autem quare divisa constituerim , hae sunt causae 27 fodientur H liberenturque G DE ARCHITECTURA LIB. ^III, 6. 6 191 fastigium, quod supra scriptum est. et si tofus erit aut saxum, in suo sibi canalis excidatur, sin autem terrenum aut harenosum erit, solum et parietes cum camara in specu struantur et ita perducatur. puteique ita sint facti, uti inter duos sit actus"}},"8.6.4":{"rose-1899":{"page":241,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"Sin autem fistulis plumbeis ducetur, primum castellum 4 ad caput struatur, deinde ad copiam aqhae lumen fistularum constituatur, eaeque fistulae e castello conlocentur (25) ad castellum | quod erit in moenibus, fistulae ne minus 5 longae pedum denum fundantur. quae si centenariae 208 erunt, pondus habeant | in singulas pondo mcc, si octogenariae pondo dcccclx, si quinquagenariae pondo dc, quadragenariae pondo cccclxxx, tricenariae pondo ccclx, vicenariae pondo ccxl, quinum denum pondo clxxx, (5) 10 denum pondo cxx, octonum pondo c, | quinariae pondo lx. e latitudine autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae, namque quae lamna fuerit digitorum quinquaginta, cum fistula perficietur ex ea 15 lamna, vocabitur quinquagenaria similiterque reliquae"},"krohn-1912":{"page":209,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"Sin autem fistulis plumbeis ducetur, primum castellum ^ ad caput struatur, deinde ad copiam aquae lumen fistularum constituatur, eaeque fistulae <^e^ castello conlocentur ad castellum, quod erit in moenibus. fistulae ne minus longae pedum denum fundantur. quae si centenariae erunt, pondus habeant in singulas pondo mcc; si octogenariae, pondo DccccLx; si quinquagenariae, pondo dc; quadragenariae pondo cccclxxx; tricenariae pondo ccclx; vicenariae pondo ccxl; quinum denum pondo clxxx; dennm pondo cxx; octonum pondo c; quinariae pondo lx. e latitudine autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae. namque quae lamna fuerit digitorum quinquaginta, cum fistula perficietur ex ea lamna, vocabitur quinquagenaria similiterque reliquae"}},"8.6.5":{"rose-1899":{"page":241,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"io) | autem ductio quae per fistulas plumbeas est futura hanc habebit expeditionem, quodsi caput habeat libramenta ad moenia, montesque medii non fuerint altiores ut possint interpellare sed intervalla, necesse est substruere ad libramenta quemadmodum in rivis et canalibus, sin autem (15) non | longa erit circumitio , circumductionibus , sin autem valles erunt perpetuae, in declinato loco cursus dirigentur, cum venerit ad imum, non alte substruitur, ut sit libramentum quam longissimum, hoc autem erit venter quod 25 Graeci appellant KOiXiav. deinde cum venerit adversus (20) clivum, ex | longo spatio ventris leniter tumescit ut exprimatur in altitudinem summi clivi"},"krohn-1912":{"page":209,"pageEnd":210,"score":0.839,"text":"ea autem ductio, 5 quae per fistulas plumbeas est futura, hanc habebit expeditionem. quodsi caput habeat libramenta ad moenia montesque medii non fuerint altiores, ut possint interpellare, sed intervalla, necesse est substruere ad libramenta, quemadmodum in rivis et canalibus. sin autem non longa erit circumitio, circumductionibus, sin autem valles erunt perpetuae, in declinato loco cursus dirigentur. cum venerint ad imum, non alte substruitur, ut sit libramentum quam longissimum; hoc autem erit venter, quod Graeci appellant KOiXiav. deinde cum venerit adversus clivum, ex longo spatio ventris leniter tumescit, <(ut)> exprimatur 8 camera H 7 ad copiaru aquae ed: adcopia quae x B eaeque: aeq; H, §que G add. Ro 9 neminus longae H: om. G 15 cxx G : ccxx H 16 laminaru G 17 magnitudinem %. c. G 18 {et 19) lamina G 1. G 19 fistul^ G 20 reliluae ed: reliqua x 28 librameutum Joc: libratu x 80 coelian ff, cglian G 31 add. Bo 192 VITRUVII in altitudinem summi clivi"}},"8.6.6":{"rose-1899":{"page":241,"pageEnd":242,"score":0.882,"text":"cle(e Gc)ui x. 206 VITRUVII vallibus factus fuerit nec substructum ad libram factum sed geniculus erit, erumpet et dissolvet fistularum commissuras. etiam in ventre colliviaria sunt facienda, per quae vis spiritus relaxetur, ita | per fistulas plumbeas (25) aquam qui ducent, bis rationibus bellissime poterunt efficere, quod et decursus et circumductio | nes et ventres et 209 expressus hac ratione possunt fieri, cum habebunt a capitibus ad moenia fastigii libramenta"},"krohn-1912":{"page":210,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"quodsi non venter in vallibus factus fuerit nec substructum ad libram factum, sed geniculus erit, erumpet et dissolvet fistularum commissuras. etiam in ventre colliquiaria sunt facienda, per quae vis spiritus relaxetur. ita per fistulas plumbeas aquam qui ducent, his rationibus bellissime poterunt efficere, quod et decursus et circumductiones et ventres et expressus hac ratione possunt fieri, cum habebunt a capitibus ad moenia fastigii libramenta"}},"8.6.7":{"rose-1899":{"page":242,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"item inter actus ducenos non est inutile castella conlocari, ut si quando vitium aliqui locus fecerit, non totum omneque opus io | contundatur et in quibus locis sit factum facilius inveniatur, sed ea castella neque in decursu neque in ventris planitia neque in expressionibus neque omnino in vallibus sed in perpetua aequalitate. 8 Sin"},"krohn-1912":{"page":210,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"item inter actus ducentos non est inutile castella conlocari, ut, si quando vitium aliqui locus fecerit, non totum omneque opus contundatur et, in quibus locis sit factum, facilius inveniatur; sed ea castella neque in decursu neque in ventris planitia neque in expressionibus neque omnino in vallibus, sed in perpetua <(fiant)> aequalitate"}},"8.6.8":{"rose-1899":{"page":242,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"Sin autem minore sumptu voluerimus, sic est faciendum. | tubuli crasso corio ne minus duorum digitorum (io> fiant, sed ita hi tubuli ex una parte sint lingulati, ut alius in alium inire convenireque possint. coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt inlinienda, et in declinationibus libramenti ventris lapis est ex saxo 20 rubro in ipso geniculo | conlocandus isque perterebratus, (15) uti ex decursu tubulus novissimus in lapide coagmentetur et primus etiam librati ventris, ad eundem modum adversus clivum et novissimus librati ventris in cavo saxi rubri haereat et primus expressionis ad eundem modum 25 9 coagmentetur"},"krohn-1912":{"page":210,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Sin autem minore sumptu voluerimus, sic est faciendum. tubuli crasso corio ne minus duorum digitorum fiant, sed ita hi tubuli ex una parte sint lingulati, ut alius in alium inire convenireque possint. coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt inlinienda, et in declinationibus libramenti ventris lapis est ex saxo rubro in ipso geniculo conlocandus isque perterebratus, uti ex decursu tubulus novissimus in lapide coagmentetur et primus [ex] librati ventris; ad eundem modum adversum clivum et novissimus librati ventris in cavo saxi rubri haereat et primus expressionis ad eundem modum coagmentetur"}},"8.6.9":{"rose-1899":{"page":242,"pageEnd":243,"score":0.684,"text":"ita librata plani|tia tubulorum ad decursus (20) et expressiones non extolletur, namque vehemens spiritus in aquae ductione solet nasci, ita ut etiam saxa perrumpat, nisi primum leniter et parce a capite aqua inmittatur et in geniculis aut versuris alligationibus aut pondere 30 2 commixturas x. || 3 colliviaria: sic x. || 7 exprae(JEf, § G, e GSC) ssis x. || 8 fastigii: adfastigii HG, ad fastigia S. || 9 ducentos x. || 10 aliqui HG: -quis S. || 13 (26) planitia: ( sic)x . || 14 fiant post perpetua add. Joc. || 15 faciundum (solus) S. || 17 ita Oehmichen : uti x. || 23 etiam: ex x. | adversum (-u) x. || 24 novissimum (-u) x. || 26 ad: aut HS(GC), ut G. || 27 et om. S. | expre(ae J3’)ssionis x. j| 28 sol& S: solent HEG. || 29 a capite om. S (i. m. suppi Sc). DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 6 207 (25) saburra contineatur, reliqua omnia uti | fistulis plumbeis ita sunt conio canda. item cum primo aqua a capite inmittitur, ante favilla inmittetur, uti coagmenta si | qua sunt non satis oblita favilla"},"krohn-1912":{"page":210,"pageEnd":211,"score":0.724,"text":"ita librata planitia tubulorum ad decursus et expressiones non extolletur. namque vehemens spiritus in aquae ductione solet nasci, ita ut etiam saxa perrumpat, nisi primum leniter et parce a capite aqua inmittatur et in geniculis 1 clivi G'^: clevi x 3 commissuras rec: commixturas x 4 colliquiaria Gundermann: coUiviaria x 7 expressus ed'. -sis X 9 fastigii ed: adfastigii {cum ad add.) x 10 aliquis S 15 add. Joc 16 est faciendum HG: erit faciundum S 18 ita Oehmichen: uti x 23 del. Kr 23 novissimu S 27 ad Mar: aut HSG^, ut G et om. S expr(a)essioni3 x29 solet S: solent HG uti S DE ARCHITECTURA LIB. VIII, 6 193 aut versuris alligationibus aut pondere saburra continea,)tur. reliqua omnia uti fistulis plumbeis ita sunt conlocanda. item cum primo aqua a capite inmittitur, ante ) favilla inmittetur, uti coagmenta, si qua sunt non satis 5 oblita, favilla oblinantur"}},"8.6.10":{"rose-1899":{"page":243,"pageEnd":null,"score":0.939,"text":"habent autem io 5 tubulorum ductiones ea commoda, primum in opere quod si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere, etiamque multo salubrior est ex tubulis aqua quam per (5) fistu|las, quod plumbum videtur esse ideo vitiosum quod ex eo cerussa nascitur, haec autem dicitur esse nocens io corporibus humanis, itaque quod ex eo procreatur <(si)> id est vitiosum, non est dubium quin ipsum quoque non sit salubre"},"krohn-1912":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"habent autem tubulorum duclo tiones ea commoda. primum in opere quod si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere. etiamque multo salubrior est ex tubulis aqua quam per fistulas, i) quod plumbum videtur esse ideo vitiosum, quod ex eo ) cerussa nascitur; haec autem dicitur esse nocens corporibus humanis. ita quod ex eo procreatur, <^si)> id est vitiosum, non est dubium, quin ipsum quoque non sit salubre"}},"8.6.11":{"rose-1899":{"page":243,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"exemplar autem ab artificibus plumbariis possun (io) mus accipere, quod | palloribus occupatos habent corporis colores, namque cum fundendo plumbum flatur, vapor ex 15 eo insidens corporis artus et in diem exurens eripit ex membris eorum sanguinis virtutes, itaque minime fistulis plumbeis aqua duci videtur, si volumus eam habere salubrem. saporemque meliorem ex | tubulis esse cotidianus potest indicare victus, quod omnes structas cum habeant 20 vasorum argenteorum mensas, tamen propter saporis integritatem fictilibus utuntur"},"krohn-1912":{"page":211,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"exemplar autem ab artificibus plumbariis possumus acciOpere, quod palloribus occupatos habent corporis colores. namque cum fundendo plumbum flatur, vapor ex eo insidens corporis artus et in diem exurens eripit ex membris eorum sanguinis virtutes. itaque minime fistulis plumbeis aqua duci videtur, si volumus eam habere sa.)lubrem. saporemque meliorem ex tubulis esse cotidianus potest indicare victus, quod omnes, et structas cum habeant vasorum argenteorum mensas, tamen propter saporis integritatem fictilibus utuntur"}},"8.6.12":{"rose-1899":{"page":243,"pageEnd":244,"score":0.774,"text":"Sin autem fontes <(non sunt)> unde ductiones aquarum 12 faciamus, necesse est puteos fodere, in puteorum autem (20) | fossionibus non est contemnenda ratio, sed acuminibus 25 sollertiaque magna naturales rerum rationes considerandae, quod habet multa variaque terra in se genera, est enim uti reliquae res ex quattuor principiis composita. et primum est ipsa terrena habetque ex umore aquae fontes, (25) item calores | unde etiam sulphur alumen bitumen nascitur, aerisque spiritus inmanes, qui cum graves per intervenia fistulosa terrae perveniunt ad fossionem puteorum 4 oblinentur x. || 8 quod per plumbum x. | quod: quia ES. || 9 eo: plumbo S. | cerusa EG, cerosa S. || 10 ita quod HG, itaque E, ita ergo cu quod S. | si om. x. | id: om. S. || 11 quin GECS: qui in II. || 15 indie x. || 19 structas ( Fav .): ex(s EGS) tructas x . || 22 non sunt: om. x. || 24 fossionibus (in ras.) Ec: possessionibus HSEG. || 30 intervena EG (-nia HS). 208 VITRUVII et ibi homines offendunt fodient es vi naturali vaporis obturant eorum naribus spiritus animales , uti qui non 13 celerius inde effugiunt ibi intere"},"krohn-1912":{"page":211,"pageEnd":212,"score":0.749,"text":"Sin autem fontes <(non sunt)>, unde ductiones aquarum 12 faciamus, necesse est puteos fodere. in puteorum autem -) fossionibus non est contemnenda ratio , sed acuminibus sollertiaque magna naturales rerum rationes considerandae, quod habet multa variaque terra in se genera. est enim uti reliquae res ex quattuor principiis composita. et primum est ipsa terrena habetque ex umore aquae fontes, ) item calores, unde etiam sulphur, alumen, bitumen nasci5 oblinantur ed : -nentur x 9 plumbum Ro : per plumbum x 10 cerusa EG (quia ex plumbo nascitur cerosa S) 11 ita quod HG: itaque E, ita ergo cum quod S si add. Joc {post ita) id om. S 12 quin GE^S: qui in H 16 flatus S 16 in diem Bo: indie x 20 et structds Kr: ex(8)tructas x 23 add. ed 24 faciam E 26 fossionibus E^: possessionibus x est om. E 27 quia E {ut supra v. 6, 9 his, 14, 20) ViTRUV. de architoct. ed. Krohn. 13 194 VITRUVII \\ tur, aerisque spiritus inmaues, qui, cuui graves per intervenia fistulosa terrae perveniunt ad fossionem puteorum et ibi homines offendunt fodientes, vi naturali vaporis obturant eorum naribus spiritus animales; ita, qui non 13 celerius inde effugiunt, ibi interimuntur"}},"8.6.13":{"rose-1899":{"page":244,"pageEnd":null,"score":0.889,"text":"hoc autem (30) quibus rationibus caveatur sic erit j faciendum, lucerna 211 accensa demittatur, quae si permanserit ardens sine periculo descendetur, sin autem eripietur lumen a vi vaporis, tunc secundum puteum dextra ac sinistra defodiantur aestuaria, ita quemadmodum per nares spiritus ex | aestuariis dissipabuntur, cum haec sic explicata fuerint et ad aquam erit perventum, tunc saepiatur astructura ne obio 14 turetur vena, sin"},"krohn-1912":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.975,"text":"hoc autem quibus rationibus caveatur, sic erit faciendum. lucerna accensa 2 demittatur; quae si permanserit ardens, sine periculo descendetur. sin autem eripietur lumen a vi vaporis, tunc secundum puteum dextra ac sinistra defodiantur aestuaria; ita quemadmodum per nares spiritus ex aestu<(ariis)> dissilo pabuntur. cum haec sic explicata fuerint et ad aquam erit perventum, tunc saepiatur as<(sa^ structura, ne obturentur venae"}},"8.6.14":{"rose-1899":{"page":244,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"sin autem loca dura erunt aut nimium venae penitus fuerint, tunc signinis operibus ex tectis aut superioribus locis excipiendae sunt copiae. in signinis autem | operibus haec sunt facienda, uti harena primum (io) purissima asperrimaque paretur, caementum de silice frangatur ne gravius quam librarium, calce quam vehementissima mortario mixta ita ut quinque partes harenae ad duas respondeant. eorum fossa ad libramentum altitudinis quod est futurum | calcetur vectibus ligneis fer"},"krohn-1912":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.978,"text":"Sin autem loca dura erunt aut nimium venae penitus fuerint, tunc signinis operibus ex tectis aut superioribus 15 locis excipiendae sunt copiae. in signinis autem operibus (10 haec sunt facienda. uti harena primum purissima asperrimaque paretur, caementum de silice frangatur ne gravius quam librarium, calx quam vehementissima mortario mixta, ita ut quinque partes harenae ad duas respondeant. eorum 20 fossa ad libramentum altitudinis, quod est futurum, calce15 tur vectibus ligneis ferratis"}},"8.6.15":{"rose-1899":{"page":244,"pageEnd":245,"score":0.771,"text":"surgit etiam Plin. 31, 49 ubi legendum est signino harenato) et quattuor cavo relinquat ... || 21 infimum HS: infirmum EG. DE ARCHITECTURA LIB. IX 209 fuerit. ea autem si duplicia aut triplicia facta fuerint (20) uti percolationibus transmutari possit, multo | salubriorem et suaviorem aquae usum efficient, limus enim cum habuerit quo subsidat, limpidior fiet et sine odoribus conservabit saporem, si non, salem addi necesse erit et extenuari. Quae potui de aquae virtute et varietate quasque 212 habeat | utilitates quibusque rationibus ducatur et probetur in hoc volumine posui, de gnomonicis vero rebus io et horologiorum rationibus insequenti perscribam"},"krohn-1912":{"page":212,"pageEnd":null,"score":0.584,"text":"parietibus calcatis, in medio (15; quod erit terrenum, exinaniatur ad libramentum infimum parietum. hoc exaequato solum calcetur ad crassitudinem, quae constituta fuerit. ea autem si duplicia aut triplicia 25 facta fuerint, uti percolationibus transmutari possint, multo salubriorem et suaviorem aquae usum efficient; limus enim(20] cum habuerit, quo subsidat, limpidior fiet et sine odoribus 1 intervena EG 3 vi 3Iar: ut a:; 4 obturant Joc: obturante ^*S', obdiirante EG 6 interemuntur SG hoc quibus autem EGS » defodiantur aestuaria ecl: defodianturcy aestuaria iZ*S, defodiantur que el uaria G, defodiantur quae; est uaria E 10 aestuariis Joc: aestu H^ §stu ESG^ 12 saepiaturas structura H, sepiatur"}},"9.praef.1":{"rose-1899":{"page":245,"pageEnd":null,"score":0.856,"text":"Nobilibus athletis qui Olympia Pythia Isthmia Nel mea vicissent, Graecorum maiores ita magnos honores constituerunt uti non modo in conventu stantes cum palma 15 et corona ferant laudes, sed etiam cum revertantur in suas civitates cum victoria triumphantes quadrigis in (io) moenia et in patrias | invehantur e reque publica perpetua vita constitutis vectigalibus fruantur. cum ergo id animadvertam, admiror quid ita non scriptoribus eidem 20 honores etiamque maiores sint tributi, qui infinitas utilitates aevo perpetuo omnibus gentibus praestant, id enim (15) magis erat institui dignum, quod | athletae sua corpora exercitationibus efficiunt fortiora, scriptores non solum 1 fuerit . ea (.Ea) autem: sic x (i in lacuna, de cisternis , quae spectent ad v. 7 sqq., cf"},"krohn-1912":{"page":213,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"NONUSNobilibus athletis, qui Olympia, Pythia, Isthmia, Nei mea vicissent, Graecorum maiores ita magnos honores constituerunt, uti non modo in conventu stantes cum palma efc corona ferant laudes, sed etiam, cum revertantur in suas civitates cum victoria, triumphantes quadrigis in moenia et in patrias invehantur e reque publica perpetua vita constitutis vectigalibus fruantur. cum ergo id animadvertam, admiror, quid ita non scriptoribus eidem honores etiamque maiores sint tributi, qui infinitas utilitates aevo perpetuo omnibus gentibus praestant. id enim magis erat institui dignum, quod athletae sua corpora exercitationibus efficiunt fortiora, scriptores non solum suos sensus, sed etiam omnium, <^cum)> libris ad discendum et animos exacuendos praeparant praecepta"}},"9.praef.2":{"rose-1899":{"page":246,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"quid enim Milo Crotoniates quod fuit invictus prodest hominibus aut ceteri qui eo genere fuerunt victores, nisi quod | dum vixerunt ipsi inter suos cives habuerunt nobilitatem. 5 (20) Pythagorae vero praecepta Democriti Platonis Aristotelis ceterorumque sapientium cotidiana perpetuis industriis culta non solum suis civibus sed etiam omnibus gentibus recentes et floridos edunt fructus, e quibus qui a teneris aetatibus | doctrinarum abundantia satiantur, optimos habentes sapientiae sensus instituunt civitatibus humanitatis ii mores aequa iura leges, quibus absentibus nulla potest 3 esse civitas incolumis"},"krohn-1912":{"page":213,"pageEnd":214,"score":0.862,"text":"quid 2 enim Milo Crotoniates, quod fuit invictus, prodest hominibus aut ceteri, qui eo genere fuerunt victores, nisi quod, dum vixerunt ipsi, inter suos cives habuerunt nobilitatem. Pythagorae vero praecepta, Democriti, Platonis, Aristotelis ceterorumque sapientium cotidiana perpetuis industriis iculta non solum suis civibus, sed etiam omnibus gentibus recentes et floridos edunt fructus. e quibus qui a teneris aetatibus doctrinarum abundantia satiantur, optimos habent sapientiae sensus, instituunt civitatibus humanitatis 6 gnominicis HGS^ gnomicis E 8 phithia EG: om. HS (pithia i. marg. S-) 11 ferant S'^: fuerant x 13 e om. EG 16 idem E et a. c. G 18 athla&e H, adhlet^ S 20 add. Bo inter uos H 13 196 VITRUVII mores, aequa iura, leges, quibus absentibus nulla potest 3 esse civitas incolumis"}},"9.praef.3":{"rose-1899":{"page":246,"pageEnd":null,"score":0.87,"text":"cum ergo tanta munera ab scriptorum prudentia pri|vatim publice que fuerint hominibus (5) praeparata, non solum arbitror palmas et coronas his tribui oportere sed etiam decerni triumphos et inter deorum sedes eos dedicandos indicari. Eorum autem cogitata utiliter hominibus ad vitam ex- |plicandum e pluribus singula paucorum uti exempla po- (io) nam, quae recognoscentes necessario his tribui honores 20 4 oportere homines confitebuntur"},"krohn-1912":{"page":214,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"cum ergo tanta munera ab scriptorum prudentia privatim publiceque fuerint hominibus praeparata, non solum arbitror palmas et coronas his tribui oportere, sed etiam decerni triumphos et inter deorum sedes eos dedicandos iudicari. Eorum autem cogitata utiliter hominibus ad vitam explicandam e pluribus singula paucorum uti exempla po-i nam, quae recognoscentes necessario his tribui honores 4 oportere homines confitebuntur"}},"9.praef.4":{"rose-1899":{"page":246,"pageEnd":247,"score":0.819,"text":"et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam quemadmodum ab eo explicata sit ponam, locus aut ager paribus lateribus si erit quadra|tus eumque oportuerit duplicari, quod(i5) opus fuerit genere numeri quod multiplicationibus non 25 invenitur, ex descriptionibus linearum emendatis reperitur. est autem eius rei haec demonstratio, quadratus locus qui erit longus et latus pedes denos efficit areae pedes c. si ergo opus fuerit eum dupli ] care et pedum cc item e (20) paribus lateribus facere, quaerendum erit quam magnum 30 latus eius quadrati fiat ut ex eo cc pedes duplicationibus areae respondeant, id autem numero nemo potest invenire. 1 cum om. x. || 5 inter suos EGS: interuos H. || 7 sapientium HEG: -tu S. || 10 habent x. || 24 duplicari EG: -re HS. | quod (0.): quo (q) S. || 25 quod (m.) HS: quo EG. || 26 ex: eo x. || 29 duplicari pedum (-u) x. DE ARCHITECTURA LIB. IX 211 namque si xiiii constituentur, erunt multiplicati pedes (25) cxcvi , si xv, pedes ccxxv"},"krohn-1912":{"page":214,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam, quemadmodum ab eo explicata sit, ponam. locus aut ager paribus lateribus si erit quadratus eumque oportuerit duplicare, quod ( opus fuerit genere numeri, quod multiplicationibus non invenitur, eo descriptionibus linearum emendatius reperitur. est autem eius rei haec demonstratio. quadratus locus, qui erit longus et latus pedes denos, efficit areae pedes c. si ergo opus fuerit eum duplicare id est pedum cc item( e paribus lateribus facere, quaerendum erit, quam magnum latus eius quadrati fiat, ut ex eo cc pedes duplicationibus : areae respondeant. id autem numero nemo potest invenire. namque si xiiii constituentur, erunt multiplicati pedes 5 cxcvi, si XV, pedes ccxxv"}},"9.praef.5":{"rose-1899":{"page":247,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"ergo quoniam | id non explicatur numero, in eo quadrato longo et lato pedes x quod fuerit, linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur, uti dividantur duo trigona aequa magnitudine, singula areae pedum quinquagenum, ad eiusque lineae diagonalis longitudinem locus quadratus paribus lateribus describatur, ita quam magna duo trigona in minore quadrato 214 quinquagenum pedum linea diagonio fuerint designata, 10 eadem magnitudine et eodem pedum numero quattuor in maiore erunt effecta, hac ratione duplicatio grammicis rationibus ab Platone, uti schema subscriptum erit in ima (5) pagina, ex|plicata"},"krohn-1912":{"page":214,"pageEnd":215,"score":0.798,"text":"ergo quoniam id non explicatur ( numero, in eo quadrato, longo et lato pedes x quod fuerit, linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur, uti 5 dividantur duo trigona aequa magnitudine, singula areae pedum quinquagenum, ad eiusque lineae diagonalis longitudinem locus quadratus paribus lateribus describatur. ita(; quam magna duo trigona in minore quadrato quinquagenum pedum linea diagonio fuerint designata, eadem i magnitudine et eodem pedum numero quattuor in maiore i 13 duplicare HS: -viEG quod opus HEG: quo opus S U quod mult. HS: quo mult. EG 16 emendatius Kr: emendatis X 18 duplicare id est pedum Kr: duplicari pedum x .1. {scil. duplicare pedum) 24 quod HGS: que E 25 diagonios Joc: diagonis x 30 designata ed: -tae H, -t§ EGS 31 quattuorilmaiore H DE ARCHITECTURA LIB. IX 197 erunt effecta. hac ratione duplicatio grammicis rationibus ab Platone, uti schema subscriptum est in ima pagina, explicata est"}},"9.praef.6":{"rose-1899":{"page":247,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"Item Pythagoras normam sine artificis fabricationibus 6 15 inventam ostendit, et quod magno labore fabri normam facientes vix ad verum perducere possunt, id rationibus et methodis emendatum ex eius praeceptis explicatur, (io) namque | si sumantur regulae tres e quibus una sit pedes m altera pedes mi tertia pedes v, eaeque regulae inter se 20 compositae tangant alia aliam suis cacuminibus extremis schema habentes trigoni, deformabunt normam emendatam, ad eas autem regularum singularum longitudines si singula (15) quadrata pari|bus lateribus describantur, quod erit trium latus, areae habebit pedes vim, quod mi, xvi, quod v erit, 25 xxv"},"krohn-1912":{"page":215,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Item Pythagoras normam sine artificis fabricationibus 6 inventam ostendit, et quod magno labore fabri normam facientes vix ad verum perducere possunt, id rationibus et methodis emendatum ex eius praeceptis explicatur. namque si sumantur regulae tres, e quibus una sit pedes III, altera pedes iiii, tertia pedes v, eaeque regulae inter se compositae tangant alia aliam suis cacuminibus extremis schema habentes trigoni, deformabunt normam emendatam. ad eas autem regularum singularum longitudines si singula quadrata paribus lateribus describantur, quod erit trium latus, areae habebit pedes viiii, quod iiii, xvi, quod v erit, XXV"}},"9.praef.7":{"rose-1899":{"page":247,"pageEnd":null,"score":0.667,"text":"ita quantum areae pedum numerum duo quadrata 7 ex tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, aeque tantum numerum reddidit unum ex quinque descriptum, id Pytha|goras cum invenisset, non dubitans a Musis se in ea inventione monitum, maximas gratias agens 30 hostias dicitur his immolavisse, ea autem ratio quemadquod HGS : que E. | diagonis x. || 9 designatae (~$EGS) x. || 12 scema x (item v. 12). | subscriptum est (e.) explicata est in ima pagina x. || 15 quod: quam x. || 19 tertia EGS : terua"},"krohn-1912":{"page":215,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita quantum areae pedum numerum duo quadrata 7 ex tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, aeque tantum numerum reddit id unum ex quinque descriptum. id Pythagoras cum invenisset, non dubitans a Musis se in ea inventione monitum, maximas gratias agens hostias dicitur his immolavisse. ea autem ratio, quemadmodum in multis rebus et mensuris est utilis, etiam in aedificiis scalarum aedificationibus, uti temperatas habeant graduum librationes, est expedita"}},"9.praef.8":{"rose-1899":{"page":248,"pageEnd":null,"score":0.905,"text":"si enim altitudo contignationis ab summa coaxatione | ad imum libramentum 215 diyisa fuerit in partes tres, erit earum quinque in scalis 5 scaporum iusta longitudine inclinatio, <^uti)> quam magnae fuerint inter contignationem et imum libramentum altitudinis partes tres, quattuor a perpendiculo rece]dant et (5) ibi conlocentur inferiores calces scaporum, ita si erunt, temperatae et graduum et ipsarum scalarum erunt conio locationes, item eius rei erit subscripta forma"},"krohn-1912":{"page":215,"pageEnd":null,"score":0.758,"text":"si enim altitudo contignationis ab summa coaxatione ad iinum libramentum divisa fuerit in partes tres, erit earum quinque in scalis scaporum iusta longitudine inclinatio. <(quare)> quam magnae fuerint inter contignationem et imum libramentum altitudinis partes tres, quattuor a perpendiculo recedant et ibi conlocentur inferiores calces scaporum. ita si erunt 2 scema x in ima pagina, explicata est Bo: explicata est in ima pagina x 5 quod Bo"}},"9.praef.9":{"rose-1899":{"page":248,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id quod exponam | videtur esse expressum, nimirum Hiero Syra- (io) cusis auctus regia potestate, rebus bene gestis cum 15 auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam et aurum ad sacoma adpendit redemptori, is ad tempus opus manu factum subtiliter regi | adprobavit et ad sacoma (15) 10 pondus coronae visus est praestitisse"},"krohn-1912":{"page":216,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse expressum. nimirum Hiero enim Syracusis auctus regia potestate, rebus bene gestis cum auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam et aurum ad sacomam adpendit redemptori. is ad tempus opus manu factum subtiliter regi adprobavit et ad sacomam : 10 pondus coronae visus est praestitisse"}},"9.praef.10":{"rose-1899":{"page":248,"pageEnd":null,"score":0.594,"text":"posteaquam indicium est factum dempto auro tantundem argenti in id coronarium opus admixtum esse, indignatus Hiero se contemptum esse neque inveniens qua ratione id furtum deprehenderet, rogavit Archimeden uti injsumeret sibi de(20) eo cogitationem, tunc is cum haberet eius rei curam, 25 casu venit in balineum ibique cum in solium descenderet, animadvertit quantum corporis sui in eo insideret tantum 3 librationes S : -nis HEG. || 4 coaxatione S(GC ): coaxitione HEG. || 5 quinque HS: .v. EG. || 6 iusta longitudine HS : iuxta longitudinem (-e G) E G. | inclinatio quam x. || 8 tres (. S ) quattuor HS: .m.ini. EG. || 9 interiores x. | si: sic x. || 10 graduum ipsarum (om. et) x. || 14 nimirum: nimium est (nimiu e. S) x (i. m. gr. h minimu est S3 * * 6). | enim"},"krohn-1912":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"posteaquam indicium est factum dempto auro tantundem argenti in id coronarium opus admixtum esse, indignatus Hiero se contemptum esse neque inveniens, qua ratione id furtum reprehenderet, rogavit Archimeden, uti in se sumeret sibi de ; eo cogitationem. tunc is, cum haberet eius rei curam, casu venit in balineum, ibique cum in solium descenderet, animadvertit, quantum corporis sui in eo insideret, tantum aquae extra solium effluere. idque cum eius rei rationem explicationis ostendisset, non est moratus, sed exsihiit s gaudio motus de solio et nudus vadens domum <^uni)>versis i significabat clara voce invenisse, quod quaereret; nam 11 currens identidem graece clamabat"}},"9.praef.11":{"rose-1899":{"page":249,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"tum 11 vero ex eo inventionis ingressu duas fecisse dicitur massas aequo pondere quo etiam fuerat corona, unam ex auro et (5) alteram | ex argento, cum ita fecisset, vas amplum ad summa labra implevit aqua, in quo demisit argenteam io massam, cuius quanta magnitudo in vase depressa est, tantum aquae effluxit, ita exempta massa quanto minus factum fuerat refudit sextario mensus, ut eodem modo (io) quo prius fuerat ad labra | aequaretur, ita ex eo invenit quantum pondus argenti ad certam aquae mensuram reis"},"krohn-1912":{"page":216,"pageEnd":null,"score":0.772,"text":"tum vero ex eo inventionis ingressu duas fecisse dicitur massas aequo pondere, quo etiam fuerat corona, unam ex auro et j alteram ex argento. cum ita fecisset, vas amplum ad ( summa labra implevit aquae, in quo demisit argenteam massam. cuius quanta magnitudo in vasum depressa est, tantum aquae effluxit. ita exempta massa quanto minus factum fuerat, refudit sextario mensus, ut eodem modo, s 1 add.Kr {cf. 214,24) scala £\" 5 nimirum Bo (priore ed.; cf. 160, 8) nimium est x (n minimii est in marg. S^) 14 furtum HSG\": futurum"}},"9.praef.12":{"rose-1899":{"page":249,"pageEnd":null,"score":0.827,"text":"cum id expertus esset, tum auream massam 12 similiter pleno vase demisit et ea exempta eadem ratione mensura addita invenit deesse aquae non tantum sed minus, (15) quanto minus magno corpore eodem ponjdere auri massa esset quam argenti, postea vero repleto vase in eadem 20 aqua ipsa corona demissa invenit plus aquae defluxisse in coronam quam in auream eodem pondere massam, et ita ex eo quod defuerit plus aquae in corona quam in massa, (20) ratiocinatus deprehendit argenti in auro mixtio | nem et manifestum furtum redemptoris"},"krohn-1912":{"page":217,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"cum id expertus esset, tum auream massam 12 similiter pleno vaso demisit et ea exempta, eadem ratione 5 mensura addita invenit ex aquae numero sextantum minore, j)quanto minus magno corpore eodem pondere auri massa esset quam argenti. postea vero repleto vaso in eadem aqua ipsa corona demissa invenit plus aquae defluxisse in corona quam in aurea eodem pondere massa, et ita ex eo, 0 quod fuerat plus aquae in corona quam in massa, ratio))cinatus reprehendit argenti in auro mixtionem et manifestum furtum redemptoris"}},"9.praef.13":{"rose-1899":{"page":249,"pageEnd":250,"score":0.857,"text":"corr.) E. | a(e 6rc)ratosthen(m E) is EG , 214 VITRUVII sthenis Cyrenaei cogitata, hi enim multa et grata a mathematicis rebus hominibus invenerunt, itaque cum in ceteris inventionibus fuerint grati, in eius rei cogitationibus maxime | sunt suspecti, alius enim alia ratione explicaverunt quod Delo imperaverat responsis Apollo, uti arae 5 eius quantum haberent pedum quadratorum id duplicaretur et ita fore ut i qui essent in ea insula tunc religione 14 liberarentur"},"krohn-1912":{"page":217,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"Transferatur mens ad Archytae Tarentini et Eratosthenis Cyrenaei cogitata; hi enim multa et grata a 5 mathematicis rebus hominibus invenerunt. itaque cum in ceteris inventionibus fuerint grati, in eius rei cogitationibus ? maxime sunt suspecti. alius enim alia ratione explicaverunt, quod Delo imperaverat responsis Apollo, uti arae eius, quantum haberent pedum quadratorum, id duplica) rentur, et ita fore uti, qui essent in ea insula, tunc re) ligione"}},"9.praef.14":{"rose-1899":{"page":250,"pageEnd":null,"score":0.857,"text":"itaque | Archytas hemicylindrorum descriptionibus, Eratosthenes organica mesolabi ratione idem explicaverunt. cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus animadversa et cogamur naturaliter inventionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, multas res attendens admiror etiam Demo|criti de rerum natura (10) volumina et eius commentarium quod inscribitur xeipOKjur|- tujv, in quo etiam utebatur anulo ut signaret cera molli"},"krohn-1912":{"page":217,"pageEnd":null,"score":0.796,"text":"itaque Archytas cylindrorum descriptionibus, Eratosthenes organica mesolabi ratione idem explicaverunt. cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus animadversa et cogamur naturaliter invens tionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, multas res attendens admiror etiam Democriti de rerum natura volumina et eius commentarium, quod inscribitur 2 quantiim adcertum pondus x (adcertum ut antecip. ex seqq. dcl"}},"9.praef.15":{"rose-1899":{"page":250,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"Ergo eorum virorum cogitata non solum ad mores corrigendos sed etiam ad omnium utilitatem perpetuo sunt prae]parata. athletarum autem nobilitates brevi spatio (15) cum suis corporibus senescunt. » itaque neque cum maxime 20 sunt florentes neque posteritati hi, quemadmodum sapientium cogitata hominum vitae, prodesse possunt"},"krohn-1912":{"page":218,"pageEnd":null,"score":0.941,"text":"Ergo eorum virorum cogitata non solum ad more i corrigendos, sed etiam ad omnium utilitatem perpetuo sunt praeparata, athletarum autem nobilitates brevi spatio 5 cum suis corporibus senescunt. itaque neque cum maxime sunt florentes neque posteritati hi, quemadmodum sapien16 tium cogitata hominum vitae, prodesse possunt"}},"9.praef.16":{"rose-1899":{"page":250,"pageEnd":251,"score":0.592,"text":"cu maxime sunt EG: om. HS. || 21 hii H. | sapientu S. || 24 autem (au) post ipsae(e) add. x. | aeris HG, aenis E, §ris S. || 25 elati x. | aeuum imor(euu Imor- $)talitati HS, ae(e E)uo inmortali EG. DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 215 posteris cogunt esse notas, itaque qui litterarum iucunditatibus intinctas habent mentes non possunt non in suis 218 pectoribus dedicatum habere | sicuti deorum sic Ennii poetae simulacrum. Accii autem carminibus qui studiose 5 delectantur non modo verborum virtutes sed etiam figuram eius videntur secum habere praesentem, item"},"krohn-1912":{"page":218,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"cum vero neque moribus neque institutis scriptorum praestantibus tribuantur honores, ipsae [autem] per se mentes aeris altik ora prospicientes memoriarum gradibus ad caelum elatae aevo inmortali non modo sententias sed etiam figuras t eorum posteris cogunt esse notas. itaque, qui litterarum | iucunditatibus instinctas habent mentes, non possunt non in suis pectoribus dedicatum habere, sicuti deorum, sic 2 Ennii poetae simulacrum; Accii autem carminibus qui stuk diose delectantur, non modo verborum virtutes sed etiam figuram eius videntur secum habere praesentem [esse"}},"9.praef.17":{"rose-1899":{"page":251,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"item plures post 17 (5) nostram memoriam nascentes cum | Lucretio videbuntur velut coram de rerum natura disputare, de arte vero rhetorica cum Cicerone, multi posterorum cum Varrone conio ferent sermonem de lingua latina, non minus etiam plures philologi cum Graecorum sapientibus multa deliberantes (io) secretos cum his videbuntur habere sermones, | et ad summam sapientium scriptorum sententiae corporibus absentibus vetustate florentes cum insunt inter consilia et 15 disputationes, maiores habent quam praesentium sunt auctoritates omnes"},"krohn-1912":{"page":218,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"item plures post nostram memoriam nascentes cumLucretio (5 videbuntur velut coram de rerum natura disputare, de sc arte vero rhetorica cum Cicerone, multi posterorum cum Varrone conferent sermonem de lingua latina, non minus etiam plures philologi cum Graecorum sapientibus multa deliberantes secretos cum his videbuntur habere sermones, et ad summam sapientium scriptorum sententiae corporibus absentibus vetustate florentes cum insunt inter consilia et disputationes, maiores habent, quam praesentium 18sunt, auctoritates omnes"}},"9.praef.18":{"rose-1899":{"page":251,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"itaque, Caesar, his auctoribus fretus 18 sensibus eorum adhibitis et consiliis ea volumina conscripsi, et prio|ribus septem de aedificiis, octavo de aquis, in hoc de gnomonicis rationibus quemadmodum de radiis 20 solis in mundo sunt per umbras gnomonis inventae quibusque rationibus dilatentur aut contrahantur explicabo"},"krohn-1912":{"page":218,"pageEnd":219,"score":0.586,"text":"itaque, Caesar, his auctoribus fretus sensibus eorum adhibitis et consiliis ea volumina conscripsi, et prioribus septem de aedificiis, octavo de aquis, sc 1 xeiPOTOMHTON HEG, xeirOTOmeTon S 0 itaque neque cum maxime sunt EG: om. HS 10 del. Ro aeris HG: aeri=s E^ ^^ris S^ 11 elatae Joc: -ti x 12 aevo inmortali EG: aeuum imortalitati ^, §uu inmorfcalitati jS' 16 pectoribus: corporibus G (pectoribus G'^) dedicatum Joc: -tas x 16 enni H 18 praesentem esse. Item x (esse del. Joc: cf. 96, 17; 222,23; 230, 1 et 13; 231, 13; 251, 13; 253, 26; 266, 2) DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 201 n hoc de gnomonicis rationibus, quemadmodum de radiis olis in mundo sunt per umbras gnomonis inventae qui)usque rationibus dilatentur aut contrahantur"}},"9.1.1":{"rose-1899":{"page":251,"pageEnd":252,"score":0.699,"text":"Ea autem sunt divina mente comparata habentque I (20) ad [mirationem magnam considerantibus, quod umbra gnomonis aequinoctialis alia magnitudine est Athenis alia 25 Alexandriae aliae Romae non eadem Placentiae ceterisque orbis terrarum locis, itaque longe aliter distant descriptiones horologiorum locorum mutationibus, umbrarum (25) enim aequinoctialium mag|nitudinibus designantur analemmatorum formae, e quibus perficiuntur ad rationem locoinstinctas x. || 3 pectoribus: corporibus G ( sed supra I al pectoribus Gc). | dedicatas x. | enni H. || 4 acci ( ante corr.) E. || 6 prae(pr£- E, p- G/S')sentem esse (| H , . EGS) Item x: || 13 sapientu S. || 18 septem HS: vn. EG (scii. dixi). || 20 inventa . equiRq, S ( unde invent§ . q. Gc). || 25 placentine S. || 26 descrip(b H) tionis HS (-nes EG). || 28 designantur EG: desidesignantur H, si designantur S(GC). || 29 locorum: longorum x (ubi i. m. S 2 t horologioru). 216 VITRUVII rum et umbrae gnomonum horarum descriptiones, avoc- Xrjjujua est ratio conquisita solis cursu et umbrae crescentis ad brumam observatione inventa, e qua per rationes architectonicas circini que descriptiones est | inventus effectus 210 2 in"},"krohn-1912":{"page":219,"pageEnd":null,"score":0.852,"text":"Ea autem sunt divina mente comparata habentque i dmirationem magnam considerantibus, quod umbra gnoaonis aequinoctialis alia magnitudine est Athenis, alia JLlexandriae, alia Romae, non eadem Placentiae ceterisque rbis terrarum locis. itaque longe aliter distant descritiones horologiorum locorum mutationibus. umbrarum nim aequinoctialium magnitudinibus designantur analemlatorum formae, e quibus perficiuntur ad rationem locoum et umbrae gnomonum horarum descriptiones. avar|)U)ua est ratio conquisita solis cursu et umbrae crescentis d brumam observatione inventa, e qua per rationes archiectonicas circinique descriptiones est inventus effectus mundo. mundus"}},"9.1.2":{"rose-1899":{"page":252,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"mundus autem est omnium naturae rerum 5 conceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursibus conformatum, id volvitur continenter circum terram atque mare per axis cardines extremos, namque in | his locis (5) naturalis potestas ita architectata est conlocavitque cardines tamquam centra, unum a terra et mari in summo io mundo ac post ipsas stellas septentrionum, alterum trans contra sub terra in meridianis partibus, ibique circum eos cardines orbiculos circum centra uti in torno perfecit, qui | graece ttoAoi nominantur, per quos pervolitat sempiterno (io) caelum, ita media terra cum mari centri loco naturaliter 15 3 est conlocata"},"krohn-1912":{"page":219,"pageEnd":null,"score":0.874,"text":"mundus autem est omnium naturae rerum 2 onceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursius conformatum. id volvitur continenter circum terram tque mare per axis cardines extremos. namque in his )cis naturalis potestas ita architectata est conlocavitque irdines tamquam centra, unum a terra inmani <(spatio^ i summo mundo ac post ipsas stellas septentrionum, Iterum trans contra sub terra in meridianis partibus, ibiue circum eos cardines orbiculos circum centra uti in )rno perfecit, qui graece ttoXoi nominantur, per quos ervolitat sempiterno caelum. ita media terra cum mari mtri loco naturaliter est conlocata"}},"9.1.3":{"rose-1899":{"page":252,"pageEnd":null,"score":0.925,"text":"his natura dispositis ita uti septentrionali parte a terra excelsius habeat altitudinem centrum, in meridiana autem parte in inferioribus locis subiectum a terra | obscuretur, tunc etiam per medium transversa et (15) inclinata in meridiem circuli lata zona xn signis est conformata, quorum species stellis dispositis xn partibus peraequatis exprimit depictam ab natura figurationem, itaque lucentia cum mundo reliquisque sideribus ornatu circum terram | mare que pervolantia cursus perficiunt ad (20) 4 caeli rotunditatem"},"krohn-1912":{"page":219,"pageEnd":220,"score":0.667,"text":"ordines E ^add. Kr circa eos S 26 Tr6\\oi Joc: pasde x (poli in marg. S^ altitudine HSG': -ne EG 202 VITRUVII bus locis subiectum a terra obscuretur, tunc etiam pe medium transversa et inclinata in meridiem [circuli de lata zona xii signis est conformata. eorum species stelli dispositis xii partibus peraequatis exprimit depictam al natura figurationem. itaque lucentia cum mundo reliquis que sideribus ornatu circum terram mareque pervolanti? 4 cursus perficiunt ad caeli rotunditatem"}},"9.1.4":{"rose-1899":{"page":252,"pageEnd":253,"score":0.639,"text":"delata x. || 21 quorum: quae eorum x. || 23 ornatu (II SG, -tum E) x. || 24 circa S. || 26 ex quis (qf S) sex (sic) x. || 28 eius EG (ei?) S: eis H (eius Gc). DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 217 (25) ex his semper supra terram nitun|tur. quanta pars enim novissimi signi depressione coacta versatione subiens sub terram occultatur, tantundem eius contrarii conversationis 220 necessitate supergressum rotatione | circumacta trans locis 5 patentibus ex obscuris egreditur ad lucem, namque vis una et necessitas utrimque simul orientem et occidentem perficit"},"krohn-1912":{"page":220,"pageEnd":null,"score":0.861,"text":"omnia autcD visitata et invisitata temporum necessitate sunt constituta ex quis sex signa numero supra terram cum caelo per vagantur, cetera sub terram subeuntia ab eius umbra ob scurantur. sex autem ex his semper supra terram nitun tur. quanta pars enim novissimi signi depressione coacti versatione subiens sub terram occultatur, tantundem eiu contraria e conversationis necessitate suppressa rotation< circumacta trans locis patentibus ex obscuris egreditur a( lucem; namque vis una et necessitas utrimque simul orien 5 tem et occidentem perficit"}},"9.1.5":{"rose-1899":{"page":253,"pageEnd":null,"score":0.929,"text":"ea autem signa cum sint numero xn partesque 5 (5) duodecumas singula possideant mundi versentur] que ab oriente ad occidentem continenter, tunc per ea signa conio trario cursu luna stella Mercurii Veneris ipse sol itemque Martis et Iovis et Saturni ut per graduum ascensionem percurrentes alius alia circumitionis magnitudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantur, luna die octavo (io) et vijcensimo et amplius circiter hora caeli circumitionem 15 percurrens ex quo signo coeperit ire ad id signum revertendo perficit lunarem mensem"},"krohn-1912":{"page":220,"pageEnd":null,"score":0.855,"text":"ea autem signa cum sin numero xii partesqiie duodecumas singula possideant mund versenturque ab oriente ad occidentem continenter, tuni per ea signa contrario cursu luna, stella Mercurii, Veneris ipse sol itemque Martis et lovis et Saturni ut per graduun ascensionem percurrentes alius alia circamitionis magni tudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantui luna die octavo et vicesimo et amplius circiter hora cael circumitionem percurrens, ex quo signo coeperit ire, ad i( 6 signum revertendo perficit lunarem mensem"}},"9.1.6":{"rose-1899":{"page":253,"pageEnd":null,"score":0.92,"text":"sol autem signi spatium 6 quod est duodecuma pars mundi mense vertente vadens transit, ita xn mensibus xn signorum intervalla pervagando cum redit | ad id signum unde coeperit, perficit 20 spatium vertentis anni, ex eo quem circulum luna terdecies in xn mensibus percurrit, eum sol eisdem mensibus semel permetitur. Mercurii autem et Veneris stellae circa solis radios utique centrum eum itineribus coronantes (20) regressus retrorsus et retardationes | faciunt, et ita stationibus propter eam circinationem morantur in spatiis signorum"},"krohn-1912":{"page":220,"pageEnd":221,"score":0.63,"text":"sol auten signi spatium, quod est duodecuma pars mundi, mensi vertente vadens transit; ita xii mensibus xii signorun intervalla pervagando cum redit ad id signum, iinde coe id e 2 glossam {scil. circul') del Kr 3 conformata quae (quae del. Kr) 6 ornatii HGS, -tnm E 10 subeunt E ab eis HG'^ 13 subiciens H, -tiens S u rotatione Jo& notatione x 15 ex Eo: & x 16 una om. G et om. E 18 duodecimas EGS {item v. 21) mundum E 19 conti nentes E et a. c. G 20 mercuri H 22 ascensione H 24 vicessimo G horam E, -ra a. ras. G 25 circuitionem x 29 coepit E et a. c. G DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 203 pprit, perficit spatium vertentis anni. ex eo, quem circulum iiiua terdecies in xu mensibus percurrit, eum sol eisdem iiiensibus semel permetitur. Mercurii autem et Veneris *'llae circa solis radios uti per centrum eum itineribus ronantes regressus retrorsus et retardationes faciunt, iam stationibus propter eam circinationem morantur in latiis signorum"}},"9.1.7":{"rose-1899":{"page":253,"pageEnd":254,"score":0.9,"text":"ne R, -ne S. \\ et ita Oehmichen: etiam (&ia) x. 218 VITRUVII stella, quod ea cum solem sequatur, post occasum eius apparens in caelo clarissimeque lucens vesperugo vocitatur, aliis autem temporibus eum antecurrens et | oriens ante (25) lucem lucifer appellatur, ex eoque nonnumquam plures dies in unO signo commorantur, alias celerius ingrediuntur 5 in alterum signum, itaque quod non aeque peragunt numerum dierum in singulis signis, quantum sunt moratae | prius transiliendo celerioribus itineribus perficiunt iustum 221 cursum, ita efficitur uti quod demorentur in nonnullis signis, nihilo minus cum eripiant se ab necessitate morae, io 8 celeriter consequantur iustam circumitionem"},"krohn-1912":{"page":221,"pageEnd":null,"score":0.905,"text":"id autem ita esse maxime cognoscitur 7 ix Veneris stella, quod ea, cum solem sequatur, post oc< ;isum eius apparens in caelo clarissimeque lucens vespe: mgo vocitatur, aliis autem temporibus eum antecurrens et oriens ante lucem lucifer appellatur. ex eoque nonnumquam plures dies in <(uno)> signo commorantur, alias ceerius ingrediuntur in alterum signum. itaque quod non aeque peragunt numerum dierum in singulis signis, quanum sunt moratae prius, transiliendo celerioribus itineribus perficiunt iustum cursum. ita efficitur, uti, quod denorentur in nonnullis signis, nihilominus, cum eripiant 5e ab necessitate morae, celeriter consequantur iustam nrcumitionem"}},"9.1.8":{"rose-1899":{"page":254,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"iter autem in | mundo Mercurii stella ita pervolitat uti trecentesimo (5) et sexagensimo die per signorum spatia currens perveniat ad id signum ex quo priore circumlatione coepit facere cursum, et ita peraequatur eius iter ut circiter tricenos 15 9 dies in singulis signis habeat numeri rationem"},"krohn-1912":{"page":221,"pageEnd":null,"score":0.874,"text":"iter autem in mundo Mercurii stella ita 8 Dervolitat, uti trecentesimo et sexagensimo die per signo'um spatia currens perveniat ad id signum, ex quo priore jircumlatione coepit facere cursum, et ita peraequatur )ius iter, ut circiter tricenos dies in singulis signis habeat mmeri rationem"}},"9.1.9":{"rose-1899":{"page":254,"pageEnd":null,"score":0.92,"text":"Veneris autem cum est libe|rata ab inp editione radiorum solis, (io> xxx diebus percurrit signi spatium, quo minus quadragenos dies in singulis signis patitur, cum stationem fecerit restituit eam summam numeri in uno signo morata, ergo 20 totam circinationem in caelo quadringentesimo et octogensimo et quinto die permensa iterum | init signum ex(i5) 10 quo signo prius iter facere coepit"},"krohn-1912":{"page":221,"pageEnd":null,"score":0.721,"text":"Veneris autem, cum est liberata ab in)editione radiorum solis, xxx diebus percurrit signi spatium. [uod minus quadragenos dies in singulis signis patitur, 'um stationem fecerit, restituit eam summam numeri in ino signo morata. ergo totam circinationem in caelo [uadringentesimo et octogensimo et quinto die permensa 2 cum sole isdem H 3 mercuri H 4 eum rec. cum x retardatioDBs EG: -ne"}},"9.1.10":{"rose-1899":{"page":254,"pageEnd":255,"score":0.767,"text":"Martis vero circiter sexcentesimo octogensimo tertio siderum spatia pervagando pervenit eo ex quo initium faciendo cursum fecerat ante, 25 et in quibus signis celerius percurrit, cum stationem fecit explet dierum numeri rationem. Iovis autem [ placidioribus gradibus scandens contra mundi versationem, circiter 2 vesperugo litt. unc. scr. S. || 5 uno om. x. || 8 iustum cursum. Ita efficitur EG: om. HS. || 11 circuitionem x. | Iter (It S) HSG: Item E. || 12 mercuri H. | trecentissimo G (non E). || 13 sexagensimo H: -gesimo ES, -gessimo G. || 14 circulatione x. || 15 trecenos S. || 18 quo HSG: qm E. || 20 Ergo totam (a) EGS: ergotam H. || 21 circitionem (-ne G) HG, circi one S, circuitionem E. || 22 (24) octogensimo HG: -gesimo ES (24 etiam Gc). | permensa EGS: permansa H. | inid (H, in id EGS) x. || 24 sescentesimo H(GC, sexc. EGS). DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 219 ccclx diebus singula signa permetitur, et consistit post annum xi et dies cccxiii et redit in id signum in quo ante xn anno fuerat. Saturni vero, mensibus undetriginta et amplius paucis diebus pervadens per signi spatium, (25) 5 anno | nono et vicensimo et circiter diebus clx in quo 222 ante | tricensimo fuerat anno in id restituitur, ex eoque quo minus ab extremo distat mundo, tanto maiorem circinationem rotae percurrendo tardior videtur esse"},"krohn-1912":{"page":222,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"loMartis vero circiter sexcentesimo octogensimo tertio sij derum spatia pervagando pervenit eo, ex quo initium faciendo cursum fecerat ante, et in quibus signis celerius percurrit, cum stationem fecit, explet dierum numeri rationem. lovis autem placidioribus gradibus scandens contra (20 mundi versationem, circiter ccclx diebus singula signa permetitur, et consistit post annum xi et dies cccxiii et redit in id signum, in quo ante xii annos fuerat. Saturni vero, mensibus undetriginta et amplius paucis diebus pervadens per signi spatium, anno nono et vicensimo et circiter diebus clx, in quo ante tricensimo fuerat anno, in 2i id restituitur, ex eoque, quo minus ab extremo distat mundo, tanto maiorem circinationem rotae percurrendo tardior 11 videtur esse"}},"9.1.11":{"rose-1899":{"page":255,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"ei autem n qui supra solis iter circinationes peragunt, maxime cum (5) io in trigono fuerint | quod is inierit, tum non progrediuntur sed regressus facientes morantur, doneque cum idem sol de eo trigono in aliud signum transitionem fecerit; id autem nonnullis sic fieri placet quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non lucidis itineribus er- (io)i5rantia per eam sidera obscuritatis | morationibus inpedire. nobis vero id non videtur, solis enim splendor perspicibilis et patens sine ullis obscurationibus est per omnem mundum, ut etiam nobis appareant cum faciant eae stellae regressus et morationes, ergo si tantis intervallis 12 (15) 20 nostra species potest id animadvertere, quid ita | divinitatibus splendoribusque astrorum iudicamus obscuritates obici posse"},"krohn-1912":{"page":222,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"ei autem, qui supra solis iter circinationes 15 peragunt, maxime cum in trigono fuerint, quod is inierit, (5; tum non progrediuntur, sed regressus facientes morantur, doneque [cum idem] sol de eo trigono in aliud signum transitionem fecerit. id autem nonnullis sic fieri placet, quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non 20 lucidis itineribus errantia per ea sidera obscuritatis morationibus inpedire. nobis vero id non videtur. solis enim(i( splendor perspicibilis et patens sine ullis obscurationibus est per omnem mundum, ut etiam nobis appareant, cum faciant eae stellae regressus et morationes. ergo si tantis 25 intervallis nostra species potest id animadvertere, quid ita divinitatibus splendoribusque astrorum iudicamus ob-(i! 12 scuritates obici posse"}},"9.1.12":{"rose-1899":{"page":255,"pageEnd":null,"score":0.555,"text":"ergo potius ea ratio nobis constabit quod ervor quemadmodum omnes res evocat et ad se ducit, ut etiam fructus e terra surgentes in altitudinem per calorem videmus, non minus aquae vapores a fontibus ad (20) nubes per ortus ex j citari, eadem ratione solis impetus 1 ccc.lx HS: cccxl EG. | singula Gc : in singula HSEG. 2 annu xi (i. e. undecimum) HS: annos .xi. EG. | cc.xxiii x. 3 (duodecimo) anno: annos HS, annis EG. | unde . xxx EG"},"krohn-1912":{"page":222,"pageEnd":223,"score":0.809,"text":"et supra G') obscuritatis x 28 ratio nobis HSG'^: rationibus EG DE ARCHITECTURA LIB. IX, 1 205 ad se ducit, ut etiam fructus e terra surgentes in altitudinem per calorem videmus, non minus aquae vapores a i) fbntibus ad nubes per arcus excitari, eadem ratione solis impetus vehemens radiis trigoni forma porrectis inse, (juentes stellas ad se perducit et ante currentes veluti refrenando retinendoque non patitur progredi, sed ad se regredi in alterius trigoni signum [esse"}},"9.1.13":{"rose-1899":{"page":256,"pageEnd":null,"score":0.933,"text":"Fortasse desiderabitur quid ita sol quinto a se signo 5 | potius quam secundo aut tertio quae sunt propiora facit (25) in his fervoribus retentiones? ergo quemadmodum id fieri vi|deatur exponam, eius radii in mundo uti trigoni pari- 22B bus lateribus forma lineationibus extenduntur, id autem nec plus nec minus est ad quintum ab eo signum, igitur 10 si radii per omnem mundum fusi circinationibus vagarentur neque exten|tionibus porrecti ad trigoni formam linearentur, propiora flagrarent, id autem etiam Euripides Graecorum poeta animadvertisse videtur, ait enim quae longius a sole essent haec vehementius ardere, propiora vero 15 eum temperata habere, itaque scribit in fabula Phaethonte 14 sic"},"krohn-1912":{"page":223,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Fortasse desiderabitur, quid ita sol quinto a se signo 13 ) potius quam secundo aut tertio, quae sunt propiora, facit ) in his fervoribus retentiones. ergo, quemadmodum id fieri 1 videatur, exponam. eius radii in mundo uti trigoni paribus lateribus formae lineationibus extenduntur. id autem nec plus nec minus est ad quintum ab eo signo. igitur si radii per omnem mundum fusi circinationibus vagarentur neque extentionibus porrecti ad trigoni formam linearentur, propiora flagrarent. id autem etiam Euripides, Graecorum poeta, animadvertisse videtur. ait enim, quae longius a sole essent, haec vehementius ardere, propiora vero eum temperata habere. itaque scribit in fabula Phaethonte 1 sic"}},"9.1.14":{"rose-1899":{"page":256,"pageEnd":null,"score":0.75,"text":"si ergo(io) res et ratio et testimonium poetae veteris id ostendit, non puto aliter oportere iudicari nisi quemadmodum de ea re supra scriptum habemus. 20 Io vis autem inter Martis et Saturni circinationem curjrens maiorem quam Mars , minorem quam Saturnus pervolat cursum, item reliquae stellae quo maiore absunt spatio ab extremo caelo proxumamque habent terrae cirvehemensadiis tr. H, v. adiis tr. EG, v. a distrigoni S ( corr . L). || 2 p. et ante: p. tantae (-§ EG) HEG, p. ante /S. || 3 sed"},"krohn-1912":{"page":223,"pageEnd":null,"score":0.761,"text":"si ergo 14 res et ratio et testimonium poetae veteris id ostendit, non puto aliter oportere iudicari, nisi quemadmodum de ea re supra scriptum habemus. lovis autem inter Martis et Saturni circinationem curlens maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. item reliquae stellae, quo maiore absunt spatio ab extremo caelo proxumamque habent terrae cir4 radiis trigoni rec: adiis trigoni HEG^ a distrigoni S 6 et ante Joc: tantae HEG, ante"}},"9.1.15":{"rose-1899":{"page":257,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"quemadmodum si in rota qua figuli 15 utuntur inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum imo adcrescentes ad extremum, in quibus hae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra (25) rotae versa|tionem nihilominus adversus itinera perficere 224 et quae proxi[mum centrum habuerit celerius pervagari io quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum, similiter astra nitentia contra (5) mundi cursum suis itineribus | perficiunt circumitum, sed caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione"},"krohn-1912":{"page":224,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"quemadmodum, si in rota, qua figuli(2 utuntur, inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum imo adcrescentes s ad extremum, in quibus liae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra rotae versationem nihilominus adversus itinera perficere, (2 et quae proximum centrum habuerit, celerius pervagari, 2 quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque n celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum: similiter astra nitentia contra mundi cursum suis itineribus perficiunt circumitum, sed (f caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione"}},"9.1.16":{"rose-1899":{"page":257,"pageEnd":null,"score":0.941,"text":"Esse autem alias stellas temperatas alias ferventes 16 etiamque frigidas haec esse causa videtur quod omnis ignis in superiora loca habet scandentem flammam, ergo (io) sol aethera | qui est supra se radiis exurens efficit candentem, in quibus locis habet cursum Martis stella, itaque fervens ab ardore solis efficitur. Saturni autem quod est proxima extremo mundo et tangit congelatas caeli regiones, vehementer est frigida, ex eo Iovis cum inter utriusque (15) circumitiones ha|beat cursum, a refrigeratione caloreque 25 earum medio convenientes temperatissimosque habere videtur effectus. De zona xn signorum et septem astrorum contrario opere ac cursu, quibus rationibus et numeris transeant e signis in signa et circumitum eorum uti a praeceptoribus (20)soac|cepi exposui, nunc de crescenti lumine lunae deminutioneque uti traditum est nobis a maioribus dicam"},"krohn-1912":{"page":224,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"Esse autem alias stellas temperatas, alias ferventes, etiamque frigidas haec esse causa videtur, quod omnis ignis in superiora loca habet scandentem flammam. ergo sol aethera, qui est supra se, radiis exurens efficit can-(] dentem, in quibus locis habet cursum Martis stella ; itaque 2 fervens ab ardore solis efficitur. Saturni autem, quod est proxima extremo mundo tangit<(que^ congelatas caeli regiones, vehementer est frigida. ex eo lovis, cum inter utriusque circumitiones habeat cursum, a refrigeratione ( caloreque earum medio convenientes temperatissimosque 5I habere videtur effectus. ■ De zona xii signorum et septem astrorum contrario opere ac cursu, quibus rationibus et numeris transeunt e ' signis in signa, et circumitum eorum, uti a praeceptoribus accepi, exposui; nunc de crescenti lumine lunae deminu-ji tioneque, uti traditum est nobis a maioribus, dicam"}},"9.2.1":{"rose-1899":{"page":258,"pageEnd":null,"score":0.973,"text":"Berosus qui ab Chaldaeorum civitate sive natione progressus in Asia etiam disciplinam Chaldaicam patefecit, ita est professus pilam esse ex dimidia parte candentem, reliqua | habere caeruleo colore, cum autem cursum itineris sui peragens subierit sub orbem solis, tunc eam 5 radiis et impetu caloris corripi convertique candentem propter eius proprietatem luminis ad lumen, cum autem evocata ab solis orbi superiora spectet, tunc inferiorem partem eius quod candens | non sit propter aeris similitudinem obscuram videri, cum ad perpendiculum ea sit 10 ad eius radios, totum lumen ad superiorem speciem retineri et tunc eam vocari primam"},"krohn-1912":{"page":225,"pageEnd":null,"score":0.876,"text":"Berosus, qui ab Chaldaeorum civitate sive natione pron ,^ressus in Asia etiam disciplinam Chaldaicam patefecit, la est professus: pilam esse ex dimidia parte candentem, •eliqua liabere caeruleo colore. cum autem cursum itileris sui peragens subierit sub orbem solis, tunc eam adiis et impetu caloris corripi convertique candentem )ropter eius proprietatem luminis ad lumen. cum autem a vocata ab solis orbi superiora spectent, tunc inferiorem >artem eius, quod candens non sit, propter aeris similiudinem obscuram videri. cum ad perpendiculum ea sit d eius radios, totum lumen ad superiorem speciem retieri, et tunc eam vocari primam"}},"9.2.2":{"rose-1899":{"page":258,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"cum praeteriens vadat ad orientis caeli partes, relaxari ab im|petu solis extremamque eius partem candentiae oppido quam tenui linea ad terram mittere splendorem et ita ex eo eam secundam 15 vocari. cotidiana autem versationis remissione tertiam quartam in dies numerari, septimo die <(cum)> sol sit ad occidentem, luna autem inter orientem et occidentem medias caeli teneat regiones, quod dimidiam partem caeli (io) spatio distet a sole, item dimidiam candentiae conversam 20 habere ad terram, inter solem vero et lunam cum distet totum mundi spatium et lunae orienti sol trans contra sit ad occidentem, eam quo longius absit a radiis remissam, xim die | plena rota totius orbis mittere splendorem, (15) reliquosque dies decrescentia cotidiana ad perfectionem 25 lunaris mensis versationibus et cursu a sole revocationibus subire sub rotam radiosque eius, et ita menstruas dierum efficere rationes"},"krohn-1912":{"page":225,"pageEnd":null,"score":0.884,"text":"cum praeteriens vadat 2 d orientis caeli partes, relaxari ab impetu solis extrelamque eius partem candentiae oppido quam tenui linea d terram mittere splendorem, et ita ex eo eam secundam ocari. cotidiana autem versationis remissione tertiam, aartam in dies numerari. septimo die, sol sit ad xidentem, luna autem inter orientem et occidentem meias caeli teneat regiones, quod dimidia parte caeli spatio istet a sole, item dimidiam candentiae conversam habere 1 terram. inter solem vero et lunam cum distet totum undi spatium et lunae orienti sol trans contra sit ad jcidentem, eam, quo longius absit, a radiis remissam m die plena rota totius orbis mittere splendorem, relilosque dies decrescentia cotidiana ad perfectionem lunaris ensis versationibus et cursu a sole revocationibus subire b rotam radiosque eius, et ita menstruas dierum efficeretiones. 2 asia"}},"9.2.3":{"rose-1899":{"page":259,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"Uti autem Aristarchus Samius mathematicus vigore 3 (20) | magno rationes varietatis disciplinis de eadem re reliquit, exponam, non enim latet lunam suum proprium que habere lumen sed esse uti speculum et ab solis impetu 220 recipere | splendorem, namque luna de septem astris circulum proximum terrae in cursibus minimum pervagatur, ita quotmensibus sub rotam solis radiosque uno die antequam praeterit latens obscuratur, et cum est cum sole (5) nova vocatur, postero | autem die, quo numeratur secunda, io praeteriens ab sole visitationem facit tenuem extremae rotundationis, cum triduum recessit ab sole, crescit et plus inluminatur. cotidie vero discedens cum pervenit ad diem septimum, distans a sole occidente circiter dimidias (io) caeli regiones, dimidia lucet, et | eius quae ad solem pars 15 spectat ea est inluminata"},"krohn-1912":{"page":226,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Uti autem Aristarchus Samius mathematicus vigore magno rationes varietatis disciplinis de eadem reliquit, exponam. non enim latet lunam suum propriumque habere lumen, sed esse uti speculum et ab solis impetu recipere splendorem. namque luna de septem astris circulum proximum terrae in cursibus minimum pervagatur. ita quot mensibus sub rotam solis radiosque uno die, antequam praeterit, latens obscuratur. cum est cum sole, nova vocatur. postero autem die, quo numeratur secunda, praeteriens ab sole visitationem facit tenuem extremae rotundationis. cum. triduum recessit ab sole, crescit et plus inluminatur. cotidie vero discedens cum pervenit ad diem septimum, distans a sole occidente circiter medias caeli regiones, dimidia lucet, et eius quae ad solem pars spectat, 4 ea est inluminata"}},"9.2.4":{"rose-1899":{"page":259,"pageEnd":null,"score":0.917,"text":"quarto autem decumo die cum 4 in diametro spatio totius mundi absit ab sole, perficitur plena et oritur cum sol sit ad occidentem,, ideo quod totum spatium mundi distans consistit contra et impetu (15) solis totius orbis in se recipit splendorem. | septumo decumo die cum sol oriatur, ea pressa est ad occidentem, vicensimo et altero die cum sol est exortus, luna tenet circiter caeli medias regiones et ita quod spectat ad solem id habet lucidum reliquis obscura, item cotidie cursum (20) faciendo circiter octavo et vicensimo die subit sub rajdios 25 solis, et ita menstruas perficit rationes. Nunc ut in singulis mensibus sol signa pervadens auget 1 aristarchus G (-cus ES): arhistartus II. || 2 varietatis SG"},"krohn-1912":{"page":226,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"quarto autem decumo die, cum in diametro spatio totius mundi absit ab sole, perficitur plena et oritur, cum sol sit ad occidentem, ideo quod totum spatium mundi distans consistit contra et impetu solis totius orbis in se recipit splendorem. septumo decumo die cum sol oriatur, ea pressa est ad occidentem. vicensimo et altero die cum sol est exortus, luna tenet circitei caeli medias regiones, et id quod spectat ad solem, id habet lucidum reliquis obscura. item cotidie cursum faciendo circiter octavo et vicensimo die subit sub radios solis, et ita menstruas perficit rationes. Nunc, ut in singulis mensibus sol signa pervadens augel III et minuit dierum et horarum spatia, dicam"}},"9.3.1":{"rose-1899":{"page":260,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"namque cum arietis signum iniit et partem octavam pervagatur, perficit aequinoctium vernum, cum progreditur ad caudam tauri | sidusque Vergiliarum e quibus eminet dimidia pars (25) prior tauri, in maius spatium mundi quam dimidium procurrit procedens ad septentrionalem partem, e tauro cum ingreditur in geminos exorientibus vergiliis magis crescit supra | terram et auget spatia dierum, deinde e geminis 227 cum iniit ad cancrum, quo longissimum tenet caeli spatium, cum pervenit in partem octavam, perficit solstitiale io tempus, et peragens pervenit ad caput et pectus leonis, 2 quod eae partes | cancro sunt attributae"},"krohn-1912":{"page":227,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"LIB. IX, 2. 8 209 arietis signum iniit et partem octavam pervagatur, perficit aequinoctium vernum. cum progreditur ad caudam tauri sidusque vergiliarum, e quibus eminet dimidia pars prior tauri, in maius spatium mundi quam dimidium pro!, currit procedens ad septentrionalem partem. e tauro cum I ingreditur in geminos exorientibus vergiliis, magis crescit f supra terram et auget spatia dierum. deinde <(e)> geminis cum iniit ad cancrum, qui brevissimum tenet caeli spatium, cum pervenit in partem octavam, perficit solstitiale )tempus, et peragens pervenit ad caput et pectus leonis, ii quod eae partes cancro sunt attributae"}},"9.3.2":{"rose-1899":{"page":260,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"pectore autem (5) leonis et finibus cancri sol exitu percurrens reliquas partes leonis inminuit diei magnitudinem et circinationis reditque in geminorum aequalem cursum, tunc vero a leone transiens in virginem progredi ensque ad sinum vestis eius contrahit circinationem | et aequat ad eam quam taurus (io) habet cursus rationem, e virgine autem progrediens per sinum, qui sinus librae partes habet primas, in librae parte vm perficit aequinoctium autumnale. qui cursus 20 aequat eam circinationem quae fuerat in arietis signo"},"krohn-1912":{"page":227,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"pectore autem 2 I leonis et finibus cancri solis exitus percurrens reliquas ] partes leonis inminuit diei magnitudinem et circinationis I reditque in geminorum aequalem cursum. tunc vero a leone 1 transiens in virginem progrediensque ad sinum vestis eius ) contrahit circinationem et aequat ad eam, quam taurus habet, cursus rationem. e virgine autem progrediens per sinum, qui sinus librae partes habet primas, in librae parte viii perficit aequinoctium autumnale; qui cursus aequat eam circinationem, quae fuerat in arietis signo"}},"9.3.3":{"rose-1899":{"page":260,"pageEnd":261,"score":0.737,"text":"autem cum sol ingressus fuerit | occidentibus (15) vergiliis, minuit progrediens ad meridianas partes longitudines dierum. e scorpione cum percurrendo init in sagittarium ad femina eius, contractiorem diurnum pervolat cursum, cum autem incipit a feminibus sagittarii, quae pars est attributa Capricorno, ad partem octavam, bre|vissimum caeli percurrit spatium, ex eo a brevitate (20) 2 iniit HS: init EG. || 8 auget EG: augit HS. | deinde geminis x. || 9 iniit HSG: init E. | c. qui brevissimum t. x. || 11 per(p)agens per(p)veniens x. || 12 quia S. | eae (ee S) HS: hse E, h§ G. | cancro S: cancero HEG. || 13 solis exitus x. || 14 ( item 17. 21) circinationis S: circitionis HECG, circionis E . jj 16 sinum E: signu HSG. || 17 contrahit HS: contra(| 6r)id EG (-it ECGC). || 18 cursus EG: -su HS. || 20 .vm. HEG: octava S. | autunale S (aute_tale Gc ): aute tale HEG. !] 23 ad om. x. || 24 init HEG: iniit S. DE ARCHITECTURA LIB. IX, 3. 4 225 diurna bruma ac dies brumales appellantur, e capricorno autem transiens in aquarium adauget ex aequa sagittarii longitudine diei spatium, ab aquario cum ingressus est in pisces favonio flante, scorpionis comparat aequalem (25) 5 cursum, ita | sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia. 228 | Nunc de ceteris sideribus quae sunt dextra ac sinistra zonam signorum meridiana septentrionalique parte mundi stellis disposita figurataque dicam"},"krohn-1912":{"page":227,"pageEnd":228,"score":0.777,"text":"scorpionem autem cum sol ingressus fuerit occidentibus 3 vergiliis, minuit progrediens meridianas partes longiI tudines dierum. e scorpione cum percurrendo init in sagittarium ad femina eius, contractiorem diurnum pervolat cursum. cum autem incipit a feminibus sagittarii, quae pars est attributa capricorno, ad partem octavam, brevissimum caeli percurrit spatium. ex eo a brevitate diurna bruma ac dies brumales appellantur. e capricorno autem transiens in aquarium adauget et aequat sagittarii longitudine diei spatium. ab aquario cum ingressus est 1 iniit HS: init EG 7 &\\}getEG: SiugitHS add.Joc 10 pervenit Joc: perveniens x 11 quia ES eae HS: hae EG cancro S: cancero HEG IS {;item v. 16 et 20) circinationis S: circitionis HGE'-^ circionis E 15 sinum E: signum HGS 16 contra id EG (it E'G') 17 curaus EG: cursu HS 18 octava S autumnale S: autem tale HEG 23 iniit S 29 et aequat: exaequat x ViTRUV. de arohitect. ed. K r o h n. 14 210 VITRUVII in pisces favonio flante , scorpionis comparat aequalem ! cursura. ita sol ea signa circum pervagando certis tem-( poribus auget aut minuit dierum et horarum spatia. Nunc de ceteris sideribus, quae sunt dextra ac sinistra zonam signorum meridiana septentrionalique parte mundi IV stellis disposita figurataque"}},"9.4.1":{"rose-1899":{"page":261,"pageEnd":null,"score":0.873,"text":"namque septentrio, IV io quem Graeci nominant apKXOV sive eXiKrjV, habet post se (5) conlocatum | custodem, ab eo non longe conformata est virgo , cuius supra umerum dextrum lucidissima stella nititur, quam nostri provindemiatorem, Graeci TrpoxpuYrjxrjv vocant, candens autem magis spica eius est. conlocata 15 item alia contra est stella media genuum custodis arcti, (io) qui aret urus dicitur ibi | dedicatus"},"krohn-1912":{"page":228,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"namque septentrio, quem Graeci nominant apKTOV sive eXiKriv, habet post se conlocatum custodem. ab eo non longe conformata est virgo, cuius supra umerum dextrum lucidissima stella nititur, quam nostri provindemiatorem, Graeci7Tp0TpuYr|Tr|V vocant; candens autem magis spica eius est colorata. item alia contra est stella media genuorum custodis arcti: 2 qui arcturus dicitur est ibi dedicatus"}},"9.4.2":{"rose-1899":{"page":261,"pageEnd":null,"score":0.741,"text":"regione capitis 2 septentrionis transversus ad pedes geminorum auriga stat in summo cornu tauri, itaque in summo cornu laevo <(tauri)> et aurigae pedis <(dextri)> una tenet partem stella. 20 et adplicantur aurigae manui haedi, capra laevo umero. tauri quidem et arietis insuper Perseus <(habens a^> dex- (15) |terioribus subter currentis basi vergilias, a sinisterioribus ca,put arietis , et manu dextra innitens Cassiepiae simulacro, laeva supra arietem tenens gorgoneum ab summo 2 adauget(-& i RE) exae(§ E G /Sequat"},"krohn-1912":{"page":228,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"regione capitisi septentrionis transversus ad pedes geminorum auriga stat in summo cornu tauri — ita quae in summo cornu laevo est, aurigae pedis una tenet partem stella — et adplicantur aurigae manui haedi, capra laevo umero. tauri quidem et arietis insuper Perseus — dexterioribus subter currentisi basem vergiliis, at sinisterioribus caput arietis — et manu dextra innitens Cassiepiae simulacro, laeva supra tauri tenet gorgoneum, ad summum caput subiciens Andromedae pe"}},"9.4.3":{"rose-1899":{"page":262,"pageEnd":null,"score":0.87,"text":"item pisces supra Andromedam et equi venter saetaeque quae sunt supra spinam equi, cuius | ventris lucidissima stella finit ventrem (20) equi et caput Andromedae, manus Andromedae dextra supra Cassiepiae simulacrum est constituta, laeva <(supra)> 5 aquilonalem piscem, item | aquarii supra equi caput est. 229 equi ungulae attingunt aquarii genua. Cassiepia media est dedicata, capricorni supina in altitudinem aquila et delphinus, secundum eos est sagitta, ab ea autem volucris, cuius pinna dextra Cephei manum attingit et scep trum, 10 (5) laeva supra Cassiepiae innititur, sub avis cauda pedes 4 equi sunt subiecti"},"krohn-1912":{"page":228,"pageEnd":229,"score":0.652,"text":"cassiepi§ S: cassiopiae HEG supra tauri Bo: supra auriga (-am E) X tenent E et a. c. G 21 subiciensque x (que del. Mar) 22 s. andromedam et eius ventris et equique (qu§ ES) sunt x {ci. Kr) 26 cassiepi^ S: cassiopi^ EG., -pae H 26 add. Schn \\ DE ARCHITECTURA LIB. IX, S. 4 211 9 aquarii supra equi caput est. equi ungulae attingunt aquarii <^e regione volucrem. inter Cepheum et Andromedae)> genua Cassiepia media est dedicata. capricorni supra in altitudinem aquila et delphinus. secundum eos 5 est sagitta. ab ea autem <^non longe^ volucris, cuius 5) pinna dextra Cephei manum attingit et sceptrum, laeva supra Cassiepiae innititur. sub avis cauda pedes equi sunt subiecti"}},"9.4.4":{"rose-1899":{"page":262,"pageEnd":null,"score":0.942,"text":"inde sagittarii scorpionis librae insuper serpens summo rostro coronam tangit, ab eo mediam ophiuchos in manibus tenet serpentem, laevo pede calcans mediam frontem scorpionis, a parte ophiuchi capitis non 15 | longe positum est caput eius qui dicitur nisus in genibus, (io) eorum autem faciliores sunt capitum vertices ad cognoscendum, quod non obscuris stellis sunt conformati"},"krohn-1912":{"page":229,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"inde sagittarii, scorpionis, librae insuper 4 serpens summo rostro coronam tangit. eum medium ophi10 uchos in manibus tenet serpentem, laevo pede calcans mediam frontem scorpionis. a parte ophiuchi capitis non 0) longe positum est caput eius, qui dicitur nisus in genibus. eorum autem faciliores sunt capitum vertices ad cognoscendum, quod non obscuris stellis sunt conformati"}},"9.4.5":{"rose-1899":{"page":262,"pageEnd":263,"score":0.613,"text":"aretur u (HS, -um EG) qui x (ubi serpentis : cuius ... E cum vitii signo). || 20 inplicatus parve pereos fi. (sic) x. || 21 volucris S: volueris HEG. || 22 est (-e G) E G: om. HS (ubi rostru j proposita H). | geniculati S (ut v. 19 ingeniculati x): genuclati HEG. DE ARCHITECTURA LIB. IX, 4. 5 227 corona est ordinata, in septentrionali vero circnlo duae positae sunt arctoe scapularum ossis inter se compositae et pectoribus aversae, e quibus minor Kuvocoupa maior (20) eXucrj a Graecis | appellatur, earumque capita inter se 5 dispicientia sunt constituta, caudae capitibus earum adversae contra dispositae figurantur, utrarumque enim 230 superando eminent"},"krohn-1912":{"page":229,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"pes 6 5 ingeniculati adit fulcitve capitis tempus serpentis, cuius per vipereos flexus minor arctorum, qui septentriones di5) cuntur, inplicatur. delphinum contra volucris rostro est proposita lyra. inter umeros custodis et geniculati corona est ordinata. in septentrionali vero circulo duae positae sunt 10 arctoe scapularum <(e regione)> dorsis inter se compositae et pectoribus aversae. e quibus minor Kuvocoupa, maior 0) e\\iKr| a Graecis appellatur. earumque capita inter se dispicientia sunt constituta, caudae capitibus earum adversae contra dispositae figurantur; utrarumque enim superando 0 eminent"}},"9.4.6":{"rose-1899":{"page":263,"pageEnd":null,"score":0.911,"text":"in summo. | per caudas earum esse 6 dicitur item serpens exporrecta et qua stella quae dicitur polus elucet, circum caput maioris septentrionis, namque io qua est proxuma [draconem,] circum caput eius involvitur, (5) una vero circum Cynosurae caput iniecta est | flexu porrectaque proxime eius pedes, hac autem intorta replicataque se attollens reflectitur a capite minoris ad maiorem circa rostrum et capitis tempus dextrum. item supra 15 caudam minoris pedes sunt Cephei ibique ad summum cacumen facientes stellae sunt trigonum paribus lateribus (io) [in | super arietis signum], septentrionis autem minoris et Cephei simulacri complures sunt stellae confusae. Quae sunt ad dextram orientis inter zonam signorum 20 et septentrionum sidera in caelo disposita dixi, nunc explicabo quae ad sinistram orientis meridianisque partibus (15) ab | natura sunt distributa"},"krohn-1912":{"page":229,"pageEnd":230,"score":0.92,"text":"earum Heringa: utrorumque . . . eorum x 26 del. Kr {cf. 218, 4) 212 VITRUVII serpens est porrecta, e qua stella quae dicitur polus eluce I contra caput maioris septentrionis; namque qua est pro xume draconem, circum <(polum)> caput eius involvitur. ima vero circum cynosurae caput iniecta est flexu porrectaque (5 proxime eius pedes. haec autem intorta replicataque se 5 attollens reflectitur a capite minoris ad maiorem, circa rostrum et capitis tempus dextrum * * * * item supra caudam minoris pedes sunt Cephei, ibique ad summum cacumen facientes stellae sunt trigonum paribus lateribus. (i insuper arietis signum septentrionis f autem minoris et k Cassiepiae simulacri complures sunt stellae confusae. Quae sunt ad dextram orientis inter zonam signorum et septentrionum sidera in caelo disposita, dixi [esse]; nunc explicabo, quae ad sinistram orientis meridianisque partibus ab natura sunt distributa"}},"9.5.1":{"rose-1899":{"page":263,"pageEnd":264,"score":0.816,"text":"Nunc EG, .ee. nunc S) x. || 22 ob natura H, ob natura SG, a natura E. ||. 24 ceti: cephei x. | ad om. S . 228 VITRUVII inanis, turibulum sub scorpionis aculeo. Centauri priores partes proximae sunt librae et scorpioni, tenet in manibus simulacrum id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. (20) virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, 5 ad leonem medioque corpore sustinens cratera ad manumque virginis caudam subiciens, in qua inest corvus, quae sunt 2 j autem supra scapulas peraeque sunt lucentia"},"krohn-1912":{"page":230,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Primum sub capricorno subiectus piscis austrinus caudam prospiciens ceti. ab eo ad sagittarium locus est inanis. turibulum sub scorpionis aculeo. centauri priores partes proximae sunt librae et scorpioni. tenet in manibus simulacrum, id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. 2( virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, ad leonem medioque corpore sustinens craterem ad manumque virginis caudam subiciens. in qua inest corvus; quae sunt autem supra scapulas, peraeque sunt lucentia"}},"9.5.2":{"rose-1899":{"page":264,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"ad anguis (25) ; inferius ventris sub caudam subiectus est centaurus. iuxta 281 cratera et leonem navis est quae nominatur Argo, cuius 10 prora obscuratur, sed malus et quae sunt circa gubernacula eminentia videntur, ipsaque naviculae puppis per summam j caudam cani iungitur. geminos autem minusculus (5) canis sequitur contra anguis caput, maior item sequitur minorem. Orion vero transversus est subiectus, pressus 15 ungula tauri, manu laeva tenens clavam, alteram ad geminos tollens"},"krohn-1912":{"page":230,"pageEnd":null,"score":0.544,"text":"ad anguis 2£ inferius ventris. sub caudam subiectus est centaurus. iuxta 2 cratera et leonem navis est, quae nominatur Argo, cuius prora obscuratur, sed malus et quae sunt circa gubernacula eminentia videntur, ipsaque navicula et puppis per 1 polus rec: post plus x 2 contra Kr: circum x quae est proxa(i EGS)in.3b x 8 add. Kr ima Kr: una x 4 fluxu x 5 se adt. reflectitur n EG: om. HS 10 cassiopae HS., -pi§ EG 11 simulacrum #5^ 13 septentrionum if/S^6r^: -nem jBG"}},"9.5.3":{"rose-1899":{"page":264,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"apud eius vero basim canis parvo intervallo insequens leporem. arieti | et piscibus cetus est(io) subiectus, a cuius crista ordinate utrisque piscibus disposita est tenuis fusio stellarum, quae graece vocitantur 20 apuebovai. magnoque intervallo introrsus pressus nodus haerentium attingit summam ceti cristam, per speciem stellarum flumen profluit, initium fontis capiens a laevo j pede Orionis, quae vero ab aquario fundi memoratur (15) aqua, profluit inter piscis austrini caput et caudam ceti"},"krohn-1912":{"page":231,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"apud eius vero basim canis parvo 3 Ointervallo insequens leporem. arieti et piscibus cetus est subiectus, a cuius crista ordinate utrisque piscibus disposita est tenuis fusio stellarum, quae graece vocitantur apTTebovai. magnoque intervallo introrsus pressus nodus ) serentium attingit summam ceti cristam [esse fuit]. per speciem stellarum flumen profiuit, initium fontis capiens 0 a laevo pede Orionis. quae vero ab aquario fundi memoratur aqua, profluit inter piscis austrini caput et caudam ceti"}},"9.5.4":{"rose-1899":{"page":265,"pageEnd":null,"score":0.944,"text":"Quae figurata conformataque sunt siderum in mundo 4 simulacra, natura divinaque mente designata, ut Democrito physico placuit, exposui, sed tantum ea quorum ortus et (20) oc| casus possumus animadvertere et oculis contueri, namque uti septentriones circum axis cardinem versantes non occidunt neque sub terram subeunt, sic circa meridianum cardinem, qui est propter inclinationem mundi subiectus terrae, sidera versabunda latentiaque non habent egressus (25) orientes | supra terram, itaque eorum figurationes propter io obstantiam terrae non sunt notae, huius autem rei index est stella Canopi, quae bis regionibus est ignota, renun- 282tiant autem | negotiatores, qui ad extremas Aegypti regiones proximasque ultimis finibus terrae terminationes fuerunt"},"krohn-1912":{"page":231,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Quae figurata conformataque sunt siderum in mundo 4 simulacra, natura divinaque mente designata, ut Democrito physico placuit, exposui, sed tantum ea, quorum ) ortus et occasus possumus animadvertere et oculis contueri. namque uti septentriones circum axis cardinem versantes non occidunt neque sub terram subeunt, sic circa meridianum cardinem, qui est propter inclinationem mundi subiectus terrae, sidera versabunda latentiaque non habent ) egressus orientis supra terram. itaque eorum figurationes propter obstantiam terrae non sunt notae. huius autem rei index est stella Canopi, quae his regionibus est ignota, renuntiant autem negotiatores, qui ad extremas Aegypti regiones proximasque ultimis finibus terrae terminationes fuerunt"}},"9.6.1":{"rose-1899":{"page":265,"pageEnd":null,"score":0.986,"text":"De mundi circa terram pervolitantia duodecimque yi signorum ex septentrionali meridianaque parte siderum (5) dispositione | ut sit perspecta docui, namque ex ea mundi versatione et contrario solis per signa cursu gnomonumque aequinoctialibus umbris analemmatorum inveniuntur descriptiones"},"krohn-1912":{"page":231,"pageEnd":232,"score":0.706,"text":"tur x 20 si circa HS 22 terrae HSG^: terra EG 80 ex EG: & HS 214 VITRUVII dispositione, ut sit perspecta, docui. namque ex ea mundi (5 versatione et contrario solis per signa cursu gnomonumque aequinoctialibus umbris analemmatorum inveniuntur descriptiones"}},"9.6.2":{"rose-1899":{"page":265,"pageEnd":null,"score":0.621,"text":"ceterum ex astrologia quos effectus habeant 2 signa xii, stellae v, sol, luna ad humanae vitae rationem, (io) Chaldaeorum ratiocinatio |nibus est concedendum, quod propria est eorum genethlialogiae ratio uti possint antefacta et futura ex ratiocinationibus astrorum explicare, eorum 25 autem inventiones reliquerunt in que sollertia acuminibus que fuerunt magnis qui ab ipsa natione Chaldaeorum profluxerunt, primusque Berosus in injsula et civitate Coo 5 septem(-e $)trionis HS: septentriones EG. | versantur (-G GS) x. || 6 sic circa EG: sicirca H, si circa S. || 8 terrae (-r§ S) HS(GC ): terra EG. || 9 orientis x. || 15 xii. EG"},"krohn-1912":{"page":232,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"cetera ex astrologia, quos effectus habeant signa XII, stellae v, sol, luna ad humanae vitae rationem, 5 Chaldaeorum ratiocinationibus est concedendum, quod pro- (n pria est eorum genethlialogiae ratio, uti possint ante facta et futura ex ratiocinationibus astrorum explicare. eorum autem inventiones reliquerunt inque <(ea re)> sollertia acuminibusque fuerunt magnis, qui ab ipsa natione Chaldaeorum k profiuxerunt. primusque Berosus in insula et civitate Coo (i consedit ibique aperuit disciplinam, post ei studens Antipater iterumque Athenodorus, qui etiam non e nascentia sed ex conceptione genethlialogiae rationes explicatas reliquit"}},"9.6.3":{"rose-1899":{"page":266,"pageEnd":null,"score":0.867,"text":"de naturalibus autem rebus Thales Milesius, Anaxagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes 5 | Colophonius, Democritus Abderites rationes, quibus eae (20) res natura rerum gubernarentur, quemadmodumcumque effectus habeant excogitatas reliquerunt, quorum inventa secuti siderum portus )> et occasus tempestatiumque significatus Eudoxus Euctemon Callippus Meto Philippus Hipio parchus Aratus cejterique ex astrologia parapegmatorum 233 disciplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt, quorum scientiae sunt hominibus suspiciendae, quod tanta cura fuerunt ut etiam videantur divina mente tempestatium significatus post futulros ante pronuntiare, quas ob15(1 * * * 5> res haec eorum curis studiisque sunt concedenda"},"krohn-1912":{"page":232,"pageEnd":null,"score":0.786,"text":"de naturalibus autem rebus Thales Milesius, Ana- 1; xagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes Colophonius, Democritus Abderites rationes, quibus e rebus natura rerum gubernaretur quemadmodum quaeque effectus habeat, excogitatas reliquerunt. quorum inventa secuti siderum <(ad ortus)> et occasus tempestatum signi- 2( ficatus Eudoxus, Euctemon, Callippus, Meto, Philippus, Hipparchus, Aratus ceterique ex astrologia parapegmatorum disciplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt. quorum scientiae sunt hominibus suspiciendae, quod tanta cura fuerunt, ut etiam videantur divina mente 21 1 perspecta Mar: pspectus x 2 v. econtrario E gnominum x 3 analemnatorum HSG'^, annale natorum jE', anale natorum G 5 humanae S: -na HEG"}},"9.7.1":{"rose-1899":{"page":266,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"Nobis autem ab his separandae sunt rationes et explicandae menstruae dierum brevitatis itemque dilatationis, namque sol aequinoctiali tempore ariete libraque versando, quas | e gnomone partes habet novem, eas umbrae facit vin2 * * *°C10) in declinatione caeli quae est Romae, itemque Athenis quam magnae sunt gnomonis partes quattuor, umbrae sunt tres, ad vn Rhodo v, ad xi Tarenti ix, ad quinque <^Alexandriae)> tres, ceterisque omnibus locis aliae alio modo umbrae gnojmonum aequinoctiales a natura rerum 25 (15) 1 postea s. x. || 2 Athenodorus"},"krohn-1912":{"page":233,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"Nobis autem ab his separandae sunt rationes et ex-VIl plicandae menstruae dierum brevitates itemque dilatatio, nes. namque sol aequinoctiali tempore ariete libraque ver)Sando, quas e gnomone partes habet novem, eas umbrae facit VIII in declinatione caeli, quae est Romae. itemque Athenis quam magnae sunt gnomonis partes quattuor, umbrae sunt tres, ad vii Rhodo v, ad xi Tarenti ix, ad quinque <^Alexandriae)> tres, ceterisque omnibus locis aliae )alio modo umbrae gnomonum aequinoctiales a natura rerum inveniuntur disparatae"}},"9.7.2":{"rose-1899":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"itaque in quibuscumque locis horologia erunt describenda, eo loci sumenda est aequinoctialis umbra, et si erunt quemadmodum Romae gnomonis partes novem, umbrae octonae, describatur <(linea)> in planitia et <20)5 e media Trpoc opGac erigatur | ut sit ad normam quae dicitur gnomon , et a linea quae erit planities in linea 284 gnomonis circino novem spatia dimetiantur, | et quo loco nonae partis signum fuerit centrum constituatur ubi erit littera a, et diducto circino ab eo centro ad lineam planitiae ubi erit littera b, circinatio circuli describatur, quae dicitur meridiana"},"krohn-1912":{"page":233,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"itaque in quibuscumque 2 locis horologia erunt describenda, eo loci sumenda est aequinoctialis umbra, et si erunt quemadmodum Romae gnomonis partes novem, umbrae octo, linea describatur in planitia et e media TTpoc op6ac erigatur [ut sit ad normam] quae dicitur gnomon. et a linea, quae erit planities, in linea gnomonis circino novem spatia dimetiantur; et quo loco nonae partis signum fuerit, centrum constituatur, ubi erit littera a ; et diducto circino ab eo centro ad lineam planitiae, ubi erit littera b, circinatio circuli describatur, quae dicitur meridiana"}},"9.7.3":{"rose-1899":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"deinde ex novem partibus, quae 3 (5) sunt a | planitia ad gnomonis centrum, vm sumantur et signentur in linea quae est in planitia ubi erit littera c. haec autem erit gnomonis aequinoctialis umbra, et ab eo 15 signo et littera c per centrum ubi est littera a linea perducatur, ubi erit solis aequinoctialis radius, tunc a centro (io) diducto circino ad | lineam planitiae aequilatatio signetur ubi erit littera e sinisteriore parte et i dexteriore in extremis lineae circinationis, et per centrum perducenda 20 <(linea)>, ut aequa duo hemicyclia sint divisa, haec autem linea a mathematicis dicitur horizon"},"krohn-1912":{"page":233,"pageEnd":234,"score":0.542,"text":"HS, terris EG lonis H 16 viiii EG octo, linea Kr: octogen(a)e x describatur Joc: -bantur x 16 planitia HS: -tiae E, -ti§ G e om. E prosorthas x glossam eiec. Kr 18 circino Joc. circini x demetiantur x 19 partes HS 20 deducto x ad lineam {ed) planitiae Joc: ablinea planitia x 28 a Joc: in X 24 qua est H 216 VITRUVII ducatur, ubi erit solis aequinoctialis radius. tunc a centro diducto circino ad lineam planitiae aequilatatio signetur, (n ubi erit littera e sinisteriore parte et d ulteriore in extremis lineae circinationis. et per centrum perducendum, ut aequa duo hemicyclia sint divisa. haec autem linea a 5 mathematicis dicitur horizon"}},"9.7.4":{"rose-1899":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.57,"text":"deinde circinationis 4 (15) totius sumenda pars est xv, | et circini centrum conlocandum in linea circinationis quo loci secat eam lineam aequinoctialis radius ubi erit littera f, et signandum 25 dextra ac sinistra ubi sunt litterae gh. deinde ab his lineae usque ad lineam planitiae perducendae sunt, ubi erunt litterae tr. ita erit solis radius unus hibernus 4 vim. EG. | octogenae (§) x. | describantur inplanitia & emedia prosorthas (HS, porthas EG) x. || 6 q. erit planities x ( gen ut materies p. 58, 24. 60, 12. notities p. 133, 9. cf. ap. Geli. 9,14 Verg. georg. 1,208). || 7 circini HG, circu S. | demetiantur x. || 8 partis G: -tes HS. || 9 ( non 17) deducto x. | ab linea planitia x. || 11 q. s. inplanitia x. || 13 qua est H. || 18 littera . e . HS: .e . littera G. | p. et inde alteriore x. jj 19 lineis c. x (cf. p. 235,3). | pducendu ut x. || 21 Knea GS: linea H. | horigjzon H, horizon G: orizon"},"krohn-1912":{"page":234,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"deinde circinationis totius sumenda pars est xv; et circini centrum conlocandum in(ij linea circinationis, quo loci secat eam lineam aequinoctialis radius, ubi erit littera f; et signandum dextra sinistra, ubi sunt litterae gh. deinde ab his <(et per centrum) lineae n usque ad lineam planitiae perducendae sunt, ubi erunt litterae ik. ita erit solis radius unus hibernus, alter aesti-^a vus. contra autem <^e^ littera d erit, qua secat circinationem linea, quae est traiecta per centrum, ubi <(est littera a; et contra g)> erunt litterae i et m; et contra h ij litterae erunt k et l; et contra c et f et a erit littera"}},"9.7.5":{"rose-1899":{"page":268,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"tunc perducendae sunt diametroe ab a ad l et ab h ad k. quae erit superior, 5 partis erit | aestivae, inferior hibernae, eaeque diametroe 235 sunt aeque mediae dividendae ubi erunt litterae m et o, ibique centra signanda, et per ea signa et centrum a linea ad extrema lineae circinationis est perducenda ubi erunt litterae pq. | haec erit linea rrpoc opGac radio aequi- 10 (5) noctiali, vocabitur autem haec linea mathematicis rationibus axon, et ab eisdem centris diducto circino ad extremas diametros describantur hemicyclia, quorum unum 6 erit aestivum alterum hibernum"},"krohn-1912":{"page":234,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"tunc perducendae sunt biajueTpuj ab g ad l et ab h <^ad m)>. quae erit superior, partis erit aestivae, inferior hibernae. eaeque bia)LieTpu} sunt aeque mediae dividendae, ubi erunt litterae o et p, ibique centra signanda. et per 20 ea signa et centrum a lineae ad extrema lineae circinationis sunt perducendae, ubi erunt litterae q et r. haec erit linea TTpoc op9ac radio aequinoctiali. vocabitur autem (5) haec linea mathematicis rationibus axon. et ab eisdem centris diducto circino ad extremas diametros describantur hemicyclia, quorum unum erit aestivum, alterum hiber"}},"9.7.6":{"rose-1899":{"page":268,"pageEnd":269,"score":0.637,"text":"orationibus Gc. | 12 deducto x. || 13 emiciclia t icydia {sic in ipso textu) S: | icyclia H, iciclya G. || 15 parallelon & linea ea x. || 16 littera e (littera/e. Gc) |in sinisteriore .T. O & ab littera S. ducatur linea paralle|los axon ad extremum hemicycliu ubi erit littera .v. v;;v | & ab c. ad sinistra hemicyclii (•) item parallelos linea | ducatur ad littera .x. {sic) H {et LP) et similiter {sine punctis tamen) SG {ubi ad littera .x.). || 19 lineae (-§ GS) vocitantur locothomus locojthomus Gc) x. DE ARCHITECTURA LIB. IX, 7. 8 233 (15) circini centrum conlocandum est eo | loci quo secat eam lineam aequinoctialis radius, ubi erit littera d, et diducendum ad eum locum quo secat circinationem aestivus radius ubi est littera h. e centro aequinoctiali intervallo 5 aestivo circinatio circuli menstrui agatur, qui menaeus (20) dicitur, ita habebitur analemmatos deformatio"},"krohn-1912":{"page":235,"pageEnd":null,"score":0.947,"text":"deinde in quibus locis secant lineae paralleloe lineam 6 )) eam quae dicitur horizon , in dexteriore parte erit littera s, in sinisteriore t. et ab littera s ducatur linea parallelos axoni ad extremum <(dextrum^ hemicyclium, ubi erit lit5 tera v; et ab t ad sinistrum hemicyclium item parallelos linea ducatur ad litteram x. haec autem paralleloe lineae vocitantur f locothomus. et tum circini centrum conlo) candum est eo loci, quo secat circinationem aequinoctialis radius, ubi erit littera f; et diducendum ad eum locum, ) quo secat circinationem aestivus radius, ubi est littera h. e centro aequinoctiali intervallo aestivo circinatio circuli menstrui agatur, qui menaeus dicitur. ita habebitur ana)lemmatos"}},"9.7.7":{"rose-1899":{"page":269,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"cum hoc 7 ita sit descriptum et explicatum, sive per hibernas lineas 230 sive per aestivas sive per aequinoctiales aut etiam | per menstruas in subiectionibus rationes horarum erunt ex io analemmatos describendae, subiciunturque in eo multae varietates et genera horologiorum et describuntur rationibus his artificiosis, omnium autem figurarum descriptionumque | earum effectus unus, uti dies aequinoctialis brumalisque itemque solstitialis in duodecim partes aequaliter sit divisus, quas ob res non pigritia deterritus praetermisi sed ne multa scribendo offendam, a quibusque inventa sunt genera descriptiones que horologiorum exponam. (io) neque enim nunc | nova genera invenire possum nec aliena pro meis praedicanda videntur, itaque quae nobis tradita 20 sunt et a quibus sint inventa dicam"},"krohn-1912":{"page":235,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"cum hoc ita sit descriptum et explicatum, sive per hibernas lineas sive per aestivas sive 1 per aequinoctiales aut etiam per menstruas in subiectioni; bus rationes horarum erunt ex analemmatos describendae, subiciunturque in eo multae varietates et genera horologiorum et describuntur rationibus his artificiosis. omnium autem figurarum descriptionumque earum effectus unus, uti dies aequinoctialis brumalisque itemque solstitialis in duodecim partes aequaliter sit divisus. quas ob res non pigritia deterritus praetermisi, sed ne multa scribendo offendara, a quibusque inventa sunt genera descriptiones) que horologiorum, exponam. neque enim nunc nova genera invenire possum nec aliena pro meis praedicanda videntur. itaque quae nobis tradita sunt et a quibus sint inventa, dicam"}},"9.8.1":{"rose-1899":{"page":269,"pageEnd":270,"score":0.602,"text":"videtur fuf i. e. per punctum et pro puncto inseritur f). | p(pre $)termissis x. || 20 inventi H. || 22 berosus GS: berossus H. | scaphen HS: scapen G. || 23 hemisphe(spe 6r)rium x. | aristharcus H, -tarcus GS. || 24 arachanen x. || 25 panthium (-u G) x. | lacunar G et (ubi r ex s ras.) Sc: -nas HS. 234 VITRUVII Flaminio est positum, Scopinas Syracusius, Trpoc xa icxopoupeva Parmenion, Trpoc uav KXiqa Theodosius et Andreas, Patrocles | pelecinum, Dionysodorus conum, Apollonius pharetram, aliaque genera et qui supra scripti sunt et alii plures inventa reliquerunt, uti conarachnen, conicum plinthium, antiboreum. | item ex his generibus viatoria pensilia uti fierent plures scripta reliquerunt, ex quorum libris si qui velit subiectiones invenire poterit, dummodo sciat analemmatos descriptiones"},"krohn-1912":{"page":236,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"Hemicyclium excavatum ex quadrato ad enclimaque succisum Berosus Chaldaeus dicitur invenisse; scaphen sive hemisphaerium Aristarchus Samius, idem etiam di-(ii scum in planitia; arachnen Eudoxus astrologus, nonnulli dicunt Apollonium; plinthium sive lacunar, quod etiam 5 in circo Flaminio est positum, Scopinas Syracusius; TTpoc Ta iCTOpoujueva Parmenion, Trpoc iTav KXi)Lia Theodosius et Andrias, Patrocles pelecinum, Dionysodorus conum, (2( Apollonius pharetram, aliaque genera et qui supra scripti sunt et alii plures inventa reliquerunt, uti conarachnen, it conicum plinthium, antiboreum. item ex his generibus 2i viatoria pensilia uti fierent, plures scripta reliquerunt. ex quorum libris, si qui velit, subiectiones invenire poterit, dummodo sciat analemmatos descriptiones"}},"9.8.2":{"rose-1899":{"page":270,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Item sunt ex aqua conquisitae ab eisdem scriptoribus 10 | horologiorum rationes , primumque a Ctesibio Alexandrino, qui et vim spiritus naturalis pneumaticasque res invenit, sed uti fuerint ea exquisita, dignum est studiosis agnoscere. Ctesibius enim fuerat Alexandriae natfis patre tonsore, is ingenio et industria magna praeter reliquos 15 excellens dictus | est artificiosis rebus se delectare, namque cum voluisset in taberna sui patris speculum ita pendere ut cum duceretur sursumque reduceretur, linea ]atens 3 pondus reduceret, ita conlocavit machinationem"},"krohn-1912":{"page":236,"pageEnd":null,"score":0.979,"text":"Item sunt ex aqua conquisitae ab eisdem scriptoribus i£ horologiorum rationes, primumque a Ctesibio Alexandrino, qui et vim spiritus naturalis pneumaticasque res invenit. sed uti fuerint ea exquisita, dignum studiosis agnoscere. Ctesibius enim fuerat Alexandriae natus patre tonsore. is ingenio et industria magna praeter reliquos 2( excellens dictus est artificiosis rebus se delectare. nam-(i( que cum voluisset in taberna sui patris speculum ita pendere, ut, cum duceretur susumque reduceretur, linea latens 3 pondus deduceret, ita conlocavit machinationem"}},"9.8.3":{"rose-1899":{"page":270,"pageEnd":null,"score":0.857,"text":"canalem ligneum sub tigno fixit ibique tro cieas conlocavit. per 20 canalem lineam in angulum | deduxit ibique tubulos struxit. (15) in eos pilam plumbeam per lineam demittendam curavit, ita pondus cum decurrendo in angustias tubulorum premeret caeli crebritatem, vehementi decursu per fauces frequentiam caeli compressione solidatam extrudens in aerem 25 1 prosta bistorumena HS , ,ptha bystoromena G. || 2 prospanclema"},"krohn-1912":{"page":236,"pageEnd":237,"score":0.519,"text":"HG'^ ut S 16 a Ctesibio ed. Fl: aclesbio x 17 et vim Ro: etiam x pneumaticasque ed: ineu atticasq^ x 18 fort. studiosius {cf. 5, 21) 1» clesbius x 25 ligneam S et a. c. H 27 dimittendam G DE ARCHITECTURA LIB. IX, 8 219 ita pondus cum decurrendo in angustias tubulorum premeret caeli crebritatem, vehementi decursu per fauces frequentiam caeli compressione solidatam extrudens in aerem )patentem effusione acuti sonitus expresserat claritatem"}},"9.8.4":{"rose-1899":{"page":271,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"ergo Ctesibius cum animadvertisset ex tactu caeli et expressionibus spiritus <(sonitus^> vocesque nasci, his principiis usus hydraulicas machinas primus instituit, item 5 aquarum expressiones automatopoeetasque machinas multaque deliciarum genera, in his etiam horologiorum ex aqua (25) comparationes explicuit, primumque constituit cavum ex 238 auro perfectum aut ex gemma terebrata, ea enim nec teruntur percursu aquae nec sordes recipiunt ut obturentur"},"krohn-1912":{"page":237,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"ergo Ctesibius cum animadvertisset ex tractu caeli et expressionibus spiritus ^sonitus^ vocesque nasci, his principiis usus hydraulicas machinas primus instituit. item aquarum expressiones automatopoetasque machinas multaque deliciarum genera, in his etiam horologiorum ex aqua comparationes explicuit. primumque constituit cavum ex auro perfectum aut ex gemma terebrata; ea enim nec teruntur percussu aquae nec sordes recipiunt, ut obturentur"}},"9.8.5":{"rose-1899":{"page":271,"pageEnd":null,"score":0.9,"text":"namque aequaliter per id cavum influens aqua sublevat scaphium inversum, quod ab artificibus phellos sive (5) tympanum | dicitur, in quo conlocata est regula versatili tympano denticulis aequalibus perfecta, qui denticuli alius alium inpellentes versationes modicas faciunt et motiones. 15 item aliae regulae aliaque tympana ad eundem modum dentata una motione coacta versando faciunt effectus va- (io) rietatesque mo|tionum, in quibus moventur sigilla, vertuntur metae, calculi aut ova proiciuntur, bucinae canunt, reliquaque parerga"},"krohn-1912":{"page":237,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"namque aequaliter per id cavum influens aqua sublevat scaphium inversum, quod ab artificibus phellos sive tympanum dicitur. in quo conlocata est regula <(iuxta)> versatile tympanum. denticulis aequalibus sunt perfecta, qui denticuli alius alium inpellentes versationes modicas faciunt et motiones. item aliae regulae aliaque tympana ad eundem modum dentata una motione coacta versando faciunt effectus varietatesque motionum, quibus moventur sigilla, vertuntur metae, calculi aut ova proiciuntur, bucinae canunt, reliquaque parerga"}},"9.8.6":{"rose-1899":{"page":271,"pageEnd":null,"score":0.879,"text":"in his etiam aut in columna aut 6 20 parastatica horae describuntur, quas sigillum egrediens ab imo virgula significat in diem totum, quarum brevitates (15) aut crescentias cuneorum adiectus | aut exemptus in singulis diebus et mensibus perficere cogit, praeclusiones aquarum ad temperandum ita sunt constitutae, metae 25 fiunt duae, una solida una cava, ex torno ita perfectae ut alia in aliam inire convenireque possit, et eadem regula laxatio earum aut coartatio efficiat aut vehementem (20) | aut lenem in ea vasa aquae influentem cursum, ita his 1 offensione tactu x. || 2 clesbius HS, -bies G. | extractu x. || 3 spiritus vocesque nasci x . || 4 instituit HS"},"krohn-1912":{"page":237,"pageEnd":238,"score":0.784,"text":"in his etiam aut in columna 6 aut parastatica horae describuntur, quas sigillum egrediens ab imo virgula significat in diem totum. quarum brevitates aut crescentias cuneorum adiectus aut exemptus in singulis diebus et mensibus perficere cogit. praeclusiones aquarum ad temperandum ita sunt constitutae. metae fiunt duae, una solida, una cava, ex torno ita perfectae, ut alia in aliam inire convenireque possit et eadem regula laxatio earum aut coartatio efficiat aut vehementem 8 confressione HS 4 eflfusione acuti Kr (cf. 137, 8): offensione tactu x 6 clesbius HS, -bies G 6 add. lio 7 instituit HSG^: instnixit G 8 automato pictasqne HS, a. pitasque G {corr. Turnebus) 11 terre brata G 12 sordes nec a.c. G obdurentur G 14 scaphium Turn: scaphum (-u G) x 16 add. Kr 20 quibus Kr: inquibus (cum in add.) x 28 quas Joc: quae x 24 quarum Joc: quorum x 220 VITRUVII m aut lenem in ea vasa aquae influentem cursum. ita his(2 rationibus et machinatione ex aqua componuntur horolo7 giorum ad hibernum usum"}},"9.8.7":{"rose-1899":{"page":272,"pageEnd":null,"score":0.915,"text":"sin autem adiectionibus et detractionibus correptiones dierum aut crescentiae ex cuneis non probabuntur fieri, quod cunei saepissime vitia fa]ciunt, sic erit explicandum, in columella 5 (25) horae ex analemmatos transverse describantur, menstruaeque lineae columella signentur, eaque columna versatilis perficiatur, uti ad sijgillum virgulamque, qua virgula egrediens sigillum ostendit horas, columna versando continenter sui cuiusque mensis brevitates et crescentias faciat horarum"},"krohn-1912":{"page":238,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"sin autem cuneorum adiectionibus et detractionibus correptiones dierum aut crescentiae fex cuneis non probabuntur fieri, quod 5 cunei saepissime vitia faciunt, sic erit explicandum. in(2 columella horae ex analemmatos transverse describantur, menstruaeque lineae columella signentur. eaque columna versatilis perficiatur, uti ad sigillum virgulamque, qua 2 virgula egrediens sigillum ostendit horas, columna versando k continenter suis cuiusque mensibus brevitates et crescentias faciat horarum"}},"9.8.8":{"rose-1899":{"page":272,"pageEnd":null,"score":0.913,"text":"Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae ana- Jphorica dicuntur perficiunturque rationibus his. horae disponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione ab centro dispositae in fronte, in ea circuli sunt circumdati menstrua spatia finientes, post has virgulas tympanum, in quo descriptus et depictus est mundus signiferque circulus, | descriptio que ex xii caelestium signorum fit (io) figura, cuius ex centro deformatur unum maius alterum minus, posteriori autem parti tympano medio axis versatilis est inclusus inque eo axe aenea mollis catena est 20 involuta, ex qua pendet ex una parte phellos qui ab aqua sublevatur, altera aequo | pondere phelli sacoma (15) 9 saburrale"},"krohn-1912":{"page":238,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae anaphorica dicuntur perficiunturque rationibiis his. horae dis- (; ponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione 1 ab centro dispositae in fronte ; in ea circuli sunt circumdati menstrua spatia finientes. post has virgulas tympanum, in quo descriptus et depictus est mundus signiferque circulus [descriptioque ex xii caelestium signorum fit(i figurata], cuius ex centro deformatio * * * * unum maius, 2 alterum minus. posteriori autem parte tympano medio axis versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos (sive tympanum), qui ab aqua sublevatur, altera aequo pondere (1 9 phelli sacoma saburrale"}},"9.8.9":{"rose-1899":{"page":272,"pageEnd":null,"score":0.551,"text":"ita quantum ab aqua phellos sublevatur, tantum saburrae pondus infra deducens versat axem , axis autem tympanum, cuius tympani versatio alias efficit uti 25 maior pars circuli signiferi alias minor in versationibus suis temporibus designet horarum proprietates. | namque (20) 2 sin autem cuneorum adiectionibus ... ex cuneis . . . fieri x. || 3 correptionis ante corr. G. || 8 qua: quia ante corr. G. || 9 continentur (-t7 H) HS (-ter G ). || 10 suis cuiusque mensibus (-b; HG) x. | facer& (-et G) x . || 11 anaporica x. || 12 perficiuntque x. || 13 aenis G. || 17 ex duodecim S. | fit (HS, sit G) figurata . cuius"},"krohn-1912":{"page":238,"pageEnd":239,"score":0.633,"text":"ita quantum ab aqua phellos 2 sublevatur, tantum saburrae pondus infra deducens versat axem, axis autem tympanum. cuius tympani versatio alias efficit, uti maior pars circuli signiferi, alias minor in versationibus suis temporibus designet horarum proprie1 leue G vasa aqu^ S: vasaquae H, vas aqu^ G 11 continenter G: -1 H, -tur S 12 faciat Joc: facer& HS, -ret G 13 anaporica x 14 perficiuntur rec: -ciunt (-tiunt S) X 16 aenis G 19 glossam {scil. descriptio, quae ex xii (duodecim S) caelestium signorum fit figura) eiecit Kr 20 ex (e) Joc: & (et) X 21 parte G: parti HS 22 inquae H 24 altera Joc: -ro x 25 phellis (sac.) G saburrale Jbc: -li;r 28 signi fieri H minor Joc: miuus x 2» honorarum H DE ARCHITECTURA LIB. IX, 8 221 )) tates. namque in singulis signis sui cuiusque mensis dierum iiumeri cava sunt perfecta, cuius bulla, quae solis imai^inem horologiis tenere videtur, significat horarum spatia. ) ca translata ex terebratione in terebrationem mensis ver, lentis perficit"}},"9.8.10":{"rose-1899":{"page":273,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"itaque quemadmodum sol per siderum spatia vadens 10 dilatat contrahitque dies et horas, sic bulla in horologiis ingrediens per puncta contra centri tympani versationem, (5) | cotidie cum transfertur aliis temporibus per latiora aliis per angustiora spatia, menstruis finitionibus imagines efficit horarum et dierum. De administratione autem aquae quemadmodum se temperet ad rationem, sic erit faciendum"},"krohn-1912":{"page":239,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"itaque quemadmodum sol per 10 siderum spatia vadens dilatat contrahitque dies et horas, sic bulla in horologiis ingrediens per puncta contra centri , tympani versationem, cotidie cum transfertur aliis temporibus per latiora, aliis per angustiora spatia, menstruis fmitionibus imagines efficit horarum et dierum. De administratione autem aquae, quemadmodum se temperet ad rationem, sic erit faciendum"}},"9.8.11":{"rose-1899":{"page":273,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"post frontem n (io) horoj logii intra conlocetur castellum in idque per fistulam saliat aqua et in imo habeat cavum, ad id autem adis fixum sit ex aere tympanum habens foramen, per quod ex castello in id aqua influat, in eo autem minus tympanum includatur cardinibus ex torno masculo et femina (15) inter se coartatis, ita | uti minus tympanum quemadmodum epitonium in maiore circumagendo arte leniterque versetur"},"krohn-1912":{"page":239,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"post frontem 11 ( horologii intra conlocetur castellum in idque per fistulam siiliat aqua et in imo habeat cavum. ad id autem adfixum sit ex aere tympanum habens foramen, per quod ex castello in id aqua influat. in eo autem minus tympanum includatur cardinibus ex torno masculo et femina ( inter se coartatis, ita uti minus tympanum quemadmodum epitonium in maiore circumagendo arte leniterque versetur"}},"9.8.12":{"rose-1899":{"page":273,"pageEnd":null,"score":0.721,"text":"maioris autem tympani labrum aequis intervallis ccclxv 12 puncta habeat signata, minor vero orbiculus in extrema circinatione fixam habeat lingulam, cuius cacumen dirigat (20) ad punctorum regiones, in|que eo orbiculo temperatum sit foramen, quia in tympanum aqua influit per id et servat 25 administrationem. cum autem in maioris tympani labro fuerint signorum caelestium deformationes, id autem sit inmotum, in summo habeat deformatum cancri signum, ad 1 sui usque x. |] 3 tinere H. | significat ante eorr. (i. m.) om. G. || 4 cursum suum . itaque x. || 9 imagines G: -nis HS. \\\\ 14 saliat aqua GS: saliata quae H. || 15 habens tello in | id etc"},"krohn-1912":{"page":239,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"iiiaioris autem tympani labrum aequis intervallis ccclxv 12 puncta habeat signata, minor vero orbiculus in extrema circinatione fixam habeat lingulam, cuius cacumen dirigat ;kI punctorum regiones, inque eo orbiculo temperatum sit foramen, quia in tympanum aqua influit per id et servat administrationem. cum autem in maioris tympani labro fuerint signorum caelestium deformationes, id autem sit inmotum et in summo habeat deformatum cancri signum, id perpendiculum eius in imo capricorni, ad dextram spectantis librae, ad sinistram arietis signum, ceteraque mter eorum spatia designata sint, uti in caelo videntur"}},"9.8.13":{"rose-1899":{"page":274,"pageEnd":null,"score":0.906,"text":"igitur cum sol fuerit in capricorno , orbiculi lingula | in maioris 241 tympani parte Capricorni cotidie singula puncta tangens, 5 ad perpendiculum habens aquae currentis vehemens pondus, celeriter per orbiculi foramen id extrudit ad vas, quod excipiens eam, cum brevi spatio impletur, corripit et | contrahit dierum spatia et horarum. cum autem (5) cotidiana versatione minoris tympani lingula ingreditur io in aquarii puncta, discedet foramen a perpendiculo et aqua e vehementi cursu cogetur tardius emittere salientem, ita quo minus celeri cursu vas excipit aquam , dilatat 14 horarum spatia"},"krohn-1912":{"page":239,"pageEnd":240,"score":0.802,"text":"igitur cum sol fuerit in capricorni, orbiculi lingula in 13 1 cuiusque ed: usque x 6 oras H 10 imagines G: -iiis HS 11 administratione H U saHata quae H 15 ex ecl: & (et) X 20 maiores H 21 designata S 22 ligulam x ii quia HS: qua G 25 libro // et a. c. S 27 cancri signu S: cancri siguoru G, caneri signoru H 20 spectantis ed: -tes x dignum rec: signi x 31 orbiculi Ferr: -lo x ligula x 222 VITRUVn maioris tympani parte ex capricorni cotidie singula puncta 2 tangens, ad perpendiculum habens aquae currentis vehemens pondus, celeriter per orbiculi foramen id extrudit ad vasum excipiens eam. cum brevi spatio impletur, corripit et contrahit dierum spatia et horarum. cum autem i cotidiana versatione minoris tympani lingula ingrediatur in aquarii puncta, discedens foramen a perpendiculo et aquae vehementi cursu cogitur tardius emittere salientem. ita quo minus celeri cursu vas excipit aquam, dilatat 14 horarum spatia"}},"9.8.14":{"rose-1899":{"page":274,"pageEnd":null,"score":0.994,"text":"aquarii vero pisciumque punctis uti (io> gradibus scandens orbiculi foramen in ariete tangendo 15 octavam partem aqua temperate salienti praestat aequinoctiales horas, ab ariete per tauri et geminorum spatia ad summa cancri puncta partis octavae foramen se tympani versationibus peragens et in | altitudinem eo rediens (15) viribus extenuatur, et ita tardius fluendo dilatat morando 20 spatia et efficit horas in cancri signo solstitiales, a cancro cum proclinat et peragit per leonem et virginem ad librae partis octavae puncta revertendo et gradatim corripiendo spatia contrahit horas, et ita perveniens | ad puncta librae (20) 15 aequinoctiales rursus reddit horas"},"krohn-1912":{"page":240,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"aquarii vero pisciumque punctis uti gra- : dibus scandens orbiculi foramen in ariete tangendo octavam partem aqua temperate salienti praestat aequinoctiales horas. ab ariete per tauri et geminorum spatia ad summa cancri puncta partis octavae foramen se tympani versationibus peragens et in altitudinem eo rediens viribus ex- ; tenuatur, et ita tardius fluendo dilatat morando spatia et efficit horas in cancri signo solstitiales. a cancro cum proclinat et peragit per leonem et virginem ad librae partis octavae puncta revertendo et gradatim corripiendo j spatia contrahit horas, et ita perveniens ad puncta librae 15 aequinoctiales rursus reddit horas"}},"9.8.15":{"rose-1899":{"page":274,"pageEnd":275,"score":0.65,"text":"aquae (-§ GS) x. || 18 se: seu x. 20 dilatat G: -tet (-t& H) HS. || 21 cancri GS°: cancris HS. 24 spatio G. || 25 aequinoctiales G: -lis HS. || 26 radiensque G. || 27 viii. HG: octavam S. DE ARCHITECTURA LIB. X 239 (25) | Quae sunt in horologiorum descriptionibus rationes et apparatus ut sint ad usum expeditiores quam aptissime potui perscripsi, restat nunc de machinationibus et de 242 1 earum principiis ratiocinari, itaque de his, ut corpus 5 emendatum architecturae perficiatur, insequenti volumine incipiam scribere"},"krohn-1912":{"page":240,"pageEnd":null,"score":0.711,"text":"per scorpionis vero , spatia et sagittarii proclivius deprimens se foramen rej diensque circumactione ad capricorni partem vm, restituit | celeritate salientis brumales horarum brevitates. Quae sunt in horologiorum descriptionibus rationes et apparatus, ut sint ad usum expeditiores, quam apertissime potui, perscripsi. restat nunc de machinationibus et de « 1 ex Kr: & (et) x 4 vasum Mar: vastum x 6 dierura minoris spatia x (minoris del. Eo-^ cf. v. 6) 6 minoris Barh"}},"10.praef.1":{"rose-1899":{"page":275,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"Nobili Graecorum et ampla civitate Ephesi lex vei tusta dicitur a maioribus dura conditione sed iure esse io non iniquo constituta, nam architectus cum publicum opus curandum recipit, pollicetur quanto sumptu id sit futurum, tradita aestimatione magistratui bona eius obligantur, donec opus | sit perfectum, absoluto autem, cum ad dictum inpensa respondit, decretis et honoribus ornatur. item si non amplius quam quarta ad aestimationem est adicienda, de publico praestatur, neque ulla poena tenetur, cum vero amplius quam quarta in opere (15) consumitur, ex eius bonis ad | perficiendum pecunia exigitur"},"krohn-1912":{"page":241,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"Nobili Graecorum et ampla civitate Ephesi lex vetusta dicitur a maioribus dura condicione sed iure esse non iniquo constituta. nam architectus, cum publicum opus curandum recipit, pollicetur, quanto sumptu id sit futurum. tradita aestimatione magistratui bona eius obligantur, |i>donec opus sit perfectum. absoluto autem, cum ad dictum inpensa respondit, decretis et honoribus omatur. item si non amplius quam quarta ad aestimationem est adicienda, de pubiico praestatur, neque ulla poena tenetur. cum vero amplius quam quarta in opere consumitur, ex eius |)bonis ad perficiendum pecunia exigitur"}},"10.praef.2":{"rose-1899":{"page":275,"pageEnd":276,"score":0.773,"text":"utinam dii inmortales fecissent ut ea lex etiam 2 20 p. r. non modo publicis, sed etiam privatis aedificiis esset constituta, namque non sine poena grassarentur inperiti, sed qui summa doctrinarum subtilitate essent prudentes, (20) sine dubitatione profiterentur architecturam, | neque patres familiarum inducerentur ad infinitas sumptuum profusiones 25 ut et e bonis eicerentur, ipsique architecti poenae timore coacti diligentius modum inpensarum ratiocinantes expligraegorum H. || 11 sumptui adsit (assit Gc ) x. || 15 post quarta ex v. 17 praesumit x ( HSPvlG ) in opere consumitur {dei. Schneider, sicut cod. c et qui ex hoc, h et m), || 19 ut om. x. | &(et)iam Pr. x (populo romano ed.). || 24 sumptu ( ante corr.) G. | p. & (et) ut ebonis x. || 25 eiecerentur G (eic. GCEHS). | ipsique HS(GC): ipsisque EG. | poenae (poene S ) H S: poena E, pena G (pense Gc). 240 VITRUVII carent, uti patres familiarum ad id quod praeparavissent, seu paulo amplius adicientes , aedificia expedirent. | nam 24S qui quadringenta ad opus possunt parare, si adicient centum, habendo spem perfectionis delectationibus tenentur, qui autem adiectione dimidia aut ampliore sumptu 5 onerantur, amissa spe et inpensa abiecta, fractis rebus et 3 animis desi|stere"},"krohn-1912":{"page":241,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"utinam dii inmortales fecissent, ea lex etiam p. r. non modo publicis sed etiam privatis aedificiis esset constituta! namque non sine poena grassarentur inperiti, sed qui summa doctrinarum subtilitate essent prudentes, sine dubitatione pro1»fiterentur architecturam, neque patres familiarum inducerentur ad infinitas sumptuum profusiones, ut et e bonis eicerentur, ipsique architecti poenae timore coacti diligentius modum inpensarum ratiocinantes expHcarent, uti patres familiarum ad id, quod praeparavissent, seu paulo |;amplius adicientes, aedificia expedirent. nam qui quadringenta ad opus possunt parare, si adicient centum, habendo spem perfectionis delectationibus tenentur; qui autem adiectione dimidia aut ampliore sumptu onerantur, amissa spe et inpensa abiecta, fractis rebus et animis desistere coguntur"}},"10.praef.3":{"rose-1899":{"page":276,"pageEnd":null,"score":0.901,"text":"nec solum id vitium in aedificiis sed etiam in muneribus quae a magistratibus foro gladiatorum scaenis que ludorum dantur, quibus nec mora neque expectatio conceditur sed necessitas finito tempore 10 perficere cogit, id est sedes spectaculorum velorumque inductiones et ea | omnia quae scaenicis moribus per machi-(io) nationem ad spectationes populo comparantur, in bis vero opus est prudentia diligens et ingenii doctissimi cogitatum, quod nihil eorum perficitur sine machinatione studio- 15 4 rumque vario ac sollerti vigore"},"krohn-1912":{"page":241,"pageEnd":242,"score":0.798,"text":"nec solum id vitium in aedificiis, sed etiam in 8 sumptu id sit Joc: sumptui adsit x 12 post quarta ex V. 14 antecipantur in x verba in opere consumitur {del. Schn cum rec) 21 ut et Eo: et ut x 22 ipsique HSG'^: ipsisque EG poena 7?, p^na G (pense G'^) 26 quadringenta ed: quadraginta x 224 VITRUVII muneribus, quae a magistratibus foro gladiatorum scaenisque ludorum dantur, quibus nec mora neque expectatio conceditur, sed necessitas finito tempore perficere cogit, id est sedes spectaculorum velorumque inductiones et ea omnia, quae scaenicis moribus per machinationem ad spectationes populo comparantur. in his vero opus est prudentia diligens et ingenii doctissimi cogitata, quod nihil eorum perficitur sine machinatione studiorumque 4 vario ac sollerti vigore"}},"10.praef.4":{"rose-1899":{"page":276,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"igitur quoniam haec ita sunt tradita et constituta, | non videtur esse alienum uti(i5) caute summaque diligentia, antequam instituantur opera, eorum expediantur rationes. ergo quoniam neque lex neque morum institutio id potest cogere et quotannis et 20 praetores et aediles ludorum causa machinationes praeparare debent, visum mihi est, imperator, | non esse alienum, (20) quoniam de aedificiis in prioribus voluminibus exposui, in hoc quod finitionem summam corporis habet constitutam, quae sint principia machinarum ordinata praeceptis 25 explicare"},"krohn-1912":{"page":242,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"igitur quoniam haec ita sunt tradita et constituta, non videtur esse alienum, uti caute summaque diligentia, antequam instituantur opera, eorum expediantur rationes. ergo quoniam neque lex neque morum institutio id potest cogere et quotannis et praetores et aediles ludorum causa machinationes praeparare debent, visum mihi est, imperator, non esse alienum, quoniam de aedificiis in prioribus voluminibus exposui, in hoc, quod finitionem summam corporis habet constitutam, quae sint principia machinarum, ordinata praeceptis explicare"}},"10.1.1":{"rose-1899":{"page":276,"pageEnd":277,"score":0.712,"text":"Machina est continens e materia coniunctio maximas j ad onerum motus habens virtutes, ea movetur ex arte (25) circulorum rotundationibus, quam Graeci kukXikpv Kivqciv appellant, est autem unum genus scansorium quod graece so aKpopaxiKOV dicitur, alterum spirabile quod apud eos 3 quadraginta x. || 9 scenicisque x. || 11 inductiones sunt. & ea x (-nes. sunt &ea E). || 13 spectationes EG : -nis HS. || 14 cogitata x. || 21 machinationis (ips. corr.) Sc. || 24 quod: qui x. |1 27 emateria HEG: ^materia S (ex supra Sc). || 28 arce S. || 29 quam EG: que H (q. gr. om. S). | cyclicen cinesin x. || 31 acrobaticon x. DE ARCHITECTURA LIB. X, 1 241 Ttveu|uaTiKOV appellatur, tertium tractorium, id autem Graeci 244 | {3apou\\KOV vocitant, scansorium autem <(est cum) machinae ita fuerunt conlocatae ut ad altitudinem tignis statutis et transversariis conligatis sine periculo scandatur ad apparatus spectationem, at spirabile, cum spiritus est expressionibus | inpulsus ut plagae vocesque opfaviKUUC"},"krohn-1912":{"page":242,"pageEnd":null,"score":0.844,"text":"Machina est continens e materia coniunctio maximas : ad onerum motus habens virtutes. ea movetur ex arte( circulorum rotundationibus, quam Graeci kukXiktiv Kivr]Civ appellant. est autem unum genus scansorium, quod graece aKpopaTiKOV dicitur; alterum spirabile, quod apud eos TTveu|uaTiK0V appellatur; tertium tractorium, id autem Graeci papouXKOV vocitant. scansorium autem <(est, cum^ machinae ita fuerint conlocatae, ut ad altitudinem tignis statutis et transversariis conligatis sine periculo scanda. tur [ad apparatus spectatione] ; at spirabile, cum spiritus 1 scenisque ed: scenicisq^ x 4 (inductiones) sunt x (del. Joc"}},"10.1.2":{"rose-1899":{"page":277,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"tractorium vero cum onera machinis pertrahuntur ut ad altitudinem sublata conlocentur. scansoria ratio non arte sed audacia gloriatur, ea catenationibus io et transversariis et plexis conligationibus et erismatorum (io) fulturis continetur, quae autem | spiritus potestate adsumit ingressus, elegantes artis subtilitatibus consequetur effectus, tractoria autem maiores et magnificentia plenas habet ad utilitatem opportunitates et in agendo cum prudentia summas virtutes"},"krohn-1912":{"page":243,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"tractorium vero, cum onera machinis pertrahuntur, ut ad altitudinem sublata conlocentur. scansoria ratio non arte sed audacia gloriatur; ea catenationibus 5 et transversariis et plexis conligationibus et erismatorum o)fulturis continentur. quae autem spiritus potestate adsumit ingressus, elegantes artis subtilitatibus consequetur effectus. tractoria autem maiores et magnificentia plenas habet ad utilitatem opportunitates et in agendo cum pru.0 dentia summas virtutes"}},"10.1.3":{"rose-1899":{"page":277,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"ex his sunt quae jurjx^viKUJC, 3 (i5) alia opYavucuuc moventur, inter machinas et organa | id videtur esse discrimen quod machinae pluribus operis ac vi maiore coguntur effectus habere, uti ballistae torculariorumque prela, organa autem unius operae prudenti 20 tactu perficiunt quod est propositum, uti scorpionis seu anisocyclorum versationes, ergo et organa et machinarum (20) ratio ad | usum sunt necessaria, sine quibus nulla res potest esse non inpedita"},"krohn-1912":{"page":243,"pageEnd":null,"score":0.984,"text":"ex his sunt quae jurixaviKuuc, 3 alia opTCtviKUJC moventur. inter machinas et organa id 5) videtur esse discrimen, quod machinae pluribus operis vel vi maiore coguntur effectus habere, uti ballistae torculariorumque prela; organa autem unius operae prudenti 5 tactu perficiunt quod est propositum, uti scorpionis seu anisocyclorum versationes. ergo et organa et machinarum B) ratio ad usum sunt necessaria, sine quibus nulla res potest esse non inpedita"}},"10.1.4":{"rose-1899":{"page":277,"pageEnd":278,"score":0.659,"text":"cloru x(sc. HLlcGS, sed lationis osciclorum P, lationis cyclorum v). || 25 Namque enim (eni H) advertamus HG, Nam ni adv. S. Vitruv. de architect. ed. Eoae. 16 242 VITRUVII rum naturam, <(quae nf> machinata versarentur, non habuissemus interdum lucem nec fructuum maturitates, cum ergo maiores haec ita esse animadvertissent, e rerum (5) natura sumpserunt exempla et ea imitantes inducti rebus divinis commodas vitae perfecerunt explicationes, itaque 5 comparaverunt, ut essent expeditiora, alia machinis et earum versationibus, nonnulla organis, et ita quae animadverterunt ad usum utilia esse studiis artium | insti- (10) 5 tutis, gradatim augenda doctrinis curaverunt"},"krohn-1912":{"page":243,"pageEnd":null,"score":0.766,"text":"omnis autem est machinatio rerum 4 natura procreata ac praeceptrice et magistra mundi ver5 satione instituta. namque animadvertamus primum et 1 aspiciamus continentem solis, lunae, quinque etiam stellarum natura ♦ ♦ ♦ * machinata versarentur, non habuissemus interdum lucem nec fructum maturitates. cum ) ergo maiores haec ita esse animadvertissent, e rerum 5 natura sumpserunt exempla et ea imitantes inducti rebus divinis commodas vitae perfecerunt explicationes. itaque comparaverunt, ut essent expeditiora, alia machinis et 1 ex Kr: et (&) x org-anicos x 5 ut 56^'^: aut HG 6 et transversariis — conligationibus G: om. HS erismatonim (erismatum Jvc)'' chrismatorum x 6 potestate Joc"}},"10.1.5":{"rose-1899":{"page":278,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"attendamus enim primum inventum de necessitate, ut vestitus, quemadmodum telarum organicis administrati onibus conexus staminis ad subtemen non modo corpora tegendo tueatur sed etiam ornatus adiciat honestatem, cibi vero non habuissemus abundantiam, nisi iuga et aratra bulus iumentisque omnibus essent inventa, sucularumque et prelorum 15 et vectium si non fuisset torculariis praeparatio, neque olei nitorem neque vitium fructum habere potuissemus ad iucunditatem, portationesque eorum non essent nisi plostrorum | seu serracorum per terram, navicularum per (20} 6 aquam inventae essent machinationes"},"krohn-1912":{"page":244,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"attendamus ( enim primum inventum de necessitate, ut vestitus, quemadmodum telarum organicis administrationibus conexus i staminis ad subtemen non modo corpora tegendo tueatur, sed etiam ornatus adiciat honestatem. cibi vero non habuissemus abundantiam, nisi iuga et aratra bubus iumen- ( tisque omnibus essent inventa. sucularumque et prelorum et vectium si non fuisset torculariis praeparatio, neque i olei nitorem neque vitium fructum habere potuissemus ad iucunditatem, portationesque eorum non essent, nisi plostrorum seu serracorum per terram, navicularum per(i 6 aquam inventae essent machinationes"}},"10.1.6":{"rose-1899":{"page":278,"pageEnd":null,"score":0.744,"text":"trutinarum vero 20 librarumque ponderibus examinatio reperta vindicat ab iniquitate iustis moribus vitam, non minusque sunt innumerabili modo rationes machinationum, de quibus non necesse videtur disputare, quoniam | sunt ad manum cotidianae, ut (25) sunt molae folles fabrorum raedae cisia torni ceteraque quae 25 communes ad usum consuetudinibus habent opportunitates. 1 natura machinata HG, naturam quam machinata S. || 2 fructu (-tum S ) maturitatis x. || 8 artibus (-b;) x. || 12 subtemen HS (L, subtegmen"},"krohn-1912":{"page":244,"pageEnd":null,"score":0.992,"text":"trutinarum vero librarumque ponderibus examinatio reperta vindicat ab i iniquitate iustis moribus vitam. non minusque sunt innumerabili modo rationes machinationum, de quibus non necesse videtur disputare, quod non sunt traicitur ductarius funis, deinde demittitur et traducitur circa orbiculum trocleae inferioris. refertur autem ad orbiculum imum trocleae superioris et ita descendit ad inferiorem et in foramine eius religatur. altera pars funis refertur inter imas machinae partes"}},"10.2.2":{"rose-1899":{"page":279,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"in quadris autem | tignorum 2 posterioribus, quo loci sunt divaricata, figuntur chelonia, in quae coiciuntur sucularum capita ut faciliter axes versentur. eae suculae proxime capita habent foramina bina ita temperata ut vectes in ea convenire possint, ad rechamum autem imum ferrei forfices religantur, quorum | dentes in saxa forata accommodantur, cum autem funis habet caput ad suculam religatum et vectes ducentes eam versant, funis se involvendo circum suculam extenditur et ita sublevat onera ad altitudinem et operum conlocationes"},"krohn-1912":{"page":245,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"in quadris autem tignorum 2 )osterioribus, quo loci sunt divaricata, figuntur chelonia, dn quae coiciuntur sucularum capita, ut faciliter axes versentur. eae suculae proxime capita habent foramina bina ita temperata, ut vectes in ea convenire possint. ad rechamum autem imum ferrei forfices religantur, quorum dentes in saxa forata accommodantur. cum autem funis habet caput ad suculam religatum et vectes ducentes eam versant, funis <(se involvendo circum suculam extenditur et ita sublevat onera ad altitudinem et operum conlocationes"}},"10.2.3":{"rose-1899":{"page":279,"pageEnd":280,"score":0.57,"text":"ex quo vlc). || 9 induuntur x. | ii. om. x. || 10 summum om. x. || 11 dimittitur G. || 12 inferiores (ante corr.) H. || 14 religantur x. || 15 interimas HC(LP ): interim has HSG. || 16 helonia x. || 22 ad: ac S. |j 23 se om. x. || 27 pentas paston HS, pentes paston G. 16* 244 VITRUVII chinae comparandae, amplioribus tignorum longitudinibus et crassitudinibus erit utendum et eadem ratione in summo fibulationibus, in imo sucularum versationibus expediendum, bis explicatis antarii | funes ante laxi conlocentur, retinacula super scapulas machinae longe disponantur, et si non 5 erit ubi religentur, pali resupinati defodiantur et circum 4 festucatione solidentur, quo funes alligentur"},"krohn-1912":{"page":245,"pageEnd":null,"score":0.881,"text":"laec autem ratio machinationis, quod per tres orbiculos 3 circumvolvitur, trispastos appellatur. cum vero in ima troclea duo orbiculi, in superiore tres versantur, id pentaspaston dicitur. sin autem maioribus oneribus erunt maohinae comparandae, amplioribus tignorum longitudinibus st crassitudinibus erit utendum <^et)> eadem ratione in 3ummo fibulationibus, in imo sucularum versationibus axpediendum. his explicatis antarii funes ante laxi conlosentur, retinacula super scapulas machinae longe dispoaantur, et si non erit, ubi religetur, pali resupinati defodian:ur et circum listucatione solidentur, quo funes alligentur"}},"10.2.4":{"rose-1899":{"page":280,"pageEnd":null,"score":0.935,"text":"troclea in summo capite machinae rudenti contineatur, et ex-^eo funis perducatur ad palum et quae | est in palo troclea inii- (io) gata. circa eius orbiculum funis indatur et referatur ad io eam trocleam quae erit ad caput machinae religata, circum autem orbiculum ab summo traiectus funis descendat et redeat ad suculam quae est in ima machina ibique religetur, vectibus autem coacta sucula versa|bitur et eriget (15) per se machinam sine periculo, ita circa dispositis funibus et retinaculis in palis haerentibus ampliore modo machina conlocabitur. trocleae et ductarii funes uti supra scriptum est expediuntur"},"krohn-1912":{"page":245,"pageEnd":246,"score":0.778,"text":"alligentur. jroclea in summo capite machinae rudenti contineatur, 4 3t ex eo funis perducatur ad palum et quae est in palo ■jrocleam inligata. circa eius orbiculum funis indatur et 'eferatur ad eam trocleam, quae erit ad caput machinae 1 summum add. Joc 2 dimittitur G 6 religatur ed: gantur x 6 interim has G S et a. c. H 7 chelonia ed: heonia ic l& 2id HG: dc S 14 add. Joc 18 pentas paston HS, pentes paston G 21 ^rassitudinibus H add. Joc 12 succularum // versationibus Joc: venationibus x 28 anlerii S 28 funis perducatur Eode: funes pducantur x :» indatur HS: inducatur G 228 VITRUVn religata. circum autem orbiculum ab summo traiectus funis descendat et redeat ad suculam, quae est in ima machina, ibique religetur. vectibus autem coacta <(cum) sucula versabitur, eriget per se machinam sine periculo. ita circa dispositis funibus et retinaculis in palis haerentibus ampliore modo machina conlocabitur. trocleae et ductarii funes, uti supra scriptum est, expediuntur"}},"10.2.5":{"rose-1899":{"page":280,"pageEnd":null,"score":0.971,"text":"Sin autem colossicotera amplitudinibus et ponderibus | onera in operibus fuerint, non erit suculae committendum, 20 sed quemadmodum sucula cheloniis retinetur, ita axis includatur habens in medio tympanum amplum, quod nonnulli rotam appellant, Graeci autem ajuqpieciv alii"},"krohn-1912":{"page":246,"pageEnd":null,"score":0.943,"text":"Sin autem colossicotera amplitudinibus et ponderibus onera in operibus fuerint, non erit suculae committendum, sed quemadmodum sucula cheloniis retinetur, ita axis includatur habens in medio tympanum amplum, quod nonnulli rotam appellant, Graeci autem aiu^ripriv"}},"10.2.6":{"rose-1899":{"page":280,"pageEnd":281,"score":0.722,"text":"in his autem machinis trocleae non eodem sed alio | modo comparantur, habent enim et in imo et 25 in summo duplices ordines orbiculorum, ita funis ductarius traicitur | in inferioris trocleae foramen uti aequalia 248 2 grassitudinibus H. | utendum (. GS) eade x. || 3 venationibus x. | succularum (hic) H: sic et 247,13 H {cum P, non L). item G p. 272,4. 267,10. 247,13. S p. 247,14. praeterea sucula ubique omnes. || 4 anterii S. || 6 religet(& 6r)ur x. || 7 fistucatione x. || 8 capite {ante corr.) om. G. | funes pducantur x. || 9 troclea (j EG, -am S) x. || 10 indatur HS: inducatur G. || 11 religat^ {ante corr.) G. || 12 ad summo x (a summo Gc = LP). || 14 versabitur eriget x. || 18 est om. G. || 19 colossicotera {H, colos si cotera S): colosico terra {ante corr.) G. || 21 chelonis x. || 22 mediu x. || 23 amphieren HG {L, -sen P), amphien S. j peritheciu x. || 27 inferioris G: -res H, inferius S . DE ARCHITECTURA LIB. X, 2 245 duo capita sint funis cum erit extensus, ibique secundum inferiorem trocleam resticula circumdata et contexta utraeque partes funis continentur, ut neque in sinistram partem | possint prodire, deinde capita 5 funis referuntur in summa troclea ab exteriore parte et deiciuntur circa orbiculos imos et redeunt ad imum coiciunturque infimae trocleae ad orbiculos ex interiore parte et referuntur dextra ac sinistra et ad caput circa orbi- (io) culos summos redeunt"},"krohn-1912":{"page":246,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"in his autem machinis trocleae non eodem sed alio modo comparantur. habent enim et in imo et in summo duplices ordines orbiculorum. ita funis ductarius traicitur in inferioris trocleae foramen, uti aequalia, duo capita sint funis, cum erit extensus, ibique secun dum inferiorem trocleam resticula circumdata et contenta. utraeque partes funis continentur, ut neque <^in dextram neque^ in sinistram partem possint prodire. deinde capita funis referuntur in summa troclea ab exteriore parte et deiciuntur circa orbiculos imos et redeunt ad imum coiciunturque infimae trocleae ad orbiculos ex interiore parte et referuntur dextra sinistra ad caput circa orbiculos summos redeunt"}},"10.2.7":{"rose-1899":{"page":281,"pageEnd":null,"score":0.962,"text":"traiecti autem | ab exteriore parte 7 io feruntur dextra ac sinistra tympanum in axe ibique ut haereant conligantur. tum autem circa tympanum involutus alter funis refertur ad ergatam, et is circumactus tympanum et axem se involvendo pariter extendunt, et ita leniter levant onera sine periculo, quodsi 15 j maius tympanum conlocatum aut in medio aut in una parte extrema fuerit sine ergata, calcantes homines expeditiores habere poterunt operis effectus"},"krohn-1912":{"page":246,"pageEnd":247,"score":0.727,"text":"traiecti autem ab exteriore parte feruntur dextra sinistra tympanum in axe ibique, ut haereant, conligantur. tum autem circa tympanum involutus alter funis refertur ad ergatam, et is circumactus tympanum et axem * * * * se involvendo pariter extendunt, et ita leniter levant onera sine periculo. quodsi 1 ab summo Joc. ad summo x (a s. G'^ 3 add. Kr (ver eabitur et Jod) 7 est om. G 10 chelonis x 11 medio Joc-^ mediu x 12 diaqpripriv tich: amphieren HGy amphien S peritheciu x 16 inferioris G: -res H, inferius S 19 add.Joc 22 coniciuntur HS 23 orbiculos exteriore parte S 24 add. JRo 25 exteriori G 27 inuoluitur S 28 is GS^: his HS circu auctus X , DE ARCHITECTURA LIB. X, 2 229 maius tympanum conlocatum aut in medio aut in una parte extrema fuerit, sine ergata <^per)> calcantes homines :-xpeditiores habere poterit operis effectus"}},"10.2.8":{"rose-1899":{"page":281,"pageEnd":null,"score":0.856,"text":"Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et 8 ad usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non 20 | possunt nisi periti, est enim tignum quod erigitur et distinetur retinaculis quadrifariam, sub retinaculis chelonia duo figuntur, troclea funibus supra chelonia religatur, sub troclea regula longa circiter pedes duos, lata digitos sex, crassa quattuor supponitur, trocleae ternos 25 ordines orbiculorum in | latitudine habentes conlocantur. ita tres ductarii funes in (summa) machina religantur. 249 deinde referuntur ad imam trocleam et | traiciuntur ex interiore parte per eius orbiculos summos, deinde referuntur 2 contenta x. || 3 in dextram neque om. x. || 6 coniciuntur (hic) HS (coic- G). || 7 ad orbiculos exteriore parte S. || 8 dextra sinistra ad caput x. || 9 exteriori"},"krohn-1912":{"page":247,"pageEnd":null,"score":0.882,"text":"Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et 8 id usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non possunt nisi periti. est enim tignum, quod erigitur et iistenditur retinaculis quadrifariam. sub retinaculo cheonia duo figuntur, troclea funibus supra chelonia religabur, sub troclea regula longa circiter pedes duos, lata iigitos sex, crassa quattuor supponitur. trocleae temos Drdines orbiculorum in latitudine habentes conlocantur. ta tres ductarii funes in <^summa^ machina religantur. ieinde referuntur ad imam trocleam et traiciuntur ex ineriore parte per eius orbiculos summos. deinde referuntur id superiorem trocleam et traiciuntur ab exteriore parte n interiorem per orbiculos imos"}},"10.2.9":{"rose-1899":{"page":282,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"cum descenderint ad imum, ex interiore parte et per secundos | orbiculos tra-(5) ducuntur in extremum et referuntur in summum ad orbiculos secundos, traiecti redeunt ad imum, ex imo referuntur 5 ad caput, traiecti per summos redeunt ad machinam imam, in radice autem machinae conlocatur tertia troclea. eam autem Graeci eTraxovia, nostri artemonem appel|lant. ea (io) troclea religatur ad machinae radicem habens orbiculos tres, per quos traiecti funes traduntur hominibus ad duio cendum. ita tres ordines hominum ducentes sine ergata 10 celeriter onus ad summum perducunt"},"krohn-1912":{"page":247,"pageEnd":null,"score":0.864,"text":"cum descenderint ad 9 mum, ex interiore parte et per secundos orbiculos tradu:untur in extremum et referuntur in summum ad orbicu08 secundos; traiecti redeunt ad imum et ab imo referuntur id caput; traiecti per summos redeunt ad machinam imam. n radice autem machinae conlocatur tertia troclea; eam lutem Graeci erraTOVTa, nostri artemonem appellant. ea Toclea religatur ad [trocleae] radicem habens orbiculos res, per quos traiecti funes traduntur hominibus ad du;endum. ita tres ordines hominum ducentes sine ergata leleriter onus ad summum perducunt"}},"10.2.10":{"rose-1899":{"page":282,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"hoc genus machinae polyspaston appellatur, quod multis orbiculorum circumitio|nibus et facilitatem summam praestat et celeritatem. (15) una autem statutio tigni hanc habet utilitatem quod ante 15 quantum velit et dextra ac sinistra ab latere proclinando onus deponere potest. Harum machinationum omnium quae supra sunt scriptae | rationes non modo ad has res sed etiam ad onerandas et exonerandas naves sunt paratae, aliae erectae, 20 aliae planae in charchesiis versatilibus conlocatae. non minus sine tignorum erectionibus in plano etiam eadem ratione et temperatis funibus et trocleis subductiones navium effi"},"krohn-1912":{"page":247,"pageEnd":248,"score":0.736,"text":"hoc genus machinae 10 )olyspaston appellatur, quod multis orbiculorum circumtionibus et facilitatem summam praestat et celeritatem. ma autem statutio tigni hanc habet utilitatem, quod ante 2 add. Kr (poterunt pro poterit Mar) 3 expeditiores ec: expeditores x 7 celonia x 8 funibus Joc: funis x eionia x 9 regula ed: aregula x 12 in ruachina x (in ntnmo machinae Joc) 16 ab: ad o; 16 ininteriore S decenderint H'^ S: descenderent G^ discenderent G 17 ex ineriore Joc: exteriore x 1» et ab imo (ex imo Joc): & pimo r, et primo G, & primo S 22 epagonta x 23 del. Kr nachinae substituit Joc) 27 polyspasion x 230 VITRUVII ^l quantum velit et dextra ac sinistra ab latere proclinando onus deponere potest. ■jl Harum machinationum omnium, quae supra sunt scriptae, rationes non modo ad has res, sed etiam ad onerandas et exonerandas naves sunt paratae, aliae erectae, aliae planae in carchesiis versatilibus conlocatae. non minus sine tignorum erectionibus in plano etiam eadem ratione et temperatis funibus et trocleis subductiones navium efficiuntur"}},"10.2.11":{"rose-1899":{"page":282,"pageEnd":283,"score":0.667,"text":"Non est autem alienum etiam Chersiphronos ingeniosam rationem exponere, is enim scapos columnarum e lapidicinis cum deportare vellet Ephesi ad Dianae fanum, propter mag|nitudinem onerum et viarum campestrem 250 mollitudinem non confisus carris ne rotae devorarentur sic est conatus, de materia trientales scapos duos, duobus 30 1 adexteriore x. || 2 ininteriore S. | descenderint HCS: de(i ante corr. 6r)scenderent HG. | adimu exteriore p. x . || 5 ex imo: & (et G ) primo (pimo H) x. || 7 collocantur ( ante corr.) G. || 8 epagonta x. || 9 ad trocleae (-§ GS) radicem x. || 13 polyspasion x. || 16 adlatere x (adlatera Gc — L, alatere P). || 21 carchesis H , carthesis GS. || 25 crestiphonos x. || 26 is GS°: his HS. || 29 carris S(PGC): caris PL{L)G. || 30 trientali scapos x. | duos duobus (n.n): quattuor (quatuor S, .mi. G) duos x , DE ARCHITECTURA LIB. X, 2 247 transversariis interpositis, quanta longitudo scapi fuerat (5) complectit et compe|git et ferreos cnodacas uti subscudes in capitibus scaporum inplumbavit et armillas in materia ad cnodacas circumdandos infixit, item bucculis stagneis 5 capita religavit, cnodaces autem in armillis inclusi liberam habuerant versationem, trientes itaque cum boves duce- (io)rent subiuncti, scapum versando | cnodacibus et armillis sine fine"},"krohn-1912":{"page":248,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Non est autem alienum etiam Chersiphronos ingeniosam rationem exponere. is enim scapos columnarum e lapidicinis cum deportare vellet Ephesi ad Dianae fanum, propter magnitudinem onerum et viarum campestrem mollitudinem non confisus carris, ne rotae devorarentur, sic est conatus. de materia trientali scapos quattuor, * * * * duos transversarios interpositos, quanta longitudo scapi fuerat, complectit et compegit et ferreos cnodacas uti subscudes in capitibus scaporum inplumbavit et armillas in materia ad cnodacas circumdandos infixit; cnodaces autem in armillis inclusi liberam habuerunt versationem, iamiam ita, cum boves ducerent subiuncti, scapi versando 12 in cnodacibus et armillis sine fine volvebantur"}},"10.2.12":{"rose-1899":{"page":283,"pageEnd":null,"score":0.93,"text":"cum autem scapos omnes ita vexerant et instabant epistyliorum vecturae, filius Chersiphronos io Metagenes transtulit <4dem)> e scaporum vectura etiam in epistyliorum deductione, fecit enim rotas circiter pedum (15) duodenum et epistyliorum capita in medias | rotas inclusit, eadem ratione cnodacas et armillas in capitibus infixit, ita cum trientes a bubus ducerentur, in armillis inclusi 15 cnodaces versabant rotas, epistylia vero inclusa uti axes in rotis eadem ratione qua scapi sine mora ad opus pervenerunt. exemplar autem erit eius quemadmodum in (20) | palaestris cylindri exaequant ambulationes, neque hoc potuisset fieri nisi primum propinquitas esset, non enim 251 plus | sunt ab lapidicinis ad fanum milia passuum octo, 21 nec ullus est clivus sed perpetuus campus"},"krohn-1912":{"page":248,"pageEnd":249,"score":0.691,"text":"iamiam Kr: tantam x subiuncti G: -tis B.8 scapi Joc: scapo x 22 codicibus SG^ -tibus S 23 vexerant B,o: -runt x 24 cresiphonos x ex scaporum 8^: excaporum x 27 item — religavit transp. Kr: post infixit {v. 19) exh. x sic: item bucculis {S, baccuHs HS'^, buculis G, baculis in marg. G') ligneis (G^^, tigneis HS digneis G) capita religavit DE ARCHITECTURA LIB. X, 2 231 ratione cnodaces in capitibus armillis inclusit: ita cum trientes a bubus ducerentur, in armillis inclusi cnodaces versabant rotas, epistylia vero inclusa uti axes in rotis eadem ratione, qua scapi^ sine mora ad opus pervenerunt. 5 exemplar autem erit eius, quemadmodum in palaestris cylindri exaequant ambulationes. neque hoc potuisset fieri, nisi primum propinquitas esset ~ non enim plus sunt 1 ab lapidicinis ad fanum milia passuum octo — nec uUus est clivus sed perpetuus campus"}},"10.2.13":{"rose-1899":{"page":283,"pageEnd":284,"score":0.8,"text":"sc. a Myrone facti et ab Antonio sublati). 248 VITRUVII basis esset a vestutate diffracta, metuentes ne caderet ea | statua et frangeretur, locaverunt ex eisdem lapidicinis (5) basim excidendam, conduxit quidam Paeonius, haec autem basis erat longa pedes duodecim, lata pedes viii, alta pedes sex. quam Paeonius gloria fretus non uti Metagenes 5 adportavit, sed eadem ratione alio genere constituit machinam facere"},"krohn-1912":{"page":249,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"Nostra vero memoria cum colossici Apollinis in fano 13 basis esset a vetustate diffracta, [et] metuentes, ne caderet 5) ea statua et frangeretur, locaverunt ex eisdem lapidicinis basim excidendam. conduxit quidam Paconius. haec autem basis erat longa pedes duodecim, lata pedes viii, alta .5 pedes sex. quam Paconius gloria fretus non uti Metagenes . adportavit, sed eadem ratione alio genere constituit ma0) chinam"}},"10.2.14":{"rose-1899":{"page":284,"pageEnd":null,"score":0.931,"text":"rotas enim circiter pedum xv fecit et in (io) his rotis capita lapidis inclusit, deinde circa lapidem fusos sextantales ab rota ad rotam ad circinum compegit ita uti fusus a fuso non distaret pedem nisi unum, deinde 10 circa fusos funem involvit et bubus iunctis funem ducebat, ita cum explicajretur volvebat rotas, sed non poterat ad(i5) lineam via recta ducere sed exibat in unam partem, ita necesse erat rursus retroducere., sic Paeonius ducendo et reducendo pecuniam contrivit, ut ad solvendum non esset"},"krohn-1912":{"page":249,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"rotas enim circiter pedum xv fecit et in 14 his rotis capita lapidis inclusit, deinde circa lapidem fusos sextantales ab rota ad rotam ad circinum compegit, ita 10 uti fusus a fuso non distaret pedem [esse] unum. deinde circa fusos funem involvit et bubus iunctis funem ducebant. 5)ita cum explicaretur, volvebat rotas, sed non poterat ad lineam via recta ducere, sed exibat in unam partem. ita necesse erat rursus retroducere. sic Paconius ducendo et 15 reducendo pecuniam contricavit, ut ad solvendum non esset"}},"10.2.15":{"rose-1899":{"page":284,"pageEnd":null,"score":0.802,"text":"Pusillum extra progrediar et de his lapidicinis quemad]modum sint inventae exponam. Pixodarus fuerat pastor. (20) is in his locis versabatur, cum autem cives Ephesiorum cogitarent fanum Dianae ex marmore facere decernerentque a Paro Proconneso Heraclea Thaso uti marmor repeteretur, propulsis ovibus Pixodarus in eodem loco pecus pascejbat, ibique duo arietes inter se concurrentes alius (25) alium | praeterierunt et impetu facto unus cornibus percussit saxum, ex quo crusta candidissimo colore fuerat deiecta. ita Pixodarus dicitur oves in montibus reliquisse et crustam cursim Ephesum, cum maxime de ea re ageretur, detulisse, ita statim | honores decreverunt ei et (5) nomen mutaverunt ut pro Pixodaro Euangelus nominad. & met. x. | caderet S (= L ): cederet HG ( caderet sc. ea statua quam „divus Augustus“ Ephesiis restituerat tunc denuo erigenda, sec"},"krohn-1912":{"page":249,"pageEnd":250,"score":0.782,"text":"extra progrediar et de his lapidicinis, quem0) admodum sint inventae, exponam. Pixodarus fuerat pastor. is in his locis versabatur. cum autem cives Ephesiorum 10 cogitarent fanum Dianae ex marmore facere decernerent1 chodaces x in capitibus armillis Kr-. et armillas ia capitibus x 2 triantes 5 chodaces x 3 versabant ed: -bani ifG, -bantur S 4 rationem a. c. H^ -ne a.ras.S 7 esrf^fc G: esse H., ee S 8 lapidicinis G^: -nes x 9 est om. G 11 del. Bo caderet 5: cederet //6^ \\\\:l\\iGS l» sextantales /oc: sextantes x 20 del. rec (cf. 218, 4 etc.) 21 et cd: ut x 24 paconius G*^: paeonius HG, peonius S 26 fort. solvendo cwn ad additivo 232 VITRUVII que, a Paro, Proconnenso, Heraclea, Thaso uti marmor peteretur, propulsis ovibus Pixodarus in eodem loco pecus pascebat, ibique duo arietes inter se concurrentes alius(8fl alium praeterierunt et impetu facto unus cornibus pertcussit saxum, ex quo crusta candidissimo colore fuerat 5 deiecta. ita Pixodarus dicitur oves in montibus reliquisse et crustam cursim Ephesum, cum maxime de ea re ageretur, detulisse. ita statim honores decreverunt ei et (5] nomen mutaverunt: pro Pixodaro Euangelus nominaretur. hodieque quotmensibus magistratus in eum locum proficiscitur et ei sacrificium facit, et si non fecerit, poena tenetur"}},"10.3.1":{"rose-1899":{"page":285,"pageEnd":null,"score":0.829,"text":"De tractoriis rationibus quae necessaria putavi breviter III (io) 5 1 exposui, quarum motus et virtutis duae res diversae et inter se dissimiles congruentes uti principia pariunt eos perfectus, una porrecti, quam Graeci euOeiav vocitant, altera rotunditatis, quam Graeci Ki>K\\(JUxr|V appellant, sed vere neque sine rotunditate motus porrecti nec sine por- (i5)iorecto ro|tationis versationes onerum possunt facere levationes"},"krohn-1912":{"page":250,"pageEnd":null,"score":0.936,"text":"De tractoriis rationibus quae necessaria putavi, breviter exposui. quorum motus et virtutes duae res diversae et inter (k se dissimiles <(efficiuntX ubi congruentes uti principia pariunt eos perfectus: una porrecti, quam Graeci euGeiav vocitant, altera rotunditatis, quam Graeci KUKXa)Tr)V appellant, sed vero neque sine rotunditate motus porrecti nec sine j porrecto rotationis versationes onerum possunt facere Jeva"}},"10.3.2":{"rose-1899":{"page":285,"pageEnd":null,"score":0.936,"text":"id autem ut intellegatur exponam, inducuntur uti 2 centra axiculi in orbiculos et in trocleis conlocantur, per quos orbiculos funis circumactus directis ductionibus et in sucula conlocatus vectium versationibus onerum facit (20) 15 egressus in j altum, cuius suculae cardines uti centra porrecti in cbeloniis, foraminibus que eius vectes conclusi capitibus ad circinum circumactis torni ratione versando faciunt onerum elationes, quemadmodum etiam ferreus vectis cum est admotus ad onus, quod manuum multidudo (25) 20 non potest movere, | supposita uti centro porrecta pressione, quod Graeci J UTTOjiioxXiov appellant, et lingua sub onus subdita, caput eius unius hominis viribus pressum id onus extollit"},"krohn-1912":{"page":250,"pageEnd":null,"score":0.848,"text":"id autem ut intellegatur, exponam. inducuntur uti 201 centra axiculi in orbiculos et in trocleis conlocantur, per quos orbiculos funis circumactus directis ductionibus et in sucula conlocatus vectium versationibus onerum facit egressus in altum. cuius suculae cardines uti centra por-(2( recti in cheloniis, foraminibusque eius vectes conclusi capitibus ad circinum circumactis torni ratione versando faciunt oneris elationes. quemadmodum etiam ferreus vectis cum est admotus ad onus, quod manuum multitudo non potest movere, supposita uti centro <^ultro)> citro porrecta (2£ pressione, quod Graeci UTro)uoxXiov appellant, et lingua 2i 1 proconesso x Thaso ed: thasii HG^ lasu S marmor peteretur Mar: marmolrep&ai H^ marmore"}},"10.3.3":{"rose-1899":{"page":285,"pageEnd":286,"score":0.683,"text":"elationes x. || 19 vectis G: vectes HS. | 20 centro cito (ex dupl. lect.) porrecta x (cito dei. Schn.). | 21 hypamocli(y S)on x. | subdita: subposita (iterum) S. || 23 ideo: id x (ut p. 273, 12. 52,1. cf. p. 200, 5 etc.). || 24 onus & quo 1. x (sc. caput eius quod . . . deducitur cogit . . .). || 25 deducitur, per id: per id deducitur x. || 26 examinare x. 250 VITRUVII onus vectis ferrei lingula subiecta fuerit neque eius caput pressione in imum sed adversus in altitudinem extolletur, lingula fulta in areae solo habebit | eam pro onere, oneris (io) autem ipsius angulum pro pressione, ita non tam faciliter quam per oppressionem sed adversus nihilominus id 5 pondus oneris erit excitatum, igitur si plus lingula vectis supra hypomochlion posita sub onus subierit et caput eius propius centrum pressiones habuerit, non pote|rit onus (15) elevare, nisi quemadmodum supra scriptum est examinatio vectis longitudinis per capitis deductiones fuerit facta"},"krohn-1912":{"page":251,"pageEnd":null,"score":0.981,"text":"id autem <^eo facilius fit)>, quo brevior 3 pars prior vectis ab ea pressione, quod est centrum, subit ) sub onus, et quo longius ab eo centro distans caput eius , deducitur. per id faciundo motus circinationis cogit pressionibus examinare paucis manibus oneris maximi pondus. item si sub onus vectis ferrei lingula subiecta fuerit ne: que eius caput pressione in imum, sed adversus in altitudinem extolletur, lingula fulta in areae solo habebit eani I pro onere, oneris autem ipsius angulum pro pressione. ita non tam faciliter quam per oppressionem, sed adversus nihilominus pondus oneris erit excitatum. igitur si plus lingula vectis supra hypomochlion posita sub onus subierit et caput eius propius centrum pressiones habuerit, non poterit onus elevare, nisi, quemadmodum supra scriptum est, examinatio vectis longitudinis per caput neque <^in imum^ ductionibus fuerit facta"}},"10.3.4":{"rose-1899":{"page":286,"pageEnd":null,"score":0.918,"text":"Id autem ex trutinis, quae staterae dicuntur, licet considerare. cum enim ansa propius caput unde lancula pendet, | ibi ut centrum est conlocata et aequipondium in(20) alteram partem scapi, per puncta vagando quo longius aut etiam ad extremum perducitur, paulo et inpari pondere amplissimam pensionem parem perficit per scapi librationem examinatio, ita longius ab centro recedens inbecillior aequipondii | brevitas maiorem vim ponderis (25) momento deducens sine vehementia molliter ab imo sursum 5 versum egredi cogit, quem"},"krohn-1912":{"page":251,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Id autem ex trutinis, quae staterae dicuntur, licet considerare. cum enim ansa propius caput, unde lancula pendet, ibi ut centrum est conlocata et aequipondium in alteram partem scapi, per puncta vagando quo longius paulatim ad extremum perducitur, paulo et inpari pondere amplissimam pensionem parem perficit per scapi librationem, et examinato longius ab centro recedens ista inbecillior aequipondii brevitas maiorem vim ponderis momento deducens sine vehementia molliter ab imo susum versum egredi cogit [futurum"}},"10.3.5":{"rose-1899":{"page":286,"pageEnd":287,"score":0.447,"text":"becilliora e(§ G#)quipondii x. || 19 abimo sursu G (susu Gc ): abimos usii HS. || 20 cogit futurum. Q. (sic) x. | navis HGC: naves HCSG. | onerari ( ante corr.) G. || 21 quinoxagraecis H, qui noxa grecis G, qui nox agrecis S (qug nox agrecis Gc). || 23 pressionibus ratione: ratione pre(ae IT)ssionibus x. || 24 pinus x. || 25 media ali H, media mali GS. DE ARCHITECTURA LIB. X, 3 251 cum autem in summo cacumine antemnae subductae sunt, tunc vehementiore progreditur impetu, quod non proxime (io) calcem mali, quod est loco centri, sed in summo lon|gius ab eo progressa recipiunt in se vela ventum"},"krohn-1912":{"page":251,"pageEnd":252,"score":0.887,"text":"Joc {cf. \\218, 4) sursum a. c. G navis HG'^: naves H^^GS 2?A YITRUVII qui oiaH a Graecis appellatur, una manu momento per centrum ratione pressionibus aptis agitans, versat eam aniplissimis et inmanibus mercis et penus ponderibus oneratam. eiusque vela cum sunt per altitudinem mediam(5; mali pendentia, non potest habere navis celerem cursum, 5 cum autem in summo cacumine antemnae subductae sunt, tunc vehementiore progreditur impetu, quod non proxime calcem mali, quod est loco centri, sed in summo longius 6 et ab eo progressa recipiunt in se vela ventum"}},"10.3.6":{"rose-1899":{"page":287,"pageEnd":null,"score":0.963,"text":"itaque uti 6 5 vectis sub onere subiectus si per medium premitur, durior est neque incumbit, cum autem caput eius summum deducitur, faciliter onus extollit, similiter vela cum sunt per medium temperata, minorem habent virtutem, quae (15) autem | in capite mali summo conlocantur discedentia io longius a centro, non acriore sed eodem flatu, pressione cacuminis vehementius cogunt progredi navem. etiam remi circa scalmos strophis religati cum manibus inpelluntur et reducuntur, extremis progredientibus a centro (20) palmis maris undis spu|mati inpulsu vehementi protrudunt 15 porrectam navem, secante prora liquoris raritatem"},"krohn-1912":{"page":252,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"itaque(J uti vectis sub onere subiectus, si per medium premitur, k durior est neque incumbit, cum autem caput eius summum deducitur, faciliter onus extoUit, similiter vela, cum sunt per medium temperata, minorem habent virtutem, quae autem in capite mali summo conlocantur discedentia (i longius a centro, non acriore sed eodem flatu, pressione t cacuminis vehementius cogunt progredi navem. etiam remi circa scalmos strophis religati, cum manibus inpelluntur et reducuntur, extremis progredientibus a centro f parmis maris undis spumam inpulsu vehementi protrudunt (5 7 porrectam navem, secante prora liquoris raritatem"}},"10.3.7":{"rose-1899":{"page":287,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"onerum 7 vero maxima pondera cum feruntur a phalangariis hexaphoris et tetraphoris, examinantur per ipsa media centra phalangarum, uti diviso oneris solido pondere certa quadam divisionis ratione aequas | partes collis singuli ferant 20 operarii, mediae enim partes phalangarum quibus lora tetraphororum invehuntur clavis sunt finitae, ne labantur 255 in unam partem, cum enim extra | finem centri promoventur, premunt eum locum ad quem propius accesserunt, quemadmodum in statera pondus, cum examine progreditur 25 ad fines ponderationum"},"krohn-1912":{"page":252,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"onerum 1 vero maxima pondera, cum feruntur a phalangariis hexaphoris et tetraphoris, examinantur per ipsa media centra phalangarum, uti diviso oneris solido pondere certa quadam divisionis ratione aequas partes coUis singuli ferant(: operarii. mediae enim partes phalangarum, quibus lora i tetraphororum invehuntur, clavis sunt finitae, ne labantur in unam partem. cum enim extra finem centri promoventur, premunt eum locum, ad quem propius accesserunt, quemadmodum in statera pondus, cum examine progredi8 tur ad fines ponderationum"}},"10.3.8":{"rose-1899":{"page":287,"pageEnd":288,"score":0.712,"text":"eadem ratione iumenta, cum iuga 8 (5) eorum subiugiis loris per medium temjperantur, aequaliter trahunt onera, cum autem inpares sunt eorum virtutes et unum plus valendo premit alterum, loro traiecto fit una pars iugi longior, quae inbecilliori auxiliatur iumento. 4 ab: & (et G) ab x. | in se velamentu x. || 12 strophis x (struppis 6rc). || 14 palmis: parmis x. | spuma inpulsu x. || 16 exaphoris &(et 6r)raphoris x. || 18 uti indiviso x. || 19 partes G: -tis HS. || 20 mediae enim G°: media enim x. | lorat_efj*aphororu Gc (= HS). || 21 nec labuntur x. || 23 propius GSC: proprius HS. || 26 subiugiorum 1. x (cf. Cato 63. 135). || 29 inbecillior x (-ori Gc = Pvlc). | auxiliat0 H (-tuf LPvl} -tof ch, -tur GS\\ 252 VITRUVII ita in phalangis et iugis cum in medio lora non sunt conlocata sed in una parte, qua progreditur lorum ab | medio unam breviorum alteram efficit partem longiorem, (io) ea ratione si per id centrum, quo loci perductum est lorum, utraque capita circumagentur, longior pars amplio- 5 9 rem brevior minorem aget"},"krohn-1912":{"page":252,"pageEnd":253,"score":0.912,"text":"et a. c. S DE ARCHITECTURA LIB. X, 3. 4 235 (5) iuga eorum subiugiis loris per mediura temperantur, aequaliter trahunt onera. cum autem inpares sunt eorum virtutes et unum plus valendo premit alterum, loro traiecto fit tina pars iugi longior, quae inbecilliori auxiliatur 5 iumento. ita in plialangis et iugis cum in medio lora non sunt conlocata sed in una parte, qua progreditur lorum ;io) ab medio, unam breviorem, alteram efficit partem longiorem. ea ratione si per id centrum, quo loci perductum est lorum, utraque capita circumaguntur, longior pars 10 ampliorem, brevior minorem agit circinationem"}},"10.3.9":{"rose-1899":{"page":288,"pageEnd":null,"score":0.902,"text":"quemadmodum vero minores rotae duriores et difficiliores habent motus, sic pha|langae et iuga in quibus partibus habent minora (15) a centro ad capita intervalla, premunt duriter colla, qua autem longiora habent ab eodem centro spatia, levant io oneribus et trahentes et ferentes, cum haec ita ad centrum porrectionibus et circinationibus recipiant motus, tunc vero etiam plostra | raedae tympana molae cocleae (20) scorpiones ballistae prela ceteraeque machinae isdem rationibus per porrectum centrum et rotationem circini veris sando faciunt ad propositum effectus"},"krohn-1912":{"page":253,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"quemadmodum vero minores rotae duriores et difficiliores hai5)bent motus, sic phalangae et iuga, in quibus partibus habent minora a centro ad capita intervalla, premunt duriter colla, qua autem longiora habent ab eodem centro 15 spatia, levant oneribus et trahentes et ferentes. cum haec ita ad centrum porrectionibus et circinationibus reciperent 20)motus, tunc vero etiam plostra, raedae, tympana, rotae, cocleae, scorpiones, ballistae, prela ceteraeque machinae eisdem rationibus per porrectum centrum et rotationem 20 circum versantem faciunt ad propositum effectus"}},"10.4.1":{"rose-1899":{"page":288,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"Nunc de organis quae ad hauriendam aquam inventa | sunt quemadmodum variis generibus comparentur exponam, | et primum dicam de tympano, id autem non 256 alte tollit aquam sed exhaurit expeditissime multitudinem 20 magnam, ad tornum aut circinum fabricatur <^axis,)> capitibus lamna ferratis, habens in medio circa se tympanum ex tabulis inter j se coagmentatis, conlocatur in stipitibus (5) habentibus in se sub capita axis ferreas lamnas, in eius tympani cavo interponuntur octo tabulae transversae tangentes axem et extremam tympani circumitionem, quae 2 progredit HS°, -tur ( ante ras"},"krohn-1912":{"page":253,"pageEnd":null,"score":0.768,"text":"Nunc de organis, quae ad hauriendam aquam inventa IV 25)sunt, quemadmodum variis generibus comparentur, exi6 ponam. et primum dicam de tympano. id autem non alte tollit aquam, sed exhaurit expeditissime multitudinem 25 magnam. ad tornum aut circinum fabricatus <(axis,)> capitibus lamna ferratis, habens in medio circa se tympanum (5) ex tabulis inter se coagmentatis, conlocatur in stipitibus habentibus in se sub capita axis ferreas lamminas. in eius 1 subiugiis Ro (cf Cato 63, 135): subiugiorum x 4 inbecilliori G'^: -lior x 6 phalangis S: palangis HG 6 progieditur G et a. ras. S: progredit HS^ 7 ad medio H ct"}},"10.4.2":{"rose-1899":{"page":289,"pageEnd":null,"score":0.942,"text":"circa frontem eius 2 (io) figuntur tabulae, relictis | semipedalibus aperturis ad aquam intra concipiendam. item secundum axem columbaria fiunt excavata in singulis spatiis ex una parte, id autem 5 cum est navali ratione picatum, hominibus calcantibus Versatur et hauriendo per aperturas quae sunt in frontibus (15) tympani reddit per columbaria se|cundum axem supposito labro ligneo habente una secum coniunctum canalem, ita hortis ad inrigandum vel ad salinas ad temperandum io praebetur aquae multitudo"},"krohn-1912":{"page":254,"pageEnd":null,"score":0.993,"text":"circa frontem eius figuntur tabulae, relictis semipedalibus aperturis ad aquam (lo) intra concipiendam. item secundum axem columbaria 5 fiunt excavata in singulis spatiis ex una parte. id autem cum est navali ratione picatum, hominibus calcantibus versatur et hauriendo per aperturas, quae sunt in frontibus tympani, reddit per columbaria secundum axem supposito labro ligneo habente una secum coniunctum canalem. ita hortis ad inrigandum vel salinis ad temperandum 3 praebetur aquae multitudo"}},"10.4.3":{"rose-1899":{"page":289,"pageEnd":null,"score":0.964,"text":"cum autem altius extollendum 3 erit, eadem ratio commutabitur sic. rota fiet circum axem (20) ea magnitudine ut ad altitudinem quae | opus fuerit convenire possit, circum extremum latus rotae figentur modioli quadrati pice et cera solidati, ita cum rota a calcantibus versabitur, modioli pleni ad summum elati rursus ad imum revertentes infundent in castellum ipsi per se quod extulerint"},"krohn-1912":{"page":254,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"cum autem altius extollendum erit, eadem ratio communicabitur sic. rota fiet circum axem eadem magnitudine , ut ad altitudinem , quae opus fuerit, (20) convenire possit. circum extremum latus rotae figentur 15 modioli quadrati pice et cera solidati. ita cum rota a calcantibus versabitur, modioli pleni ad summum elati rursus ad imum revertentes infundent in castellum ipsi per se 4 quod extulerint"}},"10.4.4":{"rose-1899":{"page":289,"pageEnd":null,"score":0.95,"text":"sin autem magis altis locis erit prae- 4 (25) jbendum, in eiusdem rotae axe involuta duplex ferrea catena demissaque ad imum libramentum conlocabitur, 257 habens situjlos pendentes aereos congiales, ita versatio 21 rotae catenam in axem involvendo efferet situlos in summum, qui (cum) super axem pervehuntur, cogentur inverti et infundere in castellum aquae quod extulerint"},"krohn-1912":{"page":254,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"sin autem magis altis locis erit praebendum, in eiusdem rotae axe involuta duplex ferrea catena demissaque ad imum libramentum conlocabitur, habens situlos pendentes aereos congiales. ita versatio 26< rotae catenam in axem involvendo efferet situlos in sum- ^ mum, qui <^cum^ super axem pervehuntur, cogentur inverti et infundere in castellum aquae quod extulerint"}},"10.5.1":{"rose-1899":{"page":289,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"Eiunt etiam in fluminibus rotae eisdem rationibus Y 25 quibus supra scriptum est. circa earum frontes adfiguntur pinnae, quae cum percutiuntur ab impetu fluminis, cogunt progredientes versari rotam, et ita modiolis haurientes et in summum referentes sine operarum calcatura ipsius fiu- (io) minis | inpulsu versatae praestant quod opus est ad usum"},"krohn-1912":{"page":254,"pageEnd":255,"score":0.676,"text":"Fiunt etiam in fluminibus rotae eisdem rationibus, quibus supra scriptum est. circa earum frontes adfiguntur pinnae, quae, cum percutiuntur ab impetu fluminis, cogunt progredientes versari rotam, et ita modiolis haurientes et in summum referentes sine operarum calcatura ipsius 30 8 aeqnali H et a. c. S 9 reddit et (&) x (et del. Schn) 11 salinis Kr: adsahnas {cum ad add.) x 13 cominicabitur S 14 ad orn. G 17 elati rec: &lati J^^^, adlati G, allati G*^ 10 extulerint S: extullerint H {it. v. 25), extulerunt G altis Joc: aliis X 20 voluta G 24 add. Joc 26 iisdem G'^: eiusde x 27 sup G 28 ab impetu foraminis fluminis S 29 haurientes G: -tis HS DE ARCHITECTURA LIB. X, 4. 5. 6 237 (lo)fluminis inpulsu versatae praestant, quod opus est ad usum"}},"10.5.2":{"rose-1899":{"page":289,"pageEnd":290,"score":0.904,"text":"haurientes G: -tis HS. || 30 hydraulae ( HG , ydraulg .S) x. 254 YITEUVII eadem sunt omnia praeterquam quod in uno capite axis tympanum dentatum est inclusum, id autem ad perpendiculum conlocatum in cultrum versatur cum rota pariter. | secundum id tympanum maius item dentatum (15) planum est conlocatum, quo continetur ita dentes tympani eius quod est in axe inclusum inpellendo dentes tympani plani cogunt fieri molarum circinationem, in qua machina inpendens infundibulum subministrat molis frumentum et eadem versatione | subigitur farina"},"krohn-1912":{"page":255,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Eadem ratione etiam versantur hydraletae, in quibus 2 eadem sunt omnia, praeterquam quod in uno capite axis 5 tympanum dentatum est inclusum. id autem ad perpendiculum conlocatum in cultrum versatur cum rota pariter. item dentatum planum est conlocatum, quo continetur * * ♦ * ita dentes tympani eius, quod est in axe inclusum, inpellendo 10 dentes tympani plani cogunt fieri molarum circinationem. in qua machina inpendens infundibulum subministrat molis (20) frumentum et eadem versatione subigitur farina"}},"10.6.1":{"rose-1899":{"page":290,"pageEnd":null,"score":0.959,"text":"Est autem etiam cocleae ratio quae magnam vim haurit 10 aquae sed non tam alte tollit quam rota, eius autem ratio sic expeditur, tignum sumitur, cuius tigni quanta ratiocinatur pedum longitudo, tanta digitorum expeditur crassitudo. id ad circinum rotundatur, in capitibus circino (25) dividentur circumitiones eorum tetrantibus et octantibus 15 in | partes octo, eaeque lineae ita conlocentur ut plano 258 posito tigno utriusque capitis ad libellam lineae inter se respondeant et quam magna pars sit octava circinationis tigni, tam magna spatia decidantur in longitudinem, item tigno plano | conlocato lineae ab capite ad alterum caput 20 (5) perducantur ad libellam convenientes, sic et in rotundatione et in longitudine aequalia spatia fient, ita quo loci describuntur lineae quae sunt in longitudine, sectantes facient decussationes et in decussationibus finita puncta"},"krohn-1912":{"page":255,"pageEnd":null,"score":0.996,"text":"Est autem etiam cocleae ratio, quae magnam vim haurit vi aquae, sed non tam alte tollit quam rota. eius autem ratio 15 sic expeditur. tignum sumitur, cuius tigni quanta paratur pedum longitudo, tanta digitorum expeditur crassitudo. (»)id ad circinum rotundatur. in capitibus circino dividentur circumitiones eorum tetrantibus et octantibus in partes 58 octo, eaeque lineae ita conlocentur, ut plano posito tigno 80 utriusque capitis ad libellam lineae inter se respondeant, et quam magna pars sit octava circinationis tigni, tam magna spatia decidantur in longitudinem. item tigno (5)plano conlocato lineae ab capite ad alterum caput perducantur ad libellam convenientes. sic et in rotundatione 25 et in longitudine aequalia spatia fient. ita quo loci describuntur lineae, quae sunt in longitudinem spectantes, facient decusationes et in decusationibus finita puncta"}},"10.6.2":{"rose-1899":{"page":290,"pageEnd":291,"score":0.869,"text":"nisi quod 14 decuss. G). || 25 aut G: ut H. DE ARCHITECTURA LIB. X, 6 255 de vitice secta regula, quae uncta liquida pice figitur in primo decussis puncto, deinde traicitur oblique ad insequentes longitudinis et circumitionis decusses, item ex ordine progrediens singula puncta praetereundo et circum (15) 5 involvendo conlocatur in singulis decus | sationibus, et ita pervenit et figitur ad eam lineam recedens a primo in octavum punctum, in qua prima pars est eius fixa, eo modo quantum progreditur oblique spatii et per octo puncta, tantundem et longitudine procedit ad octavum io punctum, eadem ratione per omne spatium longitudinis (20) | et rotunditatis singulis decussationibus oblique fixae regulae per octo crassitudinis divisiones involutos faciunt canales et iustam cocleae naturalemque imitationem"},"krohn-1912":{"page":255,"pageEnd":256,"score":0.832,"text":"utriusque — [crassitudo {pag.267, 21) om. S 21 octava Joc: -vae x 22 dicidantur HG\\ dividantur G 25 quo G: quod H 20 longitudinem Schn: -ne x 28 aut G: ut H 238 VITRUVII primo decusis puncto. deinde traicitur oblique ad insequentis longitudinis et circumitionis decusis, item ex ordine progrediens singula puncta praetereundo et circum involvendo conlocatur in singulis decusationibus, et ita(if)) pervenit et figitur ad eam lineam recedens a primo in 5 octavum punctum, in qua prima pars est eius fixa. eo modo quantum progreditur oblique spatium et per octo LO puncta, tantundem et longitudine procedit ad octavum punctum. eadem ratione per omne spatium longitudinis et rotunditatis singulis decusationibus oblique fixae regulae per octo crassitudinis divisiones involutos faciunt 3 canales et iustam cocleae naturalemque imitationem"}},"10.6.3":{"rose-1899":{"page":291,"pageEnd":null,"score":0.969,"text":"ita 3 per id vestigium aliae super alias figuntur unctae pice 15 liquida, et exaggerantur ad id uti longitudinis octava pars (25) fiat summa crasjsitudo. supra eas circumdantur et figuntur 259 tabulae quae | pertegant eam involutionem. tunc eae tabulae pice saturantur et lamminis ferreis conligantur, ut ab aquae vi ne dissolvantur, capita tigni ferrea, dextra 20 autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus (5) utraque parte haben|tia transversaria confixa, in his foramina ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita cocleae hominibus calcantibus faciunt versationes"},"krohn-1912":{"page":256,"pageEnd":null,"score":0.988,"text":"ita per id vestigium aliae super alias figuntur unctae pice liquida, et exaggerantur ad id, uti longitudinis octava pars I fiat summa crassitudo. supra eas circumdantur et figuntur 15 tabulae, quae pertegant eam involutionem. tunc eae 25 tabulae pice saturantur et lamminis ferreis conHgantur, ut ab aquae vi ne dissolvantur. capita tigni ferrea. dextra autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus ( utraque parte habentia transversaria confixa. in his foramina ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita 4 cocleae hominibus calcantibus faciunt versationes"}},"10.6.4":{"rose-1899":{"page":291,"pageEnd":292,"score":0.709,"text":"erectio 4 autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda uti quemadmodum Pythagoricum trigonum orthogonium describitur, (io) sic id habeat respon|sum, id est uti dividatur longitudo in partes v, earum trium extollatur caput cocleae, ita erit ab perpendiculo ad imas nares spatium earum partium mi. qua ratione autem oporteat id esse, in extremo libro eius 30 forma descripta est in ipso tempore. 1 iuncta ( ante ras.) G. || 2 decusis x. || 3 longitudines et circumitiones decusis (decussis G) x . || 4 singuli x. | puncto G. || 7 inprima qua p. G (sed Gc i. m. I al in qua prima = H). | est eius (sic) x: eius est edd. | 8 spatiu & (et G) x. || 9 tantunde & (et G) long. (sic) x. || 19 ferr&(et. G) dextra x. || 22 styli (sic) x ( sed p. 167,1 stilis x). || 28 adppendiculu x. | naris x. | earu (| H) pedes .1111. x. || 30 in ipso tempore (sic) x. 256 VITRUVII | Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam (15) quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus recipientia praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent VII notiora quam apertissime potui perscripsi, insequitur nunc de"},"krohn-1912":{"page":256,"pageEnd":257,"score":0.763,"text":"erectio autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda, uti, quemadmodumPythagoricum trigonum orthogonium describitur, sic id habeat responsum, id est uti dividatur longitudo 25 in partes v, earum trium extollatur caput cocleae; ita erit ab perpendiculo ad imas naris spatium earum partium iiii. qua ratione autem oporteat id esse, in extremo Ubro eius forma descripta est in ipso tempore. Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam, ::o quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus reci1 insequentis {Kr) longitudinis et circumitionis Mar: insequentes longitudiues et circumitiones x 2 decussis G 8 singula ed: -li x puncto G 6 in prima qua G {corr. i. m. G^) 21 ferrea Bo: ferret x 27 a perpendiculo Joc: adppendiculu x partium Mar: pedes x 2» in ipso tempore x {cf. Morgan, Harvard Studies vol. XXI (1910) pag. 18) DE ARCHITECTURA LIB. X, 6. 7 239 pientia praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent notiora, quam apertissime potui, perscripta sunt in illo VII"}},"10.7.1":{"rose-1899":{"page":292,"pageEnd":null,"score":0.949,"text":"insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in altitudinem aquam edu|cit5(20). monstrare, ea fit ex aere, cuius in radicibus modioli fiunt gemelli paulum distantes, habentes fistulas furcillae figura similiter cohaerentes, in medium catinum concurrentes, in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum coagmentatione subtili conlocati, qui | praeobturantes fora- 10 (25) mina narium non patiuntur quod spiritu in catinum est expressum"},"krohn-1912":{"page":257,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in )) altitudinem aquam educit, monstrare. ea fit ex aere. cuius s in radicibus modioli fiunt gemelli paulum distantes, habentes fistulas furcillae figura similiter cohaerentes, in medium catinum concurrentes. in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum coagmentatione subtili )Conlocati, qui praeobturantes foramina narium non pa) tiuntur <^redire)>, quod spiritu in catinum est expressum"}},"10.7.2":{"rose-1899":{"page":292,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"supra catinum paenula ut infundibulum inversum est attemperata et per fibulam | cum 260 catino cuneo traiecto continetur, ne vis inflationis aquae eam cogat elevari, insuper fistula, quae tuba dicitur, 15 coagmentata in altitudine fit erecta, modioli autem habent infra nares inferiores fistularum asses interpositos supra 3 foramina | eorum quae sunt in fundis"},"krohn-1912":{"page":257,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"supra catinum paenula ut infundibulum inversum est 2 p attemperata et per fibulam cum catino cuneo traiecto continetur, ne vis inflationis aquae eam cogat elevari. insuper fistula, quae tuba dicitur, coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent infra nares inferiores )fistularum asses interpositos supra foramina eorum, quae sunt in fundis"}},"10.7.3":{"rose-1899":{"page":292,"pageEnd":null,"score":0.862,"text":"ita de supernis (5) in modiolis emboli masculi tomo politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus commoliuntur qui erit aer 20 ibi cum aqua, et assibus obturantibus foramina cogentes trudunt inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo rejcipiens paenula spiritus exprimit per(io) fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur"},"krohn-1912":{"page":257,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"ita de supernis in modiolis emboli masculi 3 torno politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus cum molientur qui erit aer ibi cum aqua, assibus obturantibus foramina cogent et trudent inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo recipiens paenula spiritu exprimit per fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur"}},"10.7.4":{"rose-1899":{"page":292,"pageEnd":293,"score":0.568,"text":"hic) x (— HLPvlchG). || 26 & hesibi H (et hesibi L, &hesibi P), et he sibi G (uno verbo hgfibi Gc). || 27 liquore x. 257 DE ARCHITECTURA LIB. X, 7. 8 (15) sionibus | coacto spiritu efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum aquae motu voces atque angobatae bibentiaque et eadem moventia sigilla, ceteraque quae delectationibus oculorum et aurium usu sensus eblandiantur"},"krohn-1912":{"page":257,"pageEnd":null,"score":0.646,"text":"Nec tamen haec sola ratio Ctesibii fertur exquisita, 4 sed etiam plures et variis generibus ab eo liquore pressionibus coactae spiritus efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum [quae motu] voces 1 infinitas Phil: adinfinitas (cuni ad add.) x 4 fit rec: sit X 5 gemelli G'^: gememelli x 6 furcillae sunt figura x (sunt del. Ro"}},"10.7.5":{"rose-1899":{"page":293,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"quibus quae maxime utilia et necessaria iudi- 5 (20) cavi selegi , et in priore | volumine de horologiis , in hoc de expressionibus aquae dicendum putavi, reliqua quae non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem qui cupidiores erunt eius subtilitatis ex ipsius Ctesibii io commentariis poterunt invenire"},"krohn-1912":{"page":258,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"quibus quae maxime utilia et necessaria iudicavi selegi, et in priore volumine de horologiis, (• in hoc de expressionibus aquae dicendum putavi. reliqua, quae non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem, qui cupidiores erunt eius subtilitatis, ex ipsius Ctesibii commentariis poterunt invenire"}},"10.8.1":{"rose-1899":{"page":293,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"De hydraulis autem quas habeant ratiocinationes quam VIII brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi, non praetermittam, de materia compacta basi, arca in ea ex aere fabricata conlocatur. supra basim eriguntur (5) 15 re | gulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, quibus includuntur aerei modioli, fundis ambulatilibus ex torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque lanatis involutis, item in summa planitia foramina cir- 10) 20 citer digitorum | ternum, quibus foraminibus proxime in verticulis conlocati aerei delphini pendentia habent catenis cymbala ex ore infra foramina modiolorum calata"},"krohn-1912":{"page":258,"pageEnd":null,"score":0.983,"text":"De hydraulis autem, quas habeant ratiocinationes, quam ! brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi, non praetermittam. de materia compacta basi, ara in ea ex aere fabricata conlocatur. supra basim eriguntur regulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, qui- (! bus includuntur aerei modioli, fundulis ambulatilibus ex torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos :i ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque lanatis involutis. item in summa planitia foramina circiter digitorum ternum. quibus foraminibus proxime in( verticulis conlocati aerei delphini pendentia habent catenis 2 cymbala ex ore infra foramina modiolorum calata"}},"10.8.2":{"rose-1899":{"page":293,"pageEnd":294,"score":0.496,"text":"modioru x . || 23 aram quo (G, quod H) l. x. \\ inest inidge | nus H, ine . inid genus G. || 24 quem (que G ) sup t. x. || 25 imum una inter 1. phiga eos (phigaeos Hc) & (et G) arae (-e G) x (ubi imum una recte est Schneidero pro duplici lectione in ipso textu iuxta posita imum vel una pro ima. cf. p . 8, 4). Vitruv. de architect. ed. Eo se. 17 258 VITRUVII ge os et arcae fundum, supra autem cerviculam eius coagmentata arcula sustinet caput machinae, qui graece Kavmv jlioucikoc appellatur, in cuius longitudine canales, si tetrachordos est, fiunt quattuor, si hexachordos, sex, si octachordos, octo, singulis"},"krohn-1912":{"page":258,"pageEnd":null,"score":0.793,"text":"intra aram, quo loci aqua sustinetur, inest pnigeus uti infundibulum inversum, quem subter taxilli alti circiter digitorum ternum suppositi librant spatium imum ima inter labra pnigeos et arae fundum. supra autem cerviculam eius coagmentata arcula sustinet caput machinae, qui graece xavujv • jLiouciKoc appellatur. in cuius longitudine canales, si tetra1 acrobatae Kr: angubatae J3, angabat§ G moventia Mar: movent ea x add. Kr"}},"10.8.3":{"rose-1899":{"page":294,"pageEnd":null,"score":0.904,"text":"singulis autem ca|nalibus singula epitonia 5 (20) sunt inclusa, manubriis ferreis conlocatis. quae manubria cum torquentur, ex arca patefa|ciunt nares in canales, ex 262 canalibus autem canon habet ordinata in transverso foramina respondentia naribus quae sunt in tabula summa, quae tabula graece TTivaH dicitur, inter tabulam et caio nona regulae sunt interpositae ad eundem mo|dum foratae (5) et oleo subactae ut faciliter inpellantur et rursus introrsus reducantur, quae obturant ea foramina plinthidesque appellantur. quarum itus et reditus alias obturat alias aperit 4 terebrationes"},"krohn-1912":{"page":259,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"singulis autem canalibus singula epitonia a sunt ^nclusa, manubriis ferreis conligata. quae manubria, 5 cum torquentur, ex arca patefaciunt nares in canales. ex 5 canalibus autem canon habet ordinata in transverso foramina respondentia naribus, quae sunt in tabula summa, quae tabula graece TiivaH dicitur. inter tabulam et ca) nona regulae sunt interpositae ad eundem modum foratae et oleo subactae, ut faciliter inpellantur et rursus introrsus reducantur, quae obturant ea foramina plinthidesque appellantur. quarum itus et reditus alias obturat alias aperit terebrationes"}},"10.8.4":{"rose-1899":{"page":294,"pageEnd":null,"score":0.907,"text":"haec regulae habent ferrea choragia fixa et 15 iuncta cum pinnis , quarum pinnarum tactus | motiones (10) efficit regularum continenter, supra tabulae foramina, qua ex canalibus habent egressum spiritus, sunt anuli adglutinati, quibus lingulae omnium includuntur organorum. e modiolis autem fistulae sunt continentes coniunctae 20 pnigeos cervicibus pertinentes que ad nares quae sunt in arcula, in | quibus asses sunt ex torno subacti et ibi (15) conlocati, qui cum recepit arcula animam, spiritum non 6 patientur obturantes foramina rursus redire"},"krohn-1912":{"page":259,"pageEnd":null,"score":0.987,"text":"haec regulae habent ferrea choragia fixa et 4 i)iuncta cum pinnis, quarum pinnarum tactus motiones efficit regularum continenter. supra tabulam foraminai^que, per)> quae ex canalibus habent egressum spiritus, sunt anuli adglutinati, quibus lingulae omnium includuntur organorum. e modiolis autem fistulae sunt continentes coniunctae pnigeos cervicibus pertinentesque ad nares, ) quae sunt in arcula. in quibus asses sunt ex torno subacti ( et ibi conlocati, <^ubi fistulae modiolis sunt coniunctae,)> qui, cum recepit arcula animam, spiritum non patientur obturantes foramina rursus redire"}},"10.8.5":{"rose-1899":{"page":294,"pageEnd":295,"score":0.686,"text":"ita cum vectes extolluntur, ancones deducunt fundos modiolorum 25 ad imum delphinique qui sunt in verticulis inclusi, calantes in eos cymbala, aere implent | spatia modiolorum, (20) atque ancones extollentes fundos intra modiolos vehementi 1 cervicula x. || 2 quae g. canon musicus x. || 3 1. si canalis (sicanales H) tetrachordos x. || 4 exachordos . . . octochordos x. || 5 octo . Canalib; aute singulis s. G. | singula^ (e sic dei.) Hc. || 6 con(col 6r)locata x. || 10 pinax x. || 12 ex oleo x. || 14 operit x. || 15 haec H : hae G. | choragia (sic) x (fort. XapaKia). || 17 continentur (-t1 2') x. | tabulam x. | quae (qu§ G) ex x. || 20 coniunctae (coniuntg G) ligneis ce(i JT)rvicibus x. || 23 recipit x. || 24 patiet(& H) ur x. || 25 deducuntur (-t?' S\", -tz G) x. || 26 calcantes G . || 27 cymbaliare implent x. || 28 modiolus v. pulsos (ante corr.) H. DE ARCHITECTURA LIB. X, 8. 9 259 pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis superiora, aera qui est ibi inclusus pressionibus coactum in fistulas cogunt, per quas in pnigea concurrit et per eius cervices (25) in arculam, motione vero vectium vehemen|tiore spiritus 5 frequens compressus epitoniorum aperturis influit et replet anima canales"},"krohn-1912":{"page":259,"pageEnd":null,"score":0.808,"text":"ita cum vectes extolluntur, ancones deducunt fundos modiolorum ad imum delphinique, qui sunt in verticulis inclusi, calantes in eos cymbala, aere implent spatia modiolorum, atque ancones extollentes fundos intra modiolos vehementi pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis superiora, aera, qui est ibi inclusus, pressionibus coactum in fistulas cogunt, per quas in pnigea concurrit et per eius cervices in 1 exachordos 2 Canalib; aute singulis G S conligata Degering: conlocata x l pinax x 9 et oleo Joc: ex oleo X n aperit Joc"}},"10.8.6":{"rose-1899":{"page":295,"pageEnd":null,"score":0.972,"text":"itaque cum pinnae manibus tactae pro- 6 263 pellunt et reducunt continenter regulas alternis | obturando foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces, io Quantum potui niti ut obscura res per scripturam dilucide pronuntiaretur contendi, sed haec non est facilis (5) ratio | neque omnibus expedita ad intellegendum praeter eos qui in his generibus habent exercitationem, quodsi qui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cognoscet profecto inveniet curiose et subtiliter omnia ordinata"},"krohn-1912":{"page":260,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continenter regulas alternis obturando 21 foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. 2( I Quantum potui niti, ut obscura res per scripturam dilucide pronuntiaretur, contendi, sed haec non est facilis ratio neque omnibus expedita ad intellegendum praeter(6) eos, qui in his generibus habent exercitationem. quodsi 10 1 ^ui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cogno- ' scet, profecto inveniet curiose et subtiliter omnia ordinata"}},"10.9.1":{"rose-1899":{"page":295,"pageEnd":null,"score":0.904,"text":"Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non IX (io) | inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus quot milia numero itineris fecerimus, hoc autem erit sic. 20 rotae quae erunt in raeda sint latae per mediam diametron pedum quaternum et sextantis, ut cum finitum (15) locum habeat in se rota ab eo que | incipiat progrediens in solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem a qua coeperit versari certum modum spatii habeat 25 peractum pedum xn"},"krohn-1912":{"page":260,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua(i{ in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus, i^ quot milia numero itineris fecerimus. hoc autem erit sic. 1 rotae, quae erunt in raeda, sint latae per medium diametrum pedum quaternum [et sextantes], ut, cum finitum locum habeat in se rota ab eoque incipiat progrediens in (u solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem, a qua coeperit versari, certum modum spatii habeat 2 peractum pedes xii"}},"10.9.2":{"rose-1899":{"page":295,"pageEnd":296,"score":0.701,"text":"his ita praeparatis tunc in rotae 2 modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter includatur habens extra frontem suae rotundationis | extantem denticulum unum, insuper autem ad capsum raedae loculamentum firmiter figatur habens tympanum versatile in 30 cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tymibi elusus x. || 3 pquas inlignea x. || 4 arcam x { corr . JButtmanri). | vehementiores x. || 6 animae (-§ G) x. || 7 opturant (obdurant G) f. x. |j 8 aperiendo G. || 11 delucide x. || 14 ex: et ( ante corr.) G. || 19 quod x. || 20 erunt ( ante corr.) om. G {non E). | medium diametru x. || 21 pedu quaternu & (et EG) sextantes (-te Ec) x {ubi et sext. deleverat Schn. cum Perr. etc.). || 25 pedes jqi (xv E) .s. x. || 26 inferiore x. || 29 versatilem (-e G) x. 17* 260 VITRUVII pani fronte denticuli perficiantur aequaliter divisi numero quadringenti convenientes denticulo tympani inferioris. | praeterea superiori tympano ad latus figatur alter den- (25) 3 ticulus prominens extra"},"krohn-1912":{"page":260,"pageEnd":null,"score":0.915,"text":"his ita praeparatis tunc in rotae modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter inclur datur habens extra frontem suae rotundationis extantem (8( denticulum unum. insuper autem ad capsum raedae loculamentum firmiter figatur habens tympanum versatile in cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tympani fronte denticuli perficiantur aequaliter divisi numero > quadringenti convenientes denticulo tympani inferioris. praeterea superiori tympano ad latus figatur alter den1 vehementiore Joc: -res"}},"10.9.3":{"rose-1899":{"page":296,"pageEnd":null,"score":0.955,"text":"super autem <^tympanum^> planum | eadem ratione dentatum inclusum in altero loculamento conlocetur, convenientibus dentibus denticulo qui 6 in secundi tympani latere fuerit fixus, in eoque tympano foramina fiant quantum diurni itineris miliariorum numero raeda possit | exire, minus plusve rem nihil inpedit. et (5) in his foraminibus omnibus calculi rotundi conlocentur, io inque eius tympani theca, sive id loculamentum est, fiat foramen unum habens canaliculum, qua calculi qui in eo tympano inpositi fuerint, cum ad eum locum venerint, in raedae capsum et vas aeneum | quod erit suppositum sin-(io) 4 gnli cadere possint"},"krohn-1912":{"page":261,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"super autem <^tympanum^ 3 \\ planum eadem ratione dentatum inclusum in altero loculamento conlocetur, convenientibus dentibus denticulo, qui in secundi tympani latere fuerit fixus, in eoque tympano i foramina fiant, quantum diurni itineris miliariorum numero ) cursus raedae possit exire. minus plusve rem nihil inpedit. et in his foraminibus omnibus calculi rotundi conlocentur, inque eius tympani theca, sive id loculamentum est, fiat foramen unum habens canaliculum, qua calculi, qui in eo tympano inpositi fuerint, cum ad eum locum venerint, in ) raedae capsum et vas aeneum, quod erit suppositum, singuli cadere possint"}},"10.9.4":{"rose-1899":{"page":296,"pageEnd":null,"score":0.97,"text":"ita cum rota progrediens secum agat 15 tympanum imum et denticulum eius singulis versationibus tympani superioris denticulos inpulsu cogat praeterire, efficiet ut cum cccc imum versatum fuerit, superius tympanum semel circumagatur et denticulus qui est | ad latus (15) eius fixus unum denticulum tympani plani producat, cum 20 ergo cccc versationibus imi tympani semel superius ver- . sabitur, progressus efficiet spatia pedum milia quinque id est passus mille, ex eo quot calculi deciderint, sonando singula milia exisse monebunt, numerus vero calculorum | ex imo collectus summa diurni miliariorum 25 (20) numerum indicabit"},"krohn-1912":{"page":261,"pageEnd":null,"score":0.982,"text":"ita cum rota progrediens secum agat 4 tympanum imum et denticulum eius singulis versationibus tympani superioris denticulos inpulsu cogat praeterire, efficiet, <(ut,)> cum cccc imum versatum fuerit, superius tym)panum semel circumagatur et denticulus, qui est ad latus eius fixus, unum denticulum tympani plani producat. cum ergo cccc versationibus imi tympani semel superius versabitur, progressus efficiet spatia pedum milia quinque id est passus mille. ex eo quot calculi deciderint, sonando singula milia exisse monebunt. numerus vero calculorum )ex imo collectus summa diurni <(itineris)> miliariorum numerum indicabit"}},"10.9.5":{"rose-1899":{"page":296,"pageEnd":297,"score":0.829,"text":"ex uno x. | summa (-a Gc) diurni m. x. || 27 navigationibus (-b;) x. || 28 eadem ratione x. DE ARCHITECTURA LIB. X, 9 261 parietum axis habens extra navem prominentia capita, in (25) quae | includuntur rotae diametro pedum quaternum et 205 sextantis | habentes circa frontes adfixas pinnas aquam tangentes, item medius axis in media navi <(habefi> tympanum cum uno denticulo extanti extra suam rotunditatem. ad eum locum conlocatur loculamentum habens inclusum (5) in se tympanum, perae| quatis dentibus cccc convenientibus denticulo tympani quod est in axe inclusum, praeterea ad latus adfixum extantem extra rotunditatem alterum io dentem unum"},"krohn-1912":{"page":261,"pageEnd":262,"score":0.712,"text":"Navigationibus vero similiter paucis rebus commutatis 5 eadem ratione <(eadem)> efficiuntur. namque traicitur per latera parietum axis habens extra navem prominentia capita, iin quae includuntur rotae diametro pedum quaternum, extantes habentes circa frontes adfixas pinnas aquam tangentes. item medius axis in media navi <^habet)> tym1 add. Joc 2 in alteru loculamentu H 6 diurni ed. Fl: diuturni x 6 cursus Praun: cum x 7 et H: om. EG 8 est om. E foramen e fiat G 11 singula EG 14 tympanis E et a. c. G denticulas E et a. c. G 15 add. Joc cccc rec: ecce x 16 circumagatur Joc: -gitur x 18 imi tympani H: intympani EG semel rec: simul x 20 deciderit E 22 imo ed: uno x simma G'^ add. Bo 25 add. Kr 28 extantes Kr: & (et) sextantae (-t§ EG) x 2» add. Joc 244 VITEUVn panum cum uno denticulo extanti extra suam rotunditatei ad eum locum conlocatur loculamentum habens inclusum in se tympanum, peraequatis dentibus cccc convenientibus (5 ■denticulo tympani, quod est in axe inclusum, praeterea ad latus adfixum extantem extra rotunditatem alterum dentem unum"}},"10.9.6":{"rose-1899":{"page":297,"pageEnd":null,"score":0.922,"text":"insuper in altero loculamento cum eo confixo inclusum tympanum planum ad eundem modum den- (io) tatum, convenientibus dentibus denticulo | qui est ad latus fixus tympano quod est in cultro conlocatum, ita ut eos dentes qui sunt plani tympani singulis versationibus singulos dens inpellendo in orbem planum tympanum verset. in plano autem tympano foramina fiant, in quibus fora- (i5)minibus conlocabuntur calculi rotundi, in theca | eius tympani, sive loculamentum est, unum foramen excavetur habens canaliculum, qua calculus liberatus ab obstantia 20 cum ceciderit in vas aereum sonitu significet"},"krohn-1912":{"page":262,"pageEnd":null,"score":0.976,"text":"insuper in altero loculamento cum eo confixo inclusum tympanum planum ad eundem modum dentatum, quibus dentibus <(convenit)> denticulus, qui est ad latus fixus (n tympano, quod est in cultro conlocatum, ut eos dentes, qui sunt plani tympani, singulis versationibus singulos ic dens inpellendo in orbem planum tympanum verset. in plano autem tympano foramina fiant, in quibus foraminibus conlocabuntur calculi rotundi. in theca eius tympani, (i! sive loculamentum est, unum foramen excavetur habens canaliculum, qua calculus liberatus ab obstantia cum ceu ciderit in vas aereum, sonitu significet"}},"10.9.7":{"rose-1899":{"page":297,"pageEnd":298,"score":0.826,"text":"ita navis 7 cum habuerit impetum aut remorum aut ventorum flatu, pinnae quae erunt in rotis tangentes aquam adversam (20) vehementi | retrorsus inpulsu coactae versabunt rotas, eae autem involvendo se agent axem, axis vero tympanum, 25 cuius dens circumactus singulis versationibus singulos secundi tympani dentes inpellendo modicas efficit circumitiones. ita cum cccc ab pinnis rotae fuerint versatae, (25) semel tympanum circum| actum inpellet dente qui est ad latus fixus, plani tympani dentem, igitur circumitio tympani plani quotienscumque ad foramen perducet calculos, 1 inquae (-qug HGC, -q? G) x. || 3 sextantae (-§ EG ) x. 4 habet om. x. || 10 dentem ( ante corr ) om. G {non E ). 12 convenientibus: quibus (-b; H ) x. | denticulus x. || 13 ita ut eos: ineos x. || 15 dens: dentes x . | plenum x. || 17 eius tympano E et {ante corr) G. || 20 sonitum (-u G) x. || 26 circuitiones x. || 29 circuitio x. 262 VITRUVII emittet per canaliculum, ita et sonitu et numero indicabit miliaria spatia navigationis. | Quae pacatis et sine metu temporibus ad utilitatem 266 et delectationem paranda quemadmodum debeant fieri pe- X regi, nunc"},"krohn-1912":{"page":262,"pageEnd":null,"score":0.948,"text":"ita navis cum habuerit impetum aut remorum aut ventorum flatu, pinnae, quae erunt in rotis, tangentes aquam adversam vehementi retrorsus inpulsu coactae versabunt rotas ; eae autem involvendo se agent axem, axis vero tympanum, cuius dens sti circumactus singulis versationibus singulos secundi tympani dentes inpellendo modicas efficiet circumitiones. ita i cum cccc ab pinnis rotae fuerint versatae, semel tymj panum circumactum inpellet dente, qui est ad latus fixus, (sl plani tympani dentem. igitur circumitio tympani plani 21 1 quotienscumque ad foramen perducet calculos, emittet per canaliculum. ita et sonitu et numero indicabit miliaria 1 spatia navigationis. Quae pacatis et sine metu temporibus ad utilitatem 2 et delectationem paranda, quemadmodum debeant fieri, S\" 8 add. Kr » (ita"}},"10.10.1":{"rose-1899":{"page":298,"pageEnd":null,"score":0.879,"text":"nunc vero quae ad praesidia periculi et necessitatem 5 salutis sunt inventa, id est scorpionum et ballistarum rationes qui|bus symmetriis comparari possint exponam. (5) Omnes proportiones eorum organorum ratiocinantur e proposita sagittae longitudine quam id organum mittere debet, eiusque nonae partis fit foraminum in capitulis 10 magnitudo, per quae tenduntur nervi torti qui bracchia 2 continent, ipsa"},"krohn-1912":{"page":263,"pageEnd":null,"score":0.899,"text":"nunc vero quae ad praesidia pe- X riculi et necessitatem salutis sunt inventa , id est scorpioi) num et ballistarum rationes, quibus symmetriis comparari possint, exponam. Omnes proportiones eorum organorum ratiocinandorum <(sumuntur)>ex proposita sagittae longitudine, quam id organum mittere debet, eiusque nonae partis fit f oraminis in capitulis magnitudo, per quae tenduntur nervi torti, quibracchia j) continere debent"}},"10.10.2":{"rose-1899":{"page":298,"pageEnd":null,"score":0.776,"text":"tum debet eorum foraminum capituli deformari altitudo et latitudo, tabulae quae sunt in summo et in imo capituli, peritretoe quae vocantur, fiant crassitudine unius foraminis, latitudine unius et eius dodrantis, 15 in extremis foraminis unius et eius s. parastaticae dextra ac sinistra praeter cardines altae | foraminum mi, crassae (15) foraminis quinum cardines foraminis dimidii, a parastatica ad foramen spatium foraminis SQ, a foramine ad medianam parastaticam item foraminis 89 . latitudo para- 20 4 pegi esse futurum. Nunc x (futurum cf. p. 253,26 ). || 5 in capp"},"krohn-1912":{"page":263,"pageEnd":null,"score":0.967,"text":"ipsum tamen eorum foraminum capituli 2 0 <(e magnitudine omnis)> deformatur altitudo et latitudo. tabulae, quae sunt in summo et in imo capituli, peritretoe quae vocantur, fiant crassitudine unius foraminis, latitudine unius et eius dodrantis, in extremis foraminis unius et eius <^s^. parastaticae dextra ac sinistra praeter cardines 6 altae foraminum iiii, crassae foraminumf quinum; cardines foraminis dimidia. <^a^ parastatica ad foramen spatium foraminis SQ, a foramine ad medianam parastaticam item foraminis SQ. latitudo parastados mediae unius foraminis et eius tk, crassitudo foraminis unius"}},"10.10.3":{"rose-1899":{"page":299,"pageEnd":null,"score":0.92,"text":"intervallum, ubi sagitta conlocatur | in media 3 parastade, foraminis partis quartae, anguli quattuor, qui sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut 267 | stylis aereis et clavis configantur, canaliculi, qui graece 6 cuprfH dicitur, longitudo foraminum xviiii. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinistra canalem figuntur, foraminum xviiii <(longitudo,)> altitudo (5) foraminis unius | et crassitudo, et adfiguntur regulae duae, io in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum trium, latitudinem dimidii foraminis, crassitudo bucculae quae adfigitur, et vocitatur scamillum seu quemadmodum nonnulli loculamentum, securiculatis cardinibus fixa, fora- (io) minis i, altitudo foraminis s . | suculae longitudo foraminum , crassitudo suculae foraminis vim"},"krohn-1912":{"page":263,"pageEnd":null,"score":0.728,"text":"intervallum, 3 9 ubi sagitta conlocatur in media parastade, foraminis partis quartae. anguli quattuor, qui sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut stylis aereis et clavis configantur. canaliculi, qui graece cupiYH dicitur, longitudo foraminum xviiii. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinistra canalem figuntur, <(longitudo)> foraminum xviiii, altitudo foraminis unius et crassi)tudo. et adfiguntur regulae duae, in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum trium, latitudinem di1 peregi esse futurum x; esse futurum del. Ro {cf. 218,4) 6 ratiocinandornm <^sumuntur)> Kr: ratiocinatorum x 6 ex Joc: & (et) X 7 foraminis x {cf. 196, 14; 266, 12; 270, 5) 8 quae ed-. quas x 9 debent. ipsum tamen additis"}},"10.10.4":{"rose-1899":{"page":299,"pageEnd":null,"score":0.547,"text":"epitoxitidos 4 longitudo foraminis s , crassitudo -f-. item chelonii. cheles, sive manucula dicitur, longitudo foraminum trium, latitudo et crassitudo s-H canalis fundi longitudo foraminum xvi, (15) crassitudo foraminis , altitudo s-fs | columellae basis 20 in solo foraminum vm, latitudo in plinthide, in qua statuitur columella, foraminis s— , crassitudo FZ, columellae longitudo ad cardinem foraminum xn, latitudo foraminis 1 & eius | T K U, et eius. T K G. || 4 lamnis H: lamminis G. || 5 graece strix x. || 7 bucculas: sic x ( etiam G). || 8 xviiii. altitudo x. || 10 indit1 H = inditur G. | habens x || 11 dimidium (-u) f. ( item infra v. 19) x. | bucculae (sic HS, buculg G). || 12 ad(f (r)figit^ (H, -t?~ 6r)vocitatur (-t7- G) camillu x. || 13 securi elatis x. | fixa (H, -am G) x. | .s — -EE, 7s. G. || 14 suculae (suc|cul§ G) longitudo (•'; G) foraminum 1 .' (sic HG) crassitudo scutulae (-1$ G) foraminum .vnn. epitoxidos x. || 16 foraminum .st(= G) crassitudo : — (crassitudo. G) item chelo. item geloni sive manucla"},"krohn-1912":{"page":264,"pageEnd":null,"score":0.81,"text":"epitoxidos longitudo foraminis s , 10 crassitudo :— . item chelonii. cheles, sive manucla dicitur, longitudo foraminum trium, latitudo et crassitudo s-.-. I canalis fundi longitudo foraminum xvi, crassitudo foraminisG, altitudo s^. columellae basis in soloforaminum viir, (u latitudo in plinthide, in qua statuitur columella, foraminis lo s— , crassitudo fz, columellae longitudo ad cardinem foraminum xii, latitudo foraminis s-i-, crassitudo ccQ. eius I capreoli tres, quorum longitudo foraminum viiii, latitudo dimidium foraminis, crassitudo z. cardines longitudinis (2( foraminis; columellae capitis longitudo isk; antefixi lati5 tudo foraminis ^s), crassitudo i. posterior minor columna, quae graece dicitur avripacic, foraminum viii, latitudo foraminis si, crassitudinis"}},"10.10.5":{"rose-1899":{"page":300,"pageEnd":null,"score":0.819,"text":"posterior minor columna, quae graece dicitur avxtflacic, foraminum yiii, latitudo foraminis SI, crassitudo FZ. subiectio foraminum xn, latitudinis et crassitudinis eiusdem cuius minor columna illa, supra minorem columnam cbelonium, (25) sive pulvinus dicitur, foraminum iis altitudinis hs latitudinis si . cherolabae scutularum foraminum 11 s 1, crassitudo foraminis sh, latitudo is. transversariis cum cardinibus longitudo foraminum , latitudo is et crassitudo | bracchii longitudo is foraminum vh, crassitudo ab radice (5) foraminis rz, in summo foraminis ccz, curvatura foraminis"},"krohn-1912":{"page":264,"pageEnd":null,"score":0.952,"text":"posterior minor columna, quae graece dicitur avripacic, foraminum viii, latitudo foraminis si, crassitudinis fz. subiectio foraminum xii, latitudinis et crassitudinis eiusdem, cuius minor columna(2{ illa. supra minorem columnam chelonium, sive pulvinus 2< dicitur, foraminum iis, altitudinis iis, latitudinis si • . 21 cherolabae sucularum foraminum 11 s , crassitudo foraminis sn, latitudo is. transversariis cum cardinibus longitudo foraminum O, latitudo is et crassitudo. bracchii longitudo [is] foraminum vii, crassitudo ab radice foraminis 2S Fz, in summo foraminis ccz; curvaturae foraminis viii"}},"10.10.6":{"rose-1899":{"page":300,"pageEnd":null,"score":0.561,"text":"baec bis proportionibus aut adiectionibus aut 15 detractionibus comparantur, nam si capitula altiora quam erit latitudo facta fuerint, quae anatona dicuntur, de braccbiis | demetur, ut quo mollior est tonus propter altitudinem capituli, bracchii brevitas faciat plagam vehementiorem. si minus altum capitulum fuerit, quod catatonum 20 dicitur, propter vehementiam bracchia paulo longiora con- 2 1. d. foraminis •'/. (H, ; ; • G) crassitudo . H, .1. G ) x. || 3 c. longitudinis foraminis x. | c. c. longitudo .1.S.IC. (K, G ) antefixa 1. f. \\ . s • 9 crassitudo .1. (.1. G) x. || 5 ante basis x. || 6 . S . I . crassitudinis F Z. (F b G) subiecto x. || 9 .11 . S .v. altitudinis IIS .v. {cire. p. om. G? add. X supra s) latitudinis . s7 ~ carchebi suc(c (r)ularu foraminum . 1 1 S . I (. II . | S | i -:- G) crassitudo foraminis sTT (sTl^ ‘ latitudo .IS. rr. || 12 1. foraminum"},"krohn-1912":{"page":264,"pageEnd":265,"score":0.748,"text":"haec his proportionibus aut adiectionibus aut detractionibus comparantur. nam si capitula altiora, quam erit latitudo, facta fuerint, quae anatona dicuntur, de bracchiis 1 bucul^ G 2 camillu x 3 fixa (-am G) x 4 .s~ H\\ 7$. G suc|cul§ G crassitudo scutulae foraminum .viiii. x 6 foraminum .s~t\" ic 6 crassitudo : — (crassitudo. G) itei chelo. item geloni sive manucla d. x 8 foraminis .xvi x 9 latitudo .s v\" X columella & (et G) basis x 10 inplenthide G 14 cardinis x 16 antefixa x 17 ante basis 18 subiectio Turn: -to x 22 cherolabae Kochly: carchebi .iis.T (1 G^ om.S) X 25 del.Mar 28 capitula G^: -li x 29 fuerint ed: fuerit x DE ARCHITECTURA LIB. X, 10. 11 247 0; demetur, ut, quo mollior est tonus propter altitudinem capituli, bracchii brevitas faciat plagam vehementiorem. <(si)> minus altum capitulum fuerit, quod catatonum dicitur, propter vehementiam bracchia paulo longiora con5 stituentur, uti facile ducantur. namque quemadmodum 5) vectis, cum est longitudine pedum quinque, quod onus iiii hominibus extollit, id, qui est x, duobus elevat, eodem uiodo bracchia, quo longiora sunt, mollius, quo breviora, durius ducuntur"}},"10.11.1":{"rose-1899":{"page":301,"pageEnd":null,"score":0.932,"text":"Catapultarum rationes e quibus membris et proportionibus componantur dixi, ballistarum autem rationes XI (20) variae sunt et | differentes unius effectus causa comparatae. aliae enim vectibus et suculis, nonnullae polyspastis, aliae io ergatis, quaedam etiam tympanorum torquentur rationibus, sed tamen nulla ballista perficitur nisi ad propositam 269 magnitudinem ponderis | saxi, quod in organum mittere debet, igitur de ratione earum non est omnibus expeditum nisi qui geometricis rationibus numeros et multiplicationes 15 habent notas"},"krohn-1912":{"page":265,"pageEnd":null,"score":0.94,"text":"Catapultarum rationes, e quibus membris ex portionibus componantur, dixi. ballistarum autem rationes va- XI oj riae sunt et differentes unius effectus causa comparatae. aliae enim vectibus suculis, nonnullae polyspastis, aliae ergatis, quaedam etiam tympanorum torquentur rationibus. 5 sed tamen nulla ballista perficitur nisi ad propositam il) magnitudinem ponderis saxi, quod id organum mittere debet. igitur de ratione earuni non est omnibus expeditum, nisi qui geometricis rationibus numeros et multiplicationes habent notas"}},"10.11.2":{"rose-1899":{"page":301,"pageEnd":null,"score":0.914,"text":"nam quae fiunt in capitibus foramina, per 2 (5) quorum spatia contenduntur | capillo maxime muliebri vel nervo <(torti)> funes, magnitudine ponderis lapidis quem debet ea ballista mittere et ratione gravitatis proportione sumuntur, quemadmodum catapultis de longitudinibus sagittarum. 20 itaque ut etiam qui geometriam non noverunt habeant (io) expeditum, ne in periculo bellico cogita |tionibus detineantur, quae ipse faciundo certa cognovi quaeque ex parte accepi a praeceptoribus finita exponam, et quibus rebus Graecorum pensiones ad modulos habeant rationem, ad 25 eam ut etiam nostris ponderibus respondeant tradam explicata"},"krohn-1912":{"page":265,"pageEnd":null,"score":0.937,"text":"nam quae fiunt in capitibus foramina, per 2 ) 0 quorum spatia contenduntur capillo maxime muliebri vel nervo funes, magnitudine ponderis lapidis, quem debet ea ballista mittere, ex ratione gravitatis proportiones sumuntur, quemadmodum catapultis de longitudinibus 11 sagittarum. itaque ut etiam qui geometricen non noverunt, h habeant expeditum, ne in periculo bellico cogitationibus 0) detineantur, quae ipse faciundo certa cognovi quaeque ex parte accepi a praeceptoribus, finita exponam, et quibus <^pondeXibus Graecorum pensiones ad modulos habeant rationem, ad eamut etiam nostris ponderibus respondeant, tra0 dam"}},"10.11.3":{"rose-1899":{"page":301,"pageEnd":302,"score":0.523,"text":"suc(c Gaulis x. | poly(i $6r)spastis: polis partis ante corr. G. || 10 ergastis x. || 15 (et 26) namq; x. || 17 torti om. x. || 18 et (r.): ex x. || 20 geometricg x . | habent x. || 23 accepta pr. S. || 26 duo (i. ii) pondo x. || 28 sex & digitoru. H {ubi .vi. SG). puncta vel circulo {ut in HS) vel {quae codicis G arbitraria ratio est) angulari partim forma composita in 266 VITRUVII rum viii, viginti pondo digitorum x, xl pondo digitorum xii s k, lx pondo digitorum xiii et digiti octavae partis, lxxx pondo digitorum xv, cxx pondo i s et sesquidigiti, c et lx pedis n, c et | lxxx pedis et digitorum v, cc (20) pondo pedis et digitorum vi, cc et x pedis 1 s et digito- 5 4 rum vi, ccclx pedis"},"krohn-1912":{"page":265,"pageEnd":266,"score":0.747,"text":"nam quae ballista duo pondo saxum mittere 3 3 add. ed catatonuin ed: catonum x 6 quinque . . . iui Kochly: iiii . . quinque x 7 id, qui Kr: idque x X, duobus elevat Kochly: ex duobus elevatum x 8 bracchii aquo G^ quo brev. G*^: quod brev. x 13 succulis G 14 ergastis x 15 j:)positu S 19 iiamq> x 22 proportiones Kr: -ne x 24 geometricen ScJi: -c^ x 25 habeant cd: habent X 27 accepta praec. x 28 ponderibus Kr: rebus x 248 VITRUVII debet, foramen erit in eius capitulo digitorum v; si pondo(i5 iiii, digitorum sex et * * * * digitorum vii ; decem pondo digitorum viii; viginti pondo digitorum x; xl pondo i digitorum xii sk; lx pondo digitorum xiii et digiti octava parte; lxxx pondo digitorum xv; cxx pondo i pedis et 5 sesquidigiti ; c et lx pedis 19; c et lxxx pedis et digitorum (2( I v; cc pondo pedis et digitorum vi; cc et x<(l pondo) pedis i et digitorum vii; ccclx * * * * pedis is"}},"10.11.4":{"rose-1899":{"page":302,"pageEnd":null,"score":0.891,"text":"cum ergo foraminis magnitudo fuerit instituta, describatur scutula, quae graece TrepiTprjTOC appellatur, cuius longitudo foraminum , | latitudo 11 et 270 sextae partis, dividatur medium lineae descriptae, et cum divisum erit contrahantur extremae partes eius formae, ut 10 obliquam deformationem habeat longitudinis sexta parte, latitudinis ubi est versura quarta parte, in qua | parte (5) autem sunt curvaturae in quibus procurrent cacumina angulorum, et foramina convertantur, et contractura latitudinis redeat introrsus sexta parte, foramen autem oblongius sit tanto quantam epizygis habet crassitudinem, cum deformatum fuerit, circum delinatur extremum, ut habeat 5 cui va]turam molliter circumactam"},"krohn-1912":{"page":266,"pageEnd":null,"score":0.966,"text":"cum ergo foraminis magnitudo fuerit instituta, describatur scutula, quae graece TTepiTpr|T0C appellatur, cuius longitudo foraminum fvel, latitudo duo et sextae partis. divi- 2' datur medium lineae descriptae et, cum divisum erit, contrahantur extremae partes eius formae, ut obliquam deformationem habeat longitudinis sexta parte, latitudinis, , ubi est versura, quarta parte. in qua parte autem est 15 curvatura, in quibus procurrunt cacumina angulorum, eo foramina convertantur, et contractura latitudinis redeat introrsus sexta parte, foramen autem oblongius sit tanto, quantam epizygis habet crassitudinem. cum deformatum fuerit, circum levigatur, extremam ut habeat curvaturam 20 molliter circumactam"}},"10.11.5":{"rose-1899":{"page":303,"pageEnd":null,"score":0.796,"text":"LIB. X, 11 267 minis si constituatur, modioli foraminum n, latitudo ISQ, crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis Sh, ad extremum autem latitudo foraminis I T. parastatarum longitudo foraminis V S P, curvatura foraminis partis (15) 5 dimidiae , cras|situdo foraminis cc et partis lx. adicitur autem ad mediam latitudinem quantum est prope foramen factum in descriptione, latitudine et crassitudine foraminis v, altitudo parte mi"},"krohn-1912":{"page":266,"pageEnd":null,"score":0.865,"text":"crassitudo eius foraminis si con-(i( stituatur. modioli foraminum duo, latitudo iso, crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis sv , ad extremum autem latitudo foraminis 11 ~. parastatarum longitudo foraminis vsf; curvatura foraminis pars dimidia; 25 crassitudo foraminis cc et partis lx. adicitur autem ad(u mediam latitudinem, quantum est prope foramen factum in descriptione, latitudine et crassitudine foraminis v,^ 2 sex H: Yi GS"}},"10.11.6":{"rose-1899":{"page":303,"pageEnd":null,"score":0.884,"text":"regulae quae est in mensa longitudo foraminum viii, latitudo et crassitudo dimidii foraio minis, cardines nz, cras|situdo foraminis I 99. curvatura regulae hQK. exterioris regulae latitudo et crassitudo tantundem, longitudo quam dederit ipsa versura deformationis et parastaticae latitudo ad suam curvaturam k. superiores autem regulae aequales erunt inferioribus k. 271 mensae transversarii foraminis"},"krohn-1912":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.894,"text":"regulae, quae est in mensa, longitudo 6 foraminum viii; latitudo et crassitudo dimidium foraminis. o)cardines iiz, crassitudo foraminis Iqq. curvatura regulae FCk. exterioris regulae latitudo et crassitudo tantundem; slongitudo, quam dederit ipsa versura deformationis et parastaticae latitudo ad suam curvaturam k. superiores autem regulae aequales erunt inferioribus k. mensae trans1 versarii"}},"10.11.7":{"rose-1899":{"page":303,"pageEnd":null,"score":0.574,"text":"cidos scaporum 7 16 longitudo foraminum xm , crassitudo 1 k , intervalli medii latitudo foraminis et partis quartae, crassitudo partis viii k. climacidos superior pars quae est proxima bracchiis (5) atque coniuncta est mensae, tota longitudine divi| datur in 20 partes v. ex bis dentur duae partes ei membro quod Graeci xeXumov vocant, latitudo b, crassitudo 9, longitudo foraminum m et s k, extantia cheles foraminis s, 1 f. duo latitudo | I . s 9 j j ; H (et in ras. S), d. 1. | l s g \\\\\\* G ( ubi sequitur crassitudo pars .viii . K p. 271, 3). || 2 inditur foraminis . S h. H (S. F . S). || 3 1. foraminis | I I (I F. S) parastatorum 1. foraminu V. s . H. (V. s . U S) H. ubi"},"krohn-1912":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"climacidos scapi longitudo foraminum xiii, crassitudo Tk, intervallum medium latitudo 0 foraminis et parte quarta, crassitudo pars viiik. climacidos superioris pars quae est proxima bracchiis, quae 5) coniuncta est mensae, tota longitudine dividatur in partes V. ex his dentur duae partes ei membro, quod Graeci XrjXrjv vocant, latitudo r, crassitudo Q, longitudo fora6 minum iii et semis k; extantia cheles foraminis s; fplentigomatos foraminis z et sicilicus. quod autem est ad axona, quod appellatur frons transversarius , foraminum trium"}},"10.11.8":{"rose-1899":{"page":304,"pageEnd":null,"score":0.854,"text":"interiorum regularum latitudo foraminis r, crassi- (io) tudo \\ K. chelonii replum, quod est operimentum , securicula includitur k scapis climacidos, latitudo ~Q, crassitudo foraminis xii k. crassitudo quadrati quod est ad climacida foraminis FC, in extremis k, rotundi autem axis diametros ae qualiter erit cheles, ad claviculas autem (15) 9 minus parte sexta decuma"},"krohn-1912":{"page":267,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"interiorum regularum latitudo foraminis r, crassitudo 8 5k. chelonii replum, quod est operimentum, securiculae 0 includitur k. scaporum climacidos latitudo :^ Q , crassitudo foraminis xii k. crassitudo quadrati, quod est ad chmacida, foraminis fc, in extremis k, rotundi autem ))axis diametros aequaliter erit cheles, ad claviculas autem minus parte sexta decuma"}},"10.11.9":{"rose-1899":{"page":304,"pageEnd":null,"score":0.866,"text":"anteridon longitudo foraminum , latitudo in imo foraminis l~, in summo crassiio tudo h K. basis, quae appellatur ecyapa, longitudo foraminum, antibasis foraminum im, utriusque crassitudo et latitudo foraminis, compingitur aujtem dimidia altitudinis k (20) columna, latitudo et crassitudo i s. altitudo autem non babet foraminis proportionem, sed erit quod opus erit ad 15 usum, braccbii longitudo foraminum vi, crassitudo in radice foraminis, in extremis F. De ballistis et catapultis symmetrias quas maxime ex- [peditas putavi exposui, quemadmodum autem contentionibus | eae temperentur e nervo capilloque tortis rudentibus, quantum comprehendere scriptis potero non prae"},"krohn-1912":{"page":267,"pageEnd":268,"score":0.796,"text":"anteridon longitudo forami5 num •j'eius, latitudo in imo foraminis f , in summo crassitudo FK. basis, quae appellatur ecxapa, longitudo foraminum::::, antibasis foraminum iiii, utriusque crassitudo )) et latitudo foraminis *.*.* . compingitur autem dimidia altitudinis K. columna, latitudo et crassitudo i s. altitudo autem 0 non habet foraminis proportionem, sed erit quod opus erit ad usum. bracchii longitudo foraminum vi, crassitudo in radice foraminis, in extremis f. 1 .iiii H: .111. S 8 curvatur^ S 6 & suam x lo et Kochly: ex x partis H et a. c. G 14 x^l^^iv Turn: chelon x 16 pterjgomatos ci. Turn 19 cheloni HG^ Echeroni S 20 scapos X 21 foraminum x 26 schara x 27 ante basis X 80 proportione x 250 VITRUVII De ballistis et catapultis symmetrias , quas maxirae expeditas putavi, exposui. quemadmodum autem contentio- (2; nibus eae temperentur e nervo capilloque tortis rudentibus, quantum comprehendere scriptis potuero, non praeXII"}},"10.12.1":{"rose-1899":{"page":304,"pageEnd":305,"score":0.86,"text":"potuero x (cf. p. 261 , 2). DE ARCHITECTURA LIB. X, 12. 13 269 figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae, per media (5) autem spatia tigno |rum insecantur et exciduntur formae, in quibus excisionibus includuntur capitula catapultarum, cuneisque distinentur ne in contentionibus moveantur, tum 5 vero modioli aerei in ea capitula includuntur et in eos cuneoli ferrei, quas emCuTibac Graeci vocant, conlocantur"},"krohn-1912":{"page":268,"pageEnd":null,"score":0.96,"text":"sumuntur tigna amplissima longitudine; supra 5 figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae. per media autem spatia tignorum insecantur <(et^ exciduntur formae, (5 in quibus excisionibus includuntur capitula catapultarum, cuneisque distinentur, ne in contentionibus moveantur. tum vero modioli aerei in ea capitula includuntur et in ic eos cuneoli ferrei, quas eTTiIuTibac Graeci vocant, conlo"}},"10.12.2":{"rose-1899":{"page":305,"pageEnd":null,"score":0.884,"text":"deinde ansae rudentium indun|tur per foramina capitulorum 2 et in alteram partem traiciuntur, deinde in suculas coiciuntur et involvuntur, uti vectibus per eas extenti rudentes, io cum manibus sunt tacti, aequalem in utraque sonitus habeant responsum, tunc autem cuneis ad foramina coneluduntur, ut non possint se remit|tere. ita traiecti in alteram partem eadem ratione vectibus per suculas extenduntur, donec aequaliter sonent. ita cuneorum conclusionibus ad sonitum musicis auditionibus catapultae temperantur. De his rebus quae potui dixi, restat mihi de op- (20) | pugnatoriis rebus quemadmodum machinationibus et duces victores et civitates defensae esse possint"},"krohn-1912":{"page":268,"pageEnd":null,"score":0.961,"text":"deinde ansae rudentum induntur per foramina(ii capitulorum, in alteram partem traiciuntur, deinde in suculas coiciuntur <(et)> involvuntur, uti vectibus per eas ext^enti^ rudentes, cum manibus sunt tacti, aequalem i{ utrique sonitus habeant responsum. tunc autem cuneis ad foramina concluduntur, ut non possint se remittere. ita traiecti in alteram partem eadem ratione vectibus per (i suculas extenduntur, donec aequaliter sonent. ita cune orura conclusionibus ad sonitum musicis auditionibus catapultae temperantur. 1 De his rebus quae potui dixi. restat mihi de oppugnatoriis rebus, queraadraodura machinationibus et duces(2 Xni victores et civitates defensae esse possint"}},"10.13.1":{"rose-1899":{"page":305,"pageEnd":null,"score":0.852,"text":"primum ad XIII 20 oppugnationes aries sic inventus memoratur esse. Carthaginienses ad Gades oppugnandas castra posuerunt, cum (25) autem castellum ante cepissent, id demoliri sunt co]nati. 273 posteaquam non habuerunt ad demolitionem ferra | menta, sumpserunt tignum idque manibus sustinentes capite que 25 eius summum murum continenter pulsantes summos lapidum ordines deiciebant, et ita gradatim ex ordine totam 1 cheloniae (-§ GS"},"krohn-1912":{"page":268,"pageEnd":269,"score":0.599,"text":"primura ad oppugnationes aries sic inventus raeraoratur esse. Carthaginienses ad Gadis oppugnandas castra posuerunt. cura autem castellum ante cepissent, id demoliri sunt conati. posteaquam non habuerunt ad demolitionera ferraraenta, (2 sumpserunt tignum idque manibus sustinentes capiteque 2 1 De ballistas H 3 rudentibus rec: rutundentibus HG, rotundationibus S 6 cheloniae x includuntur ^: cluduntur X 7 add. Joc 9 clistenentur x 11 6Tri2uTibcic Turn: epysycidas HG, epistylias S 13 pari&e H suculas Joc: -lam X 14 add. rec 15 extenti rudentes Joc : extrudentes x aequale G 16 utrique Kr: inutroque {ciim in add.) x habeant Joc : habent x 20 catapulta x 25 oppugnationis HS'^ chartaginienes H, -nenses GS\"^, -nensis S 21 gades G'^ 27 coepissent x demolliri H^ emoliri G DE ARCHITECTURA LIB. X, 11. 12. 13 251 eius summum murum continenter pulsantes summos lapidum ordines deiciebant, et ita gradatim ex ordine totam communitionem dissipaverunt"}},"10.13.2":{"rose-1899":{"page":306,"pageEnd":null,"score":0.928,"text":"postea quidam faber Tyrius, 'nomine Pephrasmenos ac ratione, ea inventione inductus (5) malo statuto ex eo alterum transversum uti trutinam suspendit et ita reducendo et inpellendo vementibus plagis deiecit Gaditanorum murum. Geras autem Chalcedonius 5 de materia primum basim subiectis rotis fecit supraque compegit arrejctariis et iugis varas et in his suspendit (io) arietem coriisque bubulis texit, uti tutiores essent qui in ea machinatione ad pulsandum murum essent conlocati. ideo autem quod tardos conatus habuerat, testudinem io 3 arietariam appellare coepit"},"krohn-1912":{"page":269,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"postea quidam faber Tyrius 2 5) nomine Pephrasmenos hac ratione et inventione inductus 6 malo statuto ex eo alterum transversum uti trutinam suspendit et reducendo et inpellendo vementibus plagis deiecit Gaditanorum murum. Geras autem Chalcedonius de materia primum basim subiectis rotis fecit supraque 0) compegit arrectariis et iugis varas et in his suspendit 10 arietem coriisque bubulis texit, uti tutiores essent, qui * in ea machinatione ad pulsandum murum essent conlocati. is autem, quod tardos conatus habuerat, testudinem arietariam appellare coepit"}},"10.13.3":{"rose-1899":{"page":306,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"his tunc primis gradibus positis ad id genus machinationis, | postea cum Philippus (15) Amyntae filius Byzantios oppugnaret, Polyidos Thettalos pluribus generibus et facilioribus explicavit, a quo receperunt doctrinam Diades et Charias qui cum Alexandro 15 militaverunt. Itaque Diades scriptis suis ostendit se invenisse turres | ambulatorias, quas etiam dissolutas in exercitu circumferre solebat, praeterea terebram et ascendentem machinam qua ad murum plano pede transitus esse posset, etiam 20 4 corvum demolitorem, quem nonnulli gruem appellant"},"krohn-1912":{"page":269,"pageEnd":null,"score":0.956,"text":"his tunc primis gradibus 3 5)positis ad id genus machinationis, postea cum Philippus, 5 Amyntae filius, Byzantios oppugnaret, Polyidos Thettalos pluribus generibus et facilioribus explicavit, a quo receperunt doctrinam Diades et Charias, qui cum Alexandro militaverunt. Itaque Diades scriptis suis ostendit se invenisse turres 0 ambulatorias , quas etiam dissolutas in exercitu circumferre solebat, praeterea terebram etascendentemmachinam, qua ad murum plano pede transitus esse posset, etiam corvum demolitorem, quem nonnuUi gruem appellant"}},"10.13.4":{"rose-1899":{"page":306,"pageEnd":null,"score":0.707,"text":"non minus utebatur ariete subrotato , cuius rationes scriptas reliquit. | turrim autem minimam ait oportere fieri ne (25) minus altam cubitorum lx, latitudinem xvn, contracturam autem sum|mam imae partis quintam, arrectaria in turris 274 imo dodrantalia, in summo semipedalia, fieri autem ait 26 1 commotionem G. || 2 pephrasmenos HS: phephras menos G. sic et Athen . (Wescher) Treqppacpdvoc"},"krohn-1912":{"page":269,"pageEnd":null,"score":0.816,"text":"non 4 minus utebatur ariete subrotato, cuius rationes scriptas 5 reliquit. turrem autem minimam ait oportere fieri ne minus altam cubitorum lx, latitudinem xvii, contracturam ( autem summam imae partis quintam, arrectaria turris in imo dodrantalia, in summo semipedalia. fieri autem ait 4 phephrasmenos G hac G: ac HS 6 reducendo Kr: inreducendo {cum in add"}},"10.13.5":{"rose-1899":{"page":307,"pageEnd":null,"score":0.953,"text":"maiorem vero turrim altam cubitorum 5 (5) cxx, latam cubitorum xxiii s, | contracturam item quinta parte, arrectaria pedalia in imo, in summo sedigitalia. 5 hanc magnitudinem turris faciebat tabulatorum xx, cum haberent singula tabulata circumitionem cubitorum ternum, tegebat autem coriis crudis, ut ab omni plaga essent (io"},"krohn-1912":{"page":270,"pageEnd":null,"score":1.0,"text":"maiorem vero turrem altam cubitorum cxx, latam cubitorum xxiii <(s^, contracturam item quinta (6) parte, arrectaria pedalia in imo, in summo sedigitalia. hanc magnitudinem turris faciebat tabulatorum xx, cum 5 haberent singula tabulata circumitionem cubitorum ternum. tegebat autem coriis crudis, ut ab omni plaga essent 6 tutae"}},"10.13.6":{"rose-1899":{"page":307,"pageEnd":null,"score":0.945,"text":"testudinis arietariae comparatio | eadem ratione 6 perficiebatur, habuerat autem intervallum cubitorum xxx, 10 altitudinem praeter fastigium xm, fastigii autem altitudo ab strato ad summum cubita xvi. exibat autem in altum et supra medium tectum fastigium non minus cubita duo, (15) et supra extollebatur turricula trium tabula [torum, in qua tabulato summo statuebantur scorpiones et catapultae, inferioribus congerebatur aquae magna multitudo ad extinguendum si qua vis ignis inmitteretur. constituebatur autem in ea arietaria machina, quae graece dicitur Kpioboxp, in qua conlocabatur torus perfectus in torno, in * (20) | quo insuper constitutus aries rudentium ductionibus et 20 reductionibus efficiebat magnos operis effectus, tegebatur 275 | autem is coriis crudis quemadmodum turris"},"krohn-1912":{"page":270,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"testudinis arietariae comparatio eadem ratione(io perficiebatur. habuerat autem intervallum cubitorum xxx, altitudinem praeter fastigium xiii s, fastigii autem altitudo lo ab strato ad summum cubita xvi. exibat autem in altum i et supra medium tectum fastigium non minus cubita duo, et supra extollebatur turricula iii tabulatorum, inque^Uj tabulato summo statuebantur scorpiones et catapultae, inferioribus congerebatur aquae magna multitudo ad exli tinguendum, si qua vis ignis inmitteretur. constituebatur autem in ea arietaria machina, quae graece dicitur KpioboKic, in qua conlocabatur torus perfectus in torno, in i quo insuper constitutus aries rudentium ductionibus et(2f reductionibus efficiebat magnos operis effectus. tegebatur 20 7 autem is coriis crudis quemadmodum turris"}},"10.13.7":{"rose-1899":{"page":307,"pageEnd":308,"score":0.659,"text":"magnae #. || 16 si qua ( Pvlc ): fiq; (sic) H, siq, S(L), si qu§ G(LC). || 17 autem om. G. \\ inetearietaria S°: ineauari&aria H(S), inea vari§ taria G (vari§ taria Gc). | criodocis #. || 19 prudentium #. 272 VITRUVII longitudine | cubitorum l, altitudine cubiti, in quo constituebatur transversa sucula, in capite autem dextra ac sinistra trocleae duae, per quas movebatur quod inerat in eo canali capite ferrato tignum, sub eo autem in ipso canali inclusi tubi crebri celeriores et vebementiores efficiebant eius motus. | supra autem id tignum quod inibi (io) erat arcus erigebantur ad canalem crebriter, uti sustinerent 8 corium crudum quo ea macbina erat involuta"},"krohn-1912":{"page":270,"pageEnd":null,"score":0.54,"text":"de terebra has explicuit scriptis rationes. ipsam machinam uti testudinem in medio habentem conlocatum in orthostatis canalem, quemadmodum in catapultis aut ballistis fieri solet, longitudine cubitorum l, altitudine cubiti, in quo constituebatur transversa sucula. in capite autem dextra ac sinistra trocleae duae, per quas movebatur quod inerat 1 tabulatorum ed. Fl: tabularum x 3 cxxx et xiii a.c. G add. ex Ath. contracturam ed: contra fracturam JBG^ c. facturam SG^ 4 sedigitalia Bo (Ath) : Bemipedalia x 10 xiii sj (Ath): XVI X 11 ab strato ed: abstracto x xvi (ig .Ai/^):l VII x exibat SG^: exhibat H^ exibit G 18 turricula cubi-l torum (cubitum"}},"10.13.8":{"rose-1899":{"page":308,"pageEnd":null,"score":0.85,"text":"de corace nibil putavit sribendum, quod animadverteret eam machinam nullam habere virtutem, de ascensu, quae em^aOpa io graece dicitur, et de marinis | machinationibus qua per(i5) navium aditus <^accessus)> haberi posse scripsit, tantum pollicitum esse vehementer animadverti neque rationes earum eum explicavisse. Quae sunt ab Diade de machinis scripta quibus sint 15 comparationibus exposui. nunc quemadmodum a praeceptoribus accepi et utilia mihi videntur exponam"},"krohn-1912":{"page":271,"pageEnd":null,"score":0.924,"text":"de corace nihil 8 putavi scribendum, quod animadverterest eam machinam nullam habere virtutem. de accessu, quae eTTipaBpa graece :,) dicitur, et de marinis machinationibus, f quae per navium aditus habere posse scripsit, tantum pollicitum esse vehe0 menter animadverti neque rationes eorum eum explicavisse. Quae sunt ab Diade de machinis scripta, quibus sint comparationibus, exposui. nunc quemadmodum a praecep))toribus accepi et utilia mihi videntur, exponam"}},"10.14.1":{"rose-1899":{"page":308,"pageEnd":309,"score":0.498,"text":"SCGC: accipiet(& HS) x. || 18 et qua: eaq; (-q, GS) x. || 20 graecae (H, grec§ S, gr§ce G) thera x (£cxpedali, contracto capite in latitudine fpes, 2 6 crassitudine s \">. is"}},"10.15.6":{"rose-1899":{"page":312,"pageEnd":null,"score":0.865,"text":"is autem aries babuerat de ferro duro 10 rostrum ita uti naves longae solent babere, et ex ipso rostro lamminae ferreae mi circiter pedum xv fixae fuerant in materia, a capite autem | ad imam calcem tigni contenti fuerant funes m crassitudine digitorum vm, ita religati quemadmodum navi a puppi ad proram continenter, 15 eique funes praecinctura transversa erant ligati babente inter se palmipedalia spatia, insuper coriis crudis totus aries erat involutus, ex quibus autem | funibus pendebat, (10) eorum capita fuerant ex ferro factae quadruplices catenae, 7 et ipsae coriis crudis erant involutae"},"krohn-1912":{"page":274,"pageEnd":null,"score":0.954,"text":"is autem aries habuerat de ferro duro rostrum, ita uti naves longae solent habere, et ex ipso rostro lamminae ferreae iiii circiter pedum xv fixae fuerant in materia. a capite autem ad imam calcem tigni conu tenti f uerunt funes iii crassitudine digitorum viii, ita religati, quemadmodum naves a puppi ad proram continentur, , eique funes praecinctura e transversis erant religati habentes inter se palmipedalia spatia. insuper coriis crudis totus aries erat involutus. ex quibus autem funibus pendeaci bat, eorum capita fuerunt ex ferro factae quadruplices ! 7 catenae, et ipsae coriis crudis erant involutae"}},"10.15.7":{"rose-1899":{"page":312,"pageEnd":313,"score":0.785,"text":"fuerunt (fuer1 * * * 5 H) x. || 20 erant S(GC ): erat HG. \\ protectura x. DE ARCHITECTURA LIB. X, 15. 16 277 qua rudentibus maioribus extentis, per quorum asperitates non labentibus pedibus faciliter ad murum perveniejbatur. atque ea machina sex modis movebatur, progressu, ^regressu, )> item latere dextra et sinistra, porrectione 5 non minus in altitudinem extollebatur et in imum inclinatione demittebatur, erigebatur autem machina in altitudinem ad disiciendum murum circiter pedes c, item a (20) latere dextra ac sinistra | procurrendo praestringebat non minus pedes c. gubernabant eam homines c habentem io pondus talentum quattuor milium, quod fit cccclxxx pondo"},"krohn-1912":{"page":274,"pageEnd":null,"score":0.537,"text":"involutae. itemhabuerat proiectura eius ex tabulis arcam compactam et confixam, in qua * * * * rudentibus maioribus extentis, per quarum asperitates non labentibus pedibus faciliter ad murum pern veniebatur. atque ea machina sex modis movebatur: pro-(i gressu, <(regressu,)> item latere dextra et sinistra, porrectiones non minus in altitudinem extollebantur et in imum 1 duas S laminis SG° 8 traiectae chelonis et angonibus X 10 clxxx (irrix^i*^ P^ Ath): civ x 11 bipedah (TTobiuv p Ath): pedali x contracto Kr: -tu x latitudine Joc:}c: altitudine x pes • • (Q S) x (TpnraXaiCTiaTov Ath; fort, P II jpag. 278, 15. irdxoc irobiaiov Ath) 16 in Ro (Tpici Ath"}},"10.16.1":{"rose-1899":{"page":313,"pageEnd":null,"score":0.951,"text":"De scorpionibus et catapultis et ballistis etiamque XVI 280 testu |dinibus et turribus quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri deberent explicui, scalarum autem et carchesiorum et 15 eorum quorum rationes sunt inbecilliores non necesse habui (5) scribere, haec | etiam milites per se solent facere, neque ea ipsa omnibus locis neque eisdem rationibus possunt utilia esse, quod differentes sunt munitiones munitionibus nationumque fortitudines, namque alia ratione ad audaces 20 et temerarios alia ad diligentes aliter ad timidos machi- (io) nationes debent comparari"},"krohn-1912":{"page":275,"pageEnd":null,"score":0.938,"text":"De scorpionibus et catapultis et ballistis etiamque testu- XVI ;0 dinibus et turribus, quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri de10 berent, explicui. scalarum autem et carchesiorum et eorum, quorum rationes sunt inbecilliores , non necesse habui (5) scribere. haec etiam milites per se solent facere. neque ea ipsa omnibus locis neque eisdem rationibus possunt utilia esse, quod differentes sunt munitiones munitionibus 15 nationumque fortitudines. namque alia ratione ad audaces et temerarios, alia ad diligentes, aliter ad timidos machi0) nationes debent comparari"}},"10.16.2":{"rose-1899":{"page":313,"pageEnd":null,"score":0.916,"text":"itaque his praescriptionibus 2 si qui attendere voluerit et varietatem earum eligendo in unam comparationem conferre, non indigebit auxiliis, sed quascumque res ex rationibus aut locis opus fuerit sine 25 dubitatione poterit explicare, de repugnatoriis vero non (15) est scriptis explicandum, non enim | ad nostra scripta hostes comparant res oppugnatorias , sed machinationes eorum ex tempore sollerti consiliorum celeritate sine machinis saepius evertuntur, quod etiam Rhodiensibus memorete (Mktuov Ath"},"krohn-1912":{"page":275,"pageEnd":null,"score":0.977,"text":"itaque his praescriptionibus 2 si qui attendere voluerit <(et)> ex varietate eorum eligendo in unam comparationem conferre, non indigebit auxiliis, )o sed quascumque res ex rationibus aut locis opus fuerit, sine dubitatione poterit explicare. de repugnatoriis vero 5) non est scriptis explicandum. non enim ad nostra scripta hostes comparant res oppugnatorias, sed machinationes eorum ex tempore sollerti consiliorum celeritate sine mai6 chinis saepius evertuntur. quod etiam Rhodiensibus memoratur usu venisse"}},"10.16.3":{"rose-1899":{"page":314,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"Diognetus enim fuerat Rhodius architectus, et ei de publico quotannis certa merces pro | artis (20) dignitate tribuebatur ad honorem, eo tempore quidam architectus ab Arado nomine Callias Rhodum cum venisset, acroasin fecit exemplarque protulit muri et supra id machinam in carchesio versatili constituit, qua helepolim ad moenia accedentem corripuit et transtulit intra murum, hoc exem|plar Rhodii cum vidissent, admirati ademerunt (25) Diogneto quod fuerat quotannis ei constitutum et eum 4 honorem ad | Calliam transtulerunt"},"krohn-1912":{"page":275,"pageEnd":276,"score":0.735,"text":"Diognetus enim fuerat Rhodius architectus, et ei de publico quotannis certa merces pro artis 0) dignitate tribuebatur ad honorem. eo tempore quidam architectus ab Arado nomine Callias Rhodum cum venisset, « acroasin fecit exemplarque protulit muri et supra id ma1 eligebatiir S 2 pedes c: p. c H, p. c. G, pedu c S (item V 4) 3 a latere Joc: altera x procurrenda G 5 poudoB HS 7 cataplutis S 13 ea om. S nec eisdem G 14 monitiones monitionibus HS 18 quis S add. Degering elegendo G 20 ex Ro: & (et) x 22 scriptura S 26 diogenes x 27 artis G'^: arti HES, arte S'^ 28 diguitate EG: om. HS 30 exemplarque Bode: exemplaq; x YiTKUv. de architect. ed. Krohn. 17 258 YITRUVII chinam in carchesio versatili constituit, quae helepolim ad moenia accedentem corripuit et transtulit intra murum. hoc exemplar Rhodii cum vidissent, admirati ademerunt (25; IDiogneto, quod fuerat quotannis constitutum, et eum honorem ad Calliam transtulerunt"}},"10.16.4":{"rose-1899":{"page":314,"pageEnd":null,"score":0.939,"text":"interea rex Demetrius, qui propter animi pertinaciem Poliorcetes est apellatus, contra Rhodum bellum comparando Epimachum Atheniensem nobilem architectum secum adduxit, is autem comparavit helepolim sum|ptibus inmanibus industria laboreque summo, cuius altitudo fuerat pedum cxxxv, latitudo 15 pedum lx. eam ciliciis et coriis crudis confirmavit, ut posset pati plagam lapidis ballista inmissi pondo ccclx, ipsa autem machina fuerat milia pondo ccclx. cum autem Callias rogaretur ab Rhodiis ut contra | eam helepolim machinam pararet et ut illam uti pollicitus erat 20 5 transferret intra murum, negavit posse"},"krohn-1912":{"page":276,"pageEnd":null,"score":0.958,"text":"interea rex Demetrius, qui propter animi pertinaciam Poliorcetes est appelg latus, contra Rhodum bellum comparando Epimachum Atheniensem nobilem architectum secum adduxit. is autem comparavit helepolim sumptibus inmanibus industria laboreque summo, cuius altitudo fuerat pedum cxxxv, latitudo 10 pedum LX. ita eam ciliciis et coriis crudis confirmavit, ut posset pati plagam lapidis ballista inmissi pondo ccclx; ipsa autem machina fuerat milia pondo ccclx. cum autem Callias rogaretur ab Rhodiis, contra eam helepolim ma-(io) chinam pararet, ut illam, uti pollicitus erat, transferret i5 intra murum, negavit posse"}},"10.16.5":{"rose-1899":{"page":314,"pageEnd":315,"score":0.748,"text":"exemplaribus EG (aliqua qug exemplaribus in .ras . Sc). DE ARCHITECTURA LIB. X, 16 279 plaribus non magnis similiter magna facta habent effectus, alia autem exemplaria non possunt habere sed per se (15) consti| tuuntur, nonnulla vero sunt quae in exemplaribus videntur veri similia, cum autem crescere coeperunt dilabuntur. ut etiam possumus hic animo advertere, terebratur terebra foramen semidigitale digitale sesquidigitale, si eadem ratione voluerimus palmare facere, non habet explicationem, semi|pedale aut maius nec cogitandum quidem videtur omnino"},"krohn-1912":{"page":276,"pageEnd":null,"score":0.98,"text":"non enim omnia eisdem rationibus agi possunt, sed sunt alia, quae exemplaribus non magnis similiter magna facta habent effectus; alia autem exemplaria non possunt habere, sed per se constituuntur; nonnulla vero sunt, quae in exemplaribus viden- 20 (i! tur veri similia, cum autem crescere coeperunt, dilabantur. ut etiam possumus sic animum advertere. terebratur terebra foramen semidigitale, digitale, sesquidigitale. si eadem ratione voluerimus palmare facere, non habet explicationem, semipedale autem <(aut^ maius ne cogitandum 25 (2C quidem videtur omnino"}},"10.16.6":{"rose-1899":{"page":315,"pageEnd":null,"score":0.816,"text":"sic item in nonnullis exemplaribus videtur. quemadmodum | in minimis fieri videntur, <(non)> 6 n aeque eodem modo in maioribus, ideo eodem modo Rhodii eadem ratione decepti iniuriam cum contumelia Diogneto fecerunt, itaque posteaquam viderunt hostem pertinaciter (5) infestum, periculum servitutis machinatione ad | capiendam 15 urbem comparata, vastitatem civitatis expectandam, procubuerunt Diogneto rogantes ut auxiliaretur patriae"},"krohn-1912":{"page":276,"pageEnd":277,"score":0.904,"text":"add. Kr DE ARCHITECTURA LIB. X, 16 259 2 videntur, quae admodum in minimis fieri videntur, absque eodem modo in maioribus. ideo eodem modo Rhodii ea de ratione decepti iniuriam cum contumelia Diogneto fecerunt. itaque posteaquam viderunt hostem pertinaciter 5 infestum, machinationem ad capiendam urbem comparatam, periculum servitutis, vastitatem civitatis expectandam, procubuerunt Diogneto rogantes, ut auxiliaretur patriae"}},"10.16.7":{"rose-1899":{"page":315,"pageEnd":null,"score":0.631,"text":"is primo negavit se facturum, posteaquam ingenuae virgines 7 et ephebi cum sacerdotibus venerunt ad deprecandum, tunc est pollicitus, his legibus uti si eam machinam celo) 20 pisset | sua esset, is ita constitutis qua machina accessura erat ea regione murum pertudit et iussit omnes publice et privatim quod quisque habuisset aquae stercoris luti per eam fenestram per canales progredientes effunderell ante murum, cum ibi magna vis aquae luti stercoris 1 magna facta HS (i at m. f. Gc ): magnificata E G. 2 alia HS: alii EG. || 4 autem (cr.) HS: aut EG (aut Gc = S).\\ ceperint Ec. | dilabantur x. || 5 animum ( HS , -u GPL , -o Gc, animli Sc ) advertere x. || 6 sic (si Ec) eadem x. || 8 autem (au H, aute SEG"},"krohn-1912":{"page":277,"pageEnd":null,"score":0.985,"text":"is primo negavit se facturum. posteaquam ingenuae virgines et ephebi cum sacerdotibus venerunt ad deprecandum, 0 tunc est pollicitus his legibus, uti, si eam machinam ce(1) pisset, sua esset. his ita constitutis, qua machina accessura erat, ea regione murum pertudit et iussit omnes publice et privatim quod quisque habuisset aquae, stercoris, luti per eam fenestram per canales progredientes effundere ;, ante murum. cum ibi magna vis aquae, luti, stercoris ,) nocte profusa fuisset, postero die helepolis accedens, antequam adpropinquaret ad murum, in umido voragine facta consedit nec progredi nec egredi postea potuit. itaque Demetrius, cum vidisset sapientia Diogneti se deceptum 0 esse, cum classe sua discessit"}},"10.16.8":{"rose-1899":{"page":316,"pageEnd":null,"score":0.946,"text":"tunc Rhodii Diogneti sollertia liberati bello publice gratias | egerunt bonoribusque (20) omnibus eum et ornamentis exornaverunt. Diognetus eam belepolim reduxit in urbem et in publico conlocavit et inscripsit 'Diognetus e manubiis id | populo dedit munus1 * * * 5. 283 ita in repugnatoriis rebus non tantum machinae sed etiam io maxime consilia sunt comparanda"},"krohn-1912":{"page":277,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"tunc Rhodii Diogneti sol)) lertia liberati bello publice gratias egerunt honoribusque omnibus eum et ornamentis exornaverunt. Diognetus eam helepolim reduxit in urbem et in publico conlocavit et 2» inscripsit ^Diognetus e manubiis id populo dedit munus'. , ita in repugnatoriis rebus non tantum machinae, sed etiam maxime consilia sunt comparanda"}},"10.16.9":{"rose-1899":{"page":316,"pageEnd":null,"score":0.968,"text":"Non minus Chio cum supra naves sambucarum machinas hostes comparavissent, noctu Chii terram harenam lapi | des progesserunt in mare ante murum, ita illi postero (5) die cum accedere voluissent, naves supra aggerationem 15 quae fuerat sub aqua sederunt nec ad murum accedere nec retrorsus se recipere potuerunt, sed ibi malleolis confixae incendio sunt conflagratae. Apollonia quoque cum circumsede |retur et specus hostes fodiendo cogitarent sine (10) suspicione intra moenia penetrare, id autem a speculatoribus esset Apolloniatibus renuntiatum , perturbati nuntio propter timorem consiliis indigentes animis deficiebant, quod neque tempus neque certum locum scire poterant 10 quo emersum facturi | fuissent hostes"},"krohn-1912":{"page":277,"pageEnd":278,"score":0.848,"text":"aqu§ S: aqua HEG 16 heHopolis x 23 heliopolim (-li) x 24 manibus ES 28 Chii ed: hii H^G'', hi EG i 260 VITRUVII lapides progesserunt in mare ante murum. ita illi postero (s) die cum accedere voluissent, naves supra aggerationem, quae fuerat sub aqua, sederunt nec ad murum accedere nec retrorsus se recipere potuerunt, sed ibi malleolis coniixae incendio sunt conflagratae. Apollonia quoque cum 5 circumsederetur et specus hostes fodiendo cogitarent sine (i^ suspicione intra moenia penetrare, id autem a speculatoribus esset Apolloniatibus renuntiatum, perturbati nuntio i propter timorem consiliis indigentes animis deficiebant, quod neque tempus neque certum locum scire poterant, 10 10 quo emersum facturi fuissent hostes"}},"10.16.10":{"rose-1899":{"page":316,"pageEnd":317,"score":0.694,"text":"EG. || 25 is om. x. | plurespecus ( ante corr.) H. || 26 specus HS(GC): spec(t 6r)ies EG (S° in marg. speciis). || 27 sagitta, emissionem H , sagitt§ miss. S, sagitt^ emiss. EG. DE ARCHITECTURA LIB. X, 16 281 omnibus vasa aenea suspendit, ex bis in una fossura quae (20) contra bostium specus fuerat vasa | pendentia ad plagas ferramentorum sonare coeperunt, ita ex eo intellectum est qua regione adversarii specus agentes intra penetrare 5 cogitabant, sic lineatione cognita temperavit aenea aquae ferventis et picis de superno contra capita bostium et stercoris bumani et barenae coctae candentis, dein noctu (25) | pertudit crebra foramina et per ea repente penundendo qui in eo opere fuerunt bostes omnes necavit"},"krohn-1912":{"page":278,"pageEnd":null,"score":0.99,"text":"tum vero Trypho (15) Alexandrinus ibi fuerat architectus. (isy intra murum plures specus designavit et fodiendo terram progrediebatur extra murum dumtaxat extra sagittae missionem et in omnibus vasa aenea suspendit. ex his in una fossura, quae 15 contra hostium specus fuerat, vasa pendentia ad plagas(2o; ferramentorum sonare coeperunt. ita ex eo intellectum est, qua regione adversarii specus agentes intra penetrare cogitabant. sic lineatione cognita temperavit aenea aquae ferventis et picis de superne contra capita hostium et 20 stercoris humani et harenae coctae candentis. dein noctu pertudit crebra foramina et per ea repente perfundendo (25; 11 qui in eo opere fuerunt hostes omnes necavit"}},"10.16.11":{"rose-1899":{"page":317,"pageEnd":null,"score":0.965,"text":"io Massilia cum oppugnaretur et numero supra xxx specus 284 tum agerent, | Massilitani suspicati totam quae fuerat ante murum fossam altiore fossura depresserunt, ita specus omnes exitus in fossam habuerunt, quibus autem locis fossa non potuerat fieri, intra murum barathrum amplissima (5) 15 longitudine et am|plitudine uti piscinam fecerunt contra eum locum qua specus agebantur, eamque e puteis et e portu impleverunt, itaque cum specus esset repente naribus apertis, vehemens aquae vis inmissa supplantavit fulturas, quique intra fuerunt et ab aquae multitudine et ab (io) 20 ruina specus omnes sunt oppressi"},"krohn-1912":{"page":278,"pageEnd":279,"score":0.695,"text":"item Massilia cum oppugnaretur et numero supra xxx specus tum agerent, Massilitani suspicati totam quae fuerat ante 2^ murum fossam altiore fossura depresserunt. ita specus 26 omnes exitus in fossam habuerunt. quibus autem locis fossa non potuerat fieri, intra murum barathrum amplissima 1 ^gresserunt S et a. ras. E postero die — accedere nec [retrorsus {v. 4) om. S 8 fuerat rec -rant x 4 malleonis E et a. c. G 5 appolonia i?, appoUonia S 8 nuntio HS: nuntii EG 11 tunc EG 12 add. Bo 13 specus HSG^: species E, speties G, speciis in marg. S'^ 14 sagittg missione S: sagitta • emissionem jff, sagitt^ emissionem EG 19 liniatione X temperavit EG: temperaret HS 20 desupnae H^ -n§ 5*, -na EG 22 pertuditerebra H\", ptiidit terebra S pfundendo HG^: pfudendo EGS 24 specus tum Joc: speculatti (-tum; x 25 masilitani EG et a. c. H DE ARCHITECTURA LIB. X, 16 261 (5) longitudine et amplitudine uti piscinam fecerunt contra eum locum, qua specus agebantur, eamque e puteis et e portu impleverunt. itaque cum specus esset repente naribus apertis, vehemens aquae vis inmissa supplantavit ful5 turas, quique intra fuerunt, et ab aquae multitudine et ab (lo)ruina specus omnes"}},"10.16.12":{"rose-1899":{"page":317,"pageEnd":318,"score":0.769,"text":"etiam cum agger ad 12 murum contra eos compararetur et arboribus excisis eoque conlocatis locus operibus exaggeraretur, ballistis vectes ferreos candentes in id mittendo totam munitionem coegerunt conflagrare, testudo autem arietaria cum ad murum (15) 25 pulsandum accessisset, permiserunt laqueum | et eo ariete constricto, per tympanum ergata circumagentes suspenso capite eius non sunt passi tangi murum, denique totam machinam malleolis candentibus et ballistarum plagis dissipaverunt. ita ea victoria civitates non machinis sed conliniatione x. | temperavit EG : temperar& (-ret 8) ES. || 6 desup|nae contra H , desupn§ c. S, desupna c. EG. || 8 pertuditerebra H (p tulit | terebra S): ptudit crebra EG(LPvlc). \\ pfudendo EGS (pfund. Gc — HLP). || 10 specus tum: speculatum (-tu EGS ) x ( sep . specula tu Gc ). || 11 masilitani HEG (mass- HCS). || 15 ut E. || 24 conflagare HEG (-grate ECSPL). i| 27 denique x : deinque Gc. || 28 malleonis (iterum a. c.) EG. || 29 eae (HS, hae EG) victoriae civitatu (-te S) x. 282 VITRUVII DE ARCHITECTURA LIB. X, 16 tra machinarum rationem architectorum sollertia sunt | liberatae. (20) Quas potui de machinis expedire rationes et pacis bellique temporibus utilissimas putavi, in hoc volumine perfeci, in prioribus vero novem de singulis generibus et 5 partibus comparavi, uti totum corpus omnia architecturae membra in | decem voluminibus haberet explicata"},"krohn-1912":{"page":279,"pageEnd":null,"score":0.974,"text":"etiam cum agger ad 12 murum contra eos compararetur et arboribus excisis eoque conlocatis locus operibus exaggeraretur, ballistis vectes ferreos candentes in id mittendo totam munitionem coege10 runt conflagrare. testudo autem arietaria cum ad murum (15) pulsandum accessisset, permiserunt laqueum et eo ariete constricto, per tympanum ergata circumagentes suspenso capite eius non sunt passi tangi murum. denique totam machinam malleolis candentibus et ballistarum plagis dissi16 paverunt. ita eae [victoriae civitatum] <^civitates)> non machinis, sed contra machinarum rationem architectorum (20) sollertia sunt liberatae. Quas potui de machinis expedire rationes pacis bellique temporibus et utilissimas putavi, in hoc volumine 20 perfeci. in prioribus vero novem de singulis generibus et partibus comparavi, uti totum corpus omnia architecturae :25)membra in decem voluminibus haberet explicata"}}},"counts":{"rose-1899":731,"krohn-1912":731}}